22.09.2022 Views

ACADEMY Magazine 2022-2023

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

GRAND HOTEL HUIS TER DUIN<br />

ENJOY HOLLAND’S FINEST BEACH<br />

Het majestueuze Grand Hotel Huis ter Duin is al meer dan 130 jaar het hoogste punt op het<br />

Duin in Noordwijk, direct gelegen aan het strand met een geweldig uitzicht over de Noordzee.<br />

De 254 kamers inclusief diverse suites en penthouses in combinatie met de 19 multifunctionele<br />

vergaderzalen zijn de perfecte combinatie voor een geslaagd evenement!<br />

Een uniek familiebedrijf;<br />

254 kamers, waarvan 20 suites en 4 penthouses;<br />

19 multifunctionele ruimtes, allen met direct daglicht<br />

en airco. De grootste zaal beschikt over een plafond<br />

hoogte van 5,7 meter en kan tot 500 personen in<br />

cabaret stijl met ‘back projection’ faciliteren;<br />

Direct gelegen aan het strand en daardoor perfect<br />

geschikt voor incentives en sociale activiteiten;<br />

Drie maal winnaar M&IT Award ‘Best Overseas Hotel’;<br />

Winnaar CHS Award ‘Best International Hotel’ in 2018;<br />

Slechts 20 minuten van Schiphol Airport en 30 minuten<br />

vanaf Amsterdam en Den Haag;<br />

Gratis WIFI verbinding in de kamers, vergaderzalen en<br />

openbare ruimte.<br />

WWW.HUISTERDUIN.COM<br />

GRAND HOTEL HUIS TER DUIN - KONINGIN ASTRID BOULEVARD 5, 2202 BK NOORDWIJK AAN ZEE - WWW.HUISTERDUIN.COM


NAAR SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ®<br />

Routebeschrijving<br />

Met de auto<br />

Als je met de auto komt kun je het beste parkeren in de<br />

nabij gelegen parkeergarage. Dit is de:<br />

APCOA PARKING Westblaak<br />

Hartmansstraat 35 | 3012 VA Rotterdam<br />

Vanaf deze parkeergarage loop je in 2 minuten via de<br />

gezellige Witte de Withstraat naar Speakers Academy.<br />

Natuurlijk bevinden zich ook legio parkeerplaatsen rondom<br />

Speakers Academy zelf echter die zijn vaak bezet.<br />

Daarom adviseren wij de parkeergarage. Zowel de<br />

parkeergarage als de nabij gelegen parkeerplaatsen<br />

beschikken over elektrische laadpalen en parkeerplaatsen<br />

voor minder validen.<br />

Met het openbaar vervoer<br />

Speakers Academy bevindt zich echt in hartje centrum.<br />

Met het openbaar vervoer zijn we daardoor zeer goed<br />

bereikbaar. Vanaf station Beurs is het slechts 3 minuten<br />

lopen naar ons kantoor.<br />

Vanaf Rotterdam Centraal neem je metro D of E richting<br />

Slinge. Je stapt uit op Station Beurs, het belangrijkste<br />

metrostation van Rotterdam.<br />

Vanaf Station Blaak neem je metro A of B richting<br />

Schiedam Centrum of metro C richting De Akkers. Je<br />

stapt uit op Station Beurs.<br />

Vanaf Station Beurs loop je in 3 minuten naar Speakers<br />

Academy aan de Schiedamse Vest 67-71.<br />

speakersacademy.com<br />

2<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


H<br />

VOORWOORD<br />

Jubileum<br />

25<br />

Jaar<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ®<br />

W<br />

E<br />

O<br />

R<br />

L<br />

D<br />

-<br />

B<br />

R<br />

I<br />

N<br />

G<br />

I<br />

N<br />

G<br />

Colofon<br />

HOOFDREDACTEUR<br />

T<br />

O<br />

T<br />

E<br />

G<br />

D<br />

E<br />

L<br />

O W<br />

K<br />

N<br />

Marie-Leontine de Graaf<br />

REDACTIE / GRAFISCH ONTWERP<br />

Team Speakers Academy ®<br />

Don de Bruijn, Jacques Geluk,<br />

Walter Kallenbach, René Warmerdam,<br />

Nina Kesar en team 500Watt-Casper Rila<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ®<br />

Schiedamse Vest 67-71<br />

3012 BE Rotterdam<br />

info@speakersacademy.nl<br />

Tel.: +31 (0)10 433 33 22<br />

DRUKWERK<br />

Roularta Printing NV, Roeselare België<br />

COPYRIGHT<br />

Copyright © 1997-<strong>2023</strong> Speakers Academy ® .<br />

Niets uit deze uitgave mag worden<br />

verveelvoudigd en / of openbaar worden<br />

gemaakt door middel van druk, fotokopie,<br />

microfilm of op welke wijze dan ook zonder<br />

voorafgaande schriftelijke toestemming van de<br />

uitgever. Alle rechten voorbehouden. Speakers<br />

Academy ® heeft de grootst mogelijke inspanning<br />

gepleegd om de copyrights van de geplaatste<br />

artikelen en foto’s aan de makers daarvan te<br />

doen toekomen. Speakers Academy ® vraagt de<br />

auteurs, fotografen en de sprekers copyrightvrije<br />

foto’s aan te leveren. In het geval het foto’s<br />

betreft die beschikbaar zijn gesteld door externe<br />

fotografen, vermeldt Speakers Academy ® de<br />

naam van de fotograaf op de foto zelf. In een<br />

aantal gevallen is het wellicht niet mogelijk<br />

(geweest) de te achterhalen. Mocht u menen<br />

rechthebbende te zijn van een of meerdere foto’s,<br />

neem dan contact op met Speakers Academy ®<br />

via info@speakersacademy.nl<br />

De interviews, artikelen en columns zijn van<br />

onafhankelijke auteurs. <strong>ACADEMY</strong> ® <strong>Magazine</strong><br />

neemt een metapositie in ten aanzien van geloof,<br />

religie, gender, ras, seksuele geaardheid en<br />

aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid voor<br />

de statements die worden gemaakt. <strong>ACADEMY</strong> ®<br />

<strong>Magazine</strong> heeft vanuit deze onafhankelijk positie<br />

mensen uitgenodigd, die vanuit verschillende<br />

gezichtspunten hun visie naar voren brengen.<br />

FOTOSTOCK<br />

Bedrijven of organisaties die fotomateriaal nodig<br />

hebben, kunnen tegen een vergoeding hiervan<br />

gebruik maken. U kunt contact opnemen met de<br />

informatiedesk van Speakers Academy ® via<br />

redactie@speakersacademy.nl<br />

TOESTEMMING HERDRUK / GEBRUIK<br />

FOTO’S EN ILLUSTRATIES<br />

Voor toestemming van herdruk van artikelen,<br />

interviews, columns, foto’s en illustraties, kunt u<br />

contact opnemen via<br />

redactie@speakersacademy.nl<br />

COLUMNSERVICE<br />

Veel van onze sprekers zijn tevens goede<br />

schrijvers. In een aantal gevallen bestaat<br />

de mogelijkheid om een column te laten<br />

schrijven voor uw personeelsblad, huisorgaan,<br />

verenigingsblad, corporate magazine, jaarverslag,<br />

website, publiekstijdschrift. Ook kunnen wij op<br />

verzoek een column, kort verhaal of gedicht ter<br />

ondersteuning van een congres (laten) verzorgen.<br />

25 jaar Speakers<br />

Academy, wat<br />

een mijlpaal!<br />

Speakers Academy bestaat 25 jaar en<br />

daarom presenteer ik met trots de speciale<br />

jubileumeditie van het Academy<br />

<strong>Magazine</strong>. Het magazine staat vol interviews<br />

met inspirerende sprekers en de<br />

beste dagvoorzitters. Mijn persoonlijke favoriet:<br />

het katern met interviews en foto's<br />

van onze 'covermodellen' vanaf pagina<br />

111. Allemaal topsprekers met wie we samen<br />

een unieke dag hebben beleefd in<br />

Huis ter Duin. Of het nu gaat om vooruitgang,<br />

plezier of succes, je bereikt het altijd<br />

samen; en dat is precies waar Speakers<br />

Academy voor staat. Ik ben de vele sprekers<br />

van Speakers Academy dankbaar<br />

voor de jarenlange en fantastische samenwerking,<br />

het warme contact, jullie<br />

energie en professionaliteit.<br />

Ik ben ook dankbaar dat wij in de afgelopen<br />

jaren met zoveel organisaties hebben<br />

mogen meedenken en mogen adviseren.<br />

Van krachtige keynotes tot dagvoorzitterschappen,<br />

van masterclasses tot workshops,<br />

van boardroomsessies tot totaalconcepten,<br />

we leren nog elke dag door de<br />

vragen van onze opdrachtgevers.<br />

Ten slotte wil ik dit voorwoord gebruiken<br />

om speciale aandacht te vragen voor het<br />

team achter Speaker Academy. Waar<br />

© ENITH VAN TONGEREN<br />

sommigen al betrokken zijn vanaf het eerste<br />

uur en anderen sinds dit jaar; het zijn<br />

allemaal collega’s die dag in, dag uit alles<br />

doen om klanten zo goed mogelijk te adviseren<br />

en sprekers het podium te geven.<br />

Elke week, elke dag, elk uur is weer anders.<br />

De collega’s pakken alles op: het regelen<br />

van een invaller binnen enkele uren<br />

tot het verzorgen van een volledige theatertour.<br />

Samen vieren we ook graag de<br />

successen! Bijvoorbeeld de kick van een<br />

eerste boeking van een nieuwe spreker of<br />

een bedankje van relaties voor een tour de<br />

force. Dit zijn voor mij de mooie momenten.<br />

Benieuwd naar een kijkje achter de<br />

schermen bij Speakers Academy? Blader<br />

vooral verder...<br />

Marie-Leontine de Graaf<br />

CEO Speakers Academy ®<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 3


Inhoudsopgave<br />

2_Routebeschrijving<br />

3_Voorwoord<br />

4_Inhoudsopgave<br />

6_ Over ons<br />

_ TEAM Speakers Academy ®<br />

10_ Alex Sijm<br />

_ Leef je droom<br />

12_ Fadoua Alaoui<br />

_ Mijn Passie<br />

14 _ Generaal B.D. Tom<br />

_<br />

Middendorp<br />

Klimaatverandering zorgt voor<br />

conflicten, tenzij…<br />

18_ Laurentien van Oranje<br />

_ Niemand zou iemand anders<br />

nodig moeten hebben om een<br />

gezicht te hebben<br />

23_ Roek Lips<br />

_ Wie kies je om te zijn<br />

24_ Michelle van Tongerloo<br />

_ Straatarts ontving<br />

tienduizenden euro’s aan<br />

giften: Ik was het zat dat ik<br />

mijn patiënten zag verzuipen<br />

29_ Ynzo van Zanten<br />

_ Over wiens purpose gaat het<br />

nou écht?<br />

30 _ Paul Hassels Mönning<br />

_ Van de 5 P's naar 'Triple P'<br />

31_ Joyce de Ruiter<br />

_ Hoe ontwikkel je een<br />

wendbare mindset?<br />

32_ Ir. drs. Bob Wind<br />

_ Snel denkvermogen en<br />

communicatietalent zijn de<br />

basis van mijn<br />

dagvoorzitterschap<br />

33_ Greg Shapiro<br />

_ ‘American Netherlander’ dé<br />

cheerleader voor Nederland<br />

34_ Estée Strooker<br />

_ Chef-kok Estée Strooker gaat<br />

voor gezond en lokaal<br />

36_ Jaco Ottink<br />

_ Dare to Dream...<br />

38_ Genieke Hertoghs<br />

_ Door dit geheim nam mijn<br />

invloed ingrijpend toe<br />

40_ Pedro De Bruyckere<br />

_ Kinderen blijven langer jong<br />

44_ SpaceBuzz<br />

_ Beleef de aarde als een échte<br />

astronaut!<br />

46_ Marelle van Beerschoten<br />

_ Digitale en duurzame<br />

transformatie gaan<br />

hand-in-hand<br />

48_ Juri Hoedemakers<br />

_ Drs. Hofnar: voor uw<br />

dagelijkse portie reflectie<br />

50_ Martijn Aslander, Roos<br />

Wouters & Mathijs Bouman<br />

_ De toekomst van werk<br />

56_ Prof. dr. Jan Jonker<br />

_ Transitie als constante<br />

58_ Prof. dr. Jan Latten<br />

_ Hoe leven en wonen we over<br />

25 jaar?<br />

60_ Bea Aarnoutse<br />

_ Happy employees make<br />

change happen<br />

61_ Pascal Fredrik<br />

_ Brandend Verlangen, de<br />

vurige wens naar succes<br />

62_ Monique van Rooyen<br />

_Belevingscommunicatie<br />

63_ Marit van Bohemen<br />

_ Een spitse ‘power house’ met<br />

humor en diepgang<br />

64_ Prof. dr. ir. Mathieu<br />

Weggeman<br />

_ Schoonheid is de nieuwe<br />

kritische succesfactor<br />

67_ Drs. Sven Rickli<br />

_ Het is tijd voor de menselijke<br />

revolutie!<br />

68_ Margreet Spijker<br />

_ Niet Verzonnen<br />

69_ Merijn Tinga<br />

_ ‘One man can make a<br />

difference, and every man<br />

should try’- Jackie Kennedy<br />

70_ Frank Woreel<br />

_ Publiek-private samenwerking<br />

is een beproefd recept<br />

72_ Michael Kortekaas<br />

_ Je wordt goed in wat je doet<br />

74_ Lucien Engelen<br />

_ Dertig procent van de zorg<br />

kan gewoon in de retail<br />

76_ Prof. dr. Maarten<br />

_ van Rossem<br />

_Theatervoorstelling<br />

77_ Henk-Jan<br />

_Koershuis<br />

_Theatervoorstelling<br />

78_ Prof. mr. dr. Bernard Schols<br />

_ Festivalbezoekers leren alles<br />

over het samenlevingscontract<br />

80_ Mardjan Seighali<br />

_ Wereldburgers hebben de<br />

regie over hun eigen leven<br />

4<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong><br />

82_ Floris Alkemade<br />

_ Dreiging als de motor van<br />

vernieuwing<br />

84_ Gerd-Jan Poortman<br />

_ Winnen in een race rond de<br />

wereld doe je niet alleen!<br />

Teamwork begint bij jezelf!<br />

85_ Hélène Oosterhuis<br />

_ Ik weet het wel, maar doe het<br />

niet<br />

86_ Francesco Wessels<br />

_ Mens, prestaties en goed<br />

leiderschap horen bij elkaar<br />

88_ Jolanda ter Maten<br />

_ Nieuwe Technologie is géén<br />

IT-feestje!<br />

89_ Maarten van der Weijden<br />

_ Hoe stel je doelen in onzekere<br />

tijden?<br />

90_ Robin van Galen<br />

_ Opmerkelijke keuzes<br />

92_ Ilja Gort<br />

_ Ontkurk jezelf met Ilja Gort<br />

93_ Sport Stories<br />

_ Het realiseren van zakelijke<br />

ambities van sporters die<br />

willen spreken<br />

94_ Richard van Hooijdonk<br />

_ Sciencefiction wordt realiteit<br />

98_ Eva Brouwer<br />

_ Een verhaal werkt, mits je het<br />

goed vertelt<br />

100_ Dr. Ralf Bodelier<br />

_ Optimisme helpt ons veel<br />

verder<br />

101_ Marie-José Bonthuis<br />

_ Innovatie vraagt om ‘Privacy<br />

by Design’<br />

102_ Theo Jansen<br />

_Strandbeesten<br />

104_ Reinier van den Berg<br />

_ Presentaties zetten aan tot<br />

actie<br />

105_ Toon Gerbrands<br />

_ Presteren kent geen<br />

compromissen<br />

106_ Prof. dr. Paul Iske<br />

_ ‘Vooruit falen’ maakt een<br />

mislukking vaak achteraf<br />

briljant<br />

108_ Boeken<br />

_ Leerzaam leesvoer van<br />

_ onze sprekers<br />

110_ Patrick van Veen<br />

_ Jubileum felicitatie<br />

111_ Covershoot@HuisTerDuin<br />

112_ Annemarie van Gaal<br />

_ Twee groepen leiders<br />

115_ André Kuipers<br />

_ Binnenkort lopen er weer<br />

mensen op de maan<br />

120_ Prof. dr. Bas Haring<br />

_ Onvoorbereid praten twee<br />

vreemden vanzelf over dingen<br />

die ertoe doen<br />

124_ Diana Matroos<br />

_ We moeten met elkaar<br />

optrekken, niet de tent<br />

uitvechten<br />

128_ Jimmy Nelson<br />

_ Geadopteerde Nederlander’<br />

legt onze identiteit vast en<br />

verstevigt de zijne<br />

134_ Diede de Groot<br />

_ Mijn beperking is voor mij<br />

hartstikke normaal<br />

138_ Minchenu Maduro<br />

_ De kracht van verschil én<br />

gelijkwaardigheid<br />

142_ Katinka 'Tinkebell' Simonse<br />

_ Door angst stopt het brein<br />

met denken<br />

146_ Pierre Wind<br />

_ KookStop gaat de wereld<br />

écht veranderen<br />

149_ Klaas Dijkhoff<br />

_ Inspelen op hoe mensen<br />

denken werkt<br />

152_ Edith Bosch<br />

_ De innovatie van het mens<br />

zijn<br />

156_ Farid Tabarki<br />

_ Transformatie naar een<br />

vloeibaar tijdperk<br />

160_ Boardroom sessies<br />

_ Een expert in de Boardroom?<br />

Jubileum<br />

25<br />

Jaar<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ®<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 5


