09.03.2017 Views

Jaarmagazine 2016

Het jaaroverzicht van Vormingplus Kempen

Het jaaroverzicht van Vormingplus Kempen

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

jaarmagazine 16<br />

1


IN <strong>2016</strong><br />

HERTEKEN HERSELT Participatie bij RUP 4<br />

NIEUWE TIJDEN Promo voor transitie 9<br />

NIEUWE TIJDEN Eric Paredis over transitie 11<br />

MOL KLIKT SAMEN Speeddaten voor<br />

verenigingen 15<br />

ZORGEN VOOR OUDEREN Hoe begin je eraan? 20<br />

TIJGERS AAN DE HAARD Inge Paulussen 24<br />

COHOUSING is een uitnodiging 25<br />

ISH AIT HAMOU sprak in Balen 31<br />

STILTE Van gebalde vuist naar open hand 35<br />

SPORTIVAN Bareel van camping staat open 39<br />

60’ERS EN 80’ERS VAN HIER in Herenthout 43<br />

BELEEF DE RUIMTE in Oevel 44<br />

DE VONKEN. HET VUUR. Verander de wereld 46<br />

OP STAP met bus of trein 51<br />

MIJN 2040 Van toekomstdroom naar beleid 52<br />

Onze partners 56<br />

GIE Vertrek van een voorzitter 58<br />

Onze mensen 59<br />

MARTINE COPPIETERS<br />

coördinator Vormingplus<br />

KLEUR IN DE WERELD<br />

“Niet alles hoeft te zijn zoals het is. Als je goesting hebt om iets<br />

in je buurt te veranderen, dan moet je bij ons zijn. We beginnen<br />

er aan als je ons enthousiast kan maken. We kijken wie er nog<br />

wil meedoen en samen zoeken we naar een frisse aanpak.”<br />

Dat is in enkele lijnen wat we vooral doen. Op de volgende bladzijden<br />

zie en lees je wat we op die manier zoal in <strong>2016</strong> deden.<br />

Veel navelstaren en egotrippen komt daar niet bij aan te pas: zo<br />

goed als altijd werkten we samen met partners: verenigingen,<br />

besturen, organisaties, bewoners, ... mensen die de hartenklop<br />

van de Kempen maken.<br />

Zoals de Oevelenaars hiernaast, die een donkere passage<br />

onder de snelweg een weekend opfleurden - en zo een stukje<br />

openbare ruimte terug in het bezit brachten van ons allemaal.<br />

Fragmentjes kleur in de wereld, die samen van het leven een<br />

intrigerende kaleidoskoop maken. Je hoeft maar even anders te<br />

kijken om ze dagelijks te zien!<br />

lees ons digitaal<br />

https://goo.gl/aUWL9G<br />

2


3


hertekenen hun ge<br />

stes.be<br />

Inwoners van<br />

HERSELT<br />

Kathleen Helsen: “Vreemd toch, hoe vaak part<br />

4<br />

HERTEKEN HERSELT


meente<br />

icipatie nog verward wordt met informatie.”<br />

Herselt zal er in de toekomst anders<br />

uitzien dan nu. Dat is op zich niet zo<br />

bijzonder, wél dat de inwoners van<br />

Herselt die toekomst zelf mee konden<br />

uittekenen via het participatietraject<br />

‘Herteken Herselt’.<br />

Dat werd door Kathleen Helsen -<br />

schepen voor o.a. ruimtelijke ordening<br />

en wonen - in samenwerking met<br />

Vormingplus Kempen opgezet.<br />

“Het kostte ons veel tijd en energie, ik<br />

heb er zelfs nachten slecht van geslapen,<br />

maar het is het waard geweest.<br />

Het resultaat is immers dat we nu een<br />

beleid kunnen voeren dat maximaal<br />

gedragen wordt door de bewoners.<br />

Dat is onbetaalbaar.”<br />

TEKST ROEL SELS<br />

5


Hoe springen we om met de openbare<br />

ruimte? Waar mag er in de toekomst<br />

nog gebouwd worden en welke gebouwen<br />

laten we toe? Is er plaats voor<br />

grootwarenhuizen en shoppingcentra<br />

of vinden we het niet erg daarvoor<br />

naar een naburige gemeente te rijden?<br />

Het zijn maar enkele van de vele<br />

vragen die een gemeentebestuur moet<br />

beantwoorden.<br />

Kathleen Helsen: “In een RUP, of<br />

ruimtelijk uitvoeringsplan, worden dat<br />

soort antwoorden vastgelegd. Als schepen<br />

van ruimtelijke ordening kwam<br />

die klus bij mij terecht. Ik riep de hulp<br />

in van een gespecialiseerd bureau,<br />

maar hoe meer ik met die mensen<br />

vergaderde, hoe slechter ik me voelde<br />

bij de gang van zaken.”<br />

KATHLEEN HELSEN: “Om tot de honderd mensen te komen die we in eerste instantie nodig hadden,<br />

schreven we tussen de 800 en 900 mensen aan.”<br />

bart van der moeren<br />

stes.be<br />

PSEUDOPARTICIPATIE<br />

“Ik vond dat ik niet op mijn eentje<br />

zulke verregaande beslissingen kon<br />

nemen of voorstellen kon lanceren,<br />

zelfs niet als ik daarvoor de hulp had<br />

ingeroepen van experts. Niet dat ik<br />

aan hun expertise twijfelde, maar ik<br />

wilde de mening van de Herseltse<br />

bevolking horen over de openbare<br />

ruimte. Die interesseerde mij nog<br />

meer dan de meningen van de specialisten.<br />

Ik liet dat ook weten aan het<br />

bureau waarmee ik werkte. Dat bureau<br />

bleek zeker bereid om de voorstellen<br />

die op tafel lagen, terug te koppelen<br />

naar de bevolking. Alleen hadden zij<br />

een ander idee over participatie dan ik.<br />

Zij stelden voor om infoborden op te<br />

stellen in de vijf dorpskernen (Herselt,<br />

Blauberg, Ramsel, Bergom, Varenwinkel,<br />

n.v.d.r.). Dat ging voor mij<br />

lang niet ver genoeg. Foto’s tonen,<br />

is niet mijn idee van participatie.<br />

Dat is informeren in plaats van<br />

participeren. Pseudoparticipatie.<br />

Als ik zeg dat ik de mening van<br />

de bewoners wil kennen, wil ik<br />

die ook écht kennen.<br />

WAT? HERTEKEN HERSELT WAS EEN<br />

PARTICIIPATIETRAJECT BIJ DE OPMAAK<br />

VAN HET RUIMTELIJK UITVOERINGSPLAN.<br />

VORMINGPLUS GAF ADVIES OVER AANPAK<br />

EN COMMUNICATIE<br />

Om daar later mee aan de slag te<br />

kunnen gaan. Vreemd toch, hoe vaak<br />

participatie nog wordt verward met informatie.<br />

Ik heb de samenwerking met<br />

het bureau daarop even ‘on hold’ gezet<br />

en ben eerst op zoek gegaan naar de<br />

mening van de inwoners van Herselt.”<br />

VORMINGPLUS ALS<br />

COACH<br />

“Via een omweg kwam ik bij Vormingplus<br />

Kempen terecht,” zegt Kathleen<br />

Helsen. “De gemeentesecretaris, de<br />

stedenbouwkundige ambtenaar en<br />

ikzelf bezochten een vormingsavond<br />

voor lokale besturen. Daar werd<br />

gepraat over ruimtelijke ordening,<br />

stedenbouw en participatie. Vooral dat<br />

laatste onderwerp interesseerde ons.<br />

Jef Van Eyck sprak er namens burgerbeweging<br />

De Koep.”<br />

“Als parlementslid zat ik middenin een<br />

participatieproject, maar dan inzake<br />

onderwijs. Ik polste een gespecialiseerd<br />

participatiebureau om in Herselt<br />

een traject op poten te zetten, maar<br />

dat bleek voor onze gemeente niet<br />

haalbaar, wegens te duur. Daarop belde<br />

ik Jef Van Eyck en ik vroeg of hij nog<br />

iemand kende die ons zou kunnen<br />

helpen. Hij legde mijn vraag<br />

in het mandje van Vormingplus<br />

Kempen. Zo is de samenwerking<br />

ontstaan.”<br />

6


“Vormingplus Kempen heeft een heel<br />

eigen manier van werken. Je moet heel<br />

veel zelf doen; bijna alles. Vormingplus<br />

Kempen kijkt als een coach aan de<br />

zijlijn mee en stuurt voortdurend bij.<br />

Die werkwijze heeft veel voordelen.<br />

Ten eerste is dat veel goedkoper dan<br />

een bureau een kant-en-klaar participatietraject<br />

te laten uitstippelen.<br />

Ten tweede wordt je betrokkenheid<br />

bij het traject veel groter als je het zelf<br />

hebt uitgetekend. En de voldoening<br />

achteraf is ook groter. Het nadeel is<br />

natuurlijk dat het meer tijd en energie<br />

vraagt dan wanneer je een kant-enklaar<br />

traject alleen nog maar moet<br />

invullen. Maar dat nadeel weegt niet<br />

op tegen de voordelen. We kunnen nu<br />

een gemeentelijk beleid voeren waarvan<br />

we weten dat het gedragen wordt<br />

door een groot deel van de bewoners.<br />

We weten ook dat we het maximum<br />

hebben gedaan om zoveel mogelijk<br />

mensen bij het beleid te betrekken. Dat<br />

geeft een gerust gevoel. Meer kan je als<br />

politicus, als verkozene door het volk,<br />

uiteindelijk niet doen.”<br />

HET TRAJECT<br />

“De afspraken met Vormingplus Kempen<br />

waren van in het begin duidelijk:<br />

wij willen dit traject als gemeente<br />

uittekenen, maar we hebben een coach<br />

nodig die ons zegt hoe we het moeten<br />

doen, waar we op moeten letten en<br />

waar en wanneer we moeten bijsturen.”<br />

“Via de Koning Boudewijnstichting<br />

had ik ervaring met een participatieproject<br />

waarbij 24 mensen betrokken<br />

waren. Voor Herselt vond ik dat te<br />

weinig. Met Vormingplus Kempen<br />

kwamen we overeen dat we in eerste<br />

instantie een honderdtal inwoners<br />

zouden betrekken en in een tweede<br />

fase de volledige bevolking.”<br />

“Om tot de honderd mensen te komen<br />

die we nodig hadden, schreven we<br />

tussen de 800 en 900 mensen aan. Die<br />

selecteerden we zorgvuldig. We schreven<br />

evenveel mannen als vrouwen aan,<br />

en verschillende leeftijdsgroepen.<br />

We zorgden ervoor dat alle dorpskernen<br />

goed vertegenwoordigd waren en<br />

dat er voldoende mensen met verschillende<br />

kwaliteiten, meningen en inzichten<br />

in de groep aanwezig waren. De<br />

respons was bijzonder groot. Vormingplus<br />

Kempen had ons ingefluisterd dat<br />

doorgaans 1 op 10 van de gecontacteerde<br />

personen effectief wil meewerken.<br />

Vandaar ook dat we zoveel mensen<br />

aanschreven. Maar bij ons bleek 1 op 5<br />

bereid te zijn in het traject te stappen.<br />

180 mensen in totaal.<br />

Daar bleven er uiteindelijk 111 van over.<br />

Een mooi getal. Een goed gekozen<br />

groep van meer dan 100 mensen is<br />

toch al een goeie staalkaart van de<br />

bevolking. En bovendien is zo’n groep<br />

nog net klein genoeg om goed en vlot<br />

mee te kunnen werken.”<br />

COMMUNICATIE<br />

“Vormingplus Kempen hamerde van in<br />

het begin op een goeie communicatie.<br />

KATHLEEN HELSEN: “We kunnen nu een gemeentelijk beleid voeren waarvan we weten<br />

