De Vereeniging Transformatiestudie (pdf) - Belvedere

belvedere.nu

De Vereeniging Transformatiestudie (pdf) - Belvedere

De Vereeniging

T r a n s f o r m a t i e s t u d i e

31 maart 2008

Henket & partners architecten


Transformatiestudie

De Vereeniging, Hengelo


Colofon

54

Bijlagen

Bijlage 1 Bestaande situatie Vereeniging

Bijlage 2 Variant 1 mogelijke indeling

50

52

Ontwerp park

Ontwerp

Bebouwing

Fasering

38

44

48

Park

Oorspronkelijke inrichting

Huidige inrichting

Uitgangspunten

34

34

36

Ontwerp gebouw

Ontwerp Vereeniging

Tekeningen

26

28

Varianten onderzoek

Variant 1 Oorspronkelijk gebouw terugbrengen

Variant 2 Oorspronkelijk gebouw terugbrengen en uitbreiden

Variant 3 Handhaven huidige toestand en uitbreiden

Variant 4 Genuanceerde renovatie met uitbreiding

21

22

23

25

Programma

Uitgangspunten programma

Programma van wensen

18

18

Het gebouw

Functionele opbouw

Architectonische opbouw

Waardestelling en uitgangspunten herontwikkeling

10

14

16

Omgeving

Positie in de stad

6

Historie

De Vereeniging

De tuin en omgeving

2

4

Inleiding

Doel, opzet en uitgangspunten studie

1

Inhoud


3Vereenigingsgebouw 1896 5Oostgevel

- jaartal onbekend

1

De Vereeniging, bestaande uit het gebouw en omliggend

park, is gebouwd in 1894 voor ’de Vereeniging tot behartiging

van de belangen van het personeel’.

De vooruitstrevende ondernemer Charles Theodoor Stork begon

in 1867 een machinefabriek die niet alleen zou uitgroeien

tot een groot concern, maar tevens talloze sporen zou

trekken in de ruimtelijke en sociale structuur van Hengelo.

Naast het bieden van werkgelegenheid bouwden de Gebr.

Stork en co. een van de fraaiste Nederlandse tuindorpen, het

Lansink. Gezondheidsvoorzieningen en een zwembad werden

hierin opgenomen. Met de Vereeniging legden zij de kiem

voor het culturele leven in Hengelo.

Het gebouw functioneert tot 2010 als conferentie faciliteit

van Stork. Projectbureau Hart van Zuid zal het gebouw naar

verwachting daarna overnemen van Stork, waardoor het

gebouw vrijkomt voor herontwikkeling. Het park is in de loop

der tijd steeds kleiner geworden en verkeert in vervallen staat.

De Vereeniging komt te liggen in het nieuwe Hart van Zuid.

Het station aan de Berlijn-lijn naar Duitsland, het World

Trade Center en het Huis van Europa worden belangrijke

buren, evenals regionale bestuursdiensten en internationaal

opererende instellingen en bedrijven. Het stationsgebied

wordt geheel vernieuwd.

Inzet van deze studie is te onderzoeken hoe het gebied

getransformeerd kan worden tot een hoogwaardige gemeenschappelijke

sociaal-culturele functie voor Hart van Zuid

en Hengelo. De historische vooruitstrevende functie van de

Vereeniging moet een nieuwe en moderne betekenis krijgen

als sociaal-culturele functie voor de nieuwe economie in het

gebied. De Vereeniging moet ook in de toekomst het werkgelegenheidsklimaat

stimuleren.

Bij deze studie hebben de cultuurhistorische kwaliteiten als

inspiratiebron en vertrekpunt gediend. In het separate document

‘Cultuurhistorische verkenning en opname’ d.d. 11

april 2008 is een uitgebreide historische opname en beschrijving

van het gebouw en het park te vinden. De belangrijkste

conclusies zijn in dit rapport opgenomen.

Inleiding


5Villa

Tichelwerk 1885

Snel na de opening van het Vereenigingsgebouw werd besloten

tot sluiting van de gaarkeuken en aansluitend de kookschool.

Bij oprichting ging men ervan uit dat vele arbeiders

uit de omgeving van Hengelo gebruik zouden maken van

de gaarkeuken en dat veel meisjes les zouden nemen in de

kookschool, maar dit was niet het geval.

41.

1900

2. Huisvlijttentoonstelling 1917

3. Bestuur 1906

4. Bridgeavond 1941

5. Muziekvereniging Armonia

6. Keuken 1908

7. Grote zaal 1938

8. Chrysantententoonstelling

9. Oostgevel 1922

2

Het gebouw is in 1895 gebouwd en bevatte destijds een

grote zaal, waar 800 à 1000 mensen konden luisteren naar

lezingen van directieleden over reisindrukken en schilderkunst.

Daarnaast werd de grote zaal gebruikt voor het houden

van grote vergaderingen en werd hij als tekenschool

gebruikt. In het gebouw bevonden zich meerdere kleine

ruimtes zoals de clubkamer en de bovenzaal. Deze dienden

voor de kleinere bijeenkomsten. In de clubkamer hield het

Bestuur der Vereeniging zijn wekelijkse vergaderingen. In de

bovenzaal werd de handwerk- en verstellessen gegeven aan

meisjes. Verder bevond zich in het gebouw een bewaarschool

bestaande uit twee lokalen; een werkplaats met een kleine

smidse, een draai- en boorbank; een café met aangrenzende

leeszaal en een gaarkeuken, die tevens als kookschool was

in te richten. Behalve voor het personeel van Stork was het

Vereenigingsgebouw ook toegankelijk voor het personeel van

de fabrieken van G. Dikkers en Co., op grond van financiële

verplichtingen.

Oorspronkelijke naam: De Vereeniging

Adres: Berfloweg 1, Hengelo

Kadastrale gegevens: Gemeente Hengelo sectie S nr. 768

Eigenaar: Stork

Oorspronkelijk gebruik: Sociaal-culturele faciliteit, horeca

Huidig gebruik: Conferentiefaciliteit, horeca

Architect: C.B. Posthumus Meyjes Sr.

Stroming: Hollandse

Neo-Renaissance,Chaletstijl

1e ontwerp: 1893

Gerealiseerd ontwerp: 1894

Verbouwingen: 1925, 1938, 1958, 1982

Monumentenstatus: Rijksmonument

Vereenigingsgebouw

Het Vereenigingsgebouw werd door de firma Gebr. Stork &

Co. aan de Vereeniging geschonken ter gelegenheid van het

25-jarig bestaan van de fabriek te Hengelo. Er werd tot oprichting

besloten ‘ter bevordering van de geestelijke ontwikkeling

der leden alsmede gezonde en gepaste ontspanning

na den arbeid.’ De Vereeniging, de tweede personeelsvereniging

van Nederland, opende het gebouw feestelijk op 27

januari 1895. De Heer D.W. Stork, voorzitter van het Vereenigingsbestuur,

wees er bij de opening op, dat het gebouw

bekostigd was uit de voor het personeel bestemde winst.