Jubileum<br />

25<br />

Jaar<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ®<br />

ACHTER DE SCHERMEN<br />

Over ons, maar<br />

dan ook echt eens<br />

van ónze kant!<br />

“Online blijft, maar live evenementen en lezingen zijn<br />

onverminderd populair. Persoonlijk contact is zowel<br />

voor opdrachtgevers en sprekers als bezoekers heel<br />

belangrijk. We hebben dat gemist.” Als we naar de<br />

toekomst kijken zijn we het er hartgrondig over eens.<br />

Ook wij genieten – al 25 jaar lang – van het persoonlijke<br />

contact met klanten en sprekers en gaan tot het<br />

uiterste om opdrachtgevers te helpen, ook als op het<br />

laatste moment een spreker uitvalt. Als het dan lukt,<br />

en dat is meestal zo, geeft dat een enorme voldoening.<br />

Over de sfeer op de werkvloer zijn we het ook<br />

eens. Die is warm en ongedwongen en maakt dat<br />

iedereen graag een stapje extra zet als dat nodig is.<br />

Niet alleen om de klant te helpen en<br />

de ideale spreker te boeken, maar<br />

ook om elkaar te ondersteunen. “Dit<br />

werk is een cadeautje”, zegt een van de<br />

collega's, waarmee ze het algemene gevoel<br />

goed verwoordt. Op deze en volgende pagina’s maak<br />

je kort kennis met ons. Tegelijk denken we even terug<br />

aan de man met wie het allemaal begon in 1997 en<br />

die in juni <strong>2022</strong> – een jaar na zijn afscheid als CEO<br />

– plotseling overleed: Albert de Booij. “Even marineren”,<br />

zei hij altijd als hij eerst over iets wilde nadenken<br />

en dat is best een goede gewoonte.<br />

TEAM Speakers Academy ®<br />

AMY VAN BREUKEL<br />

Sinds 2021<br />

Functie: ‘front office’ en ‘finance’-<br />

medewerker. “Het is leuk om<br />

met mensen bezig te zijn. Als<br />

medewerker van de front office is<br />

er genoeg afwisseling.”<br />

Bijzonder: “Ik mocht meewerken<br />

aan de organisatie van de<br />

covershoot van dit magazine,<br />

super leuk!”<br />

#zomeruitje<br />

6<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


De nodige ontspanning, al laten we<br />

elkaar zeker niet winnen!<br />

FEMKE VISSER<br />

Sinds 2019. Functie: Sociale media<br />

en communicatie. “Mijn werk<br />

sluit aan op mijn opleiding Media en<br />

Entertainment Management en ik doe<br />

bij Speakers Academy wat ik leuk vind.<br />

Namelijk de marketing en communicatie,<br />

de redactie onderhouden en het inrichten<br />

van de sociale media, maar ook af en toe<br />

videoproducties ontwikkelen. Voor de<br />

fotoshoots van de <strong>ACADEMY</strong> <strong>Magazine</strong>s<br />

en Grand Speakers laat ik vaak zien wat er<br />

achter de schermen is gebeurd.”<br />

ERICA<br />

BRITO<br />

GOMES<br />

Sinds <strong>2022</strong><br />

Functie: ‘sales support’.<br />

“Ik doe ondersteunend<br />

administratief werk,<br />

Bijzonder: “Als ik het<br />

team zie werken leer ik<br />

daar veel van. Ik werk<br />

met veel inspirerende<br />

sprekers en collega’s.<br />

RENÉ WARMERDAM<br />

Sinds: 1997 (stage), daarna in vaste dienst<br />

Functie: sales directeur. Stuurt het ‘sales team’ aan, kijkt naar<br />

nieuwe verdienmodellen en samenwerkingsverbanden en<br />

ondersteunt inkooptrajecten, met als doel zijn collega’s in staat te<br />

stellen te excelleren. Daarnaast blijft hij zelf een stukje sales doen.<br />

Bijzonder: “Voor vaste klanten ben ik ook een vertrouwenspersoon<br />

en dat is een leuk aspect van mijn werk.” René houdt ervan klanten<br />

te verrassen die, soms op het laatste moment, een passende<br />

spreker zoeken, maar niet goed weten wie. “Ons hele team doet<br />

zijn uiterste best om klanten altijd zo goed mogelijk te helpen. Dat<br />

is letterlijk wie wij zijn.”<br />

Collega jarig? Zo doen we dat :-)<br />

MELANIE MARTENS<br />

Sinds 2013<br />

Functie: ‘front office’ en<br />

‘finance’-medewerker.<br />

Sfeer op kantoor: “Warm<br />

en ongedwongen.”<br />

Bijzonder: “Speakers<br />

Academy is een klein<br />

bedrijf met een grote<br />

boodschap. Het is mooi<br />

daar onderdeel van te<br />

mogen zijn.”<br />

Proost!<br />

Dit is Barbera, ook na<br />

de VrijMiBo gewoon<br />

nog even door...<br />

BARBERA VAN<br />

BOVEN<br />

Sinds 2021<br />

Functie: management<br />

assistent. Bijzonder:<br />

“Met dit hechte en<br />

gezellige team is geen<br />

uitdaging te veel.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 7


DINAH VAN BAVEL<br />

Sinds <strong>2022</strong><br />

Functie: junior consultant.<br />

Zeer geïnteresseerd<br />

in: taal. “Het idee dat<br />

Speakers zoveel kennis<br />

vertegenwoordigt is zeer<br />

aantrekkelijk. Ik doe ook<br />

projecten, bijvoorbeeld voor<br />

het magazine, waarvoor<br />

ik heb gewerkt aan de<br />

boekenpagina.<br />

AÏSHAH KRAMERS<br />

Sinds <strong>2022</strong><br />

Functie: junior consultant.<br />

Bijzonder: “Het is leuk<br />

en spannend met al die<br />

bekende en onbekende<br />

klanten en sprekers<br />

contact te hebben, zeker<br />

omdat dit eigenlijk buiten<br />

mijn comfortzone is.<br />

Maar het gaat goed en ik<br />

merk dat ik groei.”<br />

JACQUES GELUK<br />

Sinds 2006<br />

Functie: journalist<br />

<strong>ACADEMY</strong> <strong>Magazine</strong>.<br />

“Het mogen interviewen<br />

van honderden sprekers<br />

maakt dat ik mijn vak<br />

kan blijven uitoefenen<br />

en mijn geest jong en<br />

scherp blijft.”<br />

DESMOND DE JONG<br />

Sinds: 2014. Functie: consultant.<br />

Bijzonder: “Net na sluitingstijd op vrijdag werd ik<br />

gebeld dat een spreker van een ander bureau was<br />

uitgevallen. In dat soort gevallen zetten we alle zeilen<br />

bij en het is gelukt een andere spreker te vinden die<br />

meteen in zijn auto kon stappen. De opdrachtgever heeft<br />

ons daarna bedankt, blij dat wij het gat snel konden opvullen.”<br />

Wens: “Een cursus fotografie volgen, zodat ik samen met Walter<br />

Kallenbach op termijn om de twee jaar nieuwe foto’s kan maken van<br />

onze sprekers, die natuurlijk ook in het magazine kunnen verschijnen.”<br />

MARISA BUTTER<br />

Sinds 2018<br />

Functie: consultant/redacteur<br />

websiteprofielen.<br />

Bijzonder: “Ik had voor mijn<br />

studie een stage nodig en<br />

kwam via een leraar/spreker<br />

in contact met Speakers<br />

Academy. Het werk is heel<br />

divers en ik ontmoet veel<br />

mensen. Daardoor was<br />

het leuk de laatste Grand<br />

Speakers mee te mogen<br />

helpen organiseren.”<br />

2<br />

RANIA SOUMAIR<br />

Sinds 2021<br />

Functie: consultant “Het is een hele<br />

andere wereld waarin je binnenkomt.<br />

Dat is bijzonder als je die nog niet<br />

kent. Het mooiste vind ik toch het<br />

verbinden van mensen en het delen<br />

van kennis. Het is zo mooi om te zien<br />

dat men elkaar wil helpen, ieder op<br />

zijn eigen manier.”<br />

Ontvangst jubilarissen<br />

René & Nina<br />

Ook de kinderen<br />

van Marie-<br />

Leontine helpen<br />

een handje mee!<br />

^ Bowie<br />

< Bailey<br />

DON DE BRUIJN<br />

Sinds 2013. Functie: grafisch<br />

vormgever (ook van <strong>ACADEMY</strong><br />

<strong>Magazine</strong>), ‘klusjesman’ en drummer.<br />

SONJA DIENER<br />

Sinds 1999<br />

Functie: ‘financial controller’.<br />

“In al die 23 jaar heb ik de<br />

onderneming zien groeien<br />

en ben ik meegegroeid met<br />

de organisatie. Een mooie<br />

onderneming met een<br />

gevarieerd sprekersbestand<br />

van hoog niveau en<br />

vakkundige medewerkers. Het<br />

is altijd weer een feest om met<br />

dit team te mogen werken.<br />

8<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Jubileum<br />

5<br />

MAUREEN ZUIDHOF<br />

Sinds 2018 - Functie: consultant.<br />

Bijzonder: “Walter Kallenbach had een paar<br />

lezingen voor André Kuipers en moest daardoor<br />

op één dag meerdere lezingen verzorgen.<br />

Daarom vroeg hij aan mij of ik hem kon helpen,<br />

want André moest van A naar B en van B naar<br />

C, met een helikopter. Dat mocht ik regelen.<br />

Dat was een beetje de aanleiding dat ik naar de<br />

sales overging.”<br />

Jaar<br />

NINA KESAR<br />

Sinds: 2002<br />

Functie: adjunct-directeur<br />

Nina werkt aan grotere projecten, zoals de<br />

implementatie van een nieuw softwaresysteem,<br />

is ‘in-house legal counsel’ en adviseert het<br />

management, collega’s en sprekers over juridische<br />

zaken. Bovendien heeft ze nog haar ‘eigen<br />

sprekers’ met wie ze al jarenlang werkt. Uitspraak:<br />

“Mijn werk is een cadeautje. Ik zit als nieuwsgierig<br />

en leergierig mens op een berg met kennis.”<br />

WALTER KALLENBACH<br />

Sinds 2006<br />

Functie: consultant. “Ik verzorg aanvragen van (inmiddels<br />

veel vaste) klanten en de fotografie voor de website en het<br />

magazine. “Een soort dubbelrol die me erg goed past.”<br />

Uitspraak: “Het geeft nog elke dag voldoening om van je<br />

klanten te horen hoe blij ze waren met de spreker die je<br />

aan ze hebt voorgesteld.” Bijzonder: “Ik mocht het gehele<br />

programma invullen van een personeelsbijeenkomst<br />

in de Ziggo Dome voor 6.000 gasten met als hoofdact<br />

Kensington. Dat vergeet ik nooit.”<br />

ANDREA DEN HARTOG<br />

Sinds 2018. Functie: consultant.<br />

Uitspraken: “Ik vind samenwerken en<br />

écht verschil maken belangrijk”<br />

Bijzonder: “De afgelopen twee jaar<br />

heb ik mijn werk mogen combineren<br />

met de opleiding management en<br />

leiderschap waarbij ik de kennis van<br />

zowel ons ervaren team als onze<br />

fantastische sprekers goed heb<br />

kunnen inzetten.”<br />

Collega's in opleiding :-)<br />

De kinderen van Walter<br />

Jubilarissen René & Nina!<br />

NICK<br />

LINDEIJER<br />

Sinds 2009.<br />

Functie: ITconsultant.<br />

Jubilarissen René & Nina!<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 9


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

Bekijk profiel<br />

ALEX SIJM<br />

Leef je droom<br />

Tekst: Jan Vriend | Fotografie: © Jan Buteijn<br />

Dat kan nooit, zei iedereen. Met een lichamelijke beperking begin je toch geen eigen bedrijf? En<br />

je koopt toch geen dure tent als je weet dat bijna alle circussen roemloos ten onder gaan? Toch<br />

zette Alex Sijm door en bouwde hij in twintig jaar een succesvol circusbedrijf op. Zakelijk en privé<br />

werden zijn dromen werkelijkheid. Zijn levensverhaal inspireert anderen bij het waarmaken van<br />

hun eigen dromen. “De kern is om creatief te zijn bij het overwinnen van struikelblokken.”<br />

10<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Alex, wat was jouw droom?<br />

“Als kind droomde ik ervan in het circus te werken. Dat was lastig, want door een<br />

spasme loop ik moeilijk en een clown in een rolstoel wil niemand. Vanwege die beperking<br />

werd ik op school bij gym ook als laatste gekozen. Maar toen ik een circus<br />

in onze tuin organiseerde, wilden alle kinderen meedoen. Toen kon ik zélf mijn team<br />

kiezen! Daarom wist ik al snel dat ik circusdirecteur wilde worden. Nadat ik bij het<br />

kleinste en het grootste circus van ons land had gewerkt, begon ik mijn eigen circusbedrijf.<br />

Dat trok uiteindelijk met drie tenten en dertig medewerkers door<br />

Nederland en België.”<br />

Wat zie je als je grootste succes?<br />

“Dat ik ondanks het eerste wantrouwen van banken, de circusbranche en bekenden<br />

toch twintig jaar met passie, liefde en vakmanschap mijn bedrijf heb geleid. Daarbij<br />

bleven mijn medewerkers en het publiek me trouw. Mijn voorstellingen trokken meer<br />

dan 100.000 bezoekers per jaar en ik werd onderscheiden met de Cultuur Award<br />

van Noord-Holland en de Opsteker van Utrecht. Die waardering deed me veel. Het<br />

leek een goedmaker voor de jaren waarin ik me soms alleen heb gevoeld, door mijn<br />

lichamelijke beperking. Op zich is die beperking geen ramp, maar het probleem is<br />

dat twintig procent van de Nederlanders niet weten hoe ze moeten reageren op iemand<br />

met een beperking.”<br />

Hoe heb je die tegenwind overwonnen?<br />

“Door mijn droom niet uit het oog te verliezen en mijn nadelen om te buigen in voordelen.<br />

Wie anders is wordt vaak uitgelachen. Maar in het circus krijg je juist applaus<br />

als je anders bent dan de rest. Of als je iets anders kunt dan een ander. De circuswereld<br />

zag me eerst als een vreemde buitenstaander. Doordat ik anders was dan de<br />

concurrentie, kon ik echter mijn bedrijf winstgevend maken en uiteindelijk succesvol<br />

verkopen.”<br />

Wat kan een ander daarvan leren?<br />

“Dat je trouw moet blijven aan je missie. Altijd doorzetten. Kan niet, bestaat niet, is<br />

mijn motto. Dankzij creativiteit en veerkracht speelde ik in op veranderingen en zag<br />

ik groeikansen. Zo neem je je succes in eigen hand en kom je verder. Je kunt je aanpak<br />

aanpassen, maar de kunst is om je missie voor ogen te houden.’’<br />

Voor wie is jouw verhaal bedoeld?<br />

“Voor ondernemers en ondernemende doeners die durven te dromen. Dus voor iedereen<br />

die zich niet door tegenslag van de wijs wil laten brengen, maar inspiratie<br />

zoekt om obstakels uit de weg te ruimen. Bij mijn lezingen en trainingen gebruik ik<br />

mijn eigen praktijkervaring als leidraad, maar wat ik leerde kun je toepassen in iedere<br />

branche. Door met humor en openheid te vertellen over mijn eigen hoogte- en<br />

dieptepunten, help ik anderen hun eigen droom waar te maken.”<br />

‘Alex, je hebt ons allemaal op een inspirerende manier meegenomen in jouw verhaal.<br />

Daarmee heb je ons aan het denken en aan het werk gezet. Dank voor je bijdrage.<br />

We zien je graag weer terug!’ – Annette, bezoeker van een training door Alex Sijm.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 11


‘Het feit dat ik<br />

vooral alleen werk,<br />

voor de camera of<br />

op het podium, maar<br />

tóch bij een team<br />

hoor, voelt heel fijn’<br />

12<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


COLUMN<br />

FADOUA ALAOUI<br />

Mijn passie<br />

Bekijk profiel<br />

Tekst: Fadoua Alaoui | Fotografie: © Marco ter Beek<br />

“Op de terugweg van mijn eerste officiële interview, wist ik dat ik mijn passie had gevonden.<br />