dat het gedragen wordt door een groot deel van de bewoners.”<br />

stes.be<br />

7


KATHLEEN HELSEN: “Herseltenaren bleken veel<br />

waarde te hechten aan het groen in hun dorp.”<br />

“Hou de bevolking op de hoogte van<br />

waar je mee bezig bent en wees transparant<br />

in alles wat je doet. Hou de stijl<br />

ook fris en direct, en niet elitair. Als<br />

je veel mensen wil bereiken, moet je<br />

communicatie helemaal op punt staan.<br />

Dat is sneller gezegd dan gedaan. Je<br />

hebt een logo nodig, een slogan, een<br />

campagnebeeld… We hebben daar heel<br />

hard aan gewerkt, maar we moesten<br />

ons huiswerk dikwijls helemaal van<br />

nul opnieuw doen. Niet tof, maar wel<br />

nuttig. Vormingplus Kempen was een<br />

coach die het ‘juist’ wilde hebben. Die<br />

de puntjes op de i wilde zetten. Daar<br />

stond ik achter. Als je beslist om een<br />

participatietraject op te starten, moet<br />

je het ook ineens goed doen.<br />

Dan kan je met half werk niet tevreden<br />

zijn, hoeveel het ook van jou, van je<br />

diensten en van alle betrokkenen<br />

vergt.”<br />

“De groep van 111 leverde uitstekend<br />

werk. Ze legde enkele pijnpunten wat<br />

betreft de openbare ruimte bloot,<br />

deed voorstellen voor de toekomst en<br />

ging ook aan de slag om die voorstellen<br />

voor te leggen aan de volledige<br />

Herseltse bevolking. Dat werd gedaan<br />

met een doordachte vragenlijst, die<br />

inwoners konden invullen tijdens een<br />

wandeling die halt hield op enkele<br />

van de pijnpunten. Daar moesten dan<br />

vragen beantwoord worden zoals: vind<br />

je dat hier gebouwd mag worden? Mag<br />

dat dan ook hoogbouw zijn? Mogen<br />

het winkels zijn? En welke winkels dan<br />

wel?<br />

We hebben alle antwoorden in een<br />

overzicht gegoten. We weten welke<br />

oplossingen gekozen worden, en door<br />

hoeveel mensen. Daarmee stappen we<br />

nu opnieuw naar het bureau waarmee<br />

we aanvankelijk samenwerkten. Daar<br />

moet men het plan aanpassen waaraan<br />

we al begonnen waren, maar dat<br />

stilgelegd was om eerst dit participatietraject<br />

te laten plaatsvinden.”<br />

ENKELE CONCLUSIES<br />

Uit de bevraging van de groep van 111<br />

bleek dat Herseltenaren veel waarde<br />

hechten aan het groen in hun dorp.<br />

Wat nog groen is, moet groen blijven.<br />

Handelszaken zijn welkom, op voorwaarde<br />

dat het kleinschalig is. Voor<br />

een bakker en een beenhouwer is er<br />

dus plaats in de dorpskernen. Maar<br />

megastores horen niet thuis in de<br />

gemeente. De inwoners van Herselt<br />

zijn bereid daarvoor naar steden in de<br />

buurt te rijden.”<br />

Het participatietraject is intussen<br />

afgerond? “Neen, eigenlijk is een participatietraject<br />

nooit afgerond,” zegt<br />

Kathleen Helsen. “Transparant blijven<br />

en de burgers goed blijven informeren<br />

over wat de volgende stap is die ondernomen<br />

wordt en in welke fase het dossier<br />

zich bevindt, zijn ook onderdeel<br />

van een goede participatie.” •<br />

8<br />

HERTEKEN HERSELT


De wereld verandert zienderogen.<br />

We zien meer en meer mensen lokaal bezig<br />

om meer greep te krijgen. Op hun leven, op<br />

hun voeding, op hun aankoopgedrag, op het<br />

samenleven. Dat doen ze door samen<br />

dingen te lenen, ruilen, delen, huren.<br />

Ook in de Kempen zijn er zo veel plaatselijke<br />

initiatieven: samentuinen, repair<br />

cafés, voedselteams, buren die auto’s delen,<br />

cohousing, …<br />

Van 1 april tot 30 juni 2017 willen we de<br />

Kempen kennis laten maken met die duurzame<br />

burgerinitiatieven.<br />

9


5 EVENEMENTEN<br />

IN DE REGIO<br />

Informatie. Debat.<br />

Theater. Verrassende<br />

ontdekkingen. Film. Doehet-zelfacties.<br />

Sprekers<br />

en workshops wisselen<br />

we af met vinnige animatie.<br />

Experts leggen uit en<br />

praktijkvoorbeelden<br />

maken alles concreet.<br />

Slenter gezellig over onze<br />

markt met allerlei info- en<br />

beleefkraampjes en ontdek<br />

hoe makkelijk je iets<br />

kan veranderen<br />

in je buurt.<br />

Sta versteld van wat er in<br />

de Kempen op til staat!<br />

CC DE WERFT, GEEL<br />

23 april | van 13 tot 18 uur<br />

• Doorlopende info- en beleefmarkt:<br />

maak kennis met cargofietsers,<br />

autodelers, co-housers, vierkantemetertuiniers,<br />

energiecoöperaties,<br />

zelfoogsttuinen, repaircafé, ...<br />

• uitgebreide boekenstand van de<br />

Groene Waterman<br />

• In de rand: kortfilms, Serendipity<br />

Sound System, aangepaste catering,<br />

verschillende workshops, het kabinet<br />

van ’s lands enige echte Ecodokter<br />

(Steven Vromman), kinderanimatie,...<br />

van 14.30 tot 16 uur:<br />

VAN VEEL NAAR DEELECONOMIE<br />

Gesprek o.l.v. Tine Hens (auteur van<br />

Het Klein Verzet) met enkele bekende<br />

Vlamingen die een uitgesproken visie<br />

hebben op deeleconomie. Wordt gevolgd<br />

door een gesprek over complementaire<br />

munten.<br />

CC ‘T SCHALIKEN,<br />

HERENTALS<br />

zo 14 mei | van 13 tot 18 uur<br />

• Doorlopende info- en beleefmarkt:<br />

maak kennis met cargofietsers,<br />

autodelers, co-housers, vierkantemetertuiniers,<br />

energiecoöperaties,<br />

zelfoogsttuinen, repaircafé, ...<br />

• uitgebreide boekenstand van de<br />

Groene Waterman<br />

• In de rand: kortfilms, Serendipity<br />

Sound System, aangepaste catering,<br />

verschillende workshops, het kabinet<br />

van ’s lands enige echte Ecodokter<br />

(Steven Vromman), kinderanimatie,...<br />

van 14.30 tot 16 uur:<br />

MOBIELEN OP ANDERE WIELEN<br />

Mobiliteitsspecialisten dagen Herentalse<br />

mobiliteitsinitiatieven uit.<br />

Extreme biking corner: fietsverhalen<br />

met een hoek af.<br />

CULTUURHUIS DE<br />

WARANDE, TURNHOUT<br />

zo 28 mei | van 13 tot 18 uur<br />

• Doorlopende info- en beleefmarkt:<br />

maak kennis met cargofietsers,<br />

autodelers, co-housers, vierkantemetertuiniers,<br />

energiecoöperaties,<br />

zelfoogsttuinen, repaircafé, ...<br />

• uitgebreide boekenstand van de<br />

Groene Waterman<br />

• In de rand: kortfilms, Serendipity<br />

Sound System, aangepaste catering,<br />

verschillende workshops, het kabinet<br />

van ’s lands enige echte Ecodokter<br />

(Steven Vromman), kinderanimatie,...<br />

van 14.30 tot 16 uur:<br />

TE LAAT VOOR HET KLIMAAT?<br />

Een rondetafelgesprek met de Low<br />

Impact Man (Steven Vromman), een<br />

vertegenwoordiger van de Klimaatzaak<br />

en een Belgisch vertegenwoordiger<br />

op de Klimaattop van Parijs, o.l.v.<br />

een energiejournalist.<br />

Coöperatieve energieproductie in de<br />

Kempen: Campina Energie doet het<br />

verhaal.<br />

CC ZWANEBERG,<br />

HEIST-OP-DEN-BERG<br />

vr 2 juni | van 19 tot 23 uur<br />

Infomarkt met boekenstand en<br />

transitie-organisaties<br />

van 20 tot 22 uur:<br />

TIJD VOOR MEER BIODIVERSITEIT<br />

Gesprek met bekende biologen over de<br />

gevaren van nog meer biodiversiteitsverlies.<br />

Het belang van bijen in de stad<br />

Start van de campagne ‘Zadenbladen<br />

voor onze bijen’<br />

CC ‘T GETOUW, MOL<br />

zo 11 juni | van 13 tot 18 uur<br />

• Doorlopende info- en beleefmarkt:<br />

maak kennis met cargofietsers,<br />

autodelers, co-housers, vierkantemetertuiniers,<br />

energiecoöperaties,<br />

zelfoogsttuinen, repaircafé, ...<br />

• uitgebreide boekenstand van de<br />

Groene Waterman<br />

• In de rand: kortfilms, Serendipity<br />

Sound System, aangepaste catering,<br />

verschillende workshops, het kabinet<br />

van ’s lands enige echte Ecodokter<br />

(Steven Vromman), kinderanimatie,...<br />

van 14.30 tot 16 uur:<br />

MINDER MAAR BETER ETEN<br />

Uit de bekroonde transitiefilm<br />

Demain: ‘Naar een andere voedselproductie’<br />

Toelichting en kadering door een nationaal<br />

gekende voedselexpert. •<br />

op www.nieuwetijden.be<br />

vind je het meest volledige<br />

programma van elk evenement<br />

10 NIEUWE TIJDEN


EEN BEETJE<br />

TRANSITIE<br />

IN ELK VAN ONS<br />

(hoe we allemaal mee bouwen<br />

aan een duurzame samenleving)<br />

an nelissen<br />

Onze samenleving is in beweging.<br />

We maken diverse veranderingen door.<br />

En er is meer aan de hand dan enkel kleine,<br />

plaatselijke individuele initiatieven.<br />

Dr. Erik Paredis van het Centrum voor<br />

Duurzame Ontwikkeling van de Universiteit<br />

Gent deelt met ons zijn visie op transitie.<br />

Wat moet er gebeuren? Wat zijn de remmende<br />

factoren? En hoe kunnen wij via kleine, lokale<br />

initiatieven hierin een doorslaggevende rol<br />

spelen?<br />

TEKST LIESBET CORTHOUT<br />

WAT? NIEUWE TIJDEN EEN DRIE<br />

MAANDEN DURENDE CAMPAGNE OM<br />

LOKALE TRANSITIE-INITIATIEVEN IN DE<br />

KIJKER TE ZETTEN<br />

11


ERIK PAREDIS: “Transitie gaat om veranderingen<br />

in de richting van een duurzame samenleving.<br />

Daaraan zitten vier belangrijke aspecten: een kwaliteitsvol<br />

leven, binnen de ecologische grenzen, dat<br />

sociaal rechtvaardig is en ook democratisch.”<br />

stes.be<br />

Transitie. Het woord doet denken aan<br />

een overgang, een verandering. Maar<br />

wanneer u het over transitie hebt, gebruikt<br />

u het als een meer overkoepelende<br />

term. Wat is transitie nu eigenlijk?<br />

“Transitie is de evolutie naar een<br />

meer duurzame samenleving. Er zijn<br />

grote veranderingen nodig om die<br />

duurzame samenleving te kunnen<br />

bereiken. Als men in de wetenschap<br />

over transitie spreekt, heeft men het<br />

over diverse grote systemen die heel<br />

dominant zijn in onze samenleving:<br />

het energiesysteem, het mobiliteitssysteem,<br />

het voedings- en landbouwsysteem,<br />

het afval- en materialensysteem<br />

en het bouw- en woonsysteem. Je<br />

hoort meteen dat dit de topics zijn die<br />

geregeld in het nieuws komen.”<br />

“Daarnaast zijn er ook maatschappelijke<br />

bewegingen bezig, met de<br />

zogenaamde transition towns in het<br />

Verenigd Koninkrijk. Internationaal<br />

spreekt men over een transition to<br />

a greener economy of een sustainable<br />

economy.<br />

Bij ons heet dat dan transitiesteden en<br />

-dorpen. Dat zijn lokaal uitgebouwde,<br />

regio’s die zoveel mogelijk voor zichzelf<br />

proberen te zorgen.”<br />

Welke plaats heeft transitie bij ons in<br />

het beleid?<br />

“De vorige Vlaamse regering deed een<br />

eerste aanzet met het programma<br />

Vlaanderen In Actie. De huidige<br />

regering kwam in 2015 met zijn langetermijnstrategie<br />

Visie 2050. In grote<br />

lijnen zegt die visie dat er een reeks<br />

transities nodig zijn om tot een beter<br />

Vlaanderen te komen. Transities in<br />

energie, mobiliteit, circulaire economie,<br />

nieuwe industrie, wonen, ruimte,<br />

enzovoorts.”<br />

“Als we een kwaliteitsvol leven willen<br />

behouden, en dat willen doen binnen<br />

de ecologische grenzen van onze<br />

leefomgeving, dan is transitie nodig.<br />

Veranderingen dus, maar niet zomaar<br />

in gelijk welke richting. We hebben<br />

het hier specifiek over veranderingen<br />

richting een duurzame samenleving.<br />

Daaraan zitten vier belangrijke aspecten:<br />

een kwaliteitsvol leven, binnen<br />

de ecologische grenzen, dat sociaal<br />

rechtvaardig is en ook democratisch.<br />

Transitie is dus meer dan enkel het<br />

ecologische of het sociale aspect. Het<br />

is een integrale benadering. Het zou<br />

heel vreemd zijn om netjes binnen de<br />

ecologische grenzen te leven maar wel<br />

een sociaal onrechtvaardige samenleving<br />

te zijn. Omgekeerd is een sociaal<br />

rechtvaardige samenleving die de ecologische<br />

grenzen negeert ook absoluut<br />

niet wenselijk. Al deze vier aspecten op<br />

één lijn krijgen, is een enorme uitdaging.<br />

Het is een heel breed maatschappelijk<br />

project: politiek, ecologisch en<br />

economisch.”<br />

Mij lijkt het een bijna onmogelijke<br />

opdracht.<br />

“Goh, kijk naar de geschiedenis:<br />

we zijn er ook in geslaagd om een<br />

welvaartsstaat uit te bouwen. Eind<br />

19de eeuw zou niemand dat verwacht<br />

hebben, maar in de periode 1880-1970<br />

hebben we toch de welvaartsstaat<br />

ontwikkeld. Net zoals er aan transitie<br />

veel facetten zitten, is dat ook bij de<br />

welvaartsstaat het geval. Het ging toen<br />

over evoluties in sociale zekerheid,<br />

onderwijs, gezondheidszorg, … Het is<br />

voor duurzaamheid niet anders.”<br />

Is deze evolutie al gestart?<br />

“Het idee van een duurzaamheidsproject<br />

begon eind jaren ’80 van de vorige<br />

eeuw. Tegenwoordig heeft dit project<br />

meer inhoud gekregen en wordt het<br />

vaak vertaald als transitie. Waar initiatieven<br />

in de jaren ’90 vaak ontstonden<br />

vanuit internationale conferenties,<br />

zien we de afgelopen vijf jaar heel veel<br />

burgerinitiatieven. Voedselteams, autodelen,<br />

diverse transitie-initiatieven<br />

in de voeding zoals zelfpluk en agroecologie,<br />

energiecoöperaties, repair<br />

cafés, alternatieve banken enzovoorts<br />

duiken overal op.”<br />

“Vaak zijn het mengvormen. Burgers<br />

die individueel dingen doen, burgers<br />

die samen initiatief nemen, nieuwe<br />

bedrijfjes die worden opgestart onder<br />

verschillende structuren, zowel kleinals<br />

grootschalig. Er zijn heel veel zaken<br />

bezig op heel veel terreinen. En dat<br />

is fantastisch. Maar het moet nu ook<br />

structureel worden. Het gedachtegoed<br />

waar die kleine initiatieven voor staan,<br />

zou gestructureerd moeten worden via<br />

beleid. En dat verloopt moeizaam.”<br />

12 NIEUWE TIJDEN


“Er zijn verschillende bewegingen<br />

aan de gang binnen de verschillende<br />

niveaus en takken van het beleid.<br />

Diverse mensen zijn bezig met transitie,<br />

sommigen zijn er ook helemaal<br />

niet mee bezig. En dat werkt soms<br />

contradictorisch. In het actieplan 2050<br />

van de Vlaamse Regering zitten heel<br />

interessante aspecten, maar die zie je<br />

niet altijd terug in het dagelijks beleid.<br />

Soms gebeurt zelfs het omgekeerde.<br />

De transitiebeweging speelt zich nu<br />

vooral af op de achtergrond, terwijl<br />

ze net op de voorgrond zou moeten<br />

staan.”<br />

“We zien tegengestelde ontwikkelingen.<br />

Je mag niet vergeten dat niet de<br />

hele samenleving zich spontaan richting<br />

duurzaamheid beweegt. Je mag<br />

niet vergeten dat veel groepen in de<br />

samenleving niet geïnteresseerd zijn<br />

in verandering, net omdat die verandering<br />

ingaat tegen hun belangen. Een<br />

voorbeeld zijn de energiereuzen. Dat<br />

is een diep politiek vraagstuk: welke<br />

richting gaat onze samenleving uit?”<br />

Hoe beïnvloedt dit mij als burger?<br />

“Een voorbeeld waarmee we allemaal<br />

geconfronteerd worden, is mobiliteit.<br />

De files worden nog altijd langer.<br />

Het wetenschappelijk denken over<br />

systemen zegt dat in regimes de<br />

wijziging moet gebeuren bij datgene<br />

wat dominant is. In het mobiliteitsregime<br />

bijvoorbeeld is de auto dominant<br />

in het systeem, zowel op vlak<br />

van structuur, regelgeving als beleid.<br />

Regimes die contraproductief worden,<br />

halen zichzelf onderuit. Iets dat je dus<br />

ook ziet in de mobiliteit. Het regime<br />

werkt zo goed, dat je té veel mobiliteit<br />

genereert. Iedereen is mobiel en net<br />

daarom staan we allemaal stil. Het<br />

regime wordt dus contraproductief.<br />

Je stoot op de grenzen van je eigen<br />

regime.”<br />

Wanneer vindt een transitie plaats?<br />

“Radicale wijzigingen spelen zich niet<br />

zomaar af. Drie voorwaarden moeten<br />

vervuld zijn: het regime moet contraproductief<br />

worden, het komt van<br />

buitenaf onder druk te staan en het<br />

ervaart druk van onderuit.”<br />

“Die contraproductiviteit blijkt al uit<br />

het voorbeeld van de mobiliteit. Er zal<br />

een discussie ontstaan: moeten we<br />

meer wegen bouwen, of moeten we er<br />

juist voor kiezen om meer alternatieven<br />

aan te bieden?”<br />

“De druk van buitenaf, dat zijn grote<br />

trends in de samenleving. In dit geval<br />

bijvoorbeeld de klimaatverandering.<br />

Kunnen we blijven doen wat we altijd<br />

normaal vonden? We zijn lang niet<br />

meer de enige ontwikkelde landen die<br />

van dit comfort willen genieten en dat<br />

laat zich voelen, dat creëert een druk<br />

van buitenaf.”<br />

“Ten slotte is er de druk van onderuit.<br />

Er ontstaan niches en experimenten<br />

van mensen die het anders willen<br />

doen. Meerdere mensen die een auto<br />

delen, kiezen voor elektrisch vervoer<br />

met een meer beperkte actieradius,<br />

gaan winkelen met de bakfiets, …”<br />

“Transitie speelt zich niet zomaar af.<br />

Deze drie voorwaarden gaan dat stimuleren.<br />

Als die drie elkaar versterken,<br />

maak je een grote kans dat er effectief<br />

transitie zal plaatshebben. Let wel: de<br />

kans op transitie verhoogt, het is geen<br />

zekerheid dat het er ook echt komt.”<br />

Stel, ik deel morgen mijn auto. Hoe<br />

draag ik dan bij aan transitie?<br />

“Eigenlijk zal dit soort acties drie grote<br />

gevolgen hebben. Ten eerste zal je<br />

mogelijke alternatieven tonen. Als het<br />

regime niet goed meer functioneert,<br />

zijn zulke alternatieven nodig om te<br />

tonen wat er kan.”<br />

ERIK PAREDIS: “Je mag niet vergeten dat veel<br />

groepen in de samenleving niet geïnteresseerd zijn<br />

in verandering, net omdat die verandering ingaat<br />

tegen hun belangen.”<br />

13


“Een tweede gevolg is dat je bij het<br />

bouwen aan transitie moet ontdekken<br />

wat werkt en wat niet. Dat is één van<br />

de belangrijkste functies: tonen wat<br />

mogelijke alternatieven zijn, ze uitproberen<br />

en mensen samenbrengen. Momenteel<br />

zijn het voornamelijk eerder<br />

grote ondernemingen en overheden<br />

die het regime organiseren en aanbieden.<br />

Dat is zowel het geval op vlak<br />

van mobiliteit als energie, landbouw, …<br />

hoewel die domeinen onderling heel<br />

verschillend zijn.”<br />

“De regimes raken ernstig in de problemen<br />

en hebben grote vragen. In veel<br />

van de regimes worden nu alternatieven<br />

zichtbaar: de eigen auto versus<br />

de deel-auto, diesel versus elektrisch<br />

rijden, de supermarkt met een wereldwijd<br />

jaarrond aanbod versus lokale en<br />

tijdsgebonden voedselteams. Dat zijn<br />

verschillen op vlak van inhoud, maar<br />

ook op vlak van organisatievormen. En<br />

zo komen we bij het derde gevolg.”<br />

“Want het gaat hier niet enkel om het<br />

tonen van alternatieven, maar ook over<br />

andere mogelijke nieuwe organisatievorm.<br />

Denk aan deelauto’s: er bestaan<br />

Cambio, Partago, Über, kleine privéinitiatieven,<br />

… om er maar enkele te<br />

noemen. Het gaat telkens om het delen<br />

van een auto, maar wel elke keer in een<br />

andere organisatievorm.<br />

Deze initiatieven zijn een labo voor<br />

alternatieve organisatievormen. Hoe<br />

zijn al die alternatieven georganiseerd<br />

en van wie is dat eigendom? Het is<br />

zeker dat het hier gaat om andere<br />

eigendoms- en organisatievormen dan<br />

wat er nu dominant is. Als er transities<br />

zullen komen, zit hier ongetwijfeld een<br />

groot discussiepunt. We ondervinden<br />

nu dat een bedrijf niet alleen maar<br />

succesvol is als het kan uitgroeien tot<br />

een grote onderneming. De peer-topeer<br />

economie kan je op verschillende<br />

manieren organiseren.”<br />

Ik neem aan dat niet iedereen er zo over<br />

denkt?<br />

“Het idee van de circulaire economie is<br />

hip. Maar de rapporten die momenteel<br />

de grootste invloed hebben, kijken<br />

voornamelijk naar businessmodellen<br />

binnen deze circulaire economie.<br />

Dat is volgens mij een te beperkte<br />

invulling. Kijk naar de Nederlandse architect<br />

Thomas Rau. Hij gaat ervan uit<br />

dat we in de toekomst niet meer gaan<br />

bezitten, maar gebruiken. Zo zouden<br />

we bijvoorbeeld geen lampen meer<br />

kopen. In de plaats daarvan verkoopt<br />

Philips Lighting ons de dienst licht.<br />

Als gebruiker betaal je voor een goede<br />

service. Dat is op zich een fantastisch<br />

idee.<br />

an nelissen<br />

Maar als je dat doortrekt, zullen in de<br />

toekomst niet alleen maar de productie-,<br />

maar ook de consumptiegoederen<br />

eigendom zijn van de grote bedrijven.”<br />

“En kan dat wel? De Nederlandse onderzoeker<br />

Socrates Schouten schreef<br />

in zijn boek over circulaire economie<br />

dat je alleen maar kan delen als je iets<br />

bezit. Als je als burger wil meedoen<br />

met de deeleconomie, moet je dus ook<br />

iets hebben om te delen. Een repair<br />

café heeft alleen maar zin als er ook<br />

iets hersteld moet worden. Als we in<br />

plaats van goederen enkel diensten<br />

aankopen, moeten we dus ook niet<br />

herstellen.”<br />

Maar het is toch meer dan enkel het<br />

materiële?<br />

“Zeker. Mensen hebben een bepaalde<br />

kunde en kennis nodig. Ze delen niet<br />

alleen het materiële, maar ook het<br />

sociale. Denk maar aan de fierheid die<br />

ontstaat wanneer we kennis kunnen<br />

overdragen en daarmee een netwerk<br />

kunnen uitbouwen. In tegenstelling<br />

tot een commerciële dienst, gaat het<br />

bij een repair café om meer dan het<br />

herstellen alleen.”<br />

Wat is de grootste uitdaging waar transitie<br />

voor staat?<br />

Transitie is politiek, want het gaat over<br />

grote vraagstukken, over organisatieen<br />

eigendomsmodellen. Transitie is<br />

niet enkel het al of niet kiezen voor<br />

een deelauto. Het gaat ook over hoe die<br />

deelauto is georganiseerd. Inhoudelijk,<br />

op vlak van organisatie en op vlak van<br />

eigendom.<br />

Dat zijn moeilijke en boeiende vraagstukken<br />

voor de toekomst.” •<br />

ERIK PAREDIS: “Transitie is politiek, want het<br />

gaat om grote vraagstukken, over organisatie- en<br />

eigendomsmodellen.”<br />

14<br />

NIEUWE TIJDEN


Verenigingen maken contact op speeddate<br />

MOL KLIKT SAMEN<br />

15


foto: bert de deken<br />