Het fabrieksterrein van de firma Gebr. Stork & Co. werd in

1885 uitgebreid met een kapitale villa van de familie Stork

gebouwd in chaletstijl door architect J. van der Goot. Het

is mogelijk dat villa ´Tichelwerk´zoals zij wordt genoemd,

een inspiratiebron is geweest voor het Vereenigingsgebouw.

In Borne werd in 1891 eveneens een villa in chaletstijl gebouwd.

Tot de jaren tachtig heeft het gebouw zijn oorspronkelijke

functie behouden. Daarna moest het gebouw commercieel

geëxploiteerd worden. In 1982 is het gebouw daarom nogmaals

verbouwd.

In 1938 is het Vereenigingsgebouw drastisch verbouwd. De

zaal werd verhoogd en voorzien van vaste stoelen en een

nieuw balkon. Een nieuwe entreehal, expositiezaal en garderobe

werd aan de oostzijde toegevoegd.

De leeskamer/bibliotheek was populair en werd in 1919

openbaar. Hierdoor werd het noodzakelijk de leeskamer

te verplaatsen naar het lokaal van de bewaarschool. Deze

bibliotheek werd later het begin van de openbare bibliotheek

van Hengelo.

Historie


8

9

3

6

7

5

4

1 2


5Situatie

1921

41.

Feestterrein 1906

2. Muziektent

3. Brede Berflobeek 1908

4. Badhuis 1896

5. Brede Berflobeek 1900

6. Muziektent 1908

7. Oostzijde tuin 1908

4

Tuin en omgeving

De Vereeniging bestaat van oudsher uit een gebouw met een

bijbehorende tuin. Het gebouw en de tuin werden gebruikt

voor educatie en voor recreatie voor de medewerkers van

Stork.

Het gebouw is vrij in de tuin geplaatst. De voorkant van het

gebouw richt zich naar het station.

De belangrijkste route door de tuin liep van de fabriek naar

de voorkant van het Vereenigingsgebouw. Het was een laan

met aan weerszijden bomen. De aanlooproute vanaf de

fabriek komt bewust uit op de zijkant van het gebouw, om de

vrije plaatsing van het gebouw in de tuin te benadrukken. In

de as van de weg bevindt zich de westelijke toren.

Op de foto (nr. 4) is het inmiddels gesloopte badhuis, dat

eveneens onderdeel van Stork was, te zien.

Met de aanleg van de parallelweg langs het spoor werd in

1921 de muziektent naar het oosten verplaatst. In die tijd

zijn er ook 3 woonhuizen aan de zuidzijde van het park

gebouwd, waardoor de tuin aanzienlijk werd verkleind. Later

zijn deze huizen vervangen door een bedrijfspand.

In de tuin lag van oorsprong een muziektent en een tennisbaan.

De tuin grensde aan de ene zijde aan het spoor en

aan de andere zijde aan de Berfloweg. De Berflo-beek liep

door de tuin en verbreedde zich aan de noordzijde van het

gebouw.


5 6 7

3

4

5

2

1


5Verankering

in de stad

4Stedenbouwkundige

uitgangssituatie Masterplan

Hart van Zuid

Plangebied

ROC

WTC

station

6

stadscentrum

Rond het compacte stadscentrum van Hengelo liggen

geen grote parken. Het nieuwe park speelt daardoor een

belangrijke rol in de beleving van de bezoeker van de

stationsomgeving.

Het nieuwe park vormt een schakel in een netwerk van

routes, op verschillende schaalniveaus. Het ligt op de

route van Hart van Zuid naar de binnenstad en vormt een

aantrekkelijke groene plek op buurtniveau.

Ook grenst het aan de nieuwe Laan Hart van Zuid en de te

vernieuwen Centrumring.

Het park rond het Vereenigingsgebouw is op een bijzondere,

op het eerste gezicht vrij onopvallende manier verbonden

met het stedelijk weefsel Hengelo. De Berflo beek stroomt

vanuit het zuiden door het plangebied heen. Op dit moment

kent de beek verschillende verschijningsvormen; meestal ligt

hij verstopt onder bossages, langs achtertuinen, in duikers

of tussen zeer steile taluds langs de weg. In het nieuwe park

komt de beek veel meer tot uitdrukking en zal deze een

belangrijk inrichtingselement worden.

Omgeving


Laan Hart van Zuid

Berfloweg

VEREENIGINGSGEBOUW

7

Parallelweg

Berflobeek

Toekomstig WTC

Station


5Infrastructuur rond het park 5Relatie

Vereeniging met functies in omgeving

ROC

WTC

8

Station

Het park grenst aan de bestaande centrumring en zal in de

toekomst grenzen aan de nieuw aan te leggen Laan Hart

van Zuid. Vanaf de buurtontsluiting is het park zelf ontsloten.

Hiermee is de plek uitstekend bereikbaar.

In het park komt geen autoverkeer, behalve incidenteel bevoorradings-

en ander bestemmingsverkeer. De bebouwing

aan de randen van het park worden zoveel mogelijk vanaf de

achterkant ontsloten.

Het Vereenigingsgebouw heeft verschillende functies voor zijn

omgeving. Voor het WTC wordt het gebruikt als congres- en

vergadercentrum en/of restaurant.

Met openbaar vervoer is het gebouw ook prima te bereiken;

station Hengelo ligt op een steenworp afstand.

Het is goed voorstelbaar dat de scholieren van het ROC in

de pauze een rondje door de buurt wandelen en even in het

park verblijven.

Tenslotte speelt het park uiteraard een belangrijke rol voor de

buurtbewoners, niet alleen als groene plek op de route naar

het station, maar ook als aantrekkelijke plek om te verblijven

of activiteiten te organiseren.


Berflobeekweg

Bosmanweg

Berfloweg

Langelemaatweg

Molenkampweg

Frieslandhal

Egbertstraat

9

Berflobeek

Velourstraat

VEREENIGINGSGEBOUW

Parallelweg

Toekomstig WTC

Trijpstraat

N

Industrieplein Station


51.

Café 1941

2. Garderobe 1938

3. Bewaarschool 1908

4. Speellokaal 1908

5. Naaischool 1908

1 2 3 4 5

Zie voor een uitgebreide analyse van de bestaande situatie

het rapport Cultuurhistorische verkenning en opname

d.d. 11 april 2008.