Ik kan me dat gevoel nog goed herinneren. Het was een mengeling van ongelooflijke blijdschap, herkenning en het<br />

gevoel dat alles nu op zijn plaats viel; ik had mijn roeping gevonden. Eindelijk kon ik mijn brede interesse voor mensen<br />

en verschillende onderwerpen – gecombineerd met mijn afkomst en opvoeding, het wonen in het buitenland, mijn<br />

ervaringen als stewardess en de verschillende talen die ik spreek – combineren in een beroep. Een beroep dat ik nog<br />

niet bedacht had, maar nu op mijn pad kwam.<br />

Ik woonde op Curaçao waar een<br />

nieuwe televisiezender Nos Pais<br />

Television werd gelanceerd. Na een<br />

intensieve ‘in-house’-opleiding heb<br />

ik daar een dagelijkse talkshow gepresenteerd.<br />

Hierin werd vooral gestreefd<br />

naar het behandelen van educatieve,<br />

informatieve en maatschappelijk geëngageerde<br />

onderwerpen. Mijn talenkennis<br />

kwam goed van pas, want het programma<br />

werd in vier verschillende<br />

talen gedaan. Het Caribisch gebied<br />

kent verschillende talen en afhankelijk<br />

van de taal van de gast werden de gesprekken<br />

gevoerd.<br />

Toen ik terugkwam in Nederland , kon ik<br />

weer bij nul beginnen, behalve dan dat<br />

ik een bak aan ervaring had opgedaan<br />

en mijn passie had gevonden. Die liet ik<br />

me niet zomaar afnemen! Van het één<br />

kwam het ander en ik rolde in het presenteren<br />

van evenementen. Het is<br />

moeilijk te omschrijven wat mijn werk<br />

als moderator eigenlijk inhoudt. Een belangrijk<br />

aspect is de voorbereiding.<br />

Vervolgens gaat het natuurlijk om het<br />

moment zélf en om ervoor te zorgen dat<br />

je de juiste snaar weet te raken tijdens<br />

het evenement.<br />

Als je een foto zou kunnen maken van<br />

de binnenkant van mijn hoofd tijdens<br />

een presentatie, dan zie je een grote gestructureerde<br />

chaos. Toch weet ik precies<br />

wat ik moet doen. Het presenteren<br />

betekent voor mij een aaneenschakeling<br />

van snelle keuzes maken en er is<br />

geen weg terug. Deze keuzes bepalen<br />

uiteindelijk het verloop van het evenement.<br />

Keuzes die worden bepaald door<br />

mijn persoonlijkheid, kennis, ervaring<br />

en gevoel. Daardoor zie ik ook een andere<br />

kant van mezelf.<br />

Alter ego<br />

Het lijkt wel alsof mijn alter ego het overneemt,<br />

zodra een programma of evenement<br />

begint. Het is een krachtig deel<br />

van mij, dat niet twijfelt en precies de<br />

juiste keuzes weet te maken. Vaak<br />

wordt aan mij gevraagd of ik nog wel<br />

eens zenuwachtig ben voor een presentatie<br />

en ik antwoord dan altijd eerlijk:<br />

Ja! Het is moeilijk voor te stellen na zoveel<br />

evenementen en live tv-programma’s<br />

dat dit fenomeen ook bij mij nog<br />

steeds voorkomt. De druk die ik mezelf<br />

opleg om het beste evenement neer te<br />

zetten zorgt hiervoor. Daardoor ben ik<br />

tegelijkertijd op mijn scherpst.<br />

De samenwerking met Speakers<br />

Academy brengt me veel. Allereerst<br />

krijg ik hierdoor het gevoel: ik heb een<br />

echt beroep en er is een bureau dat dit<br />

beroep vertegenwoordigt. Daarnaast<br />

hoef ik me niet meer om de zakelijke<br />

kant te bekommeren. Dat deel wordt<br />

door hen overgenomen, heerlijk! Het<br />

feit dat ik vooral alleen werk, voor de<br />

camera of op het podium, maar tóch<br />

bij een team hoor, voelt heel fijn. Ik<br />

merk dat er vanuit het ‘Team’ vertrouwen<br />

is in mijn ‘kunnen’. Dat sterkt me<br />

enorm. Tijdens de Sprekers-lunch,<br />

ontmoette ik ‘mede-Speakers’ en het<br />

gaf me een goed en trots gevoel om<br />

hier onderdeel van te zijn.<br />

Volgens mij heb ik het<br />

gaafste beroep!!<br />

De spanning en afwisseling houden<br />

het voor mij levendig en interessant. Ik<br />

vind het heerlijk dat dit een beroep is<br />

waarbij je altijd leert en waarin je kan<br />

blijven groeien. Dat vind ik een geweldig<br />

vooruitzicht!”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 13


KLIMAAT EN STRIJD<br />

GENERAAL B.D. TOM MIDDENDORP<br />

Klimaatverandering<br />

zorgt voor conflicten,<br />

tenzij…<br />

Door: Jacques Geluk | Fotografie: © Walter Kallenbach<br />

Als Commandant der Strijdkrachten heeft generaal b.d. Tom Middendorp<br />

ondervonden hoe droogte en waterschaarste kunnen leiden tot conflicten.<br />

Klimaat en veiligheid zijn volgens de klimaatgeneraal met elkaar verbonden.<br />

Daarom moet iedereen samenwerken en het zijne of hare doen aan<br />

klimaatadaptatie en -mitigatie. In zijn boek ‘Klimaatgeneraal’ staan<br />

sprekende voorbeelden.<br />

Tijdens militaire missies in het buitenland leert Tom Middendorp in de eerste<br />

helft van het vorige decennium al dat ontwikkeling en veiligheid niet zonder elkaar<br />

kunnen. Ook ziet de commandant dat klimaatverandering een steeds grotere<br />

rol speelt in de internationale veiligheid. “De wereldbevolking verdubbelt deze<br />

eeuw naar 11 miljard, terwijl er nu al tekorten zijn aan water en voedsel. Door klimaatverandering<br />

is minder bebouwbare landbouwgrond beschikbaar. Oogsten mislukken<br />

door droogte of overstromingen. Zonder aanpassing aan de klimaatverandering ontstaan<br />

conflicten.” Middendorp denkt dat militairen tegenwoordig sowieso klimaatgevoeliger<br />

zijn, hoewel ze tijdens missies vooral bezig zijn met het hier en nu. Elke<br />

operatie of inzet begint met een analyse van het weer en het terrein. “We kijken altijd<br />

eerst naar de klimatologische omstandigheden, omdat die veel beperkingen kunnen<br />

opleveren. Terreinen kunnen onbegaanbaar zijn of het is zo heet dat helikopters minder<br />

draagvermogen hebben. Klimaatverandering heeft ook invloed op de veiligheidsomgeving<br />

en niet alleen op het eigen optreden. In het boek beschrijf ik allerlei voorbeelden,<br />

omdat ik de relatie tussen klimaat en veiligheid vanuit verschillende<br />

invalshoeken duidelijk wil maken. Denk aan het smelten van het Arctisch gebied, de<br />

zeespiegelstijging en extreme droogte.” Hij geeft een voorbeeld uit zijn tijd als commandant<br />

in Uruzgan, zuid Afghanistan. “Na een aantal intense gevechten rond het<br />

dorp Chora hebben we de Taliban verdreven, maar de spanningen bleven want ze<br />

konden zomaar terugkeren. Pas nadat we hadden bemiddeld om een waterprobleem<br />

op te lossen verdween de spanning en kreeg de Taliban geen vaste grond meer onder<br />

de voeten. Wat later kwam kroonprins Willem-Alexander op bezoek en wandelden<br />

we met weinig beveiliging door Chora’s hoofdstraat.” Middendorp toont daarmee<br />

aan dat een veiligheidssituatie kan omslaan, niet alleen door militair ingrijpen,<br />

maar ook door bemiddeling en het helpen oplossen van een klimaatprobleem. “We<br />

moeten daarvoor steeds meer oog hebben, de symptomen bestrijden en niet vergeten<br />

de oorzaken aan te pakken. Anders plak je alleen maar een pleister op een wond<br />

die gewoon blijft etteren.”<br />

14<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Generaal B.D. Tom Middendorp<br />

‘Het is de<br />

kunst voorop<br />

te blijven lopen<br />

en niet bezig te<br />

blijven met de<br />

oplossingen van<br />

gisteren’<br />

Samenwerking<br />

Om het tij te keren moet het leger tijdens alle<br />

missies samenwerken met NGO’s, andere<br />

ministeries dan Defensie en het bedrijfsleven,<br />

omdat het nooit alleen maar militaire<br />

problemen zijn waar ze tegenaan lopen. “Als<br />

ik mijn ervaringen uit de missiegebieden<br />

projecteer op zich nu ontwikkelende scenario’s<br />

over de impact van klimaatverandering,<br />

vind ik dat zeer zorgwekkend. We zien nu al<br />

dat dit nu al leidt tot migratiestromen, extremisme,<br />

interne spanningen en conflicten.<br />

Als de klimaatverandering verergert geldt<br />

dat ook voor de gevolgen ervan, vooral voor<br />

de veiligheid. Klimaatverandering geeft<br />

mede door schaarste aan grondstoffen aanleiding<br />

tot conflicten tussen grootmachten,<br />

maar is ook op zichzelf een uitdaging. Ik<br />

noem het dan ook liever klimaatontwrichting,<br />

omdat het echt maatschappijen ontwricht.<br />

Met name in fragiele landen kunnen<br />

mensen hun gezin niet meer onderhouden<br />

door de toenemende droogte en overstromingen<br />

en drijft het hen tot wanhoop.”<br />

Hoewel het voor Nederland nog meevalt,<br />

gaan we ook hier de gevolgen van de klimaatverandering<br />

merken. "Europa wordt<br />

omringd door landen die daar heel kwetsbaar<br />

voor zijn, met alle gevolgen van dien.<br />

De Wereldbank voorspelt dat ongeveer 300<br />

miljoen mensen gaan migreren binnen nu en<br />

20, 30 jaar. Ook het extremisme groeit, door-<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 15


KLIMAAT & STRIJD<br />

dat veel mensen geen andere uitweg zien dan zich aansluiten<br />

bij bepaalde organisaties.” Het bestrijden van klimaatontwrichting<br />

is cruciaal om toekomstige conflicten<br />

te voorkomen."<br />

Langetermijnvisie<br />

Rond 2016 valt het op dat de hoogste militaire baas van<br />

de krijgsmacht tijdens een toespraak in het Haagse<br />

Vredespaleis met een langetermijnvisie komt over<br />

klimaatverandering en hoe de krijgsmacht van de<br />

toekomst er moet uitzien. “We hebben begin februari<br />

2017, los van de toespraak, een Future Force Conference<br />

georganiseerd. Daar kwamen 1100 mensen op af, onder<br />

wie slechts 100 militairen.<br />

De komst van vertegenwoordigers van universiteiten,<br />

NGO's, bedrijven, overheden en internationale<br />

organisaties leverde veel verschillende invalshoeken op<br />

over veiligheid. Pratend over megasteden, cyber en<br />

klimaat bracht dat een enorme kruisbestuiving teweeg,<br />

wat leidde tot nieuwe initiatieven. Bij mij groeide daar<br />

ook het bewustzijn dat klimaatverandering één van de<br />

twee grootste ‘gamechangers’ of uitdagingen van deze<br />

eeuw is”, zegt Middendorp die hier al in november 2016,<br />

voor de toespraak in het Vredespaleis en de Future<br />

Force Conference, publiekelijk over sprak in Halifax,<br />

Canada, op het moment dat presidentskandidaat<br />

Donald Trump aankondigde uit het Klimaatakkoord van<br />

Parijs te willen stappen.<br />

Impact op het bedrijfsleven<br />

“Het meeste wat ik doe is Defensie-gerelateerd, maar ik<br />

werk niet voor Defensie.” Hij is regeringsgezant op het<br />

gebied van Europese Defensiesamenwerking en verschijnt<br />

geregeld op televisie om oorlogsconflicten te duiden.<br />

Tom Middendorp heeft ook een duidelijk verhaal<br />

voor het bedrijfsleven. “Wij zijn enorm internationaal verweven<br />

en erg afhankelijk. Onze hele economie draait op<br />

handel, internationale contacten en handelsroutes.<br />

Klimaatverandering heeft vele gevolgen voor het bedrijfsleven.<br />

Het wegsmeltende Arctische gebied opent nieuwe<br />

handelsroutes met China. Dat biedt potentie. Tegelijkertijd<br />

ontstaat een nieuwe geopolitieke arena in het Noorden.<br />

Rusland, China, Amerika en nog een aantal andere landen<br />

willen daar grondstoffen uit de grond halen. Dat gebied<br />

was altijd ontoegankelijk en nu komt daar een competitie<br />

op. Voor de energietransitie geldt hetzelfde. Die is<br />

positief, maar tast tegelijk de positie aan van landen die<br />

voor hun inkomsten van fossiele brandstoffen afhankelijk<br />

zijn, zoals Rusland en de OPEC-landen. Op het moment<br />

dat wij onafhankelijker worden van hun brandstoffen gaat<br />

dat ten koste van hun inkomsten. Dat tast hun positie aan<br />

en zorgt voor andere verhoudingen en spanningen.<br />

Klimaatverandering vormt een directe bedreiging voor de<br />

aanvoerketens van bedrijven vanuit fragiele regio's in<br />

Zuid-Azië. Ook worden we geconfronteerd met een toenemende<br />

schaarste aan grondstoffen, wat weer tot con-<br />

16<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


KLIMAAT & STRIJD<br />

flicten kan leiden. In feite tast klimaatverandering<br />

de hele waardeketen van bedrijven aan.”<br />

Perspectief<br />

In algemene zin vindt Middendorp dat we weerbaarder<br />

moeten worden. In zijn boek biedt hij perspectief.<br />

Hij is geen klimaatdeskundige en gaat<br />

vooral uit van de rol die de veiligheidssector kan<br />

spelen. “Ik kijk daar breed naar, dus ook naar hoe<br />

Defensie zich moet aanpassen en hoe bedrijven<br />

hun leveringsketens kunnen beschermen. Het<br />

begint allemaal met bewustwording. Als je je niet<br />

bewust bent van het probleem dan is er ook niet<br />

de bereidheid er iets aan te doen.” In het leger<br />

wordt de uitdaging vrij breed onderkend, “maar<br />

de bereidheid dat in beleid te vertalen is nog beperkt.<br />

Dat gaat wel komen. In de laatste<br />

Defensienota is het belang van klimaatverandering<br />

en duurzaamheid breed onderschreven. Dat<br />

is de start van een verandertraject. Daarna wordt<br />

het steeds meer, er is geen ontkomen aan.” De<br />

klimaatgeneraal heeft al snel ondervonden dat er<br />

meer militaire leiders zijn die zich zorgen maken<br />

over de gevolgen van klimaatverandering. “Wij<br />

hebben het International Military Council on<br />

Climate and Security-netwerk opgericht, met<br />

daarin (op persoonlijke titel) experts uit meer dan<br />

40 landen. We wisselen praktijkervaringen uit<br />

rond het thema klimaat en veiligheid.<br />

Water uit de lucht<br />

‘Klimaatgeneraal’ is geen doemscenarioboek en<br />

niet te technisch. “Zwartgallige scenario’s komen<br />

vaak uit, maar je moet niet alleen daarop hameren.<br />

Ik kom ook met oplossingen en voorbeelden.<br />

Bijvoorbeeld over iemand die water uit lucht<br />

haalt.” Kunstenaar/uitvinder Ap Verheggen<br />

spreekt Middendorp aan tijdens de Future Forceconferentie.<br />

Een week later zit Verheggen in het<br />

vliegtuig naar Mali. In het Nederlandse legerkamp<br />

lukt het hem met goedkope technologie één glas<br />

water per dag uit de lucht te halen. Vele tests later<br />

is er een apparaat dat met een zonnepaneel<br />

30 liter water per dag oplevert, genoeg om een<br />

gezin te onderhouden. Tijdens de Expo in Dubai<br />

toont Verheggen een groter model dat, nog<br />

steeds met miniem stroomverbruik, 1000 liter<br />

water per dag maakt en zelfs een waterval creëert.<br />

“Ik help hem nu dit op te schalen. We moeten<br />

toe naar nieuwe concepten voor water- en<br />

voedselvoorziening. Stel je voor wat voor krachtig<br />

middel dit zou kunnen zijn in de ontwikkelingsplannen<br />

voor de Sahel en welke problemen hiermee<br />

zijn te voorkomen. Het is de kunst voorop te<br />

blijven lopen en niet bezig te blijven met de oplossingen<br />

van gisteren.”<br />

Tom Middendorp vindt dat iedereen het verschil<br />

kan maken, op zijn eigen manier. Stoeptegels<br />

weghalen en plantjes neerzetten kan al veel schelen<br />

als genoeg mensen dat doen. Net als de regenpijp<br />

ontkoppelen en het water de grond in laten<br />

lopen. “Het bedrijfsleven kan en moet<br />

onderdeel van de oplossing worden. Nieuwe innovaties<br />

op het gebied van duurzaamheid en circulariteit<br />

vormen een belangrijk exportproduct en<br />

stellen ook hun toekomst zeker.<br />

‘Met name in fragiele landen hebben<br />

mensen geen perspectief meer, doordat<br />

ze hun geld niet meer kunnen verdienen’<br />

Beleggingsorganisaties en verzekeraars kunnen<br />

hier een aanjagende rol in hebben.” De EU en de<br />

NAVO kunnen in het groot in actie komen.<br />

Middendorp: “De inlichtingen-, mitigatie- en<br />

adaptatiekant. We moet niet vergeten dat<br />

Defensie van alle overheden overal de grootste<br />

vervuiler is. Ook vergeleken met bedrijven is er<br />

geen bedrijf, in welk land dan ook, dat meer vervuilt<br />

dan Defensie. Dat komt doordat we veel<br />

schepen en vliegtuigen hebben die dagelijks veel<br />

CO₂ produceren. Op mitigatiegebied zou<br />

Defensie een soort innovatieplatform kunnen zijn.<br />

Op het moment dat je groene technologieën<br />

omarmt en kijkt naar de potentie ervan dring je<br />

niet alleen CO₂ terug, maar kun je misschien ook<br />

je operationele effectiviteit verbeteren. Door<br />

schepen wat meer alternatieve energiebronnen<br />

te geven of door een militaire basis die je bouwt<br />

in Mali meer zelfvoorzienend te maken is veel<br />

minder logistiek nodig. Dat scheelt ook geld.<br />

Kunnen we in algemene zin het tij nog keren:<br />

“Voor een deel is het onomkeerbaar en we moeten<br />

ons erop voorbereiden.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 17


MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN<br />

LAURENTIEN VAN ORANJE<br />

Niemand zou<br />

iemand anders<br />

nodig moeten<br />

hebben om een<br />

gezicht te hebben<br />

Tekst en fotografie: Roek Lips<br />

Prinses Laurentien van Oranje zet<br />

zich in voor dialoog en gelijkwaardigheid.<br />

‘Gezien de urgentie moet het<br />

snel gebeuren, maar toch bereik je<br />

die gelijkwaardigheid alleen stap<br />

voor stap’.<br />

“Als mensen zijn we aan het veranderen,<br />

en dat moet ook, want het is belangrijk<br />

dat we in deze tijd weer dichter bij onszelf<br />

en elkaar komen. Ik heb nu vaak het<br />

gevoel dat we heel hard naar een plek lopen<br />

waar niemand wil zijn. Er zijn vast allerlei<br />

wetenschappers die zeggen dat<br />

veranderen reuze ingewikkeld is, maar<br />

als je dat maar vaak genoeg zegt, wordt<br />

dat de werkelijkheid. Kinderen hebben<br />

geen moeite om te veranderen; misschien<br />

moeten we daar iets meer een<br />

voorbeeld aan nemen. Ik hoop heel erg<br />

dat we aan de vooravond staan van een<br />

nieuw tijdperk, waarin we weer meer<br />

een nieuwsgierige en empathische houding<br />

naar elkaar gaan aannemen. Maar<br />

daar zijn we nog niet.”<br />

“Er worden bijvoorbeeld nog altijd heel<br />

veel plannen bedacht over mensen in de<br />

samenleving. Vaak wordt de stap overgeslagen<br />

om eerst in gesprek te gaan<br />

met de mensen die de echte kennis en<br />

ervaring hebben. Dat zorgt er weer voor<br />

dat er met hele verkeerde aannames<br />

plannen worden gemaakt en veel oplossingen<br />

als gevolg daarvan mislukken.”<br />

Onderstroom<br />

“Neem mensen die moeite hebben met<br />

lezen en schrijven. Het is niet genoeg<br />

om te bedenken dat ze naar een taalcursus<br />

moeten gaan. Want als je echt luistert<br />

naar wat hen tegenhoudt, kom je er-<br />

Roek Lips, spreker bij<br />

Speakers Academy®<br />

in gesprek met<br />

Prinses Laurentien<br />

van Oranje<br />

18<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


‘Ik heb nu vaak het gevoel dat<br />

we heel hard naar een plek<br />

lopen waar niemand wil zijn’<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 19


MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN<br />

achter dat hun probleem in essentie niet alleen over de<br />

taal gaat, maar veel meer over het gevoel niet gehoord te<br />

worden in onze samenleving, weinig zelfvertrouwen hebben,<br />

bang zijn om hulp te vragen en angst voor instellingen.<br />

Als je dát snapt, ontwikkel je initiatieven vanuit die<br />

onderstroom en niet enkel vanuit het aanbod van een<br />

taalcursus.<br />

Als je een probleem wil oplossen, moet je het bij de bron<br />

aanpakken en niet aan het uiteinde van de stroom. En<br />

dingen bij de bron aanpakken kun je alleen maar doen<br />

door echt te luisteren naar wat er speelt en door dialoog<br />

waarin alle perspectieven gelijkwaardig zijn. Als je een<br />

vraagstuk bij de bron niet goed definieert, zullen de stappen<br />

die volgen het steeds net níet zijn.<br />

Het kenmerk van een goede dialoog is dat je de tijd neemt<br />

om het standpunt van anderen te ontrafelen, te onderzoeken<br />

en jezelf toe te staan verward te zijn door de nieuwe<br />

inzichten die je hoort. Door echt open te staan voor de<br />

perspectieven en ervaringen van anderen ontstaat er, als<br />

door een soort magie, een nieuw gedeeld beeld van de<br />

werkelijkheid. Het vraagt wel een principiële bescheidenheid<br />

om toe te geven dat je niet het hele beeld van de werkelijkheid<br />

hebt. Zo is de logica van een systeem heel anders<br />

dan de logica vanuit de mens.”<br />

Rustig in je hoofd<br />

“Het gaat erom dat je een gelijkwaardige ruimte creëert<br />

voor iedereen en de juiste signalen opvangt. Dat houdt<br />

ook in: voorbij de woorden luisteren en stilstaan bij wat<br />

niet gezegd wordt. Dat is alleen maar mogelijk als je rustig<br />

bent in je hoofd, anders hoor je niet wat er wordt gezegd<br />

en waar de verbanden liggen.<br />

Zo kom je er bijvoorbeeld achter dat ouders en kinderen<br />

die zijn gedupeerd in de kinderopvangtoeslagaffaire niet<br />

alleen slachtoffers, maar in de eerste plaats mede-burgers<br />

zijn. Krachtige, hardwerkende mensen die immens<br />

onrecht is aangedaan. Zorgmedewerkers, ambtenaren,<br />

vrachtwagenchauffeurs, om maar een aantal beroepen te<br />

noemen. Die waardigheid is hen ontnomen. Maar daar<br />

kom je alleen achter als je oprechte interesse hebt: ‘Wie<br />

ben jíj? Wat drijft jou?’, en daarna pas: ‘Wat is er allemaal<br />

gebeurd en wat heb je nu nodig om je leven weer te kunnen<br />

oppakken?’<br />

Het is mooi om bijvoorbeeld in Almere te zien dat dat bewustzijn<br />

nu echt is doorgedrongen binnen de gemeente.<br />

Ik mag daar een kleine bijdrage aan leveren door de dialoog<br />

te faciliteren, waarin de krachtige gedupeerde moeders<br />

een gelijkwaardige positie beginnen te krijgen.<br />

Gezien de urgentie moet het snel gebeuren, maar toch<br />

bereik je die gelijkwaardigheid alleen stap voor stap.”<br />

20<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

Omgaan met weerstand<br />

“Als je naar de kern van een probleem wil gaan moet<br />

je niet bang zijn dat het gaat schuren en dat er weerstand<br />

komt. Sterker nog, zo kom je dichter bij de overtuigingen<br />

en belangen van mensen. Ik wil de patronen<br />

die daar in het denken opgesloten zitten ontdekken,<br />

om zo bij de bron tot verandering te komen. En dan dus<br />

weer durven stil te staan om te kijken: wat is hier echt<br />

aan de hand. Niet meteen in actie schieten vanuit een<br />

logica.<br />

‘De laatste tijd denk<br />

ik steeds vaker aan de<br />

bekende uitspraak van<br />

Johan Cruijff:<br />

‘Je ziet het pas als je<br />

het doorhebt’<br />

Die ‘vertraging om te versnellen’ voelt vaak dubbel:<br />

veel vraagstukken zijn urgent om op te lossen maar<br />

vragen om een systemische benadering. Onze actiebereidheid<br />

is een kwaliteit van Nederland: we stropen<br />

de mouwen op en gaan aan het werk. Maar daar zit ook<br />

een keerzijde aan, namelijk het gevaar dat men in echt<br />

complexe vraagstukken te snel met de verkeerde dingen<br />

aan de slag gaat. De laatste tijd denk ik steeds vaker<br />

aan de bekende uitspraak van Johan Cruijff: ‘Je<br />

ziet het pas als je het doorhebt.’ Dat is echt zo. Pas als<br />

je echt ziet wat het probleem is en waar het om gaat,<br />

is het moment daar om in actie te komen.<br />

Onlangs kreeg ik een belangrijk inzicht in een gesprek<br />

met jongeren, waar ik tegelijk een beetje van schrok.<br />

Voor mij – en ik denk voor veel mensen van mijn generatie<br />

– is het ijkpunt voor democratie een gevoel van<br />

gezamenlijkheid. Die jongeren zeiden echter:<br />

‘Democratie is dat ík mijn stem mag laten klinken. Dat<br />

ík mag zijn wie ik ben.’ Het is belangrijk om dat sentiment<br />

serieus te nemen. Want als de ’ik’ het uitgangspunt<br />

en je oriëntatiepunt is, kijk je anders naar vertegenwoordiging<br />

van je stemgeluid en gezamenlijkheid.<br />

Die grondhouding van mensen constateren, ontrafelen<br />

en erkennen - zonder verder waardeoordeel - is zo<br />

belangrijk als je de vraag wilt beantwoorden hoe we<br />

onze samenleving goed met elkaar kunnen organiseren.<br />

Om gezamenlijkheid te bereiken moet je echt zorgen<br />

dat meerdere groepen elkaar weer gaan<br />

ontmoeten.”<br />

Dichter bij mezelf<br />

“Ook om te ontdekken wie je zelf bent en wie je wil zijn<br />

is ruimte nodig in je hoofd. Dat is niet iets dat je bedenkt,<br />

maar wat gaandeweg ontstaat. Inmiddels weet<br />

ik dat ik alleen maar kan leven vanuit bepaalde morele<br />

keuzes. Je geweten zorgt ervoor dat je die niet kan negeren.<br />

Uiteindelijk gaat het om onze bereidheid om zo<br />

diep en zuiver mogelijk in onszelf te kijken wat er nodig<br />

is en de vraag te stellen: wat staat ons te doen?<br />

Het geeft veel kracht om getrouwd te zijn met iemand<br />

met een heel zuiver kompas. Op het moment dat bij mij<br />

de onzekerheid toeslaat, kan ik dat bij hem toetsen. En<br />

andersom. We steunen elkaar in wat we doen en zullen<br />

ook altijd eerlijk zijn in onze feedback.<br />

Ik voel wel dat ik leef in een fase waarin ik voor mijn gevoel<br />

heel erg ben wie ik ben. Je kunt het wel of niet leuk<br />

vinden, maar dit is het. Dat is echt een zoektocht<br />

geweest.<br />

In het werk dat ik doe is het dagelijks een grote verwondering<br />

over al die verschillende perspectieven op<br />

de werkelijkheid die mensen erop nahouden. Misschien<br />

helpt mijn eigen onzekerheid me om meer vragen dan<br />

antwoorden te hebben. Mijn vader zegt altijd tegen mij:<br />

‘Je bent in feite altijd onzeker gebleven, maar dat heeft<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 21


MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN<br />

je nooit in de weg gestaan om zeker te zijn van wat je moet<br />

doen.’ En toen ik vijftig jaar werd, zei hij: ‘Je hebt altijd op<br />

het snijvlak geleefd van wagen en slagen.’ Ik denk dat<br />

daar wat in zit.<br />

Ik voel me bevoorrecht om met zovele verschillende<br />

mensen een vertrouwensband te hebben opgebouwd:<br />

mensen die dakloos zijn, die moeite hebben met lezen en<br />

schrijven, kinderen en jongeren, mensen die door het<br />

systeem zijn vermorzeld of in armoede leven. Hun blik op<br />

de samenleving is vaak zo zuiver en helder, vaak helaas<br />

zo ontstaan door intens negatieve ervaringen. Ik ontmoet<br />

ook vele mensen binnen de systemen die vanuit een autonome<br />

blik naar vraagstukken te kijken. Die autonomie<br />

vraagt een bepaalde moed. Al die gesprekken en contacten<br />

houden mij scherp en ja, maken me nederig. Ik vind<br />

het echt vreselijk als mensen soms zeggen: ‘U geeft ons<br />

een gezicht.’ Niemand zou iemand anders nodig moeten<br />

hebben om een gezicht te hebben’.”<br />

Een bijdrage aan Academy <strong>Magazine</strong> ® van Roek Lips<br />

‘Voor iedereen<br />

die op zoek is<br />

naar zelfkennis,<br />

inspiratie en<br />

reflectie<br />

op de vraagstukken<br />

van onze tijd’<br />

© JEROEN DIETZ<br />

22<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


NIEUW LEIDERSCHAP<br />

ROEK LIPS<br />

Wie kies je<br />

om te zijn<br />

© Stella Gommans<br />

Hoe vinden we onze weg in een wereld die in crisis en in<br />

verwarring is? Wie kies je om te zijn in een tijd dat niets<br />

meer vanzelfsprekend is? Hoe blijf je hoopvol? Waar vinden<br />

we houvast?<br />

Socrates wist het al: we hebben de echte dialoog nodig om te<br />

ontdekken wie we zijn en hoe we ons tot de wereld om ons<br />

heen verhouden.<br />

Roek Lips is in gesprek gegaan met inmiddels meer dan 170<br />

bestuurders, wetenschappers, kunstenaars en andere mensen<br />

met een bijzonder verhaal, op zoek naar inspiratie en houvast.<br />

Al deze gesprekken zijn met camera vastgelegd. Door<br />

gebruik te maken van stijlvol gefilmde fragmenten zet Roek in<br />

deze interactieve sessie aan tot reflectie en dialoog. Aan de<br />

hand van opgedane inzichten, persoonlijke ervaringen en inspirerende<br />

verhalen neemt hij je mee en daagt je uit met prikkelende<br />

vragen.<br />

Een interactieve keynote, inspiratiesessie, of masterclass die<br />

houvast bieden in een tijd waarin niets meer vanzelfsprekend<br />

is. Want ondanks alles wat er op je pad komt, is er altijd de vrijheid<br />

om te kiezen.<br />

Het dagblad Trouw publiceert met regelmaat artikelen met<br />

verhalen uit de serie, die stuk voor stuk ‘best gelezen’ zijn. Zijn<br />

meest recente boek 'Wie kies je om te zijn', dat onlangs bij uitgeverij<br />

AMBO/ANTHOS verscheen is een groot succes en inspiratie<br />

voor velen.<br />

‘Wie kies je om te zijn’ met medewerking van onder anderen<br />

Ahmed Aboutaleb, Paul de Blot, Claudia de Breij, Louis<br />

van Gaal, Arnon Grunberg, Joke Hermsen, Reinbert de<br />

Leeuw, Irene van Lippe-Biesterfeld, Ivo Van Hove, Gerdi<br />

Verbeet, Damiaan Denys, Typhoon, Paul Verhaeghe, Jan<br />

Terlouw, Laurentien van Oranje en vele anderen.<br />

Roek Lips is een veelzijdig persoon: hij is journalist, schrijver,<br />

mentor, motivator, filosoof, adviseur, film- en theatermaker.<br />

Toen in 2011 zijn achttienjarige zoon Job onverwacht overleed<br />

koos hij ervoor zijn leven een andere wending te geven.<br />

Gefascineerd door de vraag ‘wat werkelijk van waarde is’ besloot<br />

hij opgedane inzichten met zo veel mogelijk mensen te<br />

delen.<br />

Met zijn scherpe en realistische blik op heden, verleden en<br />

toekomst heeft hij al velen weten te inspireren. Roek Lips:<br />

“Echt en authentiek leven en persoonlijk leiderschap kan alleen<br />

ontwikkeld worden als je fundamenteel reflecteert op wat<br />

werkelijk van waarde is.”<br />

Bekijk profiel<br />

Hoe vinden we onze weg in een wereld die in crisis en verwarring is? Roek Lips is<br />

daarover in gesprek met bestuurders, wetenschappers, kunstenaars, denkers en<br />

vele anderen, op zoek naar inspiratie en houvast. Afgelopen najaar verscheen in<br />

deze serie het boek Wie kies je om te zijn - Gesprekken en gedachten over een<br />

nieuwe tijd van Roek Lips.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 23