De cultuurraad van Mol organiseerde in april samen met<br />

Vormingplus Kempen een ‘speeddate’. De bedoeling was om<br />

Molse verenigingen in sneltempo met mekaar kennis te laten<br />

maken en, wie weet, misschien wel nieuwe samenwerkingsverbanden<br />

te laten ontstaan. We polsten zowel bij de organisatoren<br />

als bij de deelnemers naar reacties. “Voor herhaling vatbaar,”<br />

was de algemene conclusie.<br />

TEKST ROEL SELS<br />

Of het nu over bedrijven,<br />

overheden, verenigingen,<br />

zelfstandigen of particulieren<br />

gaat: goed met mekaar<br />

samenwerken is altijd voordelig. In<br />

tijden van crisis wordt dat alleen nog<br />

belangrijker. De schaarse middelen<br />

optimaal benutten, lasten delen, krachten<br />

bundelen, geen kansen verloren<br />

laten gaan… kunnen dan een cruciaal<br />

verschil maken.<br />

GEEN KLASSIEK<br />

NETWERKEVENT<br />

Vormingplus Kempen zag het belang<br />

daarvan in en ontwikkelde het project<br />

KOLOS om gemeenten en verenigingen<br />

beter te laten samenwerken.<br />

Viviane Schuer (Vormingplus Kempen):<br />

“Uit de vele contacten die we hebben<br />

met verenigingen leerden we dat<br />

samenwerkingen tussen verenigingen<br />

niet zo vanzelfsprekend zijn. Meer<br />

nog: veel verenigingen kennen mekaar<br />

niet. De gemeente Mol wilde daar wat<br />

aan doen. Zo ontstond het idee om een<br />

‘speeddate’ voor verenigingen te organiseren.<br />

Noem het gerust een uitloper<br />

van ons KOLOS-project, waarin de<br />

gemeente de verenigingen stimuleert<br />

om samen te werken.”<br />

De formule van een speeddate ontstond<br />

bij toeval.<br />

Voorzitter van de Molse cultuurraad<br />

Viviane Van de Weyer: “We wilden iets<br />

organiseren om de Molse verenigingen<br />

die deel uitmaken van de cultuurraad,<br />

samen te brengen. Toen ik op een<br />

avond aanwezig moest zijn op twee<br />

vergaderingen en geconfronteerd<br />

werd met de tijdsdruk die er bij kwam<br />

kijken, kwam ik op het idee van een<br />

speeddate.”<br />

Dat zag Vormingplus Kempen wel<br />

zitten. Viviane Schuer: “We kennen allemaal<br />

de klassieke netwerkevents wel,<br />

zoals bijvoorbeeld een cultuurmarkt<br />

of een beurs. Elke vereniging heeft er<br />

zijn eigen standje, maar veel interactie<br />

is er niet. Het is nogal een statische<br />

bedoening. Wij wilden een event met<br />

meer dynamiek, met meer actie en een<br />

frissere aanpak. Een speeddate beantwoordt<br />

aan al die vereisten.”<br />

16<br />

MOL KLIKT SAMEN


Ze voegt er lachend aan toe: “We<br />

wisten alleen niet goed waar we aan<br />

begonnen. Het is nog niet zo simpel<br />

om zoveel mogelijk verenigingen met<br />

zoveel mogelijk andere verenigingen<br />

in contact te laten komen op zo<br />

weinig mogelijk tijd. Daar moet een<br />

uitgekiend schema voor opgesteld<br />

worden en daar gaat veel puzzelwerk<br />

mee gepaard. Volgende keer mag een<br />

professor wiskunde dat komen doen.”<br />

STREVEN NAAR EEN<br />

SCHOKEFFECT<br />

Uiteindelijk schreven 22 verenigingen<br />

zich in voor ‘Mol klikt samen’.<br />

Elke vereniging kon deelnemen met<br />

maximum vier leden die zich in twee<br />

groepen opsplitsten. Terwijl de ene aan<br />

de eigen tafel bleef zitten en 7 verenigingen<br />

ontving, ging de andere zelf op<br />

bezoek bij 7 andere verenigingen. Zo<br />

kwam elke vereniging in contact met<br />

14 andere verenigingen. Aanvankelijk<br />

was het de bedoeling dat er om de<br />

7 minuten van tafel -en dus van gesprekspartner-<br />

gewisseld werd. Maar<br />

omdat dat iets té eng bemeten was,<br />

werd dat uitgebreid naar 10 minuten.<br />

“We schreven alle leden van de cultuurraad<br />

aan en probeerden iedereen<br />

warm te maken voor de avond,” zegt<br />

Viviane Van de Weyer. “22 verenigingen<br />

toonden interesse en in extremis<br />

meldden zich nog twee verenigingen.<br />

Maar zij kwamen net te laat.<br />

Het schema van de avond was al klaar<br />

en kon niet meer worden aangepast<br />

voor twee extra verenigingen.” Vormingplus<br />

Kempen besliste welke verenigingen<br />

mekaar zouden ontmoeten.<br />

“Daarbij zijn we een beetje uitgegaan<br />

van ons buikgevoel,” zegt Viviane<br />

Schuer. “We hebben geprobeerd in te<br />

schatten welke verenigingen mekaar al<br />

kennen en wie sowieso al samenwerkt.<br />

We hebben gekozen voor het grootst<br />

mogelijke ‘schokeffect’. We hebben<br />

verenigingen gekoppeld waarvan wij<br />

dachten ze nog nooit hadden samenwerkt<br />

en dat ze mekaar nauwelijks<br />

kenden. Da’s ook logisch. Het zou<br />

weinig zin hebben om pakweg twee<br />

afdelingen van de KWB mekaar te<br />

laten ontmoeten. Ik neem aan dat die<br />

mekaar al wel kennen.”<br />

EERSTE REACTIES<br />

POSITIEF<br />

De deelnemers zijn unaniem positief<br />

over ‘Mol klikt samen’. De vraag of er<br />

een vervolg aan gebreid wordt, dringt<br />

zich op. Ondervoorzitter Stefaan De<br />

Wit van de Molse cultuurraad:<br />

“De cultuurraad wil een stimulans zijn<br />

voor verenigingen en we willen ook<br />

zien wat er leeft in het verenigingsleven.<br />

Een event als ‘Mol klikt samen’<br />

past volledig in dat kader. We willen<br />

samenwerkingen tussen verenigingen<br />

aanmoedigen, maar je kan pas samenwerken<br />

als je mekaar kent.<br />

foto: bert de deken<br />

Daarom vind ik persoonlijk ‘Mol klikt<br />

samen’ wel nuttig. Het doet me plezier<br />

dat ook de deelnemers positief zijn, zij<br />

het met links en rechts een opmerking<br />

waar we rekening mee moeten houden<br />

als we het opnieuw zouden organiseren.<br />

Persoonlijk geloof ik dat ‘Mol klikt<br />

samen’ nog groeimogelijkheden heeft.<br />

Nu waren er 22 deelnemende verenigingen.<br />

Maar die zijn allemaal positief<br />

en hopelijk vertellen ze dat ook voort.<br />

Als de mond-aan-mondreclame werkt,<br />

zouden we een volgende keer al veel<br />

meer deelnemers kunnen hebben.”<br />

Voorzitter Viviane Van de Weyer: “We<br />

zullen het event intern nog evalueren.<br />

Het is te vroeg om te kunnen beloven<br />

dat er een vervolg komt, maar de eerste<br />

reacties zijn zeker al wel positief.”<br />

DE FORMULE WERKT!<br />

Ook voor Vormingplus Kempen was<br />

het de eerste keer dat een speeddate<br />

voor verenigingen georganiseerd<br />

werd. Viviane Schuer is tevreden met<br />

het debuut. “Allicht kunnen er nog<br />

details gewijzigd worden en kan je nog<br />

sleutelen. Maar de formule heeft volgens<br />

mij zijn deugdelijkheid bewezen.<br />

Zo’n speeddate is een leuke, originele<br />

manier om verenigingen met mekaar<br />

in contact te brengen. Het is ook heel<br />

to the point en je kan er dezelfde avond<br />

al iets concreets mee bereiken. Al was<br />

het maar dat je contactgegevens kon<br />

verzamelen die je anders nooit te pakken<br />

zou krijgen.”<br />

“Ook Vormingplus Kempen moet de<br />

speeddate nog evalueren, maar zonder<br />

vooruit te willen lopen op de feiten:<br />

deze formule lijkt me té nuttig om<br />

nooit meer te gebruiken. We kunnen<br />

ze toch minstens bij de hand houden,<br />

zodat we ze vroeg of laat opnieuw kunnen<br />

uitrollen als daar behoefte aan is.”<br />

WAT? MOL KLIKT SAMEN IN 2013 VER-<br />

ZAMELDEN WE OP PLANKOLOS.BE MEER<br />

DAN 60 TIPS ROND DE SAMENWERKING<br />

TUSSEN GEMEENTEN EN VERENIGIINGEN.<br />

IN MOL BRACHTEN WE VERENIGINGEN BIJ<br />

ELKAAR.<br />

17


Op maandag 19 oktober was er de<br />

Poëtische avond van het Willemsfonds<br />

i.s.m. de Bib, Rozenberg SO,<br />

het Mols PoëzieAtelier en de Vrienden<br />

van de bib. We telden 65 toeschouwers,<br />

wat we allemaal bijzonder<br />

fijn vonden.<br />

In de toekomst zullen we zeker<br />

met deze verenigingen verder<br />

samenwerken.<br />

Véronique Verhaest<br />

Willemsfonds<br />

JAN DE BOECK<br />

HIER IS GINDERBUITEN<br />

“Prachtig initiatief”<br />

Jan De Boeck was een van de mensen die de vereniging ‘Hier is Ginderbuiten’<br />

vertegenwoordigde op ‘Mol klikt samen’. Jan: “Onze vereniging ontstond toen<br />

Ginderbuiten cultureel ambassadeur was en is ook na dat jaar blijven bestaan.<br />

We willen Ginderbuiten op de kaart zetten en zijn in dat verband altijd op zoek<br />

naar mogelijke samenwerkingen. Logisch dus dat wij meteen gecharmeerd<br />

waren door ‘Mol klikt samen’. Een prachtig initiatief.”<br />

“De meeste deelnemers vonden dat er te weinig tijd was om mekaar echt te leren<br />

kennen. De tijd zat er vaak al op als twee partijen zich aan mekaar voorgesteld<br />

hadden. Tijd om een diepgaander gesprek te hebben, ontbrak. Maar goed: voor<br />

een eerste kennismaking was er voldoende tijd. En achteraf was er de mogelijkheid<br />

om samen nog iets te drinken. We hebben sowieso ook naamkaartjes<br />

uitgewisseld die de organisatie had voorzien.”<br />

Of de avond tot een concrete samenwerking geleid heeft? “Nee, nog niet. Maar<br />

daarvoor is het ook nog te vroeg. Voor onze volgende activiteiten ligt de focus<br />

pas op het najaar, dus er is nog tijd. En met een aantal deelnemers hebben we<br />

wel afgesproken om contact te houden.”<br />

Jan heeft wel een punt van kritiek, maar die is niet naar de organisatoren gericht,<br />

wel naar de afwezigen. “De afwezigen hadden ongelijk. Persoonlijk vind ik een<br />

opkomst van 22 verenigingen maar matig. Want álle verenigingen hebben toch<br />

baat bij zo’n avond?”<br />

Met de 11 juli - viering hebben we<br />

samen gewerkt met het Mols poëzieatelier.<br />

We hebben ook demo’s houtsnijden<br />

gegeven bij Velt tijdens hun opendeur<br />

dagen.<br />

‘Hier is Ginderbuiten’ nodigt het<br />

symfonieorkest uit voor een reeks<br />

nieuwjaarsconcerten in de kerk van<br />

Ginderbuiten in 2018.<br />

In de loop van 2017 wordt alles concreter.<br />

hier is ginderbuiten<br />

Wij werken regelmatig samen met<br />

LETS Zandland. Activiteiten worden<br />

onder elkaars leden verspreid .<br />

Als vereniging zijn we ook lid geworden<br />

van LETS waardoor we ook<br />

goederen en diensten kunnen ruilen<br />

met de leden. Letsers kunnen<br />

ook met letsen vergoeden bij onze<br />

betalende activiteiten.<br />

peter zimmerman<br />

Transitie Mol en Balen<br />

willy wagemans<br />

Houtsnijders<br />

18<br />

MOL KLIKT SAMEN


De Houtsnijders hebben met ons<br />

samengewerkt tijdens onze World<br />

Kitchen Garden Day in de Ecodemotuin<br />

op 28 augustus. Zeer leuke<br />

ervaring.<br />

In de toekomst komen er mogelijks<br />

nog meerdere samenwerkingsverbanden<br />

met andere verenigingen<br />

in de Ecodemotuin rond bewustwording<br />

van lokale voeding ... .<br />

Lieve Heurckmans<br />

Vrouw en Maatschappij<br />

MIEKE VERACHTERT<br />

HARMONIE SINT-ODRADA<br />

“Aangenaam verrast”<br />

Mieke Verachtert van Harmonie Sint-Odrada had vooraf haar bedenkingen bij<br />

de avond. “We hadden ons wel ingeschreven, maar op de avond zelf vertrok ik<br />

toch met enkele vragen richting ’t Getouw. Zou de avond wel zin hebben? De<br />

speeddate vond bovendien net plaats op een voor ons ongelukkig moment:<br />

tijdens een repetitie. Maar ik werd aangenaam verrast. De aanwezige verenigingen<br />

leerden mekaar op een leuke manier kennen. Ik maakte kennis met onder<br />

andere een poëzieclub en een LETS-club. We wisselden naamkaartjes uit en<br />

beloofden contact te houden. Een concrete samenwerking vloeide er nog niet<br />

uit voort. Dat zou ook moeilijk kunnen; daar is meer tijd voor nodig. Maar ik<br />

sluit zeker niet uit dat er iets uitgewerkt wordt. We zitten nog in de brainstormfase<br />

en hebben al een aantal goede ideeën die we later misschien in de praktijk<br />

omzetten.”<br />

JAN D’AUBIOUL<br />

FOTOCLUB ISO-2400<br />

“Grenzen verleggen is interessant”<br />

Jan D’Aubioul : “ISO-2400 is een fotoclub die graag eens buiten de lijntjes kleurt<br />

en op zoek gaat naar originele samenwerkingen. We hebben dat in het verleden<br />

al een paar keer gedaan en we zullen dat nog regelmatig doen. Dat zit een<br />

beetje in ons DNA. Grenzen verleggen, vinden we interessant. Je zou dus kunnen<br />

zeggen dat onze club een avond als ‘Mol klikt samen’ niet echt nodig heeft. Ook<br />

zonder die speeddate zijn wij al tot leuke samenwerkingen gekomen met andere<br />

verenigingen. De enige kanttekening die ik kan plaatsen, is dat het juist de -voor<br />

ons- minder interessante verenigingen zijn die aanwezig zijn op zo’n avond.<br />

Namelijk de verenigingen die wij al kennen en van wie we weten dat ze zelf<br />

ook graag over het muurtje kijken. Neem nu ‘Hier is Ginderbuiten’. We kenden<br />

hen al en hebben ooit al samengewerkt. Daar hebben we ‘Mol klikt samen’ niet<br />

meer voor nodig. Terwijl we op zo’n avond eigenlijk juist de verenigingen willen<br />

ontmoeten die we niet goed of zelfs helemaal niet kennen en die niet gemakkelijk<br />

naar buiten komen. Maar het zijn natuurlijk ook net die verenigingen die<br />

niet deelnemen. Da’s jammer. Misschien is dat iets om aan te denken of rekening<br />

mee te houden als het opnieuw georganiseerd wordt. Maar ik vind dit een nobel<br />

initiatief. We willen er zeker weer bij zijn als het opnieuw georganiseerd zou<br />

worden.”<br />

Op 11 november <strong>2016</strong> vond in ’t Getouw<br />

‘Den Grooten oorlog gezongen’<br />

plaats. Een zeer intense samenwerking<br />

tussen verschillende<br />

verenigingen.<br />

De voorstelling is een heel mooi<br />

voorbeeld van hoe 1+1+1+…. zoveel<br />

meer is dan de som van de delen.<br />

De contacten voor deze samenwerking<br />

werden gelegd tijdens<br />

‘Mol klikt samen.<br />

mamuze en iso-2400<br />

We namen deel aan de wandeling<br />

van een andere vereniging.<br />

bif<br />

19


Zorgen voor<br />

… hoe begin ik eraan?<br />

20<br />

ZORGEN VOOR OUDEREN


eeldzoeker.be<br />

Met een steeds grijzer<br />

wordende bevolking<br />

en een overheid<br />

die alle kosten niet<br />

kan dragen en met vragende<br />

blik richting burger<br />

kijkt, wordt zorgen voor<br />

ouderen een -politiek, sociaal<br />

en financieel- thema<br />

waar iedereen vroeg of<br />

laat mee te maken krijgt.<br />

Vormingplus Kempen onderkende<br />

die uitdagingen<br />

en lanceerde het project<br />

‘Zorgen voor ouderen, hoe<br />

begin ik eraan?’. Tijdens<br />

drie vormingsreeksen<br />

op maat, van telkens vier<br />

sessies, werden samen<br />

met mantelzorgers en<br />

vrijwilligers pijnpunten<br />

vastgesteld en adviezen en<br />

oplossingen aangereikt.<br />

ouderen<br />

21


eeldzoeker.be<br />

MARTINE COPPIETERS:“De volgende jaren zullen steeds<br />

meer mensen zorgbehoevend worden én zullen er steeds meer<br />

mensen zorg moeten verstrekken. Zonder dat ze daarvoor<br />

gekozen hebben en zonder dat ze daarvoor gekwalificeerd<br />

zijn. Daar willen we op inspelen.”<br />

Martine Coppieters coördineerde het<br />

project. “Vormingplus Kempen meet<br />

voortdurend de temperatuur van de<br />

samenleving. Door de vinger aan de<br />

maatschappelijke pols te houden, zien<br />

we twee tendensen die mekaar versterken<br />

en samen voor een steeds groter<br />

wordende uitdaging zorgen.”<br />

MEER DAN 10.000<br />

TINTEN GRIJS<br />

“De eerste vaststelling heeft te maken<br />

met de vergrijzing van de bevolking.<br />

De Kempen scoorde tien jaar geleden<br />

op dat vlak niet eens zo slecht, maar<br />

we halen andere regio’s in Vlaanderen<br />

met rasse schreden in. We kunnen<br />

daar cijfers op plakken. In <strong>2016</strong> leven<br />

er in het arrondissement Turnhout<br />

meer dan 10.000 mensen die minstens<br />

85 jaar oud zijn.”<br />

“De toenemende vergrijzing brengt<br />

vanzelfsprekend een steeds grotere<br />

behoefte aan zorg met zich mee. Maar<br />

het economische klimaat is er niet<br />

naar om nog meer te investeren in<br />

ouderenzorg. De overheid bereikt zijn<br />

limiet en kijkt naar de burger. De vermaatschappelijking<br />

van de zorg doet<br />

volop zijn intrede.”<br />

“Tel die twee feiten bij mekaar op en je<br />

wordt onvermijdelijk geconfronteerd<br />

met het feit dat steeds meer mensen<br />

zorgbehoevend zullen worden én dat<br />

er steeds meer mensen die zorg zullen<br />

moeten verstrekken. Zonder dat ze<br />

daarvoor gekozen hebben en zonder<br />

dat ze daarvoor gekwalificeerd zijn.”<br />

Dat kan bijna niet anders dan voor de<br />

nodige ongemakken en problemen<br />

zorgen en daar wilde Vormingplus<br />

Kempen op anticiperen. Zo werd de<br />

kiem gelegd voor het project ‘Zorgen<br />

voor ouderen, hoe begin ik eraan?’. Het<br />

project werd opgezet voor mensen die<br />

plots mantelzorger dreigen te worden<br />

of het al geworden zijn en voor vrijwilligers<br />

die zich willen inzetten om voor<br />

ouderen te zorgen.<br />

Martine Coppieters: “De vormingsreeks<br />

bestond uit vier sessies. Elke sessie<br />

had een eigen thema. In de eerste<br />

sessie kwamen de talenten en de valkuilen<br />

van de zorgverlener ter sprake.<br />

Over welke talenten beschik je en hoe<br />

kan je die optimaal benutten? Op welke<br />

vlakken ben je minder sterk en hoe<br />

kan je dat oplossen? In diezelfde sessie<br />

praatten we ook over ‘zelfzorg’, want<br />

ook dat is een belangrijk onderwerp.<br />

Het is mooi om bijvoorbeeld voor je<br />

ouders te zorgen, maar je moet ook wél<br />

zien te voorkomen dat je eigen vrijheid<br />

daar te veel onder lijdt. Je moet met<br />

andere woorden aan ‘zelfzorg’ doen en<br />

je eigen grenzen proberen te bewaken.”<br />

“De tweede sessie stond helemaal in<br />

het teken van communicatie. Zowel de<br />

communicatie tussen zorgverstrekker<br />

en zorgbehoevende als de ‘verbindende<br />

communicatie’ met andere<br />

hulpverleners en -diensten kwamen<br />

aan bod.”<br />

“In de derde sessie kwamen de hulpmiddelen<br />

en toestellen ter sprake die<br />

op de markt zijn. Als beginnende mantelzorger<br />

weet je immers nauwelijks<br />

wat er voorhanden is. En het beschikken<br />

over de juiste hulpmiddelen kan<br />

een wereld van verschil betekenen.”<br />

“Tijdens de vierde en laatste sessie<br />

werden de ‘emoties en levensvragen<br />

rond ouder worden’ behandeld, en hoe<br />

daar mee om te gaan. Vaak zijn het<br />

heikele thema’s die niemand durft aan<br />

te raken en die onuitgesproken blijven,<br />

hoewel iedereen er mee te maken<br />

heeft.”<br />

HANDEN IN ELKAAR<br />

Vormingplus Kempen organiseerde<br />

de sessies niet op eigen houtje. Voor<br />

de sessie over de hulpmiddelen en<br />

-toestellen werd de expertise van RDC<br />

Thuiszorgcentrum CM regio Mechelen-Turnhout<br />

en Thuiszorg VoorZorg<br />

ingeroepen. De vzw Zorg-Saam leverde<br />

de inhoudelijke expertise voor de drie<br />

andere sessies. Kristin Meersschaert is<br />

beleidsmedewerker bij Zorg-Saam, een<br />

vzw die net als Vormingplus Kempen<br />

graag over het muurtje kijkt en samenwerkingen<br />

aangaat. “Wij zijn een<br />

sociaal-culturele organisatie die zich<br />

op het snijvlak van cultuur en welzijn<br />

bevindt,” zegt Kristin. “Het staat zelfs<br />

in ons beleidsplan dat Zorg-Saam<br />

een educatieve opdracht heeft om de<br />

zorgcultuur te realiseren en ondersteunen,<br />

zowel in de eigen leefwereld<br />

van mensen als binnen de informele<br />

en formele vormen van zorg, welzijn,<br />

opvoeding, onderwijs en gezondheid.”<br />

Dat Vormingplus Kempen en<br />

Zorg-Saam voor een project als dit de<br />

handen in mekaar sloegen, mag dus<br />

geen verbazing wekken.<br />

Andere partners waren de lokale<br />

dienstencentra van Beerse, Mol en Lier,<br />

22<br />

ZORGEN VOOR OUDEREN


foto hansvangeel.com<br />

die een lokaal ter beschikking stelden<br />

en de deelnemers warm onthaalden.<br />

Voor de organisatie van de vormingsreeks<br />

in Lier werd ook samengewerkt<br />

met de collega’s van Vormingplus regio<br />

Mechelen.<br />

Bij de drie vormingsreeksen werden<br />

in totaal 20 personen bereikt. “Deelnemers<br />

moesten zich vier halve dagen<br />

vrij kunnen maken,” zegt Martine<br />

Coppieters. “Het is niet evident om<br />

dit te combineren met de dagelijkse<br />

zorg voor een familielid.” Bovendien<br />

was het ook de allereerste keer dat we<br />

deze vormingsreeks organiseerden.<br />

We moesten van nul beginnen. In<br />

2017 gaan we de formule in een iets<br />

aangepaste vorm aanbieden. Dan kan<br />

de reeks ‘ingehuurd’ worden door<br />

LDC’s, OCMW’s of andere instellingen<br />

die zich met ouderenzorg inlaten. We<br />

zullen dan ook al wat naambekendheid<br />

hebben, want de reacties waren<br />

wel unaniem positief. De deelnemers<br />

apprecieerden vooral dat alle sessies<br />

interactief en persoonlijk waren. Ze<br />

werden op maat samengesteld en<br />

aangepast om tegemoet te komen aan<br />

de specifieke noden en vragen van de<br />

groep.”<br />

beeldzoeker.be<br />

BEHOEFTEGERICHT<br />

“Dat behoeftegericht werken, is<br />

trouwens iets dat we bij Vormingplus<br />

Kempen heel erg nastreven. De deelnemers<br />

ervaarden het ook als bijzonder<br />

positief dat er een netwerkje ontstond<br />

van mensen die met dezelfde problemen<br />

kampen. Ze kregen, soms voor het<br />

eerst, het gevoel dat ze er niet alleen<br />

voor stonden. Ze hielpen mekaar ook<br />

door tips uit te wisselen. Het was voor<br />

velen een hart onder de riem.”<br />

“Als ik er op terugkijk, denk ik dat dát<br />

de voornaamste meerwaarde is die<br />

we met deze vormingsreeks hebben<br />

kunnen bieden aan de mantelzorgers<br />

en vrijwilligers: het groepsgevoel, de<br />

groepswerking. De zorgsector is immers<br />

een bij uitstek individuele sector,<br />

die heel erg ‘1 op 1’ is: de ene heeft een<br />

probleem, de andere wordt verondersteld<br />

het op te lossen. De ene is zorgbehoevend,<br />

de andere zorgverlener. Dat<br />

hebben wij voor een stukje kunnen<br />

doorbreken met dit groepsproject.” •<br />

“In 2017 gaan we de formule in een iets aangepaste vorm aanbieden. De reeks kan dan ‘ingehuurd’<br />

worden door LDC’s, OCMW’s of andere instellingen die zich met ouderenzorg inlaten.”<br />