10

Oorspronkelijk gebouw

Het gebouw is oorspronkelijk gebouwd voor verschillende

functies. De grote zaal voor 800 a 1000 mensen was bedoeld

voor multifunctioneel gebruik. Er werden lezingen

gegeven, vergaderingen gehouden, tentoonstellingen georganiseerd.

Daarnaast werd de zaal als tekenschool gebruikt.

De zaal had een verhoogd toneel, met in de annexen kleedkamers

en een rondlopend balkon op verdieping. Het balkon

was van drie zijden via een trap bereikbaar.

Via openslaande deuren stond de zaal in verbinding met het

schaftlokaal. In het schaftlokaal werden maaltijden geserveerd

die in de gaarkeuken of de kookschool werden bereid.

Annex aan het schaflokaal was een leeskamer gesitueerd.

Aan de westzijde bevond zich de beheerderswoning, met

op de begane grond de keuken en daarboven de woon- en

slaapkamer. De clubkamer aan de westzijde werd gebruikt

als vergaderruimte voor het bestuur van de Vereeniging. Aan

de oostzijde was een bewaarschool en een kleine werkplaats

gelegen.

Op verdieping was nog een vergaderzaal gelegen, die diende

voor kleinere bijeenkomsten. Naast deze vergaderruimte

lag de bibliotheek en aan de andere zijde een garderobe.

Het gebouw had oorspronkelijk meerdere ingangen. De

hoofdingang bevond zich in het schaftlokaal. Daarnaast waren

er secundaire ingangen aan de oost- en de westzijde.

Om beschut binnen te kunnen komen en als overdekte buitenruimte

is een gaanderij gemaakt voor de gehele voorkant

van het gebouw. De gaanderij vormde op verdieping een

balkon. Een groot gedeelte van de gaanderij is verloren

gegaan.

Latere verbouwingen

In 1938 is het gebouw drastisch verbouwd. De entree is

verplaatst naar de oostzijde en sterk vergroot. Een entree met

kassa, grote hal, toiletten en garderobe en nieuwe monumentale

trap naar de verdieping werden hier gerealiseerd.

Op de verdieping werd aan deze zijde de openbare bibliotheek

gesitueerd.

De grote zaal is verhoogd en er is in plaats van een balkon

aan drie zijden een nieuw balkon aan de noordzijde gerealiseerd.

Het toneel was al in de jaren twintig vergroot. Met het

verhogen van de zaal is een groot gedeelte van de oorspronkelijke

detaillering van de zaal verloren gegaan. Ook de

ramen op verdieping van de zaal zijn vervangen door stalen

ramen.

De oorspronkelijke hoofdtrap in een van de torens is gesloopt.

In de garderobe op verdieping is een betonnen,

brandveilige filmcabine gerealiseerd, met een sprinklerinstallatie

en branddeur. De vergaderruimte op verdieping is

vergroot met de oorspronkelijke bibliotheek. Hierdoor is de

oostelijke toren niet meer in de plattegrond afleesbaar.

Een groot gedeelte van de gaanderij werd afgebroken. In de

jaren twintig werd al een gedeelte van de gaanderij dichtgezet

ten behoeve van een toilet. In 1938 werd nog een extra

stuk dichtgezet, ten behoeve van een tweede entree.

In de jaren ´50 is de conciërge woning vergroot en de vergaderzaal

aan de oostzijde. Aan de oostzijde kwam hierdoor

de entree in een nis te liggen. In de jaren tachtig is het interieur

vernieuwd. Door middel van een plafond is de grote zaal

drastisch verlaagd. Het balkon werd hierdoor onbruikbaar.

Het gebouw

Functionele opbouw


1 2 3 4

51.

Oostgevel 1958

2. Verbouwing 1938

3. Verbouwing 1938

4. Verbouwing 1938

5Begane

grond 1893

5Eerste

verdieping 1893

0 1 2 3 4 5 m

0 1 2 3 4 5 m

11


5Voorgevel

1893

12

5Voorgevel

1893


5Langsdoorsnede

1893

13

5Dwarsdoorsnede

1893


1 2 3 4

51. Huidige oostzijde

4Vereenigingsgebouw

2. Oostzijde met huidig trappenhuis

jaartal onbekend

3. Voorzijde asymmetrisch

4. Westzijde met extra aanbouw

14

Oorspronkelijk gebouw

Het gebouw is gebouwd in de zogenaamde Chaletstijl. De

Chaletstijl (ca. 1890-1910) is geïnspireerd op de Zwitserse

bouwstijl. Kenmerkend is de toepassing van overstekende

kappen, veel houtsnijwerk, houten veranda’s en vakwerk.

Het gebouw heeft een nagenoeg symmetrische opbouw met

een voorgebouw in twee verdiepingen met zadeldak met aan

weerszijden torens. Er achter bevindt zich de grote zaal. Deze

ruimte heeft eveneens een zadeldak met bovenin daklichten

en aan weerszijden grote dakkapellen, die de zaal vanaf de

verdieping aanlichten. Aan de oost- en westzijde zijn eenlaagse

vleugels geplaatst, die aan beide zijde een verbijzondering

in het midden hebben gekregen door middel van een

risaliet. Aan de westzijde is dit gerealiseerd met een twee

verdiepingen hoge beheerderswoning, aan de oostzijde is

deze bescheidener in één laag uitgevoerd. Ter plaatse van de

gehele voorzijde is een overdekte gaanderij gerealiseerd, die

op verdieping een balkon is.

Het gebouw is uitgevoerd in rood metselwerk op een gepleisterde

plint met zandsteen speklagen, aanzet- en sluitstenen

en friezen met houtsnijwerk.

De gevels aan de voorkant zijn geleed met rechtgesloten

vensters met stenen waterslagen, op de begane grond onder

een hanekam en op de verdieping onder boogtrommels met

bewerkte houten zonweringen. In de boogfriezen in de zijgevels

zitten rondboogvensters.

De daken zijn uitgevoerd in rode kruispannen en de torens

in keramische leien. Op de nok staat een piron en op het

dak van de grote zaal bevinden zich twee ventilatie torentjes.

Op de verschillende daken bevinden zich verschillende

siersmeedijzeren bekroningen.

Latere verbouwingen

De oorspronkelijke bouwmassa is sterk veranderd in 1938.

De oorspronkelijke zaal werd verhoogd en uitgevoerd met

een plat dak, waardoor het volume achter de voorgevel veel

dominanter werd. De oostzijde werd sterk aangepast. Het

gebouw verloor zijn symmetrische opzet. In contrast met het

oorspronkelijk gebouw werden stalen ramen en platte daken

ontworpen. Er werd gekozen voor dezelfde metselsteen als

het oude gebouw. Een nieuw ruim trappenhuis werd toegevoegd.