Straatarts<br />

ontving<br />

tienduizenden<br />

euro’s aan giften:<br />

‘Ik was het zat<br />

dat ik mijn<br />

patiënten zag<br />

verzuipen’<br />

Door: Ellen de Visser<br />

Fotografie: Folkert Koelewijn<br />

Als huisarts en straatarts in kwetsbare wijken ziet<br />

Michelle van Tongerloo dagelijks de gevolgen van<br />

de stijgende kosten voor voedsel en energie. Ze<br />

tuigde een particulier systeem van hulpverlening<br />

op en ontving al tienduizenden euro’s aan giften.<br />

‘Ik was het zat dat ik mijn patiënten zag verzuipen.’<br />

Op de LinkedIn-pagina van straatarts Michelle<br />

van Tongerloo staat een filmpje van een enthousiaste<br />

ex-dakloze die zijn nieuwe flat<br />

laat zien. Drie jaar lang leefde hij op straat,<br />

samen met zijn hond, nadat hij door oplopende schulden<br />

in de problemen was gekomen. Toen hij eindelijk<br />

van de gemeente een woning kreeg, had hij geen huisraad.<br />

Van Tongerloo deed een oproep, waarna wildvreemden<br />

hem in een paar dagen tijd een complete inrichting<br />

bezorgden. ‘Ik heb eindelijk een bed’, klinkt het<br />

in onvervalst Rotterdams. ‘Dat dit zo snel geregeld is<br />

door mensen, ik ben jullie echt dankbaar.’ Camera op<br />

de hond: ‘En hij ook.’<br />

Zo gaat het vaker als Van Tongerloo op sociale media<br />

over haar werk schrijft. Haar verhalen over patiënten<br />

© JORDI SLOOTS<br />

24<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


INTEGRAAL ARTIKEL UIT VOLKSKRANT 20 AUGUSTUS <strong>2022</strong><br />

Bekijk profiel<br />

die zo hun best doen en het toch niet redden, spreken haar<br />

meer dan 30 duizend volgers op LinkedIn zo aan dat zich met<br />

regelmaat particuliere donateurs melden. Voor een dakloze<br />

jongen werd de tandartsrekening betaald, voor een alleenstaande<br />

moeder die in de problemen was gekomen door de<br />

dure energierekening werd een envelop bezorgd met 1.200<br />

euro, voor de zwangere vrouw die het moest doen met 20 euro<br />

in de week kwamen spullen en extra geld.<br />

‘Soms maken anderen een soort moeder Teresa van me’, zegt<br />

ze lachend terwijl ze zich in de schaduw op het terras aan een<br />

late lunch zet. ‘Maar het is ook gewoon mijn werk. Wel werk<br />

waar ik graag de schouders onder zet. Daar krijg ik energie<br />

van.’ Iedere dinsdag houdt Michelle van Tongerloo (39)<br />

spreekuur in de Pauluskerk in Rotterdam, waar ze hulp biedt<br />

aan daklozen, psychiatrische patiënten, verslaafden en mensen<br />

zonder verblijfsvergunning. Het spreekuur zit altijd vol.<br />

Daarnaast werkt ze als huisarts in een achterstandswijk:<br />

deels in een vaste praktijk, met elke donderdagavond een inloopspreekuur<br />

voor Oost-Europese arbeidsmigranten, en<br />

om het weekend bij een nieuwe, laagdrempelige huisartsenpost,<br />

waar ook patiënten zonder huisarts welkom zijn. Daar,<br />

in Rotterdam-Zuid, ziet ze vaak de problemen ontstaan die<br />

een leven kunnen onttakelen. ‘Patiënten uit mijn huisartsenpraktijk<br />

kan ik na een paar jaar in de Pauluskerk tegenkomen’,<br />

zegt ze.<br />

Dat miljoenen huishoudens nu in financiële problemen dreigen<br />

te komen door de hoge energierekening en dure boodschappen<br />

zet de schijnwerpers op problematiek die zij als<br />

huisarts al jaren tegenkomt: patiënten die keihard werken en<br />

die nét niet het hoofd boven water kunnen houden.<br />

Als straatarts ziet ze de laatste jaren ook een ander type dakloze:<br />

was het vroeger vooral de klassieke clochard, met lange<br />

baard en plastic tassen, verslaafd of met psychiatrische problemen,<br />

inmiddels gaat het veel vaker om mensen die wel een<br />

baan hebben maar geen huis, die in hun auto slapen of af en<br />

toe bij vrienden op de bank, mensen die we op straat niet als<br />

dakloos zouden herkennen. Nederland telt volgens het CBS<br />

32 duizend mensen zonder eigen woning, dat aantal is in vijftien<br />

jaar bijna verdubbeld. Het is vermoedelijk een onderschatting,<br />

de onzichtbare daklozen zijn niet meegeteld.<br />

De overheid trekt zich terug, de burgers moeten meer zelf oplossen,<br />

Van Tongerloo ziet de gevolgen op haar spreekuur en<br />

voelt de noodzaak om daarover te vertellen. Ze geeft lezingen,<br />

ze schrijft onder meer voor het online journalistieke medium<br />

De Correspondent en dan is er nog haar populaire LinkedInpagina,<br />

die leest als een serie columns.<br />

Rotterdam was een bewuste keuze voor de in Nijmegen geboren<br />

Van Tongerloo. Naast haar artsenopleiding, aan het<br />

Radboud UMC, studeerde ze fotografie aan de kunstacademie<br />

in Breda. Haar toenmalige docent was een Rotterdammer<br />

en haalde haar weleens naar de stad om te fotograferen. ‘Daar<br />

zag ik de armoede en de sociale ellende, en daar wilde ik mee<br />

aan de slag. Foto’s maakte ik vooral in moeilijke, kwetsbare<br />

wijken. Als ik later huisarts word, dacht ik, dan graag in zo’n<br />

wijk.’<br />

Waarom de keuze om dan ook nog straatarts te worden?<br />

‘Ik vind mijn werk heel leuk en dat vinden mensen soms gek.<br />

Hoe kun je ellende en armoede nou leuk vinden? Maar ik voel<br />

veel verantwoordelijkheid en dat kan ik kwijt in mijn werk als<br />

straatarts. Als het me lukt om mensen te helpen, is dat motiverend<br />

en inspirerend.<br />

‘De Pauluskerk vind ik een bijzonder instituut. Ik ben niet religieus<br />

opgevoed, maar ik ben religie steeds meer gaan waarderen.<br />

Omdat de liefde voor de medemens onvoorwaardelijk<br />

is, omdat ik er de normen en waarden in vind die we nodig<br />

hebben in dit leven. In de Pauluskerk wordt niemand opgegeven.<br />

Natuurlijk hebben wij ook te maken met agressie, we zetten<br />

mensen soms ook de kerk uit. Maar er moet wel veel gebeuren<br />

willen ze niet meer welkom zijn.’<br />

Hebben buitenstaanders een verkeerd beeld van<br />

armoede?<br />

‘Het idee is vaak dat mensen daar zelf schuldig aan zijn. Maar<br />

armoede is gewoon een gebrek aan geld. Ik veroordeel niet<br />

meer, daarvoor heb ik al te veel gezien. Ik kijk of ik mijn patiënten<br />

kan helpen om betere keuzes te maken, maar dat is<br />

vaak nog niet zo makkelijk.<br />

‘Ik ken een alleenstaande moeder met drie kinderen en die<br />

hebben allemaal overgewicht. Ze zit in de bijstand vanwege<br />

een chronische ziekte, ze kan haar huur niet meer betalen omdat<br />

de energierekening 250 euro is gestegen. Dus geeft ze<br />

haar kinderen bijna elke dag friet. Ze krijgt ook eten van de<br />

voedselbank, maar dat aanbod is een stuk eenzijdiger geworden.<br />

Dan kan ik wel tegen haar zeggen dat ze volgens de schijf<br />

van vijf moet gaan koken, maar als ik met haar uitpluis hoe<br />

haar week eruitziet, welke keuzes ze maakt en wat daar financieel<br />

achter zit, dan kom ik tot de conclusie dat ik waarschijn-<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 25