WAT? ZORGEN VOOR OUDEREN EEN<br />

VORMINGSREEKS VOOR MANTELZORGERS<br />

EN VRIJWILLIGERS OP DRIE PLEKKEN IN DE<br />

PROVINCIE<br />

23


Inge Paulussen<br />

“er is nog veel werk<br />

aan de winkel”<br />

WAT? TIJGERS AAN DE<br />

HAARD EEN REEKS HUIS-<br />

KAMERMONOLOGEN DOOR<br />

INGE PAULUSSEN VOOR<br />

VRIENDINNENGROEPJES<br />

OVER GENDERTHEMA’S<br />

“HET IS OOK LEUK OM VAST TE<br />

STELLEN DAT IEDEREEN MET<br />

DEZELFDE DINGEN WORSTELT.<br />

DAT STELT ME GERUST.”<br />

INGE PAULUSSEN<br />

Ik ben geen hardcore feministe, maar ik ben zeker voor zoveel mogelijk<br />

evenwaardigheid/gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen. Daarom vind ik de<br />

thema’s van Tijgers aan de haard interessant en belangrijk.<br />

Het was leuk samenwerken met Charlotte Vanhecke, die de tekst schreef. Charlotte<br />

kan humor stoppen in een zwaardere tekst. Dat is belangrijk. Tijdens onze repetities babbelden<br />

we ook vaak over de thema’s die aan bod kwamen. En we hadden het ook dikwijls<br />

over onze eigen ervaringen, over hetgeen we zagen in onze eigen kringen. Door er mee<br />

bezig te zijn, merkten we ook hoe belangrijk het thema wel is.<br />

Het is waar: Ik zie al wel meer mannen huishoudelijke taken op zich nemen, maar er is<br />

nog veel werk aan de winkel.<br />

Ik vond Tijgers aan de haard een fijne opdracht. Een monoloog spelen in een huiskamer,<br />

in een gezellige sfeer, voor een klein publiek is helemaal iets anders dan in een theater<br />

spelen. Het was zeer intiem, met 10 à 15 vrouwen in een living bij mensen thuis. Dat geeft<br />

een specifieke sfeer. Eentje van openheid en gezelligheid. Ik voelde me niet enkel de actrice.<br />

Ik acteerde wel, maar werkte tegelijkertijd mee aan een stukje sociaal onderzoek.<br />

Soms was het ook wel een beetje raar om alleen te spelen, zo zonder mede-acteurs.<br />

Ik keek telkens uit naar de gesprekken achteraf. Sommige vrouwen waren heel spontaan<br />

en begonnen hun verhaal direct te vertellen na de monoloog. De thema’s die we bespraken,<br />

waren goed gekozen. Ze zetten niet alleen de vrouwen, maar ook mezelf aan het<br />

denken. Bijvoorbeeld over de taakverdeling bij ons thuis. Soms waren de gesprekken ook<br />

wel grappig. Zo vertelde een vrouw dat ze met haar gat in de boter gevallen was.<br />

En ik herinner me ook een groep met iets oudere vrouwen. Dat was niet echt de juiste<br />

doelgroep, maar ik vond dat ze belangrijke dingen zeiden. Zo zei iemand: “Ik heb mijn<br />

jongens geleerd om soep te maken. Soms was het met grote brokken. Maar laat ze het op<br />

hun manier doen, ook al is het anders”.<br />

En dat is belangrijk. We mogen niet verwachten dat onze man, onze zoon de huishoudelijke<br />

taken op dezelfde manier doet dan wij. Dat moeten we loslaten. We moeten ons<br />

perfectionisme loslaten en leren relativeren. We moeten leren om minder te doen: het<br />

moet allemaal niet. We moeten leren zien wat echt belangrijk is.<br />

Het is ook leuk om vast te stellen dat iedereen met dezelfde dingen<br />

worstelt. Dat stelt me gerust.<br />

Soms vraag ik me wel eens af: “Hoe zou het met die of die vrouw<br />

zijn?” Zouden haar plannen waarheid geworden zijn? Want een<br />

aantal vrouwen wilden toch wel grote stappen zetten of een andere<br />

weg inslaan.<br />

Zelf heb ik door mijn job de luxe om regelmatig vrijetijd voor de<br />

kinderen te hebben. Maar voor de meeste vrouwen is dat niet zo.<br />

Een kortere werkweek voor iedereen zou het allemaal haalbaarder maken voor alle vrouwen<br />

en mannen. En zo kunnen we het werk beter verdelen.<br />

24


COHOUSING<br />

is een uitnodiging<br />

stes.be<br />

25


Cohousing is een trend. Sociaal, participatief en duurzaam: samenhuizen<br />

omhelst heel wat leuke aspecten. We vroegen enkele specialisten<br />

naar hun ideeën daarover in het iconische Huis Schellekens.<br />

TEKST ROEL SELS<br />

TOM LAGAST<br />

VOORZITTER VZW SAMENWONEN<br />

MECHELEN EN EXPERT RUIMTELIJKE<br />

PLANNING SPACE.LAB.BE<br />

KEN DUPONT<br />

ECOLOGISCH EN MAATSCHAPPELIJK<br />

GEËNGAGEERD ARCHITECTUURBUREAU DAM<br />

LEEN APERS<br />

PROJECTLEIDER DE ARK<br />

MARTINE COPPIETERS<br />

COÖRDINATOR VORMINGPLUS<br />

KEMPEN<br />

PETER VANOMMESLAEGHE<br />

DIRECTEUR WOONMAATSCHAPPIJ DE ARK<br />

JEF VAN EYCK<br />

SOCIAAL-CULTUREEL WERKER<br />

VORMINGPLUS KEMPEN<br />

26<br />

COHOUSING


stes.be<br />

DE VOORBEREIDING<br />

“DE WIL OM HET TE DOEN, IS DE<br />

ENIGE VOORKENNIS DIE NODIG IS.”<br />

Cohousen doe je met een groep mensen. Maar moet je die kennen<br />

voor je eraan begint? En begin je met een plan, of met een<br />

groep? Van start gaan, is niet altijd gemakkelijk.<br />

Ken Dupont: “Of mensen die willen nadenken om samen<br />

te cohousen, mekaar van tevoren al kennen of niet, heeft<br />

weinig belang. Het belangrijkste is dat de wil er is om<br />

samen iets te bereiken. Om samen achter eenzelfde globaal<br />

idee te staan, waaraan dan natuurlijk tijdens het proces nog<br />

geschaafd moet worden.”<br />

Tom Lagast: “Klopt. De wil om het te doen, is de enige<br />

voorkennis die nodig is. Dat basisengagement is het uitgangspunt.<br />

Beginnen doe je best met een groep, niet met<br />

een gebouw of een plan. Je kan als groep beter aan een plan<br />

bouwen dan een plan hebben waar je een groep in moet<br />

passen.”<br />

Peter Vanommeslaeghe: “Juist. Je begint met de vraag wat<br />

je wil gaan doen, niet met een uitgewerkt plan.”<br />

Tom Lagast: “Ik zeg niet dat dat laatste onmogelijk is, maar<br />

het is zeker moeilijker. Zowel in de theorie als in de praktijk.<br />

Want in de praktijk merken we dat projectontwikkelaars de<br />

particulieren dikwijls te snel af zijn. Ik geef een voorbeeld.<br />

Als ergens een leegstaand schoolgebouwtje te koop staat,<br />

dat in principe ruimte kan bieden voor enkele woningen en<br />

een gemeenschappelijke tuin, is een projectontwikkelaar<br />

daar doorgaans sneller bij dan een groep mensen die zich<br />

eerst nog moet organiseren. Ook projectontwikkelaars<br />

kopen vaak oude industriegebouwen, lege scholen en oude<br />

kloosters. Want dat patrimonium is er wel en regelmatig<br />

doen ze er heel interessante dingen mee. Tegen dat soort<br />

professionele organisaties delf je als cohousinggroep echter<br />

gewoonlijk het onderspit.”<br />

DE GROEP<br />

“ER ZIJN GEEN MINIMA OF MAXIMA.<br />

MAAR 12 PERSONEN, OF IETS MEER,<br />

IS IDEAAL.”<br />

Hoe ziet de ideale groep eruit? Groot? Klein? Oud? Jong? Gemixt?<br />

Waar moet naar gestreefd worden bij de samenstelling<br />

van de groep?<br />

Peter Vanommeslaeghe: “Je streeft nergens naar. Je neemt<br />

het zoals het is. De groep is de groep, hoe die er ook uitziet.<br />

Daarmee ga je verder; begin je te bouwen aan het project.<br />

En onderweg zie je wel wie afhaakt of erbij komt. Zo gaat<br />

het in de praktijk. Een gemixte groep heeft voordelen, dat<br />

wel.”<br />

Tom Lagast: “De ervaring leert dat een groep van 12 gezinnen,<br />

of iets meer, ideaal is. Veel groter moet de groep niet<br />

zijn. Ik begeleid een groot project met 60 geïnteresseerden.<br />

Ook dat kán. Maar makkelijker wordt het er niet op. Vergaderen<br />

rond de keukentafel of snel een paar telefoons doen, is<br />

er dan niet meer bij. Je moet een zaal huren en de besluitvorming<br />

en inspraakmomenten volgens procedures laten verlopen.<br />

Bovendien ga je bijna zeker subgroepen krijgen als je<br />

met zoveel bent. Dat is niet altijd wenselijk. Te veel is dus niet<br />

handig, maar soms wel noodzakelijk. Te weinig ook niet, want<br />

dan kan een groep snel in de problemen komen als iemand<br />

afhaakt. Maar maxima of minima zijn er niet.”<br />

Ken Dupont: “Ik ken een cohousingproject van slechts 3<br />

gezinnen. Zij kiezen voor een luxueuze vorm van cohousen<br />

en delen bijvoorbeeld een stoombad. Waarom niet? Ook dat is<br />

een vorm van cohousen, zij het een beperktere.”<br />

Martine Coppieters: “Als een groep bestaat uit mensen met<br />

veel verschillende talenten en capaciteiten, is dat een voordeel.<br />

Maar het is geen noodzakelijke voorwaarde. Bovendien<br />

zijn alle mensen verschillend en heeft per definitie iedereen<br />

zijn eigen talenten. Het is vooral zaak om iedereen zich goed<br />

te laten voelen in de groep. Dan komen ieders talenten vanzelf<br />

wel naar boven. Anders gezegd: ieder heeft zijn talenten.<br />

Het is aan de anderen in de groep om die te erkennen, te<br />

waarderen en maximaal te benutten.”<br />

Ken Dupont: “Iedereen kan inderdaad wel wat. De ene heeft<br />

het in zich om met overheden en beleidsverantwoordelijken<br />

te gaan praten. Dat is handig. Maar iemand anders kan verantwoordelijk<br />

zijn voor het bijhouden van tientallen sleutels<br />

van gemeenschappelijke gebouwen. Of om op de kinderen te<br />

letten als de anderen vergaderen. Dat is even nuttig.”<br />

Tom Lagast: “Een mix van verschillende leeftijden is ook heel<br />

belangrijk. Dat bewijst ‘De Haringrokerij’ in Antwerpen nu.<br />

De Haringrokerij was pionier; misschien wel het eerste grootschalige<br />

cohousingproject in ons land. Een groep dertigers<br />

kocht dertig jaar geleden een oude haringrokerij en ging er<br />

samenhuizen. Nu zijn ze allen in de zestig en zoeken ze een<br />

nieuwe, aangepaste en kleinere site om te cohousen en willen<br />

ze de bestaande site in zijn geheel overlaten aan een nieuwe<br />

groep, tot op heden zonder succes. De Haringrokerij was en is<br />

een schitterend project, maar het toont aan dat er indertijd te<br />

weinig aandacht gegaan is naar het streven naar een mix van<br />

leeftijden. Als alle leeftijdsgroepen vertegenwoordigd zijn, zal<br />

regelmatig een ouder koppel afhaken en een jonger koppel in<br />

de plaats komen. Nu haakt in De Haringrokerij iedereen tegelijk<br />

af. De complete site moet nu nieuwe bewoners krijgen,<br />

terwijl dat anders geleidelijk en spontaan gebeurd zou zijn.”<br />

DE AFSPRAKEN<br />

“EEN LEIDERSROL MAG NIEMAND<br />

OPEISEN. DIE KOMT MEESTAL TOCH<br />

SPONTAAN BIJ IEMAND TERECHT.”<br />

Een groep moet overleggen. Daar zijn afspraken voor nodig. Hoe<br />

kom je tot een besluitvorming? Hoe vind je de grootste gemene<br />

deler in een groep met verschillende interesses en belangen?<br />

27


stes.be<br />

KEN DUPONT:“Als je met 15 mensen moet overeenkomen, is iedereen veel meer geneigd om naar<br />

de grootste gemene deler te zoeken.”<br />

Tom Lagast: “Een organisatie vereist leiderschap. Meestal<br />

is dat niet zo’n probleem, zolang die leider maar op een<br />

spontane manier die voortrekkersrol krijgt aangemeten. Een<br />

groep waarbij één persoon te dominant is en alles naar zich<br />

toe wil trekken, is gedoemd om vroeg of laat te imploderen.<br />

In de meeste gevallen ontstaat een ‘leider’ spontaan. In elke<br />

groep zit wel iemand die het organiseren beter in de vingers<br />

heeft dan de anderen. Er zijn mensen die de voortrekkersrol<br />

aankunnen, net zoals er mensen zijn die die rol juist niet op<br />

zich willen nemen. Dat is een puzzel die doorgaans vanzelf<br />

wel gelegd wordt.”<br />

Leen Apers: “De groep zelf heeft een grote vrijheid. De<br />

betrokkenen kunnen zelf aangeven hoe ze willen vergaderen<br />

en tot besluiten willen komen. Vaak zie je dat de dynamiek<br />

binnen de groep ook wijzigt tijdens het traject dat afgelegd<br />

wordt. Terwijl ze praten over cohousing, komt er bijvoorbeeld<br />

ter sprake dat er ook een auto kan gedeeld worden.<br />

Afspraken en agendapunten hoeven<br />

dus niet te strikt vastgelegd te<br />

worden. Een groep leeft en inzichten<br />

wijzigen. Dat maakt deel uit van<br />

het proces. Laat ruimte om tijdens<br />

het traject bij te sturen en aan te<br />

passen.”<br />

Ken Dupont: “Klopt. Extra voorwaarden<br />

zoals ‘we gaan ook<br />

autodelen’ moet je niet vooraf aan je<br />

project koppelen. Als die wens of die<br />

behoefte bestaat, duikt ze vroeg of<br />

laat wel op.”<br />

“Het is trouwens niet zo dat je moeilijker<br />

tot goede afspraken komt als<br />

je groep groter wordt. Met 2 of met 3<br />

sta je sneller lijnrecht tegenover mekaar<br />

dan met 12 of 15. De wil om toe<br />

te geven, is bovendien kleiner omdat<br />

het gevoel dat er één winnaar en één<br />

verliezer zal zijn, sterker aanwezig is. Als je met 15 mensen<br />

moet overeenkomen, beseft iedereen wel dat hij zijn persoonlijke<br />

wil niet zal kunnen doordrijven en is iedereen veel meer<br />

geneigd om naar de grootste gemene deler te zoeken.”<br />

HET PROCES<br />

“STEL NIET ÉÉN GROOT DOEL. ”<br />

Cohousen is niet de meest voor de hand liggende woonvorm. Er<br />

moet een hoop geregeld en besproken worden. Reken gerust op<br />

een paar jaar voor een project gerealiseerd is. Het proces vergt<br />

tijd, geduld en energie. Hoe wandel je zo vlot mogelijk door het<br />

lange traject?<br />

Ken Dupont: “De betrokkenen moeten vooraf goed weten<br />

waar ze aan beginnen. Het stellen van onrealistische doelen<br />

28<br />

WAT? ‘LAND VAN AA’ TURNHOUT EEN<br />

COHOUSINGPROJECT VAN O.A. DE ARK<br />

MET ZO’N 20 NIEUWE KOOP- EN HUUR-<br />

WONINGEN IN SCHORVOORT. VORMING-<br />

PLUS BEGELEIDT MEE HET TRAJECT.