Een groot gedeelte van het oorspronkelijke interieur

ging verloren, zoals plafonds en lambriseringen. Het interieur

uit 1938 heeft gladde gestucte wanden met geschilderde

lambriseringen en gestucte plafonds. De vloeren bestaan uit

granito of linoleum.

Aan de westzijde van het gebouw is relatief weinig veranderd,

behalve dat er in de jaren vijftig een extra aanbouw is gerealiseerd

ten behoeve van de beheerderswoning.

In de jaren tachtig is het interieur nogmaals drastisch aangepast.

In de grote zaal is de kapconstructie in het zicht gelaten. De

constructie bestond uit een bewerkte houten spantconstructie

en kolommen, met gedecoreerde stalen trekstaven. Het dakbeschot

bleef in het zicht. De ruimte werd door middel van

ramen en daklichten verlicht. Aan drie zijden bevond zich een

balkon, dat een zelfde randdetaillering had als de gaanderij

aan de voorzijde van het gebouw.

De belangrijkste kamers op de begane grond en de verdieping

waren voorzien van houten lambriseringen met daarboven

stucwerk, stucwerk plafonds en houten vloeren.

Het gebouw

Architectonische opbouw


Architectuurhistorische waarde

Voor het werk van de architect Posthumus Meyjes is het

gebouw in zijn oorspronkelijke uitvoering kenmerkend, maar

niet uitzonderlijk. Als student uit ‘Delft’ heeft Posthumus

Meyjes architectuur gestudeerd bij Eugen Gugel, de grote

promotor van de renaissance enerzijds, maar ook van het

bouwen met ‘karakter’ anderzijds. Voor een ‘groene’ setting

en een recreatief programma zoals hier aan de orde

waren, was een ‘schilderachtige’ architectuur een vereiste.

Daarvoor kwam de ‘chaletstijl’ het meest in aanmerking,

zoals ook is aan te treffen in Amsterdamse huizen langs het

Vondelpark, in talloze tuinpaviljoens of stadsvilla’s (vergelijk

de villa’s Meyling en Elizabeth in Borne) en in de vele parken

die als ‘klein Zwitserland’ een eigen leven hebben gekregen.

Bij die stijl hoorde een tuinaanleg met slingerende paden en

S-curven, die ook in de vorm van de vijver herkenbaar zijn.

Met de wijzigingen in de jaren ’30 heeft architect Beudt geen

groots werk verricht. De soberheid van zijn architectuur is wel

het belangrijkste kenmerk, maar hij heeft zich weinig gelegen

laten liggen aan de architectuur van zijn voorganger. Er zijn

dan ook vele onharmonische aansluitingen en confrontaties,

met name aan de oostgevels, waar bijvoorbeeld de opbouw

voor het trappenhuis op storende wijze op een oudere onderbouw

is gezet.

Van het gebouwtype zijn in Nederland nauwelijks vergelijkbare

voorbeelden te vinden. Zo’n programma in combinatie

met zo’n opdrachtgever is eigenlijk alleen in het Agnetapark

Conclusies en uitgangspunten

De belangrijkste monumentale waarde van het complex zit

in de ensemblewaarde van de relatie van paviljoen en plantsoen

enerzijds en in die van dit geheel in relatie tot de fabriek

Zeldzaamheid

Zoals vermeld, is een gebouw met een programma en geschiedenis

als dit paviljoen zeer zeldzaam.

16

Gaafheid

Door de verschillende verbouwingen en onderhoudsbeurten

is de gaafheid van het gebouw aangetast. De verbouwingen

van 1938, de jaren ’50 en ’80 hebben het verenigingsgebouw

van Posthumus Meyjes ernstig aangetast. De laatste

verbouwingen hebben ook flink in de resterende kwaliteiten

van de jaren ’30 huis gehouden. De samenhang van de

interessante interieurelementen is niet heel groot: er is eerder

sprake van een boeiende verzameling bouwmaterialen

uit verschillende perioden. Het trappenhuis en de hal zijn op

zichzelf goed bewaard, maar de verlegging van de entree

naar de oostzijde heeft ook de begrijpelijkheid van de plattegrond

geen goed gedaan. De geïsoleerde ligging en de

afwijkende architectuur benadrukken nog steeds de bijzondere

functie en betekenis van het gebouw in de stad en bij

het fabriekscomplex.

Cultuurhistorische waarde

De cultuurhistorische betekenis van de functies in dit gebouw

zijn voor Stork en Hengelo zeer groot. Het gebouw vertegenwoordigt

de ‘ontspanningsfase’ in het werkleven van de

arbeiders van Stork en tegelijk de opgave tot vermaatschappelijking

van die arbeiders, die de fabrikanten zich hadden

gesteld. De kookschool, naaischool, etc. hebben niet alle in

gelijke mate succes gehad, maar dat doet af aan de betekenis

van dit programma niet.

De verschuivingen in het programma van ‘nut’ naar ‘genoegen’

zijn met ingrijpende verbouwingen gepaard gegaan en

beslist ook met het verlies van belangrijke architectonische

waarden. De aanwezigheid van sporen van de verschillende

perioden is een waardevol gegeven op zichzelf. Met name de

perioden 1893 en 1938 zijn goed vertegenwoordigd.

Anderzijds is kennelijk een lot en continuïteit van dit gebouw,

dat het zich met rigoureuze ingrepen aanpast aan nieuwe

functies en andere tijden.

Ensemblewaarde

De samenstelling van paviljoen en plantsoen vormt een

waardevol en nog steeds interessant geheel. Aan de betekenis

van het plantsoen is afbreuk gedaan door de aanleg van

verharding voor parkeren en door een zekere kanalisatie van

de beek, waarbij de vijver is verdwenen. Aan de ‘schilderachtige’

rol die het paviljoen in het plantsoen moet spelen is

afbreuk gedaan door de verhoging van de kap van de zaal,

waarvan de hoogte en de doosvorm met die rol onverenigbaar

zijn.

Constructies en installaties

In geen van de bouwfasen werden bijzondere constructies of

installaties toegepast en die zijn dus ook nu niet aan te treffen.

in Delft te vinden (waar Stork’s voorbeeld en collega Van

Marken actief was). Het type ‘paviljoen in plantsoen’ kwam

veel meer voor; daarin is het Vereenigingsgebouw niet bijzonder.

Waardestelling


Historische gelaagdheid behouden versus Oorspronkelijke kwaliteit terugbrengen

17

Uitgangspunten herontwikkeling:

1. Het gebouw krijgt weer een sociaal-culturele functie, die

recht doet aan de oorspronkelijke functie van het gebouw.

2. Het gebouw vormt een twee-eenheid met de tuin. De

twee moeten in samenspraak worden ontworpen en herontwikkeld.