INTEGRAAL ARTIKEL UIT VOLKSKRANT 20 AUGUSTUS <strong>2022</strong><br />

lijk hetzelfde zou doen. En dat ik gezegend ben dat ik<br />

andere keuzes kan maken, omdat ik een goede baan<br />

heb.’<br />

Kansenongelijkheid zag Van Tongerloo al in haar jeugd,<br />

laverend tussen de twee werelden waarin ze opgroeide.<br />

Toen ze werd geboren, op een flatje in Nijmegen-<br />

Dukenburg, waren haar ouders al uit elkaar. Haar moeder<br />

zat in de bijstand, waar ze zich later uit werkte, haar<br />

vader woonde met zijn nieuwe gezin in een chique wijk.<br />

De kleine Michelle ging wekelijks heen en weer en<br />

merkte dat ze zich veel meer thuisvoelde in de wereld<br />

van haar moeder.<br />

‘Misschien had ik bij mijn vader onbewust het gevoel<br />

dat ik anders was dan de rijke mensen met wie ik daar<br />

omging. Als ik terugdenk aan die tijd, besef ik wat rijkdom<br />

deed voor de kansen van kinderen.’<br />

Een kind van rijke ouders heeft de wind in de rug?<br />

‘Niet per se, ik heb ook de druk gezien die er op die kinderen<br />

wordt gelegd. Ik gaf bijles aan een jongen die pas<br />

mocht komen eten als hij zijn Latijnse rijtjes voor zijn<br />

moeder kon opdreunen. Dat vond ik volkomen gestoord,<br />

maar hij deed wel gymnasium – terwijl ik mavohavo-advies<br />

kreeg. De basis verschilt, een kind van rijke<br />

ouders krijgt meer kansen.<br />

‘Ik ben nooit in armoede opgegroeid, maar ik heb bij<br />

vriendinnetjes wel gezien wat geldgebrek voor gevolgen<br />

heeft. Te kleine huizen, geen ruimte om rustig je<br />

huiswerk te maken, alleenstaande moeders die hard<br />

moeten werken, die altijd uitgeblust zijn en tegen de<br />

kinderen zeggen: ga maar de straat op.’<br />

Wat u zag in uw jeugd, ziet u nu terug in de<br />

spreekkamer?<br />

‘Ik vraag vaak aan patiënten waar ze vandaan komen.<br />

Nou, bijna niemand komt uit de gegoede wijken, het is<br />

oneerlijk verdeeld. Een paar dagen geleden liep ik met<br />

mijn kinderen door Rotterdam en zag ik een van mijn<br />

patiënten liggen, laveloos, in de brandende zon.<br />

Iedereen liep langs en niemand deed wat. Wij hadden<br />

hem in de Pauluskerk tijdelijk een bed aangeboden omdat<br />

hij moest herstellen van een ziekte. Maar hij is statenloos,<br />

en daarom heeft hij volgens de gemeente geen<br />

recht op opvang, dus was hij de straat weer op gestuurd.<br />

Ik heb hem teruggebracht naar de kerk.<br />

‘Als hij op een andere plek was geboren, had hij andere<br />

kansen gehad en dat maakt me zo boos. Die onrechtvaardigheid,<br />

daar struikel ik over in mijn werk.’<br />

In de Pauluskerk, in het centrum van Rotterdam, biedt<br />

Van Tongerloo met haar collega’s gratis hulp aan de<br />

kwetsbaarste mensen in de stad. Er wordt gekookt, er<br />

zijn tijdelijke slaapplekken, er is medische zorg, psychische<br />

ondersteuning, en wie dat nodig heeft krijgt leefgeld,<br />

kleding of spullen.<br />

‘De Pauluskerk vind ik een<br />

bijzonder instituut. Ik ben<br />

niet religieus opgevoed,<br />

maar ik ben religie steeds<br />

meer gaan waarderen’<br />

Maar de financiële middelen zijn beperkt, de Pauluskerk<br />

is er bovendien niet voor werkende armen en in haar<br />

huisartsenpraktijk komt Van Tongerloo ook steeds vaker<br />

mensen tegen die hulp nodig hebben. Zo ontstond,<br />

spontaan, een particulier systeem van hulpverlening,<br />

van ‘donoren’, zoals ze de mensen noemt die reageren<br />

op haar verhalen en geld beschikbaar stellen. ‘Ik was<br />

het zat dat ik mijn patiënten zag verzuipen’, zegt ze.<br />

De eerste voor wie ze op die manier hulp financierde,<br />

was Elys, een 24-jarige alleenstaande moeder die ’s<br />

nachts in een fabriek werkte zodat ze overdag voor haar<br />

kind kon zorgen, een jongetje met ernstige gedragsproblemen.<br />

De gemeente draalde met het toekennen van<br />

een persoonsgebonden budget voor haar zoon en intussen<br />

zwermde er een ‘bijennest aan zorgonzin’ om<br />

haar heen: een jeugdcoach, een mentor, een psycholoog,<br />

een medewerker van de sociale dienst – een wirwar<br />

van hulpverleners, die niets van elkaar wisten en elkaar<br />

tegenwerkten. Terwijl er maar één ding nodig was:<br />

rust en een inkomen waarmee ze wél de rekeningen<br />

kon betalen. ‘Ik kon het niet meer aanzien. Ik heb particuliere<br />

financiering gevonden en met dat geld kon ze<br />

hulp voor haar zoontje regelen bij iemand die zij vertrouwde.<br />

Dat is gelukt, ze is inmiddels afgestudeerd<br />

met een 9,4 gemiddeld. Het gaat nu veel beter met hen.’<br />

Na Elys volgden meer patiënten. Het afgelopen jaar<br />

26<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


ontving Van Tongerloo meer dan 80 duizend euro aan giften.<br />

‘Geen overhead. Geen managers. Geen vergaderingen’,<br />

schreef ze op LinkedIn. ‘Een op een dus het gaat snel.’<br />

Hoe gaat dat in de praktijk, brengt u een donor met een<br />

patiënt in contact?<br />

‘Nee, de patiënt blijft anoniem, de donor betaalt een rekening,<br />

rechtstreeks of via mij. Soms komen mensen ook zomaar een<br />

envelop met geld bij mij afgeven, die breng ik dan langs. Al dat<br />

contante geld is niet ideaal maar ik kan het niet op mijn rekening<br />

laten storten, dus ik ben van plan een stichting op te richten.<br />

Dan kan ik de donaties beter verdelen en ook gaan samenwerken<br />

met andere hulporganisaties.’<br />

Wat ziet u gebeuren met uw patiënten als ze zo concreet<br />

worden geholpen?<br />

‘Stress en armoede vergroten de slechte karaktereigenschappen<br />

van mensen. Ik zie mijn patiënten echt veranderen als ze<br />

meer steun krijgen. Je moet niet helpen door te praten, dat<br />

komt later wel, je moet eerst vragen wat iemand nodig heeft.<br />

En dat is vaak gewoon extra geld of praktische hulp.<br />

‘Alleen wordt die vraag niet gesteld. Echt álle kwetsbare patiënten<br />

die ik in mijn huisartsenpraktijk probeer te helpen, hebben<br />

een sliert hulpverleners om zich heen die naar elkaar wijzen.<br />

In het begin geloofde ik niet wat ik hoorde en dacht ik dat<br />

patiënten dat aan zichzelf te wijten hadden. Maar nu bel ik alle<br />

partijen, dat vind ik ook gewoon leuk om te doen, en ben ik ervan<br />

overtuigd dat de werkelijkheid heel kafkaësk is.<br />

‘Moeders met geldzorgen hebben vaak ook problemen met<br />

hun kinderen en dan krijgen ze een coach toegewezen, vanuit<br />

een wijkteam of vanuit de ggz, die opvoedkundige tips gaat<br />

geven. Ik word daar helemaal kriegel van, ga gewoon de afwas<br />

voor ze doen ofzo. Ik heb een paar van die dossiers ingezien<br />

en daar gaan duizenden euro’s naartoe. Geef die moeders<br />

dat geld, daar hebben ze veel meer aan. Dat soort<br />

adviezen zijn vaak nog moraliserend ook. De coaches weten<br />

het beter want zij hebben ervoor doorgeleerd, terwijl ze vaak<br />

weinig of niets van de omstandigheden in een gezin<br />

afweten.’<br />

Kunt u iedereen helpen of moet u keuzes maken?<br />

‘Toen ik pas begon in de Pauluskerk, had ik slapeloze nachten.<br />

Ik zag zo veel ellende, maar het budget van de kerk is niet<br />

onuitputtelijk. Er zitten regelmatig patiënten tegenover me die<br />

oneigenlijk gebruik willen maken van de Nederlandse gezondheidszorg.<br />

Mensen komen uit de hele wereld naar ons toe omdat<br />

ze denken dat ze hier gratis zorg kunnen krijgen. Ik heb<br />

zelfs een keer een man op mijn spreekuur gehad die zo van<br />

het vliegveld kwam, zijn koffer nog in de hand. Hij had een nierdialyse<br />

nodig, maar kon dat in zijn eigen land niet betalen. De<br />

plaatselijke kerk had een ticket voor hem bij elkaar<br />

gespaard.<br />

‘De dominee van de Pauluskerk, die ik om advies vroeg, zei<br />

me dat hij op mijn oordeel vertrouwt. Ik kwam aanvankelijk zo<br />

met mezelf in de knoop. Die patiënten komen niet voor niets,<br />

ze moeten naar het ziekenhuis, maar ze hebben er geen recht<br />

op. Maar wat is dat voor recht? En trekken wij in Europa niet<br />

een fort op waar deze mensen de dupe van zijn? Ik ga nu af<br />

op mijn gevoel, ik weiger ook weleens. Dan worden patiënten<br />

soms erg boos, maar dat vind ik niet erg meer.’<br />

Zijn de patiënten uit de Pauluskerk eigenlijk welkom bij<br />

uw collega-artsen en in ziekenhuizen?<br />

‘In Rotterdam gaat het redelijk goed. Maar ik krijg onverzekerde<br />

patiënten uit heel Nederland op mijn spreekuur en als ik die<br />

probeer door te verwijzen naar ziekenhuizen elders, dan krijg<br />

ik zo veel smoezen te horen, ze worden vaak gewoon geweigerd.<br />

Terwijl er subsidieregelingen zijn voor de hulp aan onverzekerden.<br />

Die regelingen zijn ingewikkeld, het kan moeite kosten<br />

om aan je geld te komen en artsen hebben het al zo druk.<br />

Ik snap het wel, maar ik zie de gevolgen bij mijn patiënten, ze<br />

lopen veel te lang door met hun klachten. ‘Afgelopen week<br />

nog kwam er een dakloze op mijn spreekuur die in zijn arm was<br />

gebeten door een teek. De arts die hij bezocht, weigerde hem<br />

te helpen. De plek ging ontsteken, hij meldde zich op eigen<br />

houtje bij de spoedeisende hulp, maar werd weggestuurd omdat<br />

hij eerst 250 euro moest betalen. Toen ik hem uiteindelijk<br />

zag, was zijn arm zo gezwollen door de infectie dat zijn spieren<br />

dreigden af te sterven, hij moest onmiddellijk worden geopereerd.<br />

Dat had voorkomen kunnen worden als er een arts<br />

was geweest die de teek er even uit had gehaald en hem een<br />

antibioticakuur had gegeven.’<br />

Komt het voor dat uw goede bedoelingen zich tegen u<br />

keren in de een-op-eenhulpverlening die u heeft<br />

opgezet?<br />

‘Tot nu toe is er nog nooit een patiënt geweest die er misbruik<br />

van heeft gemaakt en om geld heeft gevraagd. Maar dat risico<br />

bestaat inderdaad: kom naar de huisartsenpraktijk van<br />

Michelle, want dan krijg je een kinderwagen. De hulp die ik<br />

bied, maakt me kwetsbaar, maar dat vind ik niet erg. We hebben<br />

in Nederland zó geleerd om ons te distantiëren van de<br />

mensen die we helpen, terwijl dat helemaal niet is waar deze<br />

tijd om vraagt. Ik heb een jaar op Sint-Eustatius gewerkt en<br />

daar heb ik gezien hoe mooi het is als je als gemeenschap voor<br />

elkaar zorgt.’<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 27


INTEGRAAL ARTIKEL UIT VOLKSKRANT 20 AUGUSTUS <strong>2022</strong><br />

‘Soms maken anderen een soort moeder<br />

Teresa van me’, zegt ze lachend’<br />

Bekijk profiel<br />

Anderhalf jaar geleden kwam ze terug van Sint-Eustatius,<br />

het op een na kleinste eiland van Caribisch Nederland (22<br />

vierkante kilometer, 3.200 inwoners). Haar ervaringen beschreef<br />

ze dit voorjaar in een artikel in Vrij Nederland met<br />

eigen foto’s. Het eiland telt één ziekenhuis, dat ze runde<br />

met drie andere huisartsen, van wie er twee lange tijd weg<br />

waren. Ze werkte dag en nacht. En toen kwam corona.<br />

‘Het was het beste en het slechtste jaar dat ik heb meegemaakt’,<br />

zegt ze.<br />

Waarom wilde u daarheen?<br />

‘Ik werk zelf bijna alleen maar met migranten, ik heb veel<br />

collega’s met een migratieachtergrond en ik was zelf nog<br />

nooit migrant geweest. Dus ik dacht: zou werken in een<br />

ander land met een andere cultuur een betere arts, een<br />

ander mens van me maken?’<br />

Wat heeft u er geleerd?<br />

‘Op het eiland heerst veel armoede en er is geen sociaal<br />

vangnet zoals hier, want het ene Nederland is kennelijk<br />

het andere niet. Dus vangen de Eustatianen elkaar op, als<br />

dat kan. De onderlinge betrokkenheid is groot. Dat vond<br />

ik eerst heel lastig. Mijn mobiele nummer circuleerde al<br />

snel over het eiland en als ik niet opnam, kwamen de patiënten<br />

gewoon naar mijn huis toe. ‘De professionele distantie<br />

die ik als Nederlandse arts gewend was, bleek daar<br />

onmogelijk. Want de patiënten waren ook de docent van<br />

mijn zoon en ook de oppas van mijn dochter. Ik heb er geleerd<br />

hoe belangrijk het is om als arts dicht bij je patiënten<br />

te staan. Omdat nabijheid en vertrouwen de zorg beter<br />

maken.<br />

‘Maar ik leerde ook een bittere les. Toen corona uitbrak,<br />

kreeg ik mijn ernstig zieke patiënten nauwelijks het eiland<br />

meer af. De andere eilanden sloten hun grenzen, van onderlinge<br />

solidariteit in het koninkrijk was weinig te merken.<br />

Ik heb Sint-Eustatius in coronatijd overleefd, dus nu<br />

kan ik alles aan, de stress heeft minder vat op me, ik ben<br />

minder bang geworden.’<br />

Is dat handig voor uw vak, om minder bang te zijn?<br />

‘Ik ben realistisch. Met de risico’s die ik neem, is de kans<br />

op een tuchtzaak heel groot, zeker als straatarts. Ik geef<br />

bijvoorbeeld soms methadon aan een verslaafde. Er komen<br />

patiënten op mijn spreekuur die in de gevangenis<br />

hebben gezeten en daar versuffende middelen hebben<br />

gekregen om de situatie aan te kunnen. Op de dag van<br />

hun vrijlating worden ze vaak meteen naar de Pauluskerk<br />

gestuurd. Geef ik ze niks, dan is het risico groot dat ze het<br />

slechte pad op gaan om aan spul te komen. Geef ik ze wel<br />

wat, dan weet ik niet wat ze er verder nog bij gebruiken.<br />

In een afkickkliniek is er overzicht, maar deze mensen<br />

gaan de straat op en wie weet scoren ze daar ook nog heroïne<br />

en spuiten ze zichzelf in een coma. Dan ben ik de<br />

schuldige.<br />

‘Ik heb het al eens zien misgaan, toen ik een onverzekerde<br />

patiënt met een hartprobleem wegstuurde. Ik was<br />

bang dat de ambulance niet voor hem zou komen en ik<br />

dacht dat hij het wel zou redden, dat stukje naar het ziekenhuis.<br />

En toen kreeg hij voor de Pauluskerk een hartstilstand.<br />

Hij heeft het overleefd, maar als hij een tuchtzaak<br />

had aangespannen, zou ik misschien wel zijn<br />

veroordeeld. Ook al had ik kunnen uitleggen waarom ik<br />

hem liet gaan. Maar als je dit werk doet, kun je jezelf niet<br />

laten leiden door angst.’<br />

We hebben voor het eerst een minister voor<br />

Armoedebeleid. Ziet u voor uzelf een rol weggelegd<br />

in de politiek?<br />

‘Je moet mij niet vragen aan welke knoppen zij zou moeten<br />

draaien, dat weet ik niet, daarvoor vind ik het beleid<br />

te complex. Ik vind het ook te makkelijk om te zeggen dat<br />

de oplossing altijd van de politiek moet komen. We hebben<br />

een sterke overheid nodig voor een goede gezondheidszorg,<br />

goed onderwijs en een functionerende rechtsstaat,<br />

maar verder denk ik dat wij veel meer voor elkaar<br />

moeten doen. Laten we proberen de oorzaak van de problemen<br />

aan te pakken. Waarom zijn er zo veel daklozen,<br />

waarom hebben zo veel mensen psychische problemen,<br />

waarom lopen er in Rotterdam ’s avonds nog zo veel kinderen<br />

op straat?’<br />

Maakt alle hulp die wordt aangeboden u niet trots?<br />

‘Toen ik terugkwam van Sint-Eustatius had ik veel moeite<br />

om hier weer te wennen. Op het eiland maakten de<br />

mensen altijd een praatje met elkaar, hier proefde ik onmiddellijk<br />

weer die afstandelijkheid. Het doet me goed<br />

dat er nu zo veel reacties komen op mijn verhalen, dat<br />

mensen bereid blijken om volslagen onbekenden te helpen<br />

omdat ze zijn geraakt door wat ik over ze schrijf. Trots<br />

is niet het goede woord, het stemt me hoopvol.’<br />

28<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


COLUMN<br />

Bekijk profiel<br />

YNZO VAN ZANTEN<br />

Over wiens<br />

purpose<br />

gaat het<br />

nou écht?<br />

“De afgelopen tien jaar zag ik als ‘Chief Evangelist’ en<br />

‘Head of People & Culture’ van Tony’s Chocolonely heel<br />

vaak dat bedrijven, hoe goed bedoeld ook, de plank<br />

missloegen wanneer het over ‘purpose’ of impact ging.<br />

Bedrijven hebben het erg vaak alleen maar over zichzelf,<br />

over hoe goed ze wel niet zijn voor de wereld en hoe<br />

duurzaam ze bezig zijn.<br />

Maar als je als organisatie écht impact wil maken, als je<br />

écht gezien en genoemd wilt worden door mensen als<br />

toonaangevend betekenisvol bedrijf, dan zorg je dat je je<br />

klanten of leden of volgers helpt te worden wie ze ten<br />

diepste willen zijn. Dan help je ze om hun leven leuker,<br />

duurzamer, makkelijker, mooier, socialer, gelijkwaardiger,<br />

spannender, groener en simpelweg beter te maken.<br />

Ik vertel graag hoe jullie als organisatie je plek kunnen<br />

pakken in deze nieuwe economie, deze nieuwe realiteit.<br />

Ik laat je zien hoe jullie je eigen mensen en je cultuur de<br />

boventoon laat voeren en waarom je de term HR maar<br />

beter snel kan vergeten. Én ik vertel je hoe impact en<br />

financieel succes prima hand in hand kunnen gaan en<br />

elkaar versterken. Mits je het goed en doordacht<br />

aanpakt natuurlijk.”<br />

© COPYRIGHT CLEARED<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 29


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

Bekijk profiel<br />

MARKETING<br />

PAUL HASSELS<br />

MÖNNING<br />

B2B<br />

marketing &<br />

sales strateeg:<br />

van de 5 P's<br />

naar 'Triple P'<br />

Paul Hassels Mönning is commercieel strateeg en<br />

ondernemer in B2B. Vanuit zijn bedrijf dutchmarq helpt<br />

hij B2B marketing- en salesteams tot betere, duurzame<br />

groei te komen. Als nuchtere adviseur, meewerkend<br />

strateeg en trainer. En met oog voor de juiste mix tussen<br />

‘digitaal en toch persoonlijk’.<br />

Bij Capgemini en Fujitsu deed hij internationale ervaring<br />

op in diverse rollen zoals bidmanager, programmamanager<br />

en marketingdirecteur. Paul schreef het<br />

managementboek ‘Brainbound Marketing, nieuwe online<br />

verkoopstrategieën in B2B’ (Van Duuren) en draagt als<br />

trainer en docent bij aan diverse opleidingen: via<br />

Edumundo en Beeckestijn Business School en<br />

in-company.<br />

© MARJOLEIN ANNEGARN GARN FOTOGRAFIE<br />

Relevante ontwikkelingen en 'best practices' in digitalisering<br />

en verduurzaming vertaalt Paul graag naar de<br />

belangrijkste 'do’s en don’ts' in de zakelijke markt. Goed<br />

zakendoen en goed doen kunnen in zijn optiek prima<br />

hand-in-hand gaan: People, Planet & Profit.<br />

Een keynote, webinar of lezing van Paul is energiek,<br />

humorvol en toegankelijk en prikkelt zowel tot nadenken<br />

als doen. Zijn ervaring als (amateur)acteur zet hij daarbij<br />

ook op een zakelijk podium graag in om zijn publiek in<br />

woord, gebaar én beeld een spiegel voor te houden en<br />

te inspireren.<br />

30<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

JOYCE DE RUITER<br />

Bekijk profiel<br />

Hoe ontwikkel je een<br />

wendbare mindset?<br />

Op haar zestiende krijgt Joyce de Ruiter een<br />

diagnose die haar toekomstperspectief<br />

ingrijpend verandert: ‘Je wordt doof én blind’.<br />

© ERIK KOTTIER<br />

Langzaam verliest ze haar twee zintuigen<br />

waarmee ze communiceert en zelfstandig kan<br />

functioneren. Ze leeft in een continu veranderproces<br />

met de keuze: hoe ga ik hiermee om?<br />

Ondanks alles ziet Joyce de wereld positief, want<br />

zoals zij zelf zegt: “Ik hoef niet te kunnen zien om<br />

een visie te hebben en ik hoef niet te kunnen<br />

horen om gehoord te worden.”<br />

Veranderingen krijgen we allemaal op ons pad en doen een<br />

enorm beroep op onze persoonlijke wendbaarheid.<br />

Ben jij een lijder of een leider?<br />

Wendbaarheid is een van dé kerncompetenties van de toekomst.<br />

Maar hoe word je wendbaar?<br />

Als spreker is Joyce een autoriteit op het gebied van wendbaarheid<br />

en veerkracht in tijden van verandering. Tijdens haar<br />

maatwerk keynote neemt ze haar publiek mee in hoe je een<br />

wendbare mindset ontwikkelt. Ze deelt haar persoonlijke verhaal<br />

en de beste inzichten uit de psychologie van veranderen,<br />

zodat je veranderingen gaat zien en benutten als<br />

groeikansen.<br />

Zo houdt zij live of online op verrassende wijze en met een<br />

vleugje humor wekelijks honderden professionals, managers,<br />

ondernemers en hun medewerkers dezelfde spiegel voor:<br />

onderuit of vooruit?<br />

‘Je kunt niet<br />

het slachtoffer<br />

zijn van de<br />

verandering,<br />

alleen van jouw<br />

houding’<br />

Impact, beleving en kippenvel gegarandeerd!<br />

De keynote van Joyce kan worden aangevuld met interactieve<br />

opdrachten, een talkshow of vocale intermezzo’s door zangeres<br />

Hiske Bongaarts onder muzikale begeleiding van een<br />

gitarist. Joyce is naast spreker ook ambassadeur van Stichting<br />

Ushersyndroom en auteur van onder andere ‘Niet horen Niet<br />

zien Niet zwijgen’. Een prachtig autobiografisch verhaal over<br />

levenshaast en de zoektocht naar 'dealen' met het continue<br />

veranderproces waar zij in leeft.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 31


COLUMN<br />

IR. DRS. BOB WIND, DAGVOORZITTER<br />

Snel denkvermogen en<br />

communicatietalent zijn de basis<br />

van mijn dagvoorzitterschap<br />

Bekijk profiel<br />

Een kennismaking met Bob Wind, wat hem inspireert en wat zijn visie is op het dagvoorzitterschap.<br />

“Ik ben in Groningen geboren (1976) en opgegroeid. Na het<br />

Praedinius Gymnasium heb ik Technische Natuurkunde gestudeerd<br />

aan de Rijksuniversiteit in Groningen. Om mijn visie<br />

te verbreden en mezelf ook op expressief en communicatief<br />

vlak verder te ontwikkelen, besloot ik auditie te doen op de toneelschool<br />

in Arnhem. Deze vier jaren vormden een mooie en<br />

unieke basis om op te bouwen. Er volgde een aantal jaren van<br />

acteren bij theatergezelschappen als het Nationale Toneel, diverse<br />

films en televisieseries en ik sloot me aan bij ‘charity’<br />

Ubuntu, waarvoor ik een tijd in Johannesburg heb gewoond<br />

om kinderen met minder kansen dan wij continuïteit te geven<br />

en hen te helpen zich te ontwikkelen.<br />

Mezelf te blijven ontwikkelen en te groeien als persoon vind ik<br />

belangrijk. Ik heb vele workshops en cursussen gevolgd, waarbij<br />

ik een sterker beeld heb gekregen van mezelf. Waar liggen<br />

mijn uitdagingen en wat stroomt? Waar en van wie kan ik leren<br />

en wat heb ik de wereld te bieden. De verbinding tussen het<br />

met je voeten in de klei staan, maar wel met een breed gezichtsveld<br />

en inlevingsvermogen is mijn vorm van perfectie.<br />

Energietransitie<br />

Tien jaar geleden kwam er een bezinningsmoment: duurzame<br />

energie en de enorme maatschappelijke uitdaging van de<br />

energietransitie trokken mijn aandacht. Ik besloot een tweede<br />

master in de Technische Natuurkunde te doen richting zonneenergie.<br />

Ondertussen werd ik steeds vaker gevraagd om dagvoorzitterschappen<br />

te doen en merkte ik dat dit podium mij de<br />

juiste balans geeft tussen inhoudelijke kennis en communicatie.<br />

Het gaat me vloeiend af en ik krijg er een enorme dosis<br />

energie van.<br />

Waarin ik mij onderscheid als dagvoorzitter<br />

Mijn snelle denkvermogen en communicatietalent vormen<br />

een geweldige basis als dagvoorzitter. Ik heb inmiddels vele<br />

congressen voorgezeten, interviews gedaan en spreken in het<br />

openbaar is iets waar ik van nature goed in ben. Ik vind het<br />

leuk, het geeft me energie en ik hou ervan om de diepte in te<br />

gaan samen met publiek en sprekers. Hoe techniek de mensheid<br />

kan dienen en de energietransitie vorm krijgt is een maatschappelijk<br />

vraagstuk dat mij enorm intrigeert. Er ligt zoveel<br />

potentie in het verruimen van ons blikveld en onze aandacht<br />

en kennis in een gezamenlijke richting sturen. Het creërend<br />

vermogen van de mens is uiterst interessant en sterk. Na mijn<br />

laatste congres afgelopen juni vertelde de organisator mij vol<br />

enthousiasme dat ik een congres kan laten ‘swingen’. Toen ik<br />

vroeg wat hij daarmee bedoelde zei hij dat ik inhoudelijke diepte<br />

met lichtheid en humor heel toegankelijk weet te maken.<br />

Wat mij inspireert<br />

Mijn inspiratie komt voort uit de weidsheid van het denkvermogen,<br />

verbonden met het hart. Wat heeft de wereld echt nodig<br />

en hoe gaat de wereld er uitzien als wij mensen ons ten<br />

volle gaan realiseren wie we zijn en vanuit die plek het compleet<br />

toegankelijke potentieel gaan leven?”<br />

32<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


LEZINGEN | DAGVOORZITTER<br />

GREG SHAPIRO<br />

‘American Netherlander’<br />

dé cheerleader voor<br />

Nederland<br />

Bekijk profiel<br />

Hij is wereldberoemd sinds hij de stem van Donald Trump perfect imiteerde in Arjen<br />

Lubachs ‘Netherlands Second’-video (inmiddels bijna 30 miljoen keer bekeken). Greg<br />

Shapiro was al bekend als acteur via Boom Chicago en als presentator en schrijver van<br />

Comedy Central News. Inmiddels is hij ook auteur en vlogger, met als onderwerp Nederland en<br />

Nederlandse innovaties. Hij is een zelfbenoemd ‘cheerleader van Nederland’.<br />