stes.be<br />

en verwachtingen heeft nefaste gevolgen. Een groep zal dan<br />

alleen bedrogen uitkomen en gedesillusioneerd uit mekaar<br />

vallen. Samenhuizen vraagt veel van alle betrokkenen. Ook<br />

van de architecten, trouwens. Inzet, motivatie, participatie,<br />

bereid zijn om voortdurend bij te sturen: je mag dat van de<br />

potentiële bewoners verwachten, maar even goed van de<br />

professionelen die bij het project betrokken worden.”<br />

Peter Vanommeslaeghe: “Dat de realisatie van een project<br />

meestal lang duurt, is een dubbel nadeel. Ten eerste hebben<br />

niet alle mensen zoveel tijd en vinden ze intussen soms een<br />

andere, geschikte woning. Dat heeft lang niet alleen met<br />

een gebrek aan geduld te maken. Ten tweede veranderen de<br />

noden van een gezin ook met de jaren. Wie kleine kinderen<br />

heeft, is vooral blij met een grote, gemeenschappelijke tuin<br />

en met veel speelkameraadjes voor de kinderen. Maar als<br />

een project jarenlang aansleept, zijn op het ogenblik van de<br />

realisatie diezelfde kinderen tieners geworden die zich graag<br />

terugtrekken en liever zoveel mogelijk privacy hebben. Een<br />

gezin zonder kinderen kan kinderen hebben vooraleer het<br />

project verwezenlijkt is.”<br />

Leen Apers: “Het is daarom goed dat je niet alleen één groot<br />

doel stelt. Hak het in verschillende kleine stukjes en ga in<br />

fasen tewerk. Dat verhoogt het enthousiasme. Telkens je een<br />

fase kan afronden, krijg je een boost.”<br />

Tom Lagast: “Het begin is het moeilijkste, maar gelukkig is<br />

dan het enthousiasme nog heel groot. Daarna begint de lange<br />

duur soms zwaar te wegen, maar met elke fase die je kan<br />

afvinken, sta je letterlijk een stap verder. Het is noodzakelijk<br />

om de groep te blijven motiveren. Een cruciale mijlpaal is de<br />

site zelf. Eens die verworven is, wordt alles plots visueel. Tot je<br />

echt samen iets gekocht hebt, lijkt het alsof je in het ijle praat,<br />

al is dat natuurlijk niet zo. Woonmaatschappijen zoals DE<br />

ARK zijn daarom belangrijk als facilitator. Zij hebben een site<br />

en ze nemen de zorg voor de financiering op zich. Dan komt<br />

alles direct een stap dichterbij.”<br />

WOONVORM VAN<br />

DE TOEKOMST<br />

“ER IS WEER MEER BEHOEFTE AAN<br />

COLLECTIVITEIT.”<br />

Cohousing lijkt alleen maar voordelen te hebben. Het is milieuvriendelijk,<br />

sociaal, tijdbesparend… Het kan een oplossing<br />

bieden voor singles, eenoudergezinnen en bejaarden en het is<br />

misschien een antwoord op de woonproblematiek.<br />

Peter Vanommeslaeghe: “Laten we het ook niet mooier<br />

voorstellen dan nodig. De eerlijkheid gebiedt ons te zeggen<br />

dat cohousing ook niet voor<br />

iedereen de ideale oplossing<br />

is. Voor veel mensen<br />

gaat dergelijke vorm van<br />

samenwonen toch nog te<br />

ver. Anderzijds zal iedereen<br />

stilaan toch wel inzien dat de<br />

tijd waarin ieder denkt recht<br />

te hebben op zijn losstaande<br />

woning met afgesloten tuin,<br />

definitief voorbij is. Zoveel<br />

plaats is er niet meer.”<br />

TOM LAGAST (hier op een<br />

vergadering met geïnteresseerden<br />

en architecten in Schorvoort) : “Het<br />

begin is het moeilijkste, maar gelukkig<br />

is het enthousiasme dan nog<br />

heel groot.”<br />

29


stes.be<br />

PETER VANOMMESLAEGHE (DE ARK): “Iedereen<br />

ziet toch wel stilaan in dat de tijd waarin<br />

ieder denkt recht te hebben op zijn losstaande<br />

woning met afgesloten tuin, definitief voorbij is.”<br />

Ken Dupont: “Ik neem de enquête<br />

voorzichtigheidshalve met een korrel<br />

zout, want ik weet niet hoe ze precies<br />

opgemaakt was, maar uit een algemene<br />

bevraging is gebleken dat 30%<br />

van de mensen geïnteresseerd zou zijn<br />

in cohousing.”<br />

Peter Vanommeslaeghe: “Zelfs al is<br />

het maar 1%, dan gaat het nog om<br />

70.000 gezinnen. Het potentieel is<br />

dus enorm. Nederland en Scandinavië<br />

staan een stuk verder dan Vlaanderen,<br />

maar ook bij ons groeit toch het besef<br />

dat cohousing een zeer interessante<br />

woonvorm is voor een grote groep<br />

mensen. Het aantal singles en éénoudergezinnen<br />

neemt toe. Financieel en<br />

organisatorisch hebben zij het moeilijk<br />

om alles alleen te doen. Cohousing is<br />

voor hen interessant. Ook voor mensen<br />

die al wat ouder zijn. Cohousing biedt<br />

de mogelijkheid langer zelfstandig te<br />

kunnen wonen.”<br />

Tom Lagast: “Ik stel vast dat mensen<br />

die nog schrik hebben van cohousing<br />

de zaken wel eens te zwart-wit voorstellen.<br />

Als je een rijhuis koopt, moet<br />

je even goed afspraken maken en met<br />

je buren overeenkomen. Het is geen<br />

kwestie van alles of niks. Bij cohousing<br />

moet je niet alleen afspraken maken<br />

over wat je gaat delen, maar zeker ook<br />

over wat je strikt privé wil houden en<br />

hoe ver je privacy gaat. De grenzen<br />

van je privacy zijn even belangrijk als<br />

de grenzen van je huis, je grond of je<br />

tuin. En het is niet omdat je grenzen<br />

openstelt of omdat je gemeenschappelijk<br />

bezit hebt, dat je meteen je privacy<br />

moet opgeven. Juist niet: met te weinig<br />

privacy zijn de meeste projecten ten<br />

dode opgeschreven. Dan krijgt het<br />

meer het karakter van een commune<br />

dan van cohousing.”<br />

Peter Vanommeslaeghe: “We stellen<br />

vast dat ook de overheden nu meer<br />

interesse tonen in cohousing dan<br />

vroeger. De contacten met schepenen<br />

en ambtenaren verlopen steeds beter<br />

en komen steeds vaker voor. Sinds<br />

2011 ondersteunt de Vlaamse Overheid<br />

trouwens structureel de koepelorganisatie<br />

‘vzw Samenhuizen’ met<br />

subsidies.”<br />

Ken Dupont: “De lokale overheid<br />

heeft een grote invloed op het al dan<br />

niet slagen van projecten. Dat in<br />

Antwerpen veel projecten mislukken<br />

terwijl er in Gent juist veel verwezenlijkt<br />

worden, zegt veel. Maar in het<br />

algemeen is de bereidheid, zowel bij de<br />

lokale als de bovenlokale overheid, om<br />

cohousing te faciliteren wel gestegen.<br />

Dat klopt wel. Maar er is nog een grote<br />

weg af te leggen. In Vlaanderen is de<br />

maximale privacy altijd gepromoot.<br />

Wie het een klein beetje gemaakt had<br />

in het leven, kon zich een eiland voor<br />

zichzelf permitteren. Zo werd het altijd<br />

voorgesteld. Dat idee zit nog diep<br />

ingebakken bij velen. Tot iedereen op<br />

zijn eiland zit en de behoefte aan meer<br />

collectiviteit weer begint te stijgen. Dat<br />

punt is enkele jaren geleden al bereikt.<br />

Ook wat dat betreft, is de tijd rijp voor<br />

cohousing.” •<br />

30<br />

COHOUSING


ISH AIT HAMOU.<br />

DRIE BOEKEN.<br />

DRIE LEVENSLESSEN.<br />

31


TEKST ROEL SELS<br />

Schrijver, choreograaf<br />

en presentator Ish Ait<br />

Hamou kwam op uitnodiging<br />

van de bibliotheek<br />

van Dessel vertellen over<br />

zijn drie boeken. Het werd<br />

veel meer dan een literaire<br />

avond. Ish Ait Hamou<br />

doorspekte zijn levensverhaal<br />

met adviezen en<br />

wijsheden die je veeleer<br />

van een wijze opa zou<br />

verwachten dan van<br />

een 29-jarige springin-‘t-veld.<br />

stes.be<br />

Ish Ait Hamou woont in Vilvoorde.<br />

Maar wie denkt dat hij een gure<br />

novembertrip naar het afgelegen<br />

Dessel als een verplicht nummertje<br />

beschouwt, vergist zich lelijk. “Ik<br />

hou van avonden als deze,” zegt Ish<br />

voor aanvang. “Ik ben nogal een sociaal<br />

dier. Ik vind het fijn om mensen te<br />

leren kennen. Ik doe dit graag omwille<br />

van het vragenkwartiertje, dat meestal<br />

voorzien wordt na de lezing. De dialoog<br />

aangaan met mensen die je niet<br />

kent, is verrijkend. De vragen die ze me<br />

stellen, zijn dikwijls vragen die ik mezelf<br />

nog nooit gesteld heb. Ze doen me<br />

nadenken over mijzelf, over wie ik ben,<br />

over wat ik doe en waarom ik het doe.<br />

Daar word je beter van. Het is alsof ik<br />

mezelf voortdurend in vraag stel, maar<br />

dan via de vragen die anderen mij<br />

stellen.”<br />

De 130 aanwezigen - een uitverkochte<br />

zaal - in de basisschool De Kangoeroe<br />

verwelkomen Ish met een daverend<br />

applaus. Ish vertelt hen hoe zijn drie<br />

boeken ‘Hard hart’ (2014), ‘Cécile’ (2015)<br />

en ‘Als je iemand verliest die je niet<br />

kan verliezen’ (<strong>2016</strong>) tot stand zijn<br />

gekomen, maar hij doet dat op zijn<br />

eigen manier. Hij koppelt er telkens<br />

een advies of levensles aan.<br />

“UIT ELKE TEGENSLAG<br />

KAN JE IETS POSITIEFS<br />

HALEN”<br />

“Ik groeide op in het Brusselse en ging<br />

naar een Franstalige school. Tot op een<br />

bepaald ogenblik de subsidies voor die<br />

school geschrapt werden en ik noodgedwongen<br />

moest overstappen naar een<br />

Nederlandstalige school. Dat was een<br />

klein drama voor mij. Ik sprak immers<br />

Arabisch en Frans, en ook een mondje<br />

Engels omdat ik zoveel tv keek. Maar<br />

het Nederlands was mij vreemd.<br />

stes.be<br />

32


ISH HAIT HAMOU:“Het is een fout die ik veel mensen zie maken: ze leggen zichzelf regels op die eigenlijk niet bestaan.<br />

Het kostte me ook veel<br />

moeite om het onder de<br />

knie te krijgen. In mijn<br />

nieuwe school was ik een<br />

buitenbeentje. Ik had een<br />

rare naam en ik maakte<br />

voortdurend fouten tegen<br />

het geslacht van de naamwoorden.<br />

‘De’ of ‘het’: ik kon<br />

er alleen maar naar gokken.<br />

Bijgevolg sprak ik niet veel<br />

en dagdroomde ik des te<br />

meer. Ik fantaseerde volledige<br />

verhalen en speelde<br />

daar zelf een hoofdrol in. Ik<br />

leerde me inleven in situaties<br />

die volledig los stonden<br />

van mijn leefwereld.”<br />

“Toen ik 12 was, stapte ik<br />

over naar de middelbare<br />

school. Ik wilde Latijn studeren.<br />

Dat vond ik ‘cool’. Wie<br />

het in het leven wil maken,<br />

moet Latijn gestudeerd<br />

hebben: zo simpel dacht ik<br />

erover.<br />

Maar mijn moeder stuurde<br />

me naar een technische<br />

school. Dat was een nieuwe<br />

grote tegenslag voor mij.<br />

Natuurlijk is er niks mis met<br />

een technische opleiding,<br />

maar het was niet wat ik<br />

wilde en waar mijn ambities<br />

lagen. Het gevolg was dat ik<br />

nog méér begon te dagdromen<br />

dan ik ooit had gedaan.<br />

En af en toe begon ik de<br />

verhalen die ik verzon ook<br />

op te schrijven. Mijn grote<br />

voorbeeld was rapper 2Pac.<br />

Hij opende mijn ogen. Hij<br />

deed me inzien dat je in je<br />

heel eigen taal over je heel<br />

eigen realiteit kan schrijven.<br />

Ik voelde me verwant met<br />

hem. Hoe hou je je staande<br />

in een omgeving en een cultuur<br />

die niet de jouwe zijn?<br />

Daar zong hij over en ik was,<br />

op mijn niveau, ook met die<br />

problematiek bezig.<br />

Daarover begon ik te schrijven.<br />

Dat is uiteindelijk mijn<br />

eerste boek geworden: ‘Hard<br />

hart’.<br />

Terugkijkend op mijn jeugd<br />

kan je bijna zeker zeggen<br />

dat ik zonder de tegenslagen<br />

geen schrijver zou geworden<br />

zijn. Het is omdat ik<br />

naar een Nederlandstalige<br />

én technische school ging –<br />

twee zaken waar ik niet zelf<br />

voor gekozen had en die ik<br />

op het moment zelf als een<br />

ramp ervaarde - dat ik een<br />

dagdromer en uiteindelijk<br />

een schrijver ben geworden.<br />

Het is nu mijn vaste<br />

overtuiging dat je uit elke<br />

tegenslag iets positiefs kan<br />

halen. Dat is ook de manier<br />

waarop je op tegenslagen<br />

moet reageren. Het is niet<br />

erg om er over in de put te<br />

zitten. Maar weet dat je er<br />

uiteindelijk sterker uit kan<br />

komen.”<br />

“JEZELF WAAR-<br />

DEREN IS NIET<br />

ARROGANT”<br />

Zijn eerste boek werd<br />

meteen een succes. De<br />

Standaard der Letteren ging<br />

zelfs in overdrive en noemde<br />

hem de nieuwe Goethe. “Het<br />

gevolg was dat mijn naam in<br />

één klap gemaakt was,” zegt<br />

Ish. “In een mum van tijd<br />

stond mijn agenda vol met<br />

afspraken en interviews.<br />

Overal werd ik gevraagd<br />

en overal gaf ik hetzelfde<br />

antwoord. Wat een eer het<br />

toch was om met Goethe<br />

vergeleken te worden. Maar<br />

ik zette een masker op. Want<br />

ik kende Goethe zelfs niet.<br />

Ik gaf gewoon de antwoorden<br />

die ik dacht te moeten<br />

geven. Maar ik voelde me<br />

niet goed. Onzeker ook.<br />

33


stes.be<br />

“SPEEL GEEN KOMEDIE EN<br />

WEES JEZELF. JEZELF WAAR-<br />

DEREN IS NIET VERKEERD.”<br />

ISH HAIT HAMOU<br />

Voortdurend vreesde ik door de mand<br />

te vallen. Zo ook op de boekenbeurs. Ik<br />

werd er uitgenodigd, samen met zowat<br />

alle Vlaamse topschrijvers. We stonden<br />

backstage wat te keuvelen. Natuurlijk<br />

was het gespreksonderwerp literatuur.<br />

Een onderwerp waar ik nauwelijks<br />

over kon meespreken.<br />

Ik lees immers zelden of nooit. Toen<br />

andere auteurs mij vroegen wat het<br />

beste boek was dat ik de laatste tijd<br />

gelezen had, antwoordde ik naar waarheid:<br />

de nieuwe strip van Spiderman.<br />

Het vergde lef om dat te doen, maar ik<br />

heb me nooit gelukkiger gevoeld als op<br />

dat moment. Het was een viering! Dat<br />

was het moment waarop ik mijn masker<br />

aflegde. Ik was ineens wie ik was.<br />

Niet wie ik dacht te moeten zijn.”<br />

“Het is een fout die ik veel mensen zie<br />

maken,” zegt Ish. “Ze leggen zichzelf<br />

regels op die eigenlijk niet bestaan. Ze<br />

creëren een denkbeeldig personage in<br />

hun hoofd. Zoals ik deed. Ik had een<br />

boek geschreven en ging me als een<br />

auteur gedragen. Maar hoe gedraagt<br />

een auteur zich? Daar zijn geen regels<br />

voor; die regels bedenk je zelf en leg je<br />

jezelf op. Niemand hoeft je te vertellen<br />

hoe je je moet gedragen. Jouw mening<br />

over jezelf is even belangrijk als de<br />

mening van iemand anders. Speel<br />

geen komedie en wees jezelf. Jezelf<br />

waarderen is niet verkeerd. Het wordt<br />

soms afgedaan als ‘arrogant’ zijn.<br />

Maar dat klopt niet. Jezelf waarderen<br />

heeft niks met arrogantie te maken.”<br />

“TOON INTERESSE<br />

IN ANDEREN”<br />

Voor zijn tweede boek, ‘Cécile’ (2015),<br />

trok Ish Ait Hamou naar Marokko. “Ik<br />

speelde al langer met het idee om een<br />

verhaal te schrijven over een jongen<br />

die absoluut niet de ambitie heeft om<br />

zijn geboortestreek te verlaten, maar<br />

daar stap na stap wel toe gedwongen<br />

wordt. Ik situeerde die jongen in Zuid-<br />

Marokko. Maar daar was ik nog nooit<br />

geweest. Mijn vader werd<br />

daar geboren. Ik ben er met<br />

mijn vader naartoe getrokken.<br />

We hebben een tijdje in<br />

zijn geboortedorp verbleven.<br />

Mijn vader bloeide helemaal<br />

open. Hij vertelde mij verhalen<br />

die ik nog nooit gehoord<br />

had. En dat nam ik niet hem, maar<br />

mezelf kwalijk. Hij had ze immers<br />

nooit verteld omdat ik er nooit naar<br />

gevraagd had. Op een bepaald moment<br />

stopten we bij een oud gebouw. Vader<br />

vertelde dat hij daar ooit zijn allereerste<br />

job had uitgeoefend, als hulp in een<br />

boekenwinkel. Dat raakte mij heel diep.<br />

Ik ben een schrijver en ik wist niet<br />

eens dat mijn vader ooit in een boekenwinkel<br />

had gewerkt.<br />

Ineens leerde ik mezelf ook beter<br />

kennen. Het feit dat ik van kindsbeen<br />

al gefascineerd ben door verhalen, is<br />

dus niet zo vreemd. Mijn vader die<br />

in een boekenwinkel werkte en ik die<br />

schrijver ben geworden: ergens klópt<br />

het gewoon.”<br />

“Maar als ik geen interesse had getoond;<br />

als ik mijn vader niet had meegenomen<br />

naar Marokko en niet naar<br />

zijn verhalen had geluisterd, zou ik dat<br />

nooit geweten hebben. Uiteindelijk is<br />

dat zelfs het onderwerp geworden van<br />

mijn derde boek, de novelle ‘‘Als je iemand<br />

verliest die je niet kan verliezen’.<br />

Twee mensen die mekaar niet kennen,<br />

geraken met mekaar aan de praat in<br />

een trein. Door zich open te stellen<br />

voor de andere ontstaat het perfecte<br />

gesprek, dat zowel ernstig als humoristisch<br />

is. In feite wil ik met die novelle<br />

die boodschap maar overbrengen:<br />

praat met mekaar, luister naar mekaar,<br />

toon interesse. Probeer de andere te<br />

begrijpen, ook al ben je het niet met<br />

hem eens. En er gaat een heel nieuwe<br />

wereld voor je open.” •<br />

stes.be<br />

34<br />

ISH HAIT HAMOU<br />

WAT? ONZE TOELAGE VOOR LEZINGEN,<br />

CURSUSSEN EN WORKSHOPS DIE KEM-<br />

PENSE VERENIGINGEN ORGANISEREN. UIT<br />

ONS MAANDELIJKS WISSELEND AANBOD,<br />

OF VOOR EIGEN SUGGESTIES.