5.

anderzijds. De cultuurhistorische waarde van de historische

lagen die het gebouw toont is op zich van belang, maar de

kwaliteit van de elementen die die lagen vertegenwoordigen

is niet groot. Immers, de architectuurhistorische waarde en de

gaafheid zijn te zeer aangetast om sterk mee te wegen in een

eindoordeel.

4.

3.

De oorspronkelijke architectonische kwaliteiten van het

gebouw van Posthumus Meyjes worden hersteld en teruggebracht

als zij niet meer aanwezig zijn.

Uit de verbouwing uit 1938 is vooral het trappenhuis van

belang om te behouden. Om een historische gelaagdheid

in het gebouw te bewerkstelligen wordt getracht dit trappenhuis

her te gebruiken. Daarnaast worden waar mogelijk

waardevolle materialen en afwerkingen hergebruikt in

de toekomst.

De Vereeniging heeft als belangrijkste kenmerken: solitair

en schilderachtigheid, pittoresk. Deze vormen de belangrijkste

meeteenheden voor de renovatie en uitbreiding van

het gebouw.


4Referenties

programma

Het gebouw is bij uitstek geschikt voor horeca en aanverwante

functies. Daarnaast zou het gedeeltelijk kunnen worden

gebruikt voor tentoonstellingsruimte. Er is een indicatief

programma bedacht voor deze studie. In samenspraak met

een toekomstige gebruiker moet het programma verder vorm

krijgen.

18

Uitgangspunten programma

1. Het Vereenigingsgebouw moet een bijzondere functie krijgen

gericht op het ontmoeten.

2. De tuin van de Vereeniging krijgt de functie van openbaar

stadspark.

3. De Vereeniging in Hengelo ligt nabij het te transformeren

stationsgebied en op termijn in het dynamische en hernieuwd

zakelijk hart van Hart van Zuid, met daarbij WTC

als middelpunt. De Vereeniging moet een belangrijke rol

spelen in dit geheel.

4. De historische vooruitstrevende functie van de Vereeniging

moet een nieuwe en moderne betekenis krijgen als

sociaal-culturele functie voor de nieuwe economie in het

gebied. De Vereeniging moet in de toekomst het werkgelegenheidsklimaat

stimuleren.

5. De restauratie en herontwikkeling van de Vereeniging

is van grote betekenis voor Hengelo vanwege haar cultuurhistorische

betekenis. Daarom moet het gebouw een

openbaar karakter krijgen en een functie die hieraan

recht doet.

6. De nieuwe functie moet recht doen aan zowel haar betekenis

voor hart van Zuid, WTC en het stationsgebied, als

voor de stad zelf.

7. Met de herontwikkeling van het Vereenigingsgebouw wil

het Hart van Zuid haar zorgvuldige omgang met cultuurhistorisch

erfgoed laten zien.

Let op, dit programma is slechts indicatief. In de hierna uitgewerkte

studies is slechts globaal aangegeven welke functies

eventueel mogelijk zijn op de diverse locaties in het gebouw.

Vele varianten zijn nog mogelijk en een definitieve invulling is

slechts mogelijk na verdere uitwerking van het programma.

Programma van wensen

1. Horeca:Hoogwaardig restaurant 300 m2

Grand-café 200 m2

Zaal tbv de verhuur 150 m2

Vergaderruimten tbv de verhuur 200 m2

Kantoorruimte tbv de verhuur 125 m2

Kookclub 100 m2

Toiletten en opslag 100 m2

Buitenterras aan het park op de zonzijde 250 m2

2. Welness Center 500 m2

3.

Tentoonstellingsruimte/ culturele functie 200 m2

Totaal excl. terras 1875 m2.

Programma


Meeteenheid: solitair en pittoresk, schilderachtig

5bestaand

gebouw begane grond

20

Voor de herontwikkeling van de Vereeniging zijn verschillende

varianten ontwikkeld. Deze varianten voldoen in meerdere of

mindere mate aan de uitgangspunten voor herontwikkeling

zoals deze naar aanleiding van de waardestelling zijn geformuleerd.

Uitgangspunt van de studie is dat het bestaande gebouw

wordt uitgebreid met een nieuwe vleugel en dat verschillende

niet passende latere toevoegingen aan het gebouw uit de

jaren dertig en later worden afgebroken.

Allereerst is onderzocht of het bestaande gebouw een nieuwe

solitaire vleugel kan krijgen en of meerdere gebouwen in het

park mogen komen. De conclusie van deze studie is dat de

Vereeniging het enige gebouw in het park moet blijven en dat

nieuwe toevoegingen het solitaire karakter van het gebouw

moeten handhaven of versterken. Een losse vleugel aan het

gebouw is om deze reden verworpen.

Daarna zijn verschillende varianten voor het gebouw verder

onderzocht.

Oppervlakte bestaand gebouw

begane grond 1033 m2 BVO

eerste verdieping 262 m2 BVO

kelder 126 m2 BVO (toegevoegd aan alle bestaand)

totaal 1421 m2 BVO

Variantenonderzoek


5noordgevel 5westgevel

Bestaand

Reconstructie

21

In deze variant wordt het gebouw teruggerestaureerd tot het

gebouw uit 1894 van Posthumus Meyes. Concreet betekent

dit een groot gedeelte van de oostelijke kant van het gebouw,

de zuidkant en de centrale zaal die in 1938 is opgehoogd

worden afgebroken en gereconstrueerd. De veranda

aan de voorzijde van het gebouw wordt teruggebracht.

Het voordeel van deze variant is dat het gebouw zijn oude

allure weer terug krijgt. Het huidige gebouw is echter veel

groter dan het oorspronkelijke gebouw, waardoor veel vierkante

meters verloren gaan. Bovendien wordt voorbij gegaan

aan de kans om het gebouw te openen aan de zuidzijde en

het gebouw geschikt te maken voor een nieuwe functie.

bestaand 500 m2 BVO

reconstructie 600 m2 BVO

nieuw 0 m2 BVO

totaal 1100 m2 BVO

Variant 1

Oorspronkelijk gebouw terugbrengen


A: bestaande kap doorzetten

Gugalunhuis - Zuhmthor

B: continueren richting van kap

Russische kerk

C: losstaand modern volume

Beeldengalerij Wageningen - DB architectuur

C: kap dwars op hoofdkap

Boerderij Wolzak - Search

A: historiserend of modern verlengen gebouw B: continueren van kap C: kap dwars op hoofdrichting

22

Deze variant gaat uit van het uitbreiden van het gebouw in

combinatie met het terugrestaureren naar het ontwerp uit

1894. In de uitbreidingsvarianten is steeds uitgegaan van

een vleugel die zich aan de zuidzijde bevindt, zodat de daar

oorspronkelijk blinde gevel zich kan openen naar de zonkant.