© ADRIE MOUTHAAN<br />

Greg Shapiro woont sinds 1994 in Nederland en is getrouwd<br />

met een Nederlandse vrouw. Doordat hij hier nu al<br />

meer dan de helft van zijn leven woont kent hij zowel de<br />

Amerikaanse als de Nederlandse cultuur door en door en<br />

kan hij ze naast elkaar leggen. Regelmatig geeft hij masterclasses<br />

over de Nederlandse cultuur: ‘Culture Shock<br />

Therapy’ of ‘How to Be Dutch: the Quiz’.<br />

Het maakt hem een gewilde tweetalige spreker op grote,<br />

soms internationale evenementen. “I’ve lived here long<br />

enough to be proud of the Netherlands, but I’m still<br />

American enough to not care how loud I am about it”, zegt<br />

Greg in zijn eerste moedertaal. “Vaak heb ik het eerst even<br />

over de cultuurschok, de stereotypes zoals seks, drugs<br />

en de Nederlandse bescheidenheid. Daarna ga ik er dieper<br />

op in, beseffend dat het hier beter is dan ik gewend<br />

was in Amerika. Eigenlijk ben ik als ‘The American<br />

Netherlander’ een groot fan van Nederlandse uitvindingen,<br />

innovaties, watermanagement en andere technieken.<br />

Ik ben een soort cheerleader geworden.”<br />

Visitekaartje<br />

Hij vindt het opmerkelijk dat de ‘Netherlands Second’- video<br />

als een soort visitekaartje is gebruikt door prins<br />

Constantijn en het Netherlands Foreign Investment<br />

Agency tijdens handelsmissies. “Net als in de video benoem<br />

ik de Afsluitdijk, een wonder van waterengineering,<br />

en maak ik de connectie met de New Orleans deltawerken<br />

die gebouwd zijn met hulp van de Nederlanders.<br />

Even Nederland bellen. Containership vast in het<br />

Suezkanaal? Even Nederland bellen. Wil je de grote vuilnisbelt<br />

in de Stille Oceaan opruimen? Even Nederland<br />

bellen. Ik kan zoveel leuke voorbeelden noemen!<br />

Vaak zijn buitenlanders verbaasd om te horen dat de uitvoerende<br />

bedrijven Nederlands zijn. Maar in veel gevallen<br />

zijn ook de Nederlanders zelf verbaasd! Dat verwerk<br />

ik allemaal in mijn lezingen, bijvoorbeeld voor de TU Delft,<br />

voor Mosa Meat (kweekvlees) en ook voor een project<br />

met Wageningen University & Research.”<br />

Greg introduceert binnenkort zijn vernieuwde YouTubekanaal,<br />

Climate News Comedy, met nog meer voorbeelden<br />

uit Nederland.<br />

Dagvoorzitter<br />

Als ‘improv comedian’ is Greg Shapiro bovendien de<br />

welhaast ideale dagvoorzitter. Hij stelt gasten, publiek<br />

en organisaties op hun gemak met veel humor en zonder<br />

ooit grof te zijn. Als iets misgaat met het geluid, een<br />

spreker zich niet comfortabel voelt of de verbinding hapert<br />

tijdens een webinar… improviseert hij onmiddellijk.<br />

Geen probleem dankzij zijn langjarige theaterervaring.<br />

“Het onverwachte maakt het eigenlijk allemaal nog wat<br />

levendiger en interessanter voor iedereen.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 33


‘Schil een kilo<br />

asperges en je<br />

hebt je portie<br />

mindfulness<br />

wel gehad’<br />

34<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


LOKAAL & GEZOND<br />

GEZOND CULINAIR<br />

Chef-kok Estée Strooker<br />

gaat voor gezond en lokaal<br />

Bekijk profiel<br />

Door: Jacques Geluk | Fotografie: © Sophia van den Hoek<br />

Veel mensen kennen Estée Strooker als de vrouw die op haar twintigste de eerste ‘Master Chef’-televisiecompetitie<br />

wint en dankzij het prijzengeld en de media-aandacht elf jaar geleden haar droom verwezenlijkt en haar eerste<br />

eigen restaurant, ’t Amusement in Arnhem, opent. Of ze hebben haar recepten- en kookboeken gelezen, een<br />

masterclass gevolgd of haar gezien op 24Kitchen en in programma’s als Nieuwe Garde. Zelf is ze het liefst chef-kok<br />

en ondernemer.<br />

“Die televisieoptredens doen wat ik allemaal heb gedaan geen<br />

eer aan. Mensen zien me vaak als een tv-kok achter een deskje,<br />

maar dan weten ze niet dat ik ook gewoon als ondernemer<br />

een restaurant run dat in de Michelingids en andere bekende<br />

gidsen staat. De afgelopen elf jaar heb ik op vele paarden gewed,<br />

nu wil ik vooral mee met de Nederlandse top en mij daarom<br />

profileren als chef-kok. Met mijn restaurant wil ik gaan<br />

voor een Michelinster. Er is nog maar één andere Nederlandse<br />

vrouwelijke chef-kok, Margot Janse (53), tegenover honderden<br />

mannen”, vertelt Estée Strooker (31). “Het zou mooi zijn<br />

als meer vrouwen op die eindfunctie komen en andere leidinggevende<br />

functies krijgen in de keuken.” Dat het niet zo is komt<br />

volgens haar door een combinatie van moeten werken in een<br />

haantjeswereld en het feit dat veel vrouwen op een bepaald<br />

moment een gezin willen en niet voltijds kunnen werken. “Ik<br />

denk dat vrouwen, ook hoogopgeleide, nog te vaak kiezen<br />

voor dan maar niet. Dat hoeft zeker in deze tijd helemaal niet<br />

meer, maar dan moeten ze wel keuzes durven maken en moeten<br />

mannen ervoor openstaan die te faciliteren.”<br />

Expressief koken<br />

Estée Strooker vindt dat gastronomisch of expressief koken<br />

een ambacht is. “Je bedenkt zelf dingen en kunt je creativiteit<br />

uiten. Gasten inspireren, gerechten laten proeven die ze nooit<br />

eerder hebben ervaren en hen daarmee verrassen vind ik het<br />

allerleukste aan koken. Ik doe het ook niet alleen voor mezelf,<br />

maar wil het delen. Estées vader is veearts. “Wij eten allemaal<br />

vlees, maar vinden het belangrijk respectvol om te gaan met<br />

dieren. Dat is niet overal zo. De afgelopen decennia is er volgens<br />

mijn vader een ontwikkeling in gang gezet van leuk boeren<br />

naar megastallen, alleen maar om de prijs te drukken.<br />

Mensen willen vaak niet meer betalen voor kwaliteit. Het is nu<br />

allemaal consumentisme. Daarom spreek ik graag over de<br />

korte keten, zoveel mogelijk gebruik maken van lokale seizoens-ingrediënten,<br />

direct van de leverancier, maar ook over<br />

hoe we in deze maatschappij de juiste keuzes kunnen maken,<br />

wat we dichtbij huis kunnen halen en welke initiatieven er zijn<br />

waar geen hele grote concerns tussen zitten. Geef eten meer<br />

aandacht en tijd”, aldus de chef-kok, die – niet verrassend –<br />

ook tegen de snelle maatschappij is waarin als zo snel mogelijk<br />

bezorgd moet worden. “Koken ontspant ook. Schil gewoon<br />

eens een kilo asperges en je hebt je portie mindfulness<br />

gehad”, zegt Estée die zelf rust ervaart wanneer ze ingrediënten<br />

plukt uit eigen tuin of het wild. “Daar doe ik wat gastronomisch<br />

mee en dan ontstaan creatieve, verrassende combinaties<br />

en gerechten die ik mijn gasten graag presenteer.” Die<br />

gerechten zijn altijd gezond en vers, benadrukt de chef-kok,<br />

die ook kookdemonstraties geeft in relatie tot haar kennis en<br />

ideeën over gezonde voeding.<br />

Wie haar restaurant – ’t Amusement<br />

waar ze ‘Farm to table dining (Van de<br />

boerderij op tafel-dineren) presenteert<br />

met verrassende creaties bezoekt<br />

– kan vast kennismaken via<br />

haar derde kookboek ‘Pret à diner’.<br />

“Een echt dinerkookboek voor thuis.<br />

Je kunt een heel diner samenstellen<br />

om je gasten mee te verrassen.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 35


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

JACO OTTINK<br />

Dare to<br />

Dream...<br />

‘Being successful is setting yourself a goal that is<br />

beyond your current capabilities and achieving it’<br />

Elke dag stellen we onszelf een doel<br />

en voordat het is bereikt, hebben we<br />

al een nieuw doel. Maar wat doen we<br />

met onze eigen dromen? Als ontdekkingsreiziger<br />

van de wereld stelt Jaco<br />

doelen die altijd voortkomen uit een<br />

droom en een doel hebben. Daarom is<br />

hij ervan overtuigd dat we als kind,<br />

tiener of volwassene moeten durven<br />

dromen. Deze dromen moeten ons<br />

uitdagen, verrijken, energie kosten<br />

en geven, maar ook passen in ons individuele<br />

leven.<br />

Durven dromen klinkt makkelijk, maar<br />

nemen we de tijd om na te denken over<br />

onze persoonlijke visie en als we dat<br />

doen, kunnen we dit dan vertalen naar<br />

onze dagelijkse praktijk? Jaco’s 20-jarige<br />

reis om de Explorers’ Grand Slam (de<br />

hoogste berg op elk van de zeven continenten<br />

en beide polen) te voltooien,<br />

komt 100% overeen met de wereld<br />

waarin we werken en leven, maar vanuit<br />

een andere hoek. Tijdens de presentaties<br />

en workshops weet Jaco een intense<br />

spanning op te bouwen en neemt hij<br />

alle aanwezigen mee naar bijvoorbeeld<br />

de top van Mount Everest of de eeuwige<br />

ijsvlaktes van de Noord- en Zuidpool<br />

waar hij meer dan drie maanden heeft<br />

gebivakkeerd. Naarmate het verhaal<br />

vordert, zal hij het publiek betrekken bij<br />

het oplossen van enkele van de uitdagingen<br />

of dilemma's waarmee hij werd<br />

geconfronteerd. zoals tijdens zijn toppoging<br />

naar het dak van de wereld en de<br />

keuze die moest worden gemaakt op<br />

het moment dat ze een klimmer van een<br />

ander team van de berg zien vallen. Jaco<br />

heeft naast het reizen over de gehele<br />

wereld ook in vele landen gewoond en<br />

bijna twintig jaar wereldwijde verkoopervaring<br />

in de FMCG-industrie. Deze combinatie<br />

maakt hem uniek voor zijn publiek,<br />

maar door deze cultuur en<br />

werkervaring heeft hij vooral de gave<br />

voor iedere klant een verhaal op maat<br />

neer te zetten, dat past bij de doelstellingen<br />

die hem worden voorgelegd. Het<br />

spreekt dan ook voor zich dat zijn recensies<br />

er niet om liegen en dat dit naadloos<br />

aansluit bij zijn missie met ‘Beyond<br />

Summits’, die net zo gewaagd is als<br />

Jaco’s vorige doel: ‘het inspireren van<br />

één miljoen mensen om hun welzijn te<br />

koesteren als een belangrijk ingrediënt<br />

voor het vervullen van hun dromen’.<br />

Jaco Ottink<br />

Entrepreneur,<br />

Explorer &<br />

Full time Dad<br />

© STUDIO71FOTOGRAFIE<br />

36<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Hillary Steps Mount Everest<br />

Bekijk profiel<br />

Als jij het aandurft te worden<br />

uitgedaagd als individu of als<br />

team en op zoek bent naar een<br />

inspirerend event, willen wij je<br />

graag in contact brengen met<br />

Jaco Ottink en zijn wij ervan<br />

overtuigd dat jullie gezamenlijk<br />

komen tot een succesvol<br />

programma dat zowel in het<br />

Engels als het Nederlands kan<br />

worden gerealiseerd.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 37


‘De<br />

opponent<br />

in je<br />

gesprek?<br />

Dat is niet<br />

die ander,<br />

maar<br />

je eigen<br />

ego…’<br />

© FOTOGRAFIE STUDIO ZIEZO<br />

38<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


COLUMN<br />

Bekijk profiel<br />

GENIEKE HERTOGHS<br />

Door dit geheim nam mijn<br />

invloed ingrijpend toe<br />

Tekst: Genieke Hertoghs<br />

“Er is één gemene deler die ieder mens<br />

onderschat… Het is je eigen ego! En<br />

precies dit ego zit je in de weg om échte<br />

verbinding tot stand te brengen. Het<br />

maakt je minder sympathiek én minder<br />

capabel in de ogen van degene die je<br />

probeert te bereiken. En dat alles zorgt<br />

ervoor dat de ander zich niet openstelt<br />

om te verkennen wat het briljante is<br />

achter jouw idee. Het houdt jouw impact<br />

laag.”<br />

‘Het verklaart met terugwerkende<br />

kracht zóveel…’<br />

“Voor mij persoonlijk ging er een wereld<br />

open toen ik samen met Harrie van den<br />

Berg ons gedachtegoed ontwikkelde.<br />

Het verklaarde waarom ik soms wist dat<br />

ik gelijk had, maar het niet kreeg.<br />

Waarom ik soms zoveel weerstand ervoer<br />

in de trainingen en sessies die ik<br />

verzorgde. Waarom het met de één zo<br />

soepel en vanzelfsprekend klikt en met<br />

de ander niet. Het gedachtegoed bestaat<br />

uit een nieuwe ‘mindset’ en 35 gesprekstechnieken<br />

om je invloed ingrijpend<br />

toe te laten nemen.”<br />

Hoe bereik je de ander in z’n<br />

onbewuste besliscentrum?<br />

Genieke Hertoghs is ‘founding mother’<br />

van het gedachtegoed Subconscious<br />

Impact: een methode waarmee je leert<br />

het onbewuste besliscentrum van de<br />

ander te bereiken. Om daar verandering<br />

tot stand te brengen. Samen met Harrie<br />

van den Berg werkte ze 10 jaar aan de<br />

ontwikkeling van het gedachtegoed dat<br />

inmiddels 35 gesprekstechnieken rijk<br />

is. Ze schrijft, spreekt en traint.<br />

Daarnaast is ze partner van de organisatie<br />

Subconscious Impact die dagelijks<br />

tientallen mensen opleidt om anderen<br />

écht te bereiken. En zo hun<br />

persoonlijk leiderschap te ontwikkelen.<br />

In welke valkuil stappen we<br />

dagelijks?<br />

“We proberen de ander steeds te overtuigen<br />

van ons eigen gelijk door die<br />

persoon te wijzen op argumenten, feiten,<br />

meningen. Dat had fantastisch gewerkt<br />

als mensen ook daadwerkelijk<br />

bewust en rationeel waren. Maar de<br />

wetenschap laat zien dat mensen 98%<br />

van de tijd in hoge mate onbewust en<br />

irrationeel zijn (bron: Daniel Kahneman,<br />

2002). Ik vind het ongelooflijk dat we<br />

als slimme en ontwikkelbare mensen<br />

toch steeds hetzelfde paadje kiezen:<br />

uitleggen, beargumenteren en vertellen.<br />

Wat als de ander het dan nog niet<br />

inziet? Dan gaan we het nog eens herhalen<br />

of wat harder praten... Het effect?<br />

Precies. Geen.”<br />

Wat is het geheim van de smid?<br />

“Een jaar of 10, 15 geleden liep ik behoorlijk<br />

oordelend door het leven. Ik zag<br />

direct wat er niet goed was aan mensen<br />

of situaties. En mijn ego liet me dat dan<br />

ook luid en duidelijk verkondigen. Wat<br />

natuurlijk de nodige situaties onder<br />

druk zette. Ons gedachtegoed vormde<br />

voor mij persoonlijk de entree naar oordeelvrij<br />

en waarderend onderzoeken<br />

hoe de ander naar iets kijkt. Ik dwong<br />

mezelf keer op keer net zolang door te<br />

zoeken totdat ik iets vond bij de ander<br />

wat ik eigenlijk niet wilde horen, maar<br />

wel waardevol was. Iets dat mijn oorspronkelijke<br />

idee beter maakte. Of er<br />

zelfs voor zorgde dat ik mijn oorspronkelijke<br />

idee herzag. Om samen met mijn<br />

gesprekspartner een nieuw en sterker<br />

idee neer te zetten.”<br />

Invloed, impact: hoe<br />

moeten we dat<br />

zien?<br />

“Met ‘Pull’ bouw<br />

je aan stevige en<br />

gelijkwaardige<br />

relaties. Pull bestaat<br />

uit 35 gesprekstechnieken<br />

die landen in<br />

het onbewuste<br />

besliscentrum<br />

van de ander. Je<br />

zorgt ervoor dat<br />

de ander onbewust<br />

gaat openstaan voor jouw<br />

zienswijze. Je kunt het zelfs gebruiken<br />

om een ander keihard te beïnvloeden of<br />

te overtuigen. Maar gebruik je het op<br />

de manier zoals Harrie en ik oorspronkelijk<br />

hebben bedoeld, dan zorgt het<br />

voor de krachtigste en meest integere<br />

versie van jezelf waar mensen zich<br />

graag bij aansluiten.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 39


ONDERWIJS<br />

ONDERWIJS<br />

Kinderen<br />

blijven langer<br />

jong<br />

Pedro De Bruyckere<br />

Door: Jacques Geluk | Fotografie: © Walter Kallenbach<br />

Onder jongeren worden tegenwoordig ook wel volwassenen tot 30 jaar gerekend. Vrijwel<br />

alles schuift op en gebeurt op latere leeftijd. Dat is pedagoog, docent, onderzoeker en<br />

spreker Pedro De Bruyckere en zijn medeauteurs Casper Hulshof en Liese Missinnne<br />

opgevallen in enkele onderzoeken die zij hebben gebruikt voor hun boek ‘Bijna alles dat je<br />

moet weten over psychologie’, waarin zij kijken naar het reilen en zeilen van jeugdigen in<br />