foto: koen broos / socius<br />

Stilte<br />

=<br />

het proces dat<br />

van een gebalde vuist<br />

een open hand maakt<br />

35


1 2<br />

1 ERIC NYSMANS: “’t Is pas als je iets begint te missen, dat je<br />

er het belang van in gaat ziet.”<br />

2 BART WUYTS: “De aandacht voor stilte moet omgezet<br />

worden in daadkracht.”<br />

3 JOKE FLOUR: (m.) “Het zou een goeie zaak zijn als de<br />

overheid zich inlaat met de zaak, maar dan wel alleen om het<br />

kader te scheppen. De initiatieven komen best van onderuit.”<br />

4 LEO VAN MIERT: (r.) “Er is een belangrijke taak weggelegd<br />

voor het onderwijs: alles begint met het overtuigen van de<br />

volgende generaties dat stilte op alle vlakken belangrijk en<br />

zelfs onmisbaar is.”<br />

3<br />

In het kader van de [Dag van de Stilte]<br />

organiseerden Vormingplus Kempen,<br />

Natuurpunt CVN, Natuurpunt Taxandria,<br />

Stilteplatform Kempen, Waerbeke<br />

en MOOOV een debat over stilte, rust en<br />

ruimte in de Kempen.<br />

TEKST ROEL SELS<br />

Vooraf werd de documentaire<br />

‘In pursuit of silence’<br />

getoond, een bescheiden<br />

meesterwerkje van regisseur Patrick<br />

Shen. Hij reisde de wereld rond op<br />

zoek naar stilte en stiltebeleving, en<br />

liet specialisten aan het woord om het<br />

belang van stilte te duiden.<br />

‘Stilte’ is een begrip dat breed geïnterpreteerd<br />

moet worden. Het slaat niet<br />

alleen op decibels. De volmaakte stilte<br />

bestaat zelfs niet. Stilte heeft meer te<br />

maken met begrippen als ‘onthaasten,’<br />

‘innerlijke rust’, ‘loslaten’ of ‘zen’. Of,<br />

zoals in de film wordt gezegd: “Stilte<br />

is het proces dat van een gebalde vuist<br />

een open hand maakt.”<br />

HOOP OP BETERSCHAP<br />

Dat in een samenleving die steeds<br />

drukker en lawaaieriger wordt stiltemomenten<br />

een schaars goed zijn, is<br />

logisch. Toch lijkt nog niet iedereen<br />

het belang van stilte in te zien. Of toch<br />

wel? “Ik merk een kentering,” zegt<br />

Bart Wuyts, directeur van de Strategische<br />

Projectenorganisatie Kempen<br />

en deelnemer aan het debat. “Het<br />

gaat de goede kant op. Er is tenminste<br />

al aandacht voor stilte. Maar dat is<br />

niet voldoende. Die aandacht moet<br />

nog omgezet worden in daadkracht.<br />

We moeten iets ondernemen om de<br />

momenten van stilte en rust te kunnen<br />

koesteren en nadrukkelijker te integreren<br />

in ons dagelijks leven; bijvoorbeeld<br />

op de werkvloer.”<br />

Ook Eric Nysmans, directeur Welzijnszorg<br />

Kempen en voorzitter van het<br />

Openbaar Psychiatrische ziekenhuis<br />

36<br />

HET STILTEGESPREK


foto’s: hansvangeel.com<br />

WAT? EEN ONTBIJTFILM EN EEN NAGE-<br />

SPREK OVER DE BETEKENIS VAN STILTE,<br />

RUST EN RUIMTE IN DE KEMPEN<br />

4<br />

in Geel, denkt dat een opwaardering<br />

van de stilte eraan zit te komen. “Alles<br />

gaat met slingerbewegingen. ’t Is pas<br />

als je iets begint te missen dat je er<br />

het belang van in gaat ziet. Zo is de<br />

herwaardering van de natuur er eerst<br />

in de stad gekomen. Het zal met stilte<br />

ook zo gebeuren. Pas nu de stiltemomenten<br />

zeldzaam geworden zijn, gaat<br />

men ze naar waarde schatten.”<br />

DE STILTE IS<br />

VERDWENEN<br />

Leo Van Miert, schepen van Oud-<br />

Turnhout voor ruimtelijke ordening,<br />

wonen en mobiliteit, schetste aan de<br />

hand van zijn leven hoe de stilte in de<br />

loop der jaren is verdwenen. “Ik ben<br />

goed geplaatst over stilte te kunnen<br />

spreken,” zei de schepen. “Ik ben een<br />

boerenzoon. Toen ik jong was, werd<br />

er nog met paard en kar gewerkt. We<br />

stonden veel dichter bij de natuur dan<br />

de meeste mensen nu. De natuur bepaalde<br />

het werk en het werktempo; we<br />

moesten immers ‘de natuur zijn werk<br />

laten doen.’ Dat is een gezegde dat je<br />

nu nauwelijks nog hoort. Er is geen tijd<br />

meer om de zaken op hun beloop te laten<br />

en af te wachten welk weer Moeder<br />

Natuur in petto. We proberen daarop<br />

in te grijpen en de natuur te manipuleren.<br />

Ik heb het ‘geboerte’ grondig zien<br />

veranderen. Zelf ben ik naar de fabriek<br />

getrokken; naar de zware industrie. Ik<br />

was er bevoegd voor de veiligheid. Heel<br />

opvallend is dat ik gedurende mijn<br />

loopbaan nooit gesprekken heb weten<br />

voeren over stilte. Er werd voortdurend<br />

gepraat over hoe machines beter en<br />

efficiënter konden gemaakt worden,<br />

maar nooit over hoe ze stiller konden<br />

worden. Met het welzijn van de arbeiders<br />

werd geen rekening gehouden. Of<br />

het kwam toch minstens maar op de<br />

tweede plaats. Ook ik merk nu dat er,<br />

zoals de andere sprekers al aanhaalden,<br />

beterschap is. Het begint bij veel<br />

mensen toch wel door te dringen dat<br />

burn-outs, depressies en stress alles<br />

te maken hebben met een gebrek aan<br />

stilte, in de betekenis van rust.”<br />

STILTE IS EEN RECHT<br />

De grote vraag is hoe stilte opnieuw<br />

een vaste plek kan krijgen in het dagelijkse<br />

leven. Moderator Joris Capenberghs<br />

vroeg het aan zijn vier gasten.<br />

Bart Wuyts: “Bij bedrijven weten ze<br />

intussen wel dat stilte kan helpen om<br />

mentale rust te creëren en burn-outs<br />

te helpen voorkomen. Het goede<br />

nieuws is dat kleinschalige initiatieven,<br />

die niet duur hoeven te zijn, soms<br />

al een oplossing kunnen bieden. Ik<br />

denk bijvoorbeeld aan de aanleg van<br />

een stilteruimte of een groenvoorziening.”<br />

Leo Van Miert: “Het opwaarderen van<br />

stilte is een zaak voor alle domeinen.<br />

37


Ook voor toerisme, cultuur, ruimtelijke<br />

ordening, gezondheid… Binnen het<br />

‘stilteplatform’ brengen wij mensen uit<br />

die sectoren samen. Dat is noodzakelijk.<br />

De vraag is hoe je een meerwaarde<br />

creëert waar iedereen van mee kan<br />

genieten: studenten, werkers, ouderen,<br />

kinderen…”<br />

Joke Flour onderschreef de stelling<br />

van Bart Wuyts dat ingrepen om de<br />

stilte te bevorderen niet veel hoeven<br />

te kosten. “Kijk naar de zorgtuin in de<br />

Residenties Alfons Smets in Dessel.<br />

Het is een plek waar bewoners samenkomen,<br />

een lapje grond kunnen bewerken,<br />

naar dieren kunnen kijken en<br />

genieten van de stilte en van mekaars<br />

gezelschap. De meeste zorgcentra<br />

hebben een grote tuin en kunnen zo’n<br />

zorgtuin perfect aanleggen.”<br />

Eric Nysmans lanceerde een opmerkelijk<br />

voorstel. “Als kind ging ik naar<br />

een katholieke school. De dag begon<br />

daar steevast met een gebed. Dit is<br />

geen pleidooi om opnieuw te gaan<br />

bidden als de dag begint. Maar het zou<br />

geen kwaad kunnen om het werk of<br />

een vergadering met een minuut stilte<br />

te beginnen. Dat schept toch meteen<br />

een sfeer en creëert een bepaalde rust.<br />

Vanuit mijn eigen werkervaring kan<br />

ik zeggen dat we bij het OPZ in Geel<br />

stiltewandelingen hebben ingevoerd.<br />

Die worden heel erg geapprecieerd.<br />

Wij zijn ons zeer bewust van de<br />

helende kracht van stilte. Stilte mag,<br />

in het algemeen, veel meer ‘een thema’<br />

worden. Een recht. Iedereen moet om<br />

stilte kunnen vragen. We moeten stilte<br />

durven opeisen als dat nodig is.”<br />

OASES VERSUS<br />

WEEFSELS<br />

Eric Nysmans pleitte voor het invoeren<br />

van oases van rust op de werkvloer én<br />

daarbuiten. Moderator Joris Capenberghs<br />

vroeg zich luidop af of dat wel<br />

voldoende is. “Oases zijn eilandjes en<br />

eilandjes zijn geïsoleerd. Is het niet<br />

beter te streven naar stilteweefsels in<br />

plaats van naar stilteoases?” De vraag<br />

stellen, is ze beantwoorden. Hoe dat<br />

moet gebeuren, is een ander paar<br />

mouwen. Het debat werd afgesloten<br />

met vier concrete maatregelen voor<br />

een stiltebeleid.<br />

Eric Nysmans: “Het begint met er een<br />

professional op te zetten en het als een<br />

werkdomein te erkennen. Er is een<br />

stilteambassadeur nodig die de kar<br />

moet trekken.”<br />

Joke Flour vulde aan: “Het zou een<br />

goeie zaak zijn als de overheid zich inlaat<br />

met de zaak, maar dan wel alleen<br />

om het kader te scheppen. De initiatieven<br />

komen best van onderuit. Dan is<br />

het draagvlak veel breder. Initiatieven<br />

moeten ook concreet, zelfs tastbaar<br />

zijn. Ik denk bijvoorbeeld aan het creëren<br />

van stilteplekken in de stad.”<br />

Bart Wuyts: “De zogenaamde ‘stille<br />

Kempen’ heeft alles in huis om een<br />

stilteregio te worden. Die troeven<br />

moeten we uitspelen. We zouden een<br />

uniek ecologisch stiltecentrum kunnen<br />

bouwen waar bedrijven terechtkunnen<br />

voor workshops, cursussen,<br />

lezingen, teambuilding… Zo’n centrum<br />

hoeft trouwens niet alleen bedrijven<br />

aan te spreken. Ook verenigingen en<br />

particulieren zouden er terechtkunnen.<br />

Stilte is geen onderdeel meer van<br />

onze cultuur. Zo’n centrum kan daar<br />

verandering in brengen.”<br />

Leo Van Miert plaatste het slotakkoord.<br />

“Als stilte niet meer in onze<br />

cultuur zit – en daar moet ik het helaas<br />

mee eens zijn – is er een belangrijke<br />

taak weggelegd voor het onderwijs.<br />

We moeten kinderen de waarde van<br />

stilte bijbrengen. Alles begint met het<br />

overtuigen van de volgende generaties<br />

dat stilte op alle vlakken belangrijk en<br />

zelfs onmisbaar is.” •<br />

foto: bert de deken<br />

38<br />

HET STILTEGESPREK


TEKST ROEL SELS<br />

10 jaar Sportivan op het domein van Kasteel Meerlaer<br />

“SPORTIVAN HEEFT DE<br />

BAREEL OPENGEZET”<br />

Al tien zomers lang wordt op het domein van het ‘Kasteel Meerlaer’<br />

in Laakdal Sportivan georganiseerd. Ooit in Herentals<br />

begonnen als een initiatief om meer vrouwen aan het sporten en<br />

het bewegen te krijgen, groeide Sportivan op zijn intussen vaste<br />

stek in Meerlaar uit tot een sociaal evenement dat toegankelijk<br />

is voor iedereen en dat domeinbewoners uit hun isolement haalt.<br />

De organisatoren van Wakkerdal, VIVA-SVV, domein Meerlaer en<br />

Vormingplus Kempen blikken tevreden terug op 10 jaar Sportivan<br />

en kijken ambitieus vooruit.<br />

39


Paul Mondelaers (Wakkerdal),<br />

Wella Van Hoof (VIVA-<br />

SVV), Liesbeth Cruysberghs<br />

(verantwoordelijke Domein<br />

Kasteel Meerlaer) en Viviane Schuer<br />

(Vormingplus Kempen) zagen hoe<br />

de tiende editie van Sportivan op het<br />

domein van Kasteel Meerlaer opnieuw<br />

een succes was.<br />

“LOKALE PARTNERS ZIJN<br />

ENORM BELANGRIJK OM EEN<br />

INITIATIEF TOT EEN GOED<br />

EINDE TE BRENGEN.”<br />

VIVIANE SCHUER<br />

“We bereikten wekelijks gemiddeld<br />

50 mensen. Vooral in augustus zat<br />

het weer mee, maar dat is niet de<br />

voornaamste reden van het succes. De<br />

organisatie staat er gewoon, en het<br />

evenement slaat aan.”<br />

Even naar het begin. “Dan moeten we<br />

terug naar 2004,” zegt Wella Van Hoof<br />

van de socioculturele vrouwenvereniging<br />

VIVA-SVV. “Met onze vereniging,<br />

die zich inzet voor gezinnen,<br />

gezondheid, gelijke kansen en de<br />

belangenbehartiging van vrouwen in<br />

het algemeen organiseerden we een<br />

eerste ‘Sportivan’ in de wijk Diependaal<br />

in Herentals. We wilden<br />

vrouwen ertoe aanzetten meer<br />

te bewegen en mekaar beter<br />

te leren kennen. Want sporten<br />

gaat niet zozeer om medailles<br />

en prestaties; het is in de eerste<br />

plaats een sociaal gebeuren.<br />

Maar het initiatief kende in<br />

Diependaal niet zoveel succes.<br />

We hebben het daarna over een iets<br />

andere boeg gegooid. We vroegen<br />

advies aan Vormingplus Kempen en<br />

stelden er ons project voor. We kregen<br />

niet alleen advies, maar ook een financiële<br />

tegemoetkoming.<br />

Vormingplus Kempen was zelfs bereid<br />

om mee de kar te trekken.”<br />

UNIEKE PLEK<br />

“Klopt,” zegt Viviane Schuer van Vormingplus<br />

Kempen. “We waren meteen<br />

gecharmeerd door het initiatief. Zeker<br />

omdat Sportivan intussen naar Laakdal<br />

was verhuisd en de lokale partners<br />

Wakkerdal en de verantwoordelijke<br />

van het domein van Kasteel Meerlaer<br />

mee op de kar waren gesprongen.<br />

Lokale partners zijn enorm belangrijk<br />

om eender welk initiatief tot een goed<br />

einde te brengen. Dat zat dus goed.<br />

Een bijkomende troef was nog de<br />

unieke locatie. We wisten dat de bewoners<br />

die op het domein van het kasteel<br />

verblijven, een groep vormen die nogal<br />

geïsoleerd is. Er worden maar weinig<br />

activiteiten op hun maat georganiseerd.<br />

Sportivan is een initiatief dat<br />

hen uit dat isolement haalt.”<br />

40<br />

SPORTIVAN


stes.be<br />

PAUL MONDELAERS: “Sportivan<br />

is flink gegroeid: er wordt<br />

intussen niet alleen meer gesport,<br />

maar ook gevolksdanst, zijn<br />

er wandelingen, verenigingen<br />

die initiaties geven, en er is een<br />

kermis.”<br />

WAT? SPORTIVAN ‘SPORTEN’ IN DE ZO-<br />

MERMAANDEN MET CAMPINGBEWONERS<br />

EN BUREN IN LAAKDAL. I.S.M. WAKKERDAL,<br />

DOMEIN KASTEEL MEERLAER EN VIVA-SVV<br />

Dit jaar bezochten op onze slechtste<br />

dag nog 19 mensen Sportivan en op<br />

onze beste dag waren dat er 80. Leuk<br />

is dat we niet alleen de bewoners van<br />

het domein aanspreken, maar ook<br />

toevallige passanten - wandelaars en<br />

fietsers – en bewoners van Laakdal<br />

en Meerhout komen wel eens een<br />

kijkje nemen. Die mix maakt het extra<br />

interessant.”<br />

Dat kan Liesbeth Cruysberghs beamen.<br />

“Aan het begin van het domein<br />

staat een bareel. Dat is nu eenmaal<br />

nodig om ervoor te zorgen dat niet<br />

iedereen zomaar het domein zou kunnen<br />

oprijden. Maar die bareel wordt<br />

vaak als een niet te nemen hindernis<br />

beschouwd. Als een scheiding tussen<br />

twee werelden. Sportivan helpt die<br />

denkbeeldige bareel omhoog te zetten.<br />

Daar ben ik als domeinverantwoordelijke<br />

erg blij mee.”<br />

Dat Sportivan een blijver geworden<br />

is op de Laakdalse activiteitenkalender<br />

is onder andere te danken aan<br />

de variatie. Paul Mondelaers: “Het<br />

concept blijft elk jaar hetzelfde, maar<br />

je moet toch voor voldoende afwisseling<br />

zorgen om niet in herhaling te<br />

vallen en boeiend te blijven. Daarom<br />

werken we altijd met een thema. Twee<br />

jaar geleden was dat bijvoorbeeld het<br />

de Merodegebied. We focusten op het<br />

kasteel en makers van streekproducten<br />

konden hun lekkernijen aanbieden.<br />

Wella Van Hoof: “Vrouwen die anders<br />

niet aan sporten toekomen, kunnen<br />

dat via Sportivan wel doen. De meeste<br />

activiteiten zijn trouwens gratis.”<br />

Paul Mondelaers: “Dit initiatief past<br />

ook helemaal in de kraam van Wakkerdal:<br />

een feitelijke vereniging van<br />

zeven mensen die sociale, culturele en<br />

ecologische activiteiten organiseren in<br />

Laakdal. Sportivan begon heel kleinschalig.<br />

Er werden in het cafeetje van<br />

het domein wat stoelen aan de kant<br />

geschoven en we waren vertrokken.<br />

Intussen kan er niet alleen gesport<br />

worden, maar ook gevolksdanst, zijn<br />

er wandelingen, verenigingen die<br />

initiaties geven, en er is een kermis.<br />

Sportivan is flink gegroeid.”<br />

stes.be<br />

“Door de wisselende thema’s houden we Sportivan spannend, maar de grote lijnen veranderen we niet.”<br />

INTERESSANTE MIX<br />

Wella Van Hoof: “Sportivan vindt elke<br />

dinsdagnamiddag van juli en augustus<br />

plaats, van 14 tot 16u.<br />

41


Vorig jaar werkten we samen met<br />

erfgoedcel k.ERF en stelden we het erfgoed<br />

centraal. We maakten verhalenwandelingen<br />

langs historische plekken<br />

en organiseerden een folklorekermis.<br />

We lieten de boogschutters hun sport<br />

voorstellen. Dankzij die thema’s houden<br />

we Sportivan spannend. Maar de<br />

grote lijnen veranderen niet: de locatie,<br />

de laagdrempelige aanpak, het tijdstip…<br />

dat ligt allemaal vast. Wat goed is,<br />

hoef je niet te veranderen. Ook lokale<br />

verenigingen willen we blijven betrekken.<br />

Zo creëer je een win-winsituatie.<br />

Die verenigingen brengen immers<br />

weer eigen volk mee en zorgen voor<br />

promotie, terwijl ze zelf ook mensen<br />

kunnen aanspreken die ze anders niet<br />

bereiken.”<br />

Viviane Schuer: “Dat is nu net het<br />

mooie aan dit initiatief. Sportivan is<br />

spontaan gegroeid bij partners die mekaar<br />

direct gevonden en goed verstaan<br />

hebben. Het oorspronkelijke idee komt<br />

van een socio-culturele organisatie,<br />

maar Wakkerdal sprong mee op de kar<br />

en de verantwoordelijke van het kasteeldomein<br />

wilde graag dat er voor de<br />

domeinbewoners iets georganiseerd<br />

werd. Zo mooi kan je het zelf niet verzinnen.<br />

Soms moet je hemel en aarde<br />

bewegen om drie partners bij mekaar<br />

te brengen die mekaar perfect kunnen<br />

aanvullen, terwijl dat hier helemaal<br />

spontaan gebeurd is.” •<br />

Joren De Weerdt<br />

v.l.n.r. Liesbeth Cruysberghs (Domein Meerlaer Laakdal), Wella Van Hoof (VIVA-SVV), Viviane Schuer (Vormingplus<br />

Kempen) en Paul Mondelaers (Wakkerdal)<br />

stes.be<br />

42<br />

SPORTIVAN


60’- EN 80’ERS VAN HIER<br />

De Kempen vergrijst. 65-plussers worden een belangrijke groep.<br />

Toch is de beeldvorming over ouder worden in onze samenleving eerder negatief:<br />

niemand wil oud worden.<br />

Maar hoe kijken ouderen daar zelf naar? Is<br />

er een meer genuanceerd beeld van ‘ouder<br />

worden’ mogelijk? Wat leerden ze van het<br />

ouder worden en wat kunnen ze de<br />

samenleving daarover leren?<br />

De voorbije maanden babbelden<br />

een Herenthoutse groep zestigers<br />

én een groep tachtigers daarover.<br />

Zo doorliepen de twee verschillende<br />

groepen elk een eigen traject.<br />

De ‘jongere’ ouderen bogen<br />

zich over hun eigen ouder worden,<br />

hun dromen, wensen en bekommernissen.<br />

De ‘oudere’ ouderen blikten terug op hun<br />

eigen ouder worden en of dat volgens de plannen,<br />

dromen en bekommernissen van<br />

rond hun pensioenleeftijd verliep.<br />

Aan het einde van het traject kwam<br />

iedereen samen voor ontmoeting<br />

en uitwisseling.<br />

43


philip de bie<br />

OEVEL: BELE<br />

WAT? BELEEF OEVEL BEWONERS HEBBEN<br />

VAAK GOEDE IDEEËN OM IETS TE DOEN<br />

MET DE OPENBARE RUIMTE. DE WEG ON-<br />

DER EEN BRUG PIMPEN, BIJVOORBEELD. IN<br />

<strong>2016</strong> TRACHTTEN WE IN ENKELE GEMEEN-<br />

TEN MENSEN TE VINDEN DIE EEN PLEK<br />

IN HUN DORP WILDEN AANPAKKEN. IN<br />

RIJKEVORSEL, GROBBENDONK, EN OOK IN<br />

OEVEL. OP EEN ZONDAGMIDDAG FLEUR-<br />

DEN ZE DIE LELIJKE PASSAGE OP.<br />

44


EF DE RUIMTE<br />

45


Kunnen kleine acties de werel<br />

De vonken.<br />

TEKST ROEL SELS<br />

46


d veranderen?<br />

Het vuur.<br />

hansvangeel.com<br />

De wereld is in transitie. Burgers<br />

zijn steeds ondernemender<br />

en wachten niet meer op<br />

de overheid om initiatieven te<br />

ontwikkelen.<br />

Het is een tendens die al enkele jaren<br />

aan de gang is en die Vormingplus Kempen<br />

op de voet volgt. Kunnen die kleine,<br />

lokale acties de wereld veranderen? Op<br />

de traditionele decemberbijeenkomst<br />

van Vormingplus Kempen nodigde<br />

voorzitter Gie Van den Eeckhaut enkele<br />

mensen uit met een inspirerend<br />

transitieverhaal.<br />

Daarna deed Mark Vandael ‘de vonk’<br />

overslaan: de professionele begeleider<br />

van creatieve processen haalde bij de talrijke<br />

aanwezigen de inventiefste ideeën<br />

naar boven.<br />

De bijeenkomst van Vormingplus viel op door de ambitie die<br />

voorzitter Gie Van den Eeckhaut in het begin van de avond<br />

al uitsprak. “Deze avond mag niet vrijblijvend zijn. Het is de<br />

bedoeling dat, wanneer we straks naar huis rijden, we goesting<br />

hebben om iets te doen of iets te ondernemen. De eerste vraag<br />

is dan altijd: wát? Wel, daar hebben we op geanticipeerd. Mark<br />

Vandael zal ons helpen ideeën te ontwikkelen.”<br />

47


hansvangeel.com<br />

GIE VAN DEN EECKHAUT: “Mislukken hoort erbij. Het is geen schande. Alleen wie bereid is te mislukken, kan tot succes komen.”<br />