Op deze manier kan een tweede voorkant in het park gemaakt

worden. De route naar de hoofdentree aan de noordzijde

wordt hersteld. Het oorspronkelijke pittoreske beeld van

het gebouw wordt niet verstoord door de uitbreiding aan de

achterzijde.

Er zijn globaal 3 varianten mogelijk voor de uitbreiding:

A. Het gebouw verlengen op een historiserende of moderne

manier, B. De kap van het gebouw continueren, C. Een

dwarskap introduceren in de uitbreiding.

Variant 2

Oorspronkelijk gebouw terugbrengen en uitbreiden


A: contrast

Bruggebouw - JHK Architecten

B: continuiteit

Theater Haarlem - Van Egeraat

B: continuiteit

Gemeentehuis Hilversum - Dudok

C: nieuwe laag

Poppodium Mezz - Van Egeraat

A: contrast B: continuiteit C: nieuwe laag

23

In deze variant is onderzocht of het huidige gebouw gehandhaafd

kan blijven en vervolgens kan worden uitgebreid met

een nieuwe vleugel. De combinatie van oud en nieuw moet

een interessant geheel opleveren. Het voordeel van deze

variant is dat de historie van het gebouw afleesbaar blijft. Het

nadeel is dat de oorspronkelijke kwaliteit van het gebouw niet

meer afleesbaar is en dat met name de middenzaal minder

goed bruikbaar is. Het gebouw wordt wellicht te grootschalig

van karakter.

Allerlei varianten zijn mogelijk. Met maquettes en referentiebeelden

worden enkele mogelijkheden getoond.

Variant 3

Handhaven huidige toestand en uitbreiden


3

24


3Residentie Nederlandse 5westgevel variant A 5zuidgevel

variant A

Ambassade, Bangkok

A: continuiteit B: dwarsrichting

25

In de laatste variant is onderzocht of een genuanceerde aanpak

mogelijk is, waarbij de oorspronkelijke kwaliteit van het

gebouw weer wordt teruggebracht door restauratie of nieuwe

toevoegingen. Een uitbreiding aan de zuidzijde brengt nieuwe

kwaliteit en compenseert het verlies aan vierkante meters.

Het jaren dertig trappenhuis en enkele afwerkingen uit de

verbouwing uit de dertiger jaren blijven gehandhaafd.

Twee varianten zijn onderzocht:

A. Een uitbreiding met een kap in de langsrichting,

B. Een uitbreiding met een kap in de dwarsrichting.

Er is gekozen voor een uitwerking van variant 4B, omdat

deze de meeste potentie biedt voor de toekomst.

De variant doet recht aan de uitgangspunten voor herontwikkeling

(zie pag. 17). Daarnaast is er in deze variant een mooi

contrast te maken tussen oud en nieuw zonder afbreuk te

doen aan het solitaire en pittoreske karakter van het geheel.

Variant 4

Genuanceerde renovatie met uitbreiding


5

Doorsnede

4Referenties

materiaalgebruik

exterieur uitbreiding

26

Een nieuwe uitbreiding vormt in schaal een geheel met het oorspronkelijke

gebouw. De dwarskap, het glazen tussendeel en het

materiaalgebruik laten echter zien dat het gebouw een eigentijdse

toevoeging is. Het gebouw krijgt met de uitbreiding een tweede

voorkant aan de zuidzijde. Een groot terras richt zich op het nieuwe

park.

In de plattegronden is een mogelijke indeling gesuggereerd.

Hierop zijn echter vele varianten denkbaar.

De kapvorm van de oorspronkelijke zaal wordt teruggebracht maar

eigentijds gedetailleerd, waardoor zij een geheel vormt met zowel

de uitbreiding als met het oorspronkelijke gebouw. Oorspronkelijk

was de houten kap met stalen spanten in het zicht gelaten aan de

binnenzijde. De bijzondere oorspronkelijke beleving van de grote

zaal wordt op een hedendaagse manier teruggebracht in de vernieuwde

Vereeniging.

In het interieur wordt de symmetrische hoofdopzet van het gebouw

hersteld. De latere uitbreidingen van het gebouw worden verwijderd,

inclusief het later aangebrachte platte dak van de middenzaal.

Het jaren dertig trappenhuis aan de oostzijde blijft bewaard, evenals

enkele stalen ramen en interieur afwerkingen uit die tijd.

Ontwerp Vereeniging

Het oorspronkelijke gevelbeeld aan de noordzijde wordt teruggerestaureerd

naar het oorspronkelijke beeld 1894. De oorspronkelijke

veranda, detailleringen en kleurstellingen van de gevels

worden teruggebracht.

De nieuwbouw zal worden uitgevoerd in een eigentijdse keramische

gevel in ongeveer dezelfde kleur als de baksteen gevel van

het bestaande gebouw. Dak en gevel worden in hetzelfde materiaal

uitgevoerd. De schuine daken worden voorzien van glazen

lichtstroken aan de bovenzijde, waardoor er mooi licht de ruimte

in komt. Hetzelfde bovenlicht wordt gemaakt in de kap van de

hoofdzaal. Verfijningen in de architectuur worden aangebracht met

luiken, luifels en detailleringen.

Ontwerp gebouw


Boerderij Wolzak, Search

27


5Begane

grond

brug

kamer

14,5 m²

terras

kamer

35 m²

opslag

8 m²

kamer

34 m²

28

balkon

café-restaurant

166 m²

entree

wc

entree

entree

69 m²

bar

zaal

141 m²

wc

foyer

192 m²

gaanderij

91 m²

kamer

42 m²

kamer

48 m²

keuken

40 m²


5Verdieping

exclusief vides en terrassen

begane grond 360 700 1060

verdieping 300 400 700

totaal 660 m² 1100 m² 1760 m²

BVO nieuw bestaand totaal

kamer

14 m²

vide

balkon

29

wc

vide

welness

center

zaal

70 m²

wc

tentoonstellingsruimte

176 m²

welness

center


5 Westgevel 5 Zuidgevel

4

Maquette

Vereeniging in park

30

5

Noordwestgevel

5

Noordoostgevel


5

Noordgevel

32

5

Zuidgevel


5

Westgevel

33

5

Oostgevel


5 Oorspronkelijke inrichting 5

Huidige inrichting

N

N

34

Oorspronkelijke inrichting

De oorspronkelijke inrichting rond het Vereenigingsgebouw

was eerder tuin- dan parkachtig van karakter. Aan de oostkant

van het gebouw was met gebogen paden, onderbegroeiing,

gras, verspreid staande bomen en potten en een

muziektent een aangename plek gemaakt die meer als

uitloop van het gebouw diende dan als openbaar park.

Er stond zelfs een laag hekwerk omheen.

Een belangrijk gegeven van de oude inrichting is de toegangsweg

vanaf het noordwesten, langs de beek. Dit pad

had zijn oriëntatie precies op de twee mooiste en meer

gefotografeerde gevels. Bovendien leidde deze weg naar de

hoofdentree van het gebouw.

Tenslotte speelde de beek een belangrijke rol. Oorspronkelijk

was ter hoogte van de voorgevel van het gebouw een vijver

uitgegraven, die echter op de kaart van 1921 niet meer

voorkomt. De beek zelf vormde de groene zuidwest-grens.

Huidige inrichting

Op de plek van het oorspronkelijke toegangspad ligt op dit

moment het parkeerterrein. De hoofdentree is verplaatst van

de voor- naar de noordoost-gevel. Deze twee veranderingen

ten opzichte van de oorspronkelijke situatie maken dat het

Vereenigingsgebouw niet meer duidelijk verankerd is in het

oorspronkelijke parkontwerp.

Aan de achterkant is de Frieslandhal gebouwd en het gebouw

zelf is in de loop der tijd vergroot, waardoor het karakter

van de oorspronkelijke tuin niet meer tot z’n recht komt.

De beek is verworden tot een relatief diep gelegen stroom,

met zeer steile oevers. Vanuit het gebied valt hij nauwelijks

op.

De huidige inrichting doet geen recht aan het bijzondere gebouw

en speelt geen rol in de markering ervan in de stad.

Park


4Een

nieuwe voorzijde aan de

zuidkant van de Vereeniging

5Het noordelijk deel van het park wordt ingericht op basis van de oorspronkelij- 5De

randen van het park worden gevormd door een stevige bomenrand langs

ke vormgeving (groen), het zuidelijk deel wordt op deze vormentaal gebaseerd. drie zijden en woonvilla’s aan de oostzijde.

In het groene deel wordt de oude zichtlijn weer teruggebracht, in het oranje

deel ontstaat een nieuwe zichtlijn die refereert aan de nieuwbouw en maakt dat

deze zijde van het gebouw een nieuwe voorkant wordt.

36

Het doel van de herinrichting is tweeledig: enerzijds zal het

nieuwe park een aantrekkelijke buitenruimte vormen voor het

gerestaureerde Vereenigingsgebouw, anderzijds zal het een

centrale plek worden in Hart van Zuid. Veel mensen zullen

het park gebruiken op hun route naar het station, of als plek

om tijdens de lunchpauze even in de zon te zitten.

Park

Een park op deze plek in Hart van Zuid biedt enorme kansen

om een groene kwaliteit toe te voegen in een druk en dicht

bebouwd stedelijk weefsel. Het vormt de overgang tussen

het grootschalige zakencentrum en stationsgebied en het

kleinschaliger woongebied. In het nieuwe park moet het

mogelijk zijn kleinschalige festiviteiten te organiseren, op

buurt- en stadsniveau.

Bebouwing

De Frieslandhal zal worden afgebroken om ruimte te geven

aan de Vereeniging en het park.

Als onderdeel van het stedenbouwkundig plan rond het

Vereenigingsgebouw worden aan de oostgrens van het

nieuwe park 5 woonvilla’s gesitueerd. Deze woningen

vormen een transparante, groene begrenzing aan die zijde.

Bovendien biedt het park een enorme kwaliteit voor de

toekomstige bewoners; deze wonen echt in het park.

Aan de zuidzijde zal meer grootschalige bebouwing worden

gerealiseerd als onderdeel van het Masterplan Hart van Zuid.

Op dit moment is echter nog niet duidelijk van hoeveel lagen

kan worden uitgegaan, en om wat voor type woningen het

gaat.

Uitgangspunten


4Ontwerp

park

38

Paden en eilanden

De paden bieden de gebruiker een gemakkelijke doorgang

door het park, maar maken door verschillende afmetingen

ook plekken waar bijvoorbeeld banken kunnen worden

geplaatst of waar een balletje kan worden getrapt. Het

materiaal is asfalt en/of halfverharding.

Elk eiland kan op een andere manier worden ingevuld.

Dit kan variëren van eenjarige planten, bollen,

bloemenmengsels en vaste planten tot een volière, een

kas met potplanten of een vijver. Ook kunnen binnen deze

parkorganisatie kleinschalige initiatieven een plaats krijgen.

Gedacht kan worden aan de plaatselijke dahliavereniging

of een vereniging die bijzondere planten opkweekt. Tenslotte

moet het mogelijk zijn om in het park evenementen en kleine

festivals te organiseren.

In het ontwerp van het park is een tweedeling te

onderscheiden. De parkinrichting op de plek van het

oorspronkelijke park zal sterk refereren aan wat er ooit

was. Hierbij zal aansluiting worden gezocht bij de nieuwe

onderdelen in het plangebied, zoals de woonvilla’s. Het

nieuwe deel, ten zuiden van de huidige Berfloweg, zal hier

in zijn vormgeving op aansluiten. Dat betekent dat wordt

voortgebouwd op de vormentaal van het oorspronkelijk

ontwerp. In het nieuwe park zal de nadruk liggen op

stadsfuncties en activiteiten, terwijl in het oude deel meer een

tuinkarakter zal worden gerealiseerd.

Uiteraard zullen in het ontwerp zoveel mogelijk bestaande

bomen worden gehandhaafd.

Bebouwing

Het Vereenigingsgebouw krijgt een prachtig terras op het

zuiden. Dit terras, dat onderdeel is van het gebouw, maakt

de fysieke verbinding tussen de twee parkdelen. Het grote

grasveld ten zuiden van het Vereenigingsgebouw biedt

tegenwicht aan de schaal van het gebouw en maakt dat

het aan de zuidkant een mooie nieuwe, groene voorkant

krijgt. Bovendien refereert deze nieuwe ruimte aan de

oorspronkelijke zichtlijn op de voorgevel.

Ontwerp park


39

N


Beek met harde oevers

Beek met groene oevers

40

Beek

Beek

Op veel plaatsen in de stad worden op dit moment de beken

weer zichtbaar gemaakt en ingezet als kwalitatief element.

Het park rond het Vereenigingsgebouw vormt een schakel

in de transformatie tussen de groene, bijna verstopte beek

door Berflo Es en de meer stedelijke beek van het centrum.

In het park wordt de beek maximaal zichtbaar gemaakt, met

grasoevers en een verbreding ter plaatse van het gebouw,

zodat een vijver ontstaat.

De nieuwe beek, die deels wordt aangelegd langs de Laan

Hart van Zuid, is veel stedelijker van karakter en heeft harde

oevers ten zuiden van het park. Eenmaal het park ingestoken,

wordt deze beek op dezelfde groene manier vormgegeven

als de Berflo beek.