48<br />

VOORBEELDEN UIT DE<br />

PRAKTIJK<br />

De toon was meteen gezet. Maar vóór<br />

de expert in het creatief denken aan<br />

het woord kwam, nodigde Gie Van<br />

den Eeckhaut een aantal personen uit<br />

die de voorbije jaren met succes een<br />

project of initiatief hadden gelanceerd.<br />

Jongeren van de vzw RAK vertelden<br />

dat ze in Mol een leemte hebben<br />

opgevuld “door dingen te organiseren<br />

waar we zelf graag naartoe zouden<br />

gaan. Dat kan een concert zijn, maar<br />

ook een voordracht, een lezing of een<br />

tentoonstelling. Zolang het maar iets<br />

is waar we ons goed bij voelen. We<br />

rekenen niet meer op anderen om dat<br />

voor ons te organiseren. We organiseren<br />

het zélf.”<br />

Nog in Mol zag een tijd geleden<br />

Divoge het levenslicht. Divoge is de afkorting<br />

van ‘Dienst voor gezinnen’. “De<br />

vlag dekt de lading,” vertelden de initiatiefnemers.<br />

“Wij leveren diensten aan<br />

gezinnen die elders niet aangeboden<br />

worden. Een van onze voornaamste<br />

doelen is senioren langer thuis te laten<br />

DE VONKEN. HET VUUR.<br />

wonen. Maar intussen zijn we ook op<br />

andere vlakken actief en organiseren<br />

we bijvoorbeeld ook zwemmen voor<br />

peuters en kleuters. Wij doen de dingen<br />

die de Gezinsbond niet kan of wil<br />

doen. Ook wij vullen een leemte op.”<br />

Dat gebeurt ook in Vosselaar, waar de<br />

bewoners van hun straat een kindvriendelijke<br />

speelstraat maakten. “We<br />

wonen in een relatief veilige straat,<br />

maar op straat spelen is er niet mogelijk.<br />

Daar hebben we met de buurt,<br />

en met de goedkeuring van eerst de<br />

jeugdraad en nadien de gemeenteraad,<br />

wat aan gedaan. Door allerlei kleine<br />

ingrepen te doen en regelmatig samen<br />

wat te organiseren, is de straat, en<br />

daarmee de hele buurt, nu levendiger<br />

en beter geworden.”<br />

Gie Van den Eeckhaut: “Het zijn drie<br />

voorbeelden van mensen die van een<br />

vonkje een vuur hebben gemaakt. Ze<br />

hebben ooit een zotte ingeving gekregen.<br />

Maar dat zotte idee is tot volle<br />

wasdom gekomen. Dat is exact wat<br />

we vanavond willen doen. We willen,<br />

hier en nu, een aantal ideeën lanceren.<br />

Soms moeten ideeën rijpen, en moet er<br />

aan geschaafd en gewerkt worden. Dat<br />

kan niet op één avond. Maar voor we<br />

naar huis gaan, moeten er een aantal<br />

concrete, bruikbare ideeën op tafel liggen.<br />

Die de kans krijgen om te rijpen.”<br />

TRIPEL B<br />

“Er zijn een aantal voorwaarden nodig<br />

om dingen in beweging te laten komen,”<br />

sloot Gie Van den Eeckhaut zijn<br />

betoog af. “Ten eerste heb je de juiste<br />

mensen nodig. Ik noem hen ‘Tripel<br />

B-mensen’: ze zijn bewogen, bevlogen<br />

en beweeglijk. Anders gezegd: ze zijn<br />

geraakt of geëngageerd, daarnaast<br />

ook ambitieus en getalenteerd en tot<br />

slot ook nieuwsgierig en bereid om<br />

kansen te grijpen. Die mensen zitten<br />

hier vanavond bijeen. Ten tweede heb<br />

je een plek nodig waar ideeën kunnen<br />

ontstaan. Een café, bijvoorbeeld.<br />

WAT? DE VONKEN. HET VUUR.<br />

JAARLIJKSE NETWERKAVOND VAN<br />

VORMINGPLUS ROND RELEVANTE<br />

TRENDS. DIT JAAR OVER KLEINE EN<br />

GROTE VERANDERINGEN.<br />

hansvangeel.com


Het is geen toeval dat de beste ideeën<br />

aan de toog ontstaan. Daar vallen<br />

de regels weg, wordt niet in hokjes<br />

gedacht en zijn er geen sociale of<br />

andere belemmeringen: aan de toog<br />

is iedereen gelijk. In zo’n klimaat<br />

ontstaan ideeën.<br />

Ten derde moeten ideeën de kans<br />

krijgen te kunnen rijpen. Vormingplus<br />

Kempen geeft hen die tijd. Tot slot mag<br />

niemand bang zijn te mislukken. Besef<br />

dat elke grote uitvinder minstens<br />

tien keer zoveel uitvindingen gedaan<br />

heeft die niet gewerkt hebben en waar<br />

we nooit iets over gehoord hebben.<br />

hansvangeel.com<br />

WAT JE NODIG HEBT<br />

OM DINGEN IN BEWEGING TE<br />

ZETTEN:<br />

de juiste mensen<br />

een goede plek<br />

rijptijd<br />

geen faalangst<br />

Mislukken hoort erbij. Het is geen<br />

schande. Alleen wie bereid is te mislukken,<br />

kan tot succes komen. Dat moet<br />

ook vanavond de leuze zijn.”<br />

DE DAAD BIJ HET<br />

WOORD<br />

Mark Vandael nam de taak op zich de<br />

vele tientallen aanwezigen op ideeën<br />

te laten komen. ‘Hoe kan ik in mijn<br />

omgeving iets veranderen rond de<br />

dingen die ik belangrijk vind?’ Dat<br />

is de concrete vraag die we nu gaan<br />

beantwoorden.”<br />

Op 10 tafels legde hij telkens een thema:<br />

mobiliteit, sport, cultuur, publieke<br />

ruimte… De personen die rond de tafel<br />

zaten, kregen exact 3 minuten de tijd<br />

om rond hun ‘tafelthema’ ideeën op<br />

een Post-It te schrijven.<br />

49


hansvangeel.com<br />

Daarna schoven ze door naar een<br />

volgende tafel, zodat na een halfuur<br />

iedereen aan alle tafels gezeten had.<br />

In een volgende ronde mocht iedereen<br />

zijn favoriete tafel uitkiezen. “Iedereen<br />

heeft thema’s die hem beter of<br />

slechter liggen dan andere. Ga naar<br />

de tafel met het thema waar jij je het<br />

meest verwant bij voelt… En kies een<br />

diersoort.”<br />

Het werd even stil in de zaal. Toen<br />

aan elke tafel een diersoort gekozen<br />

was, vroeg Mark Vandael om bij het<br />

gekozen dier 10 typische eigenschappen<br />

van dat dier op te schrijven. De<br />

aanwezigen gingen aan de slag. Marc<br />

Vandael legde het uit. “We werken nu<br />

volgens een beproefd recept. Als je<br />

twee dingen met mekaar in verband<br />

brengt die in wezen niks met mekaar<br />

te maken hebben, ontstaan er ideeën<br />

die anders nooit bij je zouden opkomen.<br />

Probeer nu dus linken te leggen<br />

tussen de eigenschappen van het dier<br />

en het thema waarrond je werkt. Laat<br />

de vele Post-Its die al op tafel liggen als<br />

inspiratiebron dienen. Laat je gedachten<br />

de vrije loop en vooral:<br />

wees concreet. Met slogans à la ‘Ik wil<br />

minder auto’s in de straat’ zijn we niks.<br />

Dat is een kreet, dat is niet con-creet.<br />

Zeg hoe je dat wil verwezenlijken.<br />

Haal uit alle Post-Its dan alleen het<br />

allerbeste idee. Die willen we vanavond<br />

rond de 10 thema’s samenbrengen.”<br />

De aanpak werkte. Voor elk van de<br />

tien thema’s konden concrete ideeën<br />

worden voorgesteld die het leven op<br />

kleine schaal en in de eigen omgeving<br />

beter en aangenamer maken. •<br />

MOBILITEIT Invoeren van autoloze<br />

kernen met fietstaxi’s of riksja’s, en<br />

eventueel sluizen om beperkt autoverkeer<br />

toe te laten.<br />

VOEDING Promoot het sociale<br />

aspect van de voeding door zelfoogsten<br />

pluktuinen, maar ook door initiatieven<br />

te nemen als ‘samen eten’.<br />

ENERGIE Rond hernieuwbare<br />

energie wordt al veel gedaan. Blijf<br />

erop inzetten, maar doe ook iets rond<br />

je persoonlijke energie. Voorzie een<br />

plek om samen batterijen op te laden<br />

en energie uit te putten.<br />

SPORT Een fitnesscentrum waar de<br />

10 ideeën<br />

sporters met hun toestellen energie<br />

opwekken.<br />

CULTUUR De introductie van een<br />

‘cultuurbank’ in de straat: een bank<br />

waar mensen samenkomen om te<br />

lezen, voor te dragen, op te treden…<br />

CIRCULAIRE ECONOMIE Bied een<br />

talentenbank aan voor de buurt, zodat<br />

iedereen zijn talenten kan ‘uitlenen’<br />

aan anderen. Ook toestellen kunnen<br />

uitgeleend en gewisseld worden.<br />

PUBLIEKE RUIMTE Een grote<br />

zandbak aanleggen met speeltuin en<br />

barbecueruimte voor de buurt.<br />

ZORGZAME, WARME BUURT <br />

Voorzie een ontmoetingsplek rond<br />

zorg en dienstverlening, van waaruit<br />

je mekaar kunt helpen.<br />

VERSTEVIGEN SOCIAAL<br />

WEEFSEL Spreek een contactpunt<br />

af in je buurt dat dienst doet als dienstencentrum<br />

waar iedereen terechtkan.<br />

Dat kan elke avond bij iemand<br />

anders zijn. Elke avond is er dus<br />

iemand bij wie je zeker terechtkan.<br />

‘Daar brandt de lamp’ zou een goede<br />

naam zijn voor het initiatief.<br />

ANDERE Promoot het gebruik van<br />

kraantjeswater. Vraag in cafés om<br />

kraantjeswater op de kaart te zetten.<br />

50<br />

DE VONKEN. HET VUUR.


OP STAP<br />

met bus of trein<br />

Voor heel wat mensen is de bus of trein nemen niet zo<br />

evident. Daar wilden we met Alleman Mobiel voor Meerhoutenaars<br />

iets aan doen.<br />

Samen met Kreatief vzw en Basiseducatie<br />

Kempen werkten we vormingssessies<br />

uit op maat van de deelnemers.<br />

De begeleiding was in handen<br />

van Basiseducatie Kempen.<br />

Zestien mensen namen deel. We<br />

kwamen twee voormiddagen samen in<br />

Meerhout. Informatie opzoeken, tabellen<br />

lezen, soorten vervoersbewijzen, …<br />

het kwam allemaal aan bod.<br />

PRAKTIJK OEFENEN<br />

We gingen ook tweemaal op stap. Zo<br />

namen we de bus in Meerhout naar<br />

Geel, om te oefenen in de praktijk.<br />

Het hoogtepunt van de cursus was de<br />

daguitstap naar Antwerpen. Een ticket<br />

nemen via de automaat, een rondleiding<br />

in Antwerpen-Centraal, de metro<br />

en tram nemen, ...: een echte oefendag.<br />

De deelnemers waren dik tevreden.<br />

De meeste zullen in de toekomst nog<br />

dikwijls bus, trein en metro nemen. Ze<br />

kregen alvast een Dagpas van De Lijn<br />

en we verlootten ook een Rail Pass. •<br />

51


YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

Wijkuitleen<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

Een oefening<br />

Als mensen de kans krijgen om te dromen, dan komen<br />

er waardevolle, inspirerende en positieve ideeën naar<br />

boven. En dus daagde Mijn 2040 (een project van De<br />

Koep en Vormingplus Kempen) de burgers van Beerse,<br />

Vosselaar, Turnhout en Oud-Turnhout uit om de geesten<br />

open te zetten en vrijuit te kijken naar hoe de regio er<br />

over 25 jaar ideaal zou kunnen uitzien.<br />

Op een jaar tijd werden burgers op verschillende speelse<br />

manieren bevraagd.<br />

Die denkoefening over de stad van de toekomst<br />

bleek achteraf vooral een oefening in burgerparticipatie<br />

voor de toekomst.<br />

WillemPirquin.be<br />

19<br />

TEKST DOMINIC DEPREEUW<br />

52<br />

Vlimmeren


YOUR<br />

TURN<br />

Wijkuitleen<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

Wijkuitleen<br />

TURN<br />

YOUR<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

Wijkuitleen<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

Wijkuitleen<br />

Wijkuitleen<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

Wijkuitleen<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

TURN<br />

YOUR<br />

TURN<br />

YOUR<br />

in burgerparticipatie<br />

stes.be<br />

In het voorjaar van 2015 kregen heel<br />

wat mensen in de Turnhoutse stadsregio<br />

een uitnodiging voor een Droomdag<br />

in september. Het was de start van<br />

een testtraject om beleid en burger<br />

op een nieuwe manier met elkaar te<br />

verbinden.<br />

ANDERE TIJDEN<br />

Jef Van Eyck (Vormingplus Kempen):<br />

“We zijn tot die oefening gekomen<br />

omdat we merkten dat de bestaande<br />

modellen van inspraak en adviesraden<br />

op hun retour zijn.<br />

Er komt meer druk op vrijwilligers en<br />

er zijn veel vragen vanuit verenigingen.<br />

Tegelijk zitten die verenigingen<br />

in ademnood omdat ze onderbemand<br />

raken. Ze vinden geen mensen meer<br />

om een bestuur te vormen en om die<br />

organisatorische taken uit te voeren.<br />

Misschien zitten we wel op een<br />

kantelmoment van die representatiedemocratie,<br />

waarbij lokale besturen via<br />

adviesraden met burgers in gesprek<br />

gaan.”<br />

“Eigenlijk voel je dat de tijd van<br />

adviesraden voorbij is. De vertegenwoordigers<br />

van het klassieke verenigingsleven<br />

die er deel van uitmaken,<br />

worstelen met vervanging en invulling<br />

door nieuwe mensen. Die verenigingen<br />

zijn hoe langer hoe meer oud,<br />

blank en traditioneel. Pas op: geen<br />

fout woord over die mensen, want zij<br />

engageren zich en dat is positief. Maar<br />

je kan erover twijfelen of ze nog langer<br />

representatief zijn voor de samenleving.<br />

De vraag is: zijn er geen nieuwe<br />

manieren om de dialoog tussen burger<br />

en bestuur te organiseren?”<br />

AAN DE SLAG<br />

Met die vraag ging Vormingplus aan<br />

de slag. Op zoek naar nieuwe overlegvormen,<br />

andere methoden, nieuwe<br />

mensen.<br />

Die Droomdag was er daar eentje<br />

van. Vormingplus verzamelde er een<br />

zestigtal kruispuntmensen: mensen<br />

die professioneel en in hun vrijetijd<br />

omgaan met verschillende groepen.<br />

Ze brainstormden er over hoe mooi<br />

de Stadsregio zou kunnen zijn over<br />

25 jaar. De droomdag leverde heel<br />

wat mooie ideeën op die, haalbaar of<br />

niet, op zijn minst blijk gaven van een<br />

aanstekelijk enthousiasme.<br />

Er ontstonden ideeën als een park in<br />

het hart van de stad, een systeem van<br />

openbaar vervoer over kleine waterlopen,<br />

het slopen van tuinmuren, het<br />

delen van tuinen en dergelijke meer.<br />

Bovendien, zo bleek, vertoonden de<br />

ideeën van de werkgroepen en de<br />

individuele burgers opmerkelijk grote<br />

overeenkomsten.<br />

17<br />

9<br />

26<br />

19<br />

7<br />

31<br />

11<br />

12<br />

THE HUB<br />

COWORKSPOT<br />

13<br />

DE RIKSJAFABRIK<br />

STADS<br />

9<br />

BOERDERIJ<br />

18<br />

TAXI<br />

Oosthoven<br />

34<br />

29<br />

35<br />

DE LIEREMAN<br />

1<br />

CoHousing ʻt Oud Fabriek<br />

14<br />

ELECTRANS<br />

36<br />

ELECTRANS<br />

20<br />

DE WATERLIJN<br />

P<br />

23<br />

15<br />

10<br />

SCHOOLBOOT<br />

8<br />

TAXI<br />

24<br />

3<br />

18<br />

BEERSE<br />

6<br />

23<br />

P<br />

21<br />

30<br />

VOSSELAAR<br />

16<br />

Wijkgezondeidscentrum<br />

RUSTOORD AVONDROOD<br />

REPAIRCAFÉ BUURTBIO<br />

TROEVENBANK<br />

33<br />

YOUR<br />

TURN<br />

TAXI<br />

2<br />

TURNHOUT<br />

28<br />

22<br />

32<br />

HET SALON VAN DE KEMPEN<br />

5<br />

35<br />

Schorvoort<br />

4<br />

13<br />

OUD-TURNHOUT<br />

10<br />

Zwaneven<br />

1<br />

TE KOOP<br />

P<br />

3<br />

P<br />

25<br />

7<br />

TAXI<br />

27<br />

ELECTRANS<br />

53<br />

Zevendonk


Veel deelnemers droomden bijvoorbeeld<br />

dat er ruimte werd gecreëerd<br />

waar experiment en kunst zich konden<br />

ontwikkelen. Of dat jong talent werd<br />

ondersteund en kansen kreeg om zich<br />

te ontwikkelen.<br />

Mensen hoopten te leven in een<br />

omgeving waar er tijd en plaats is voor<br />

plezier, voor genieten, voor onthaasten.<br />

Woorden die daar vaak bij voorkwamen:<br />

warmte, vriendschap, geluk,<br />

harmonie, vrijheid, sereniteit, balans.<br />

“DE TOEKOMST DIENT ZICH<br />

UIT EIGEN BEWEGING AAN,<br />

VOORUITGANG NIET.”<br />

PAUL HENNINGSEN<br />

Het was belangrijk dat de mens<br />

centraal staat in het gevoerde beleid:<br />

wie deelnam aan de oefening van<br />

Mijn2040 rekende erop dat er genoeg<br />

structuren zouden bestaan waarin<br />

mensen elkaar vinden, zodat ze niet<br />

alleen komen te staan. Dat uitte zich<br />

bijvoorbeeld in andere manieren van<br />

samenwonen dan vandaag. Cohousing<br />

en kangoeroewonen maken nu ook al<br />

opgang.<br />

ANDERE BESTUURSSTIJL<br />

Mensen rekenen op een andere<br />

bestuursstijl in het vormgeven van<br />

de samenleving. Burgers willen mee<br />

architect worden van hun stad. Dat betekent<br />

dat er niet louter van bovenuit<br />

naar beneden wordt bestuurd, maar<br />

eerder van onderuit, vanuit de burgers<br />

zelf. Niet ‘top down’, maar ‘bottom up’.<br />

Dat vraagt en creëert tegelijkertijd<br />

meer engagement van burgers en<br />

meer burgerzin. Als er meer gebruik<br />

wordt gemaakt van de talenten van de<br />

burgers, vraagt dat inspanning, maar<br />

het levert ook meer betrokkenheid<br />

op. En dat is waar het onze dromers<br />

uiteindelijk om te doen was: meer<br />

verbondenheid, meer samenhorigheid.<br />

En opnieuw weerklinkt de hoop op een<br />

stad/gemeente/regio waar men trots<br />

op kan zijn, op open geesten, op durf<br />

in het denken.<br />

LIJM TUSSEN MENSEN<br />

Diversiteit is een ander wezenlijk<br />

onderdeel van verbondenheid. De deelnemers<br />

aan Mijn 2040 erkennen<br />

dat de multiculturele samenleving<br />

nu eenmaal een realiteit is. Het<br />

komt er dus op aan hoe je met die<br />

diversiteit omgaat. Naast ‘bekend<br />

en vertrouwd’ is er ‘nieuw en onbekend’.<br />

Daar moeten we met respect<br />

mee omgaan en er voor zorgen dat<br />

iedereen gelijke kansen krijgt. Angst<br />

moet worden weggewerkt en in de<br />

plaats daarvan moet er voor worden<br />

gezorgd dat we elkaar ontmoeten en<br />

elkaar leren kennen.<br />

In dat streven naar sociale cohesie<br />

en tolerantie is ook aandacht voor de<br />

leefomgeving belangrijk.<br />

IN 30.000 BUSSEN<br />

Na de droomdag zet Vormingplus het<br />

traject nog verder. In april <strong>2016</strong> wordt<br />

de Mijn 2040-krant huis-aan-huis<br />

bedeeld in de stadsregio. De krant<br />

licht het project toe, vat samen wat de<br />

droomdag opleverde én bevat een fictieve<br />

stadsregiokaart van 2040, waarop<br />

al enkele van de droomdagprojecten<br />

als gerealiseerd staan. Vooral die kaart<br />

blijkt velen te intrigeren.<br />

OP KEETTOUR<br />

De Keet (een oude werfkeet die<br />

omgebouwd werd tot publiekstrekker)<br />

sleepten we ook nog naar vier<br />

evenementen. De uitvergrote kaart<br />

levert makkelijk gesprekstof op en een<br />

toevloed aan ideeënkaartjes.<br />

Op Keettour in Oud-Turnhout: de kaart op de Keet is een blikvanger die vragen en meningen over de<br />