In tijden van overvloedige regenval zal het water in de beken

stijgen. Het is hierdoor technisch niet mogelijk gebleken het

waterpeil van de beek kunstmatig hoog te houden in het

park. Het hoogteverschil van circa 1,5 meter zal hierdoor

aanwezig blijven.


Bestaande

en nieuwe

bomen

Nieuwe bomen

3e grootte

Bestaande boom

Nieuwe bomen

1e grootte

41

Bomen

Bomen

Als overgang tussen de bebouwing en het park wordt een

bomenrand geïntroduceerd. Deze bomenrand wordt omgezet

langs de randen die grenzen aan de Laan Hart van Zuid en

de stadsring.

In het park komen behalve grasvelden, lage en middelhoge

beplanting, ook bijzondere solitaire bomen voor.

Er wordt gestreefd naar afwisselende kleuren, vormen en

bloeiwijzen. Onderbeplanting versterkt de ruimtelijke indeling

van het park.


4Referenties

park

Onderbegroeiing

(heesters)

Halfverharding/asfalt

Gras

Diverse invullingen

42

Padensysteem

Invulling


4Referenties

bebouwing in park

44

Voor de bebouwing aan de oostzijde zijn drie modellen opgesteld.

Het derde model (AA3), zie pagina 47, maakt gebruik van

de voordelen van de aanwezigheid van een halfverdiepte

parkeergarage aan beide zijden van de woning: vanuit de

woning kijken de bewoners van een hoger niveau het park

in, en aan de tuinkant heeft men de beschikking over een

terras op het niveau van de woonkamer. In dit model kunnen

echter wel veel meer auto’s geparkeerd worden; het verdient

nog nadere studie om te kijken of het parkeren ten behoeve

van (een evenement) in het Vereenigingsgebouw hieraan kan

worden gekoppeld.

De bebouwing die aan de oost- en zuidkant aan het park

staat heeft een sterke relatie met het park. De stadsvilla’s aan

de oostzijde vormen een wezenlijk onderdeel van het park.

De zuidelijke bouwblokken staan niet in, maar aan het park.

Beide typologieën hebben een opgetilde plint die de overgang

tussen het maaiveld en de gevel verbijzondert. Dit heeft

een aantal redenen: de woningen beschikken zo over meer

privacy, er is een prachtige relatie vanuit de woning met het

park, en in de plint is een halfverdiepte parkeergarage opgenomen,

die eventueel ten dienste kan staan van het Vereenigingsgebouw.

De overgang tussen park en gevel wordt vormgegeven als

een zone met dezelfde parkverharding, alleen bestemd voor

bestemmingsverkeer.

Aan de noordoostzijde van het park is het WTC gepland.

Van de bebouwing is op dit moment nog weinig bekend. Als

wand voor het park heeft het de voorkeur om een vrij continu

plintgebouw te maken van twee a drie lagen hoog. De

eventuele hoogbouw heeft een set-back ten opzichte van de

straatwand.

Bebouwing


park

bestemmings-verkeer

stoepenzone

verhoogde plint

woonblokken

parkeren

tuinen

Indicatieve doorsnede AA2

- halfverdiept parkeren aan de parkzijde

46

park

bestemmings-verkeer

stoepenzone

woonblokken

parkeren

verhoogd terras

tuinen

Indicatieve doorsnede AA1

- halfverdiept parkeren aan de tuinzijde


innentuin

woonblokken

parkeren

verhoogde plint

stoepenzone

bestemmingsverkeer

park

Indicatieve doorsnede BB

- halfverdiept parkeren aan de parkzijde

47

park

bestemmings-verkeer

stoepenzone

verhoogde plint

woonblokken

parkeren

terras

tuinen

Indicatieve doorsnede AA3

- halfverdiept parkeren aan zowel de park- als tuinzijde


5Huidige

situatie

N

48

In de tweede fase, als de bebouwing ten zuiden van de

Berfloweg is vervangen door nieuwbouw, kan de rest van het

park worden gerealiseerd. Op dat moment is tevens de Laan

Hart van Zuid en het WTC aangelegd.

Het plan is goed faseerbaar. Met behoud van het bestaand

stedelijk weefsel kan begonnen worden met aanleg van de

eerste fase. Het Vereenigingsgebouw kan dan gerestaureerd

en verbouwd worden, de parkvilla’s kunnen worden gebouwd

en het eerste deel van het park kan worden aangelegd.

Ook kan de beek worden aangepast.

Fasering


5Eerste fase 5Tweede

fase

N N

49


1033 m2 BVO

Begane grond

50

Bijlage 1

Bestaande situatie Vereeniging


262 m2 BVO

Eerste verdieping

51


Zalen 80 m2

Restaurant 410 m2

Gangen 40 m2

Kantoor 95 m2

Keuken 85 m2

Totaal 710 m2

Begane grond (BVO):

restaurant

75 m2 BVO

gang en trap

20 m2 BVO

gang

20 m2 BVO

zaal

30 m2 BVO

zaal

50 m2 BVO

52

keuken

30 m2 BVO

kantoor

95 m2 BVO

restaurant

275 m2 BVO

keuken

55 m2 BVO

restaurant

60 m2 BVO

Bijlage 2

Variant 1 mogelijke inrichting


Expositie 245 m2

Kantoor 15 m2

Gang 20 m2

Totaal 280 m2

Bestaand

Reconstructie

Eerste verdieping (BVO):

expositie

75 m2 BVO

expositie

20 m2 BVO

gang en trap

20 m2 BVO

expositie

150 m2 BVO

53

kantoor

15 m2 BVO


4Collage

Vereenigingsgebouw in park

54

Aan deze studie werkten mee:

Hart van Zuid Wil Bohnen

Jan Nieuwenhuizen

Jennet Heijda

Henket & partners architecten Hubert-Jan Henket

Janneke Bierman

Henk van Laarhoven

Stephanie de Bonth

Armand Bos

Tamara van Kampen

Karres en Brands landschapsarchitecten Sylvia Karres

Jeroen Marseille

Sascha Seidel

RACM Mariel Kok

Het Oversticht Dirk Baalman

Marieke van Zanten

Gemeente Hengelo Jan-Kees Stegeman

Monumentencommissie Hengelo Evert-Jan Krouwel

Deze studie is mogelijk gemaakt dankzij een subsidie van:

Stimuleringsfonds voor Architectuur – Belvedere

Provincie Overijssel- projectsubsidie uit het stimuleringsprogramma

“Re-animatie industrieel en agrarisch erfgoed Overijssel”

Opdrachtgever: Projectbureau Hart van Zuid

Colofon


Henket & partners architecten Hal 13a, den Eikenhorst Esch (N.-Br.) Postbus 2126 5260 CC Vught NL T +31 (0)411-601618 F +31 (0)411-601887 E info@henket.nl

More magazines by this user
Similar magazines