toekomst oproept<br />

54


Op Keettour op de Lentemarkt in Vosselaar<br />

DROMEN? OKÉ. MAAR<br />

WAT NU?<br />

Die vraag was doorheen het hele<br />

project vaak te horen. Was het allemaal<br />

niet wat naïef ? Wat kunnen beleidsmakers<br />

er nu werkelijk uithalen? Gaan<br />

die ermee aan de slag en hoe? Maar<br />

zoals gezegd: het was de bedoeling<br />

om met nieuwe inspraakkanalen te<br />

experimenteren, niet om rechtsreeks<br />

beleidsresultaten te boeken.<br />

Jef van Eyck: “Bekijk het als een schok<br />

die we even door de regio joegen.<br />

Zoiets als: veel voeder gooien om een<br />

beetje te vangen. Daarmee maak je een<br />

soort van referentie, een ijkpunt.<br />

We hebben goed gevoederd. Het<br />

belangrijkste is dat je een mind shift<br />

krijgt. Dat is de voedingsbodem om<br />

later op door te gaan. We hebben een<br />

kleine stap voorwaarts gezet die aanstuurt<br />

op een meer open manier van<br />

denken over beleid en inspraak.<br />

Maar resultaten zullen er pas zijn over<br />

jaren.<br />

En we hebben ook gezien dat zo’n<br />

kaart wel iets losmaakt. Het uittekenen,<br />

het verbeelden van ideeën werkt<br />

sterker dan nota’s en dossiers.”<br />

PAKKETJE VOOR HET<br />

BELEID<br />

Alles samen ligt er nu een stevig pak<br />

burgerdromen, ideeën en verzuchtingen.<br />

In september stelden we ze voor<br />

aan de colleges en de adviesraden uit<br />

de Stadsregio. Luisterbereidheid was<br />

er alleszins.<br />

Jef Van Eyck: “Er zijn besturen die<br />

onze kaart al hebben opgevraagd,<br />

omdat ze het interessant vinden om<br />

daar op stadsregionaal niveau op voort<br />

te gaan. Maar wanneer we resultaten<br />

zullen zien? Daar is geen jaartal op te<br />

plakken. Maatschappelijke verandering<br />

vraagt zijn tijd. Dat dwing je niet<br />

af op korte termijn.<br />

Het belangrijkste is dat we op zoek<br />

kunnen gaan naar creatieve manieren<br />

om de dialoog tussen burger en bestuur<br />

op gang te brengen, die op gang<br />

te houden en die actiever en concreter<br />

te maken.<br />

Participatie mag dan niet betekenen<br />

dat mensen eender wat gaan toeteren<br />

wanneer ze het niet eens zijn met het<br />

beleid. Wel moet het burgers betrekken<br />

vanuit de gedachte dat je op een<br />

constructieve manier wil bijdragen<br />

aan de samenleving.<br />

Het gaat dus zeker niet over belangenbehartiging<br />

van individuen, wel over<br />

constructieve concepten voor betrokkenheid,<br />

verantwoordelijkheidsgevoel<br />

en de verdere ontwikkeling van de<br />

samenleving.” •<br />

55


12N STEDEBOUW | ACV | ACV BEERSE | ACV KEMPEN | ACV LAAKDAL | ACV ME<br />

GRATIE EN INBURGERING - SUBREGIO KEMPEN | AIF | AL-ARM | ALFONS SMET RES<br />

NET | BEWONERSGROEP WIJNGAARDBOS | BIBLIOTHEEK ARENDONK | BIBLIOTHE<br />

BIBLIOTHEEK HERENTALS | BIBLIOTHEEK HERSELT | BIBLIOTHEEK HOOGSTRATEN<br />

BRIGHT FUTURES | BURGERGROEP GROBBENDONK | BURGERGROEP OEVEL | BUR<br />

WERK STOKT | BUURTWERK WEZEL | CAMPINA ENERGIE | CAW DE KEMPEN | CDO<br />

GEZONDHEIDSZORG TURNHOUT | CITIZENLAB | COHOUSING KEMPEN | COÖPE<br />

DE WARANDE | CULTUREEL CENTRUM DE WERFT | CULTUREEL CENTRUM ‘T GETOU<br />

CULTUURFORUM TURNHOUT | CULTUURRAAD BALEN | CULTUURRAAD MERKSPLAS<br />

| C-WORKS | DAM ARCHITECTEN | DAVIDSFONDS BEERSE | DAVIDSFONDS GEEL<br />

FONDS LILLE-POEDERLEE-WECHELDERZANDE | DAVIDSFONDS MOL | DAVIDSFOND<br />

ANTRACIET | DE SPRONG | DE VOORZORG | DECENNIUMDOELEN 2017 | DEMEN<br />

FEMMA | FEMMA GINDERBUITEN MOL | FEMMA KASTERLEE | FEMMA LICHTAART<br />

GEMEENTE BALEN | GEMEENTE BEERSE | GEMEENTE HERENTHOUT | GEMEENTE H<br />

| GEMEENTE MOL | GEMEENTE OLEN | GEMEENTE OUD-TURNHOUT | GEMEENTE<br />

GEVANGENIS HOOGSTRATEN | GEVANGENIS MERKSPLAS | GEVANGENIS TURNHOU<br />

| GEZINSBOND HERENTALS | GEZINSBOND HERENTHOUT | GEZINSBOND HOUTV<br />

| GEZINSBOND VEERLE | GEZONDHEIDSRAAD OUD-TURNHOUT | GRIJZE PANTER<br />

GROEN LAAKDAL | HET GEVOLG | HOFKE VAN CHANTRAINE | HUIS VAN HET KIND<br />

PIJ DE ZONNIGE KEMPEN | IOK | ISOM | KAMP C | KERKFABRIEK BEERSE | KERN<br />

KREATIEF LAAKDAL/MEERHOUT | KRINGWINKEL ZUIDERKEMPEN | KULTUURKONTA<br />

| KVLV HEULTJE | KVLV OOSTHOVEN | KVLV REGIO MOL | KWB | KWB GEEL PU<br />

LOGO KEMPEN | MARKANT BEERSE | MARKANT HERENTALS | MARKANT HOOGST<br />

MOBIEL 21 | MOLSHOOP | MONDIALE RAAD TURNHOUT | MOOOV | NATUURPUN<br />

| NEOS GROBBENDONK | NETWERK BEWUST VERBRUIKEN | NETWERK TEGEN ARM<br />

OCMW GEEL | OCMW HERENTALS | OCMW HERENTHOUT | OCMW LIER | OCMW<br />

LEBROEK | OKRA KEMPEN | ONDER ONS | ONS HUIS | OPVANGCENTRUM WEEL<br />

VESTE | PAROCHIERAAD SCHORVOORT | PERMACULTUURTUIN RETIE | PONTIFAX<br />

| REGIONAAL DIENSTENCENTRUM REGIO MECHELEN-TURNHOUT | REGIONAAL LAN<br />

SAMENLEVINGSOPBOUW ANTWERPEN PROVINCIE | SAMENWERKINGSVERBAND OCM<br />

BALEN | SENIORENRAAD BEERSE | SENIORENRAAD MOL | SENIORENRAAD RETIE<br />

HOGESCHOOL HEVERLEE | SOCIUS | SPAAK | SPACE-LAB | SPEARHEAD | SP<br />

STADSBOERDERIJ TURNHOUT | STADSREGIO TURNHOUT | STILTEPLATFORM DE ME<br />

| TANDEM | TEAM VLAAMSE BOUWMEESTER | TEWERKSTELLINGSCOÖRDINATOR<br />

| TIME2CARE | TRANSITIE MOL EN BALEN | TRANSLAB K | TREINTRAMBUS | UNI<br />

GIO TURNHOUT | VILLA MESCOLANZA | VIVA-SVV | VIVA-SVV AFDELING TURNH<br />

VLUCHTELINGENWERK VLAANDEREN | VORMINGPLUS ANTWERPEN | VORMINGPLU<br />

REGIO MECHELEN | VORMINGSCENTRUM HIVSET | VRIJETIJDSCENTRUM DE KRUIER<br />

WAKKERDAL | WELZIJNSSCHAKEL DE SCHAKEL | WELZIJNSSCHAKEL HOU VAST |<br />

LIDARITEIT | WERKGROEP ALLEMAN MOBIEL | WETENSCHAPSCAFÉ TURNHOUT | W<br />

TURNHOUT | ZIEKENZORG MOL-ACHTERBOS | ZORG-SAAM<br />

Partners<br />

56<br />

99% van onze activiteiten in <strong>2016</strong> gebeurde in samenwerking met partners. Die vind je hie


ERHOUT | ACV PROVINCIE ANTWERPEN | ACV REGIO GEEL | AGENTSCHAP INTE-<br />

IDENTIES | AR-TUR | BAR JARDIN | BARZOEN | BC DE LIEREMAN | BEWEGING.<br />

EK BALEN | BIBLIOTHEEK BEERSE | BIBLIOTHEEK DESSEL | BIBLIOTHEEK GEEL |<br />

| BIBLIOTHEEK HULSHOUT | BIBLIOTHEEK LAAKDAL | BIBLIOTHEEK TURNHOUT |<br />

GERGROEP RIJKEVORSEL | BUURTCOMITÉ DOMEIN KASTEEL MEERLAER | BUURT-<br />

NOORDERKEMPEN | CENTRUM BASISEDUCATIE KEMPEN | CENTRUM GEESTELIJKE<br />

RATIE HET BELS LIJNTJE | CULTUREEL CENTRUM BAARLE | CULTUREEL CENTRUM<br />

W | CULTUREEL CENTRUM ‘T SCHALIKEN | CULTUREEL CENTRUM ZWANEBERG |<br />

| CULTUURRAAD MOL | CULTUURRAAD VOOR DE KEMPEN | CURIEUS LAAKDAL<br />

| DAVIDSFONDS HERENTALS | DAVIDSFONDS KASTERLEE-LICHTAART | DAVIDS-<br />

S RIJKEVORSEL | DAVIDSFONDS VORSELAAR | DE FAKKEL | DE KOEP | DE RODE<br />

S.NU | DEMENS.NU HERENTALS | DEN DORPEL | DINAMO | ERFGOEDCEL K.ERF |<br />

| FEMMA MERKSPLAS | FEMMA PROVINCIE ANTWERPEN | GEMEENTE ARENDONK |<br />

ERSELT | GEMEENTE HULSHOUT | GEMEENTE LAAKDAL | GEMEENTE MEERHOUT<br />

RAVELS | GEMEENTE RETIE | GEMEENTE VOSSELAAR | GEMEENTE WESTERLO |<br />

T | GEVANGENIS WORTEL | GEVANGENISMUSEUM | GEZINSBOND ACHTER-OLEN<br />

ENNE | GEZINSBOND MINDERHOUT | GEZINSBOND MOL | GEZINSBOND OEVEL<br />

S HERENTALS | GRIJZE PANTERS TURNHOUT | GROEN GEEL | GROEN KEMPEN |<br />

ARENDONK | HUISVESTINGSMAATSCHAPPIJ DE ARK | HUISVESTINGSMAATSCHAP-<br />

GROEP HART BOVEN HARD KEMPEN | KON-TACT | KREATIEF | KREATIEF GEEL |<br />

KT BEERSE | KVG REGIO TURNHOUT | KVLV BAARLE-HERTOG | KVLV EINDHOUT<br />

NT | KWB GIERLE | LANDELIJKE GILDE HERENTHOUT | LEVEN IN AANDACHT |<br />

RATEN | MARKANT KASTERLEE | MAX-MOBIEL GENT | MILIEURAAD TURNHOUT |<br />

T DE WULP | NATUURPUNT/CVN | NEDERLANDSTALIGE VROUWENRAAD | NEOS<br />

OEDE | OCMW ARENDONK | OCMW BALEN | OCMW BEERSE | OCMW DESSEL |<br />

MOL | OCMW OLEN | OCMW VORSELAAR | OCMW WESTERLO | OCMW WIL-<br />

DE | OPZ | ORBIT | OUDERCOMITÉ GBS DE PAGADDER | OUDERRAAD VBS TER<br />

| PRIKKERS | PROVINCIE ANTWERPEN | PULSE | PWA MEERHOUT | RECHT-OP<br />

DSCHAP KLEINE EN GROTE NETE | RESOC KEMPEN | RURANT | SAMENHUIZEN |<br />

W BALEN-DESSEL-MOL EN RETIE | SENIORENRAAD ARENDONK | SENIORENRAAD<br />

| SINT-JAN BERCHMANSCOLLEGE MOL | SOCIAAL FORUM KEMPEN | SOCIALE<br />

K | STAD GEEL | STAD HOOGSTRATEN | STAD KORTRIJK | STAD TURNHOUT |<br />

RODE | SUSTAINMOBILITY ROTTERDAM | T ANTWOORD | ‘T PASST | TALANDER<br />

GEEL/LAAKDAL/MEERHOUT | THOMAS MORE | THUISZORGCENTRUM TURNHOUT<br />

VERSITEIT HASSELT | UPV | VELT MIDDENKEMPEN - KERN HERENTALS | VELT RE-<br />

OUT | VIVA-SVV HERENTALS | VIVA-SVV MEERHOUT | VIVA-SVV MOL | VLM |<br />

S LIMBURG | VORMINGPLUS MIDDEN EN ZUID-WEST-VLAANDREN | VORMINGPLUS<br />

IE | VROUWEN OVERLEG KOMITEE | VROUWENRAAD HERENTALS | WAERBEKE |<br />

WELZIJNSSCHAKELS | WELZIJNSZORG | WELZIJNSZORG KEMPEN | WERELDSO-<br />

ILLEMSFONDS TURNHOUT/OUD-TURNHOUT | ZIEKENZORG CM REGIO MECHELEN-<br />

rboven opgelijst.<br />

57


WAT? GIE<br />

VAN DEN EECKHAUT<br />

STOPT NA TIEN JAAR ALS<br />

VOORZITTER VAN<br />

VORMINGPLUS KEMPEN<br />

het vertrek van gie<br />

TEKST MARTINE COPPIETERS<br />

“TIEN JAAR IS NIET NIKS. ER IS<br />

ZOVEEL GEBEURD, ZOVEEL VER-<br />

ANDERD.”<br />

MARTINE<br />

Tien jaar voorzitterschap. Een hele periode. Een boeiende periode. Van pionieren<br />

en ontwikkelen, van zoeken en groeien, van vinden en bestendigen.<br />

Die periode sluit Gie nu af. Als voorzitter en als raadslid.<br />

Wat een privilege voor ons dat Gie al die jaren onze voorzitter was. Zijn<br />

passie voor leren in de brede zin van het woord, zijn kennis van het sociaal-cultureel<br />

volwassenenwerk en zijn expertise in sociale innovatie, maakten van hem een<br />

gedroomde voorzitter. Maar niet enkel dat. Met de flair die zo eigen aan hem is,<br />

wist hij ons telkens weer aan te moedigen ons verhaal te brengen. Met een open<br />

houding en veel respect voor de visie van het team, nodigde hij ons uit tot dialoog<br />

en reflectie over de thema’s die op dat moment aan de orde waren. Zijn kritische<br />

vraagstelling stimuleerde ons om net dat ietsje verder te gaan. Verrijkend, inspirerend.<br />

Hij was onze coach, ons klankbord, onze adviseur en nog zoveel meer.<br />

De ongedwongen, enthousiaste manier waarop Gie de vergaderingen van de raad<br />

leidde, met veel ruimte en respect voor ieders inbreng, zal bijblijven. Zijn keuze<br />

voor een sterke inhoudelijke focus, het uitwisselen van ideeën en het voeren van<br />

het debat stimuleerde de collega’s raadsleden om er telkens<br />

opnieuw bij te willen zijn. Heel wat anders dus dan de vele<br />

formele, technische raden van bestuur die ons allemaal wel<br />

bekend zijn. Zijn aanpak kon op veel bijval en waardering<br />

rekenen. Dat is zeker.<br />

Tien jaar is niet niks. Er is zoveel gebeurd, zoveel veranderd.<br />

We kenden vooral ups en spijtig genoeg ook wat downs. Die<br />

laatste overkwamen ons gewoon. We hadden er weinig impact<br />

op. In die moeilijke tijden van besparingen was hij onze steun en toeverlaat, onze<br />

raadgever, onze rots in de branding. Want voorzitter ben je niet enkel in gemakkelijke<br />

tijden, maar ook als het net wat minder gaat. Hij was er voor ons, altijd.<br />

Met spijt in ons hart nemen we nu afscheid van jou, Gie. Een welgemeend dankjewel<br />

voor de tijd en energie die je in onze organisatie stak. Het was een voorrecht<br />

om samen met jou de organisatie te maken tot wat ze nu is. Veel geluk in alles wat<br />

je in de toekomst onderneemt. Het ga je goed.<br />

58


DE MENSEN<br />

HET TEAM<br />

martine coppieters<br />

coördinator<br />

martine@vormingpluskempen.be<br />

JAN VAN HOUT<br />

adjunct-coördinator<br />

jan@vormingpluskempen.be<br />

jef VAN eyck<br />

sociaal-cultureel werker<br />

jef@vormingpluskempen.be<br />

christa Truyen<br />

sociaal-cultureel werker<br />

christa@vormingpluskempen.be<br />

katrien loots<br />

sociaal-cultureel werker<br />

katrien@vormingpluskempen.be<br />

jolien hermans<br />

sociaal-cultureel werker<br />

jolien@vormingpluskempen.be<br />

sarah deckx<br />

sociaal-cultureel werker<br />

sarah@vormingpluskempen.be<br />

viviane schuer<br />

sociaal-cultureel werker<br />

viviane@vormingpluskempen.be<br />

dirk raeymaekers<br />

communicatiewerker<br />

dirk@vormingpluskempen.be<br />

DE RAAD VAN BESTUUR<br />

De Raad van Bestuur bestaat uit<br />

Myriam Bergmans, Paloma<br />

Buhaceanu, Stefaan De Wit, Leen<br />

Dries, Assunta Geens, Igor<br />

Geubbelmans, Paul Goossens, Pol<br />

Goris, Mieke Hens, Wendy Mercelis,<br />

Lut Mertens, Tinne Peeters, Gust van<br />

Dongen en Nico Verhoeven.<br />

Voorzitter: Gie Van den Eeckhaut.<br />

DE ALGEMENE<br />

VERGADERING<br />

De Algemene Vergadering van<br />

Vormingplus Kempen bestaat uit<br />

mensen uit diverse maatschappelijke<br />

sectoren van de Kempen. Ze telt momenteel<br />

45 leden.<br />

CONTACT<br />

Vormingplus Kempen vzw<br />

Prins Boudewijnlaan 9 bus 2<br />

2300 Turnhout<br />

Open elke werkdag van 9 tot 17 uur<br />

T 014 41 15 65<br />

E info@vormingpluskempen.be<br />

W www.vormingpluskempen.be<br />

ontwerp: Vormingplus Kempen<br />

druk: www.maes-natuurlijk.be, op Cyclus-100% gerecycleerd papier<br />

verantw. uitg. Martine Coppieters, p/a Prins Boudewijnlaan 9 bus 2, 2300 Turnhout<br />

59


60<br />

met steun van

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!