de dagelijkse praktijk.<br />

De periode van adolescentie loopt volgens<br />

sommigen van het moment dat<br />

mensen geslachtsrijp zijn tot de gemiddelde<br />

leeftijd dat ze kinderen krijgen.<br />

Die twee zaken zijn doorheen de tijd geëvolueerd”,<br />

zegt Pedro. Geslachtsrijp zijn veel<br />

jongeren eerder, “maar we zien dat kinderen<br />

langer jong blijven en keuzes uitstellen. Een algemene<br />

verlenging van de jeugdperiode? Feit<br />

is dat ze gemiddeld langer thuis wonen en later<br />

beginnen aan seks, relaties en kinderen.<br />

Jongeren zoeken niet meer als ze 14, 15 jaar zijn<br />

naar zichzelf en hun plaats in de samenleving,<br />

maar doen dat drie à vier jaar later. De verklaring<br />

is gissen. We hebben geen teletijdmachine<br />

waarmee we kunnen teruggaan in de tijd.” Dit<br />

geldt ook niet voor alle jongeren. “We zien dat<br />

de onderlinge verschillen toenemen. Sommigen<br />

staan op hun achttiende op eigen benen, andere<br />

zijn op hun dertigste nog nestblijvers.” Voor<br />

ouders, die zich tegenwoordig vaker dan vroeger<br />

bewust met hun kinderen bezighouden, beschermender<br />

zijn en zich zorgen maken als hun<br />

15-jarige kind nog niet nadenkt over de toekomst<br />

heeft Pedro een tip: ‘Join the club’.<br />

“Doordat ouders angstiger zijn krijgen hun kinderen<br />

minder beweegruimte. Dat zou een negatieve<br />

evolutie kunnen zijn, maar dat is een causale<br />

correlatie die ik eigenlijk niet mag maken.”<br />

De grootste verrassing tijdens het schrijven van<br />

hun boek? “Het feit dat pasgeborenen veel<br />

meer kunnen dan altijd is aangenomen. Ook<br />

qua denken. Een kind van rond vijf maanden<br />

kan al bewust het verschil tussen vijf en tien qua<br />

hoeveelheid vaststellen. Een baby van vijf dagen<br />

ziet al bewust het verschil tussen één en<br />

drie. Vroeger was dat niet meetbaar, nu wel. Dat<br />

heeft mijn beeld van baby’s veranderd.” In<br />

Nederland is commotie ontstaan over het stellen<br />

van leerdoelen voor peuters vanaf twee jaar.<br />

40<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


“Doelen stellen en spelen is geen contradictie.<br />

Het gaat over anderhalf uur per week doelgericht<br />

werken. Dat valt mee. Kinderen op hun<br />

honger laten zitten, zoals wij in Vlaanderen zeggen,<br />

is ook erg. Zij willen dingen kunnen. Als zij<br />

nieuwsgierig zijn en dingen willen leren en jij<br />

zegt: ‘Nee, nu nog niet, want je bent te jong’ is<br />

dat jammer.”<br />

'Volg uw passie<br />

is ongeveer het<br />

slechtste advies<br />

dat je iemand<br />

kan geven’<br />

Nachtmerrie<br />

“Het boek is onze grootste nachtmerrie geworden”,<br />

zegt Pedro De Bruyckere. Hij doelt niet<br />

op de inhoud en de conclusies, maar op het traject.<br />

“We wilden iets eenvoudigs doen na alle<br />

boeken over mythes die leven over onderwijs<br />

en jonge mensen. De psychologie heeft de<br />

voorbije 11, 12 jaar als wetenschap een enorme<br />

replicatiecrisis doorstaan: veel klassieke<br />

onderzoeken zijn niet meer reproduceerbaar<br />

en soms al opnieuw uitgevoerd. Wanneer je de<br />

ambitie hebt een overzicht te maken van alles<br />

dat voor ouders, opvoeders en onderwijsmensen<br />

in de psychologie nog relevant is, moet elk<br />

onderdeel kloppen. Alleen al dat uitzoeken was<br />

een titanenwerk. Jean Piaget (1896-1980) bijvoorbeeld,<br />

grondlegger van de ontwikkelingspsychologie,<br />

heeft beschreven hoe kinderen<br />

zich ontwikkelen tot aan het abstract kunnen<br />

denken tijdens de adolescentie. Van zijn werk<br />

blijft quasi niets over.” De Bruyckere legt uit dat<br />

de mogelijkheden om te kijken wat er gebeurt<br />

in het brein van kinderen en jongeren veel groter<br />

zijn. Lang is niet gepubliceerd over nul-resultaten<br />

en mislukte experimenten, alleen over<br />

onderzoeken met een positief resultaat. “Dat<br />

gaf een vertekend beeld. Nu wordt dat een<br />

stukje gecorrigeerd. Ik ben daar blij mee, want<br />

dit is wetenschap zoals die hoort te zijn.”<br />

Cliché: de lastige puber<br />

Pedro, Casper en Liese hebben vierenhalf jaar<br />

gedaan over hun boek, waarbij ze veel aandacht<br />

hebben besteed aan het schrijven in begrijpelijke<br />

taal. “Met constant ook de schrik of<br />

we iets over het hoofd hebben gezien of een<br />

fout gemaakt. We vragen altijd wetenschappers<br />

het boek na te kijken en de uitgever laat<br />

het anoniem ‘reviewen’. Het is niet geschreven<br />

voor wetenschappers, maar we willen wel hun<br />

kwaliteitscontrole. Daarnaast is gekeken naar<br />

nieuwe, eveneens relevante zaken voor onderwijs<br />

en opvoeding, zoals executieve functies<br />

die samen de controlekamer in ons hoofd vormen,<br />

waardoor we aandacht kunnen geven en<br />

plannen. Gedragseconomie, die de voorbije<br />

twee decennia Nobelprijzen heeft opgeleverd,<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 41


ONDERWIJS<br />

komt nog steeds minder aan bod in opvoedings(hand)boeken, dus ook die leemte hebben<br />

we geprobeerd op te vullen.” Niet alle ouders lezen die boeken, maar bij degenen die<br />

dat wel en veel doen kan opvoedingsverlegenheid ontstaan. “Denk aan het clichébeeld<br />

van de lastige puber, dat dateert uit 1904 en nog constant terugkomt. Het gaat volgens<br />

de literatuur echter maar om hooguit één op vijf kinderen. Dat valt mee. Belangrijker is dat<br />

wat wij als lastig gedrag zien ook vrij vaak voorkomt voor en na de adolescentie. Tijdens<br />

vooral de vroege adolescentieperiode zeggen wij: ‘Dat ligt aan de puberteit’, terwijl er<br />

vaak ook andere oorzaken zijn. “Soms is het beter het kind te helpen, in plaats van het<br />

vanuit een clichébeeld te parkeren. Als een kind geen lastige puber is, is dat normaal.”<br />

'Het is jammer als kinderen<br />

nieuwsgierig zijn en dingen<br />

willen leren, maar er gezegd<br />

wordt dat ze nog te jong zijn'<br />

“De samenleving verandert in haar geheel. We leven en werken langer en merken dat de<br />

indeling van ons leven wellicht verschuift. Maar nu zijn we van psychologie naar sociologie<br />

aan het gaan en ik ga geen boek over 'alles wat je moet weten over sociologie' schrijven.<br />

We zijn wel begonnen aan een ander nieuw project in het verlengde van ons recente<br />

boek, hoewel ik nochtans had gezworen dat ik dat na nu nooit meer zou doen. Het<br />

bloed kruipt waar het niet gaan kan en de vraag komt. Ik heb mezelf zes maanden vakantie<br />

gegund qua schrijven, maar de trein staat nu te wachten. Het werk, waarover ik nog<br />

niets kan zeggen, kan ook weer jaren duren, maar we gaan het toch aan.” Pedro voegt<br />

eraan toe dat het een fijne gedachte is dat hun boeken wereldwijd verschijnen. “Ik ben de<br />

continenten aan het afvinken. Onze boeken moeten nu alleen nog in Oceanië terechtkomen<br />

en op beide polen. Een boek over de psychologie van jeugdigen is ook internationaal<br />

interessant. Daarom proberen we ervoor te zorgen dat iedereen zich ook herkent in<br />

de internationale versie.” Soms is het moeilijk voor hem te controleren of een vertaling<br />

klopt. “Op een bepaald moment krijg ik het Chinese manuscript van een eerder boek<br />

doorgestuurd met de vraag het na te kijken. Waarop ik in paniek raak en begin met ‘knippen<br />

en plakken’ in Google Translate. Dertig minuten later komt er een mailtje van de uitgever.<br />

Het is een grap. Chinezen hebben duidelijk gevoel voor humor.”<br />

Ten slotte: “Uit ons onderzoek voor ons psychologieboek komt ook dat de populaire kreet<br />

‘Volg uw passie’ ongeveer het slechtste advies is dat je iemand kan geven. We hebben<br />

ontdekt dat mensen die maar één passie hebben minder weerbaar zijn. Iedereen heeft tegenslagen<br />

in het leven, die horen erbij. De één wat meer, de ander wat minder. Mensen<br />

die slechts één brandende passie hebben en een tegenslag moeten verwerken hebben<br />

een grotere kans af te haken dan degenen die gepassioneerd zijn, voor iets gaan en daarnaast<br />

ook nog iets anders hebben, als een soort mentale buffer. Dus moet je zeggen: ‘Volg<br />

je passie en heb er iets naast’." Weerbaarheid is nu – door alle crises die we doorstaan<br />

hebben – een belangrijk thema in het nadenken over opvoeding. Maar dan is het wel belangrijk<br />

dat je dit bijvoorbeeld ook kent.”<br />

42<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 43


CREATING NEW PERSPECTIVE<br />

Tip! Ideaal<br />

als event voor<br />

personeel en<br />

relaties<br />

360° Virtual Reality<br />

Space-Experience<br />

Beleef de aarde als<br />

een échte astronaut!<br />

Een meeslepende VR-ervaring in de ruimte, die bijdraagt aan een wereldwijde verandering van onze visie<br />

over de aarde. Do-good: met het boeken van de Spacebuzz steunt u het educatieprogramma voor kinderen.<br />

Astronauten zien vanuit de ruimte hoe bijzonder<br />

mooi, maar óók hoe kwetsbaar onze aarde is.<br />

Deze unieke ervaring leidt tot een nieuw perspectief<br />

op onze planeet. Dat heet het 'overview<br />

effect'. SpaceBuzz Foundation heeft als missie<br />

100 miljoen kinderen wereldwijd te inspireren<br />

met dit overview effect, dat tot voor kort alleen<br />

astronauten konden ervaren. Aan de hand van<br />

een VR-educatieprogramma leren ze spelenderwijs<br />

over de ruimte, technologie (STEAM),<br />

duurzaamheid en onze prachtige maar ook<br />

kwetsbare planeet Aarde.<br />

Het bezoek aan de SpaceBuzz raket is een<br />

reis die het perspectief op de aarde voorgoed<br />

verandert. Bij uw bedrijf voor de deur!<br />

44<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Meer informatie<br />

KLANTEN VERTELLEN<br />

Qute Curtec:<br />

'We kijken met een enorm goed gevoel terug<br />

op onze Sustainability Week met daarin als<br />

blikvanger de SpaceBuzz; het heeft veel<br />

losgemaakt bij de collega’s die er allemaal<br />

enthousiast over spreken. En natuurlijk het<br />

mooie krantenartikel wat weer goed is voor<br />

onze positionering als werkgever.'<br />

© REMKO DE WAAL<br />

De SpaceBuzz is een ruim vijftien meter lang<br />

raketvoertuig voorzien van de nieuwste virtual<br />

reality en augmented reality technologieën. Aan<br />

boord vliegt men naar de ruimte, van de lancering<br />

tot de spectaculaire landing – een missie met de<br />

SpaceBuzz voelt levensecht!<br />

Reserveer de SpaceBuzz nu voor jouw bedrijf!<br />

010-4333322 | info@speakersacademy.nl<br />

Bekijk de showreel<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 45


“Kijk verder<br />

dan de huidige<br />

klantbehoefte en<br />

voorbij de eigen<br />

sector om de<br />

economische en<br />

maatschappelijke<br />

waarde van data<br />

te ontsluiten”<br />

Marelle van Beerschoten<br />

Oprichter Digital Shapers<br />

© JORDI SLOOTS<br />

46<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

MARELLE VAN BEERSCHOTEN<br />

Bekijk profiel<br />

Digitale en duurzame<br />

transformatie gaan<br />

hand-in-hand<br />

Veel organisaties maken naast digitale transformatie een<br />

duurzame transformatie door. De disciplines digitalisering,<br />

duurzaamheid en innovatie komen dan ook steeds dichter bij<br />

elkaar te liggen en het een kan het ander versnellen. Zo kan<br />

technologische ontwikkeling een katalysator zijn voor een<br />

duurzame toekomst. Door bijvoorbeeld data-gedreven te<br />

werken krijg je inzicht in waar je de meeste maatschappelijke<br />

impact én economische winst kunt maken.<br />

Data delen op grote schaal<br />

Precies dit data-gedreven werken kenmerkt digitale transformaties<br />

van dit moment. Belangrijk hierbij is de realisatie dat<br />

data delen, binnen en buiten de sector, essentieel is. “Je kunt<br />

het als Nederlands bedrijf niet langer alleen”, stelt Marelle.<br />

“Als bedrijven geen initiatief nemen om data te delen en<br />

slimme samenwerkingen aan te gaan, verliezen ze aan<br />

innovatie- en concurrentiekracht.”<br />

Beginnen bij de mens<br />

´Er komt gelukkig steeds meer aandacht voor medewerkers<br />

bij het realiseren van deze transformaties. De noodzaak van<br />

de introductie en uitbreiding van nieuwe manieren van<br />

werken en versnelde doorontwikkeling van digitale vaardigheden<br />

wordt gevoeld. Maar hoe begin of versnel je? Hoe geef<br />

je leiding aan transitie en wordt de organisatie je sterkste<br />

kracht? Met deze vraagstukken houdt Marelle zich bezig, via<br />

haar bedrijf Digital Shapers. Centraal hierbij staat het doel<br />

samen vorm te geven aan ambities voor de toekomst, met<br />

technologische en maatschappelijke ontwikkelingen als<br />

kompas. “Het belangrijkst is dat de uitvoerbare strategie<br />

breed gedragen is, eigenlijk nog voordat deze wordt<br />

gepresenteerd.”<br />

Succesvolle verandering<br />

Met haar lezingen creëert Marelle bewustzijn en enthousiasme<br />

over de laatste relevante digitale ontwikkelingen en<br />

manieren van werken. Vaak dient dit als een eerste stap, of<br />

om gevoel van urgentie bij leidinggevenden en organisaties te<br />

versterken. Naast lezingen, dragen workshops, ‘serious<br />

gaming’ en interne programma’s bij aan duurzame gedragsverandering.<br />

“Mensen stapsgewijs comfortabel maken met<br />

nieuwe technologie en werkwijzen, om zo te zorgen voor<br />

succesvolle verandering.”<br />

Leren van het ecosysteem<br />

Marelle gelooft daarbij in co-creatie en de kracht van het<br />

ecosysteem. Leren van elkaar; nieuwe en betere samenwerkingen.<br />

Zo neemt zij leiderschapsteams graag mee op<br />

‘Inspiratiereis’. Ervaren hoe anderen innoveren door een kijkje<br />

in de keuken bij koplopers en uitdagers, zowel buiten als<br />

binnen de branche. Daarvoor hoef je niet naar de andere kant<br />

van de wereld; die inspiratie vind je ook dicht bij huis.<br />

Marelle is een toonbeeld van vrouwelijk ondernemerschap in het techlandschap. Ze zet zich in voor een succesvolle<br />

samenwerking tussen bedrijfsleven, universiteit en samenleving, om zodoende in Nederland meer digitaal leiderschap te<br />

creëren. Ze valt op door haar open persoonlijkheid, positieve energie en professionele benadering. Naast haar succesvolle<br />

bedrijf is Marelle lid van de prestigieuze denktank DenkWerk. Daarmee is ze nauw betrokken bij het publieke debat over de<br />

maatschappelijke impact van digitalisering. DenkWerk wil bijdragen aan een welvarend, inclusief en vooruitstrevend<br />

Nederland en publiceert rapporten over grote thema’s als klimaatverandering, de online wereld, en de toekomst van werk.<br />

Ben je op zoek naar visie én korte termijn actie op het gebied van digitale transformatie, data-gedreven werken, digitale<br />

innovatie en verandering? Marelle garandeert inspirerende en motiverende lezingen. Ook als dagvoorzitter te boeken.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 47


DRS. HOFNAR:<br />

VOOR UW<br />

DAGELIJKSE<br />

PORTIE<br />

REFLECTIE<br />

Bekijk profiel<br />

© FAVORI – RIANNE TEMMERMANS<br />

48<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


GEDRAGSWETENSCHAP<br />

HOFNAR<br />

GEZOCHT:<br />

GENOMINEERD VOOR<br />

MANAGEMENTBOEK VAN<br />

HET JAAR <strong>2022</strong>!<br />

JURI<br />

HOEDEMAKERS<br />

Mijn naam is Juri Hoedemakers en ik leef mijn droom. In 2020<br />

heb ik de scriptieprijs gewonnen aan de RSM Erasmus<br />

Universiteit met mijn scriptie over het belang van de hofnar<br />

voor leiders/leidinggevenden en hun moderne organisaties.<br />

Vervolgens mocht ik daar een boek over schrijven. Dat boek<br />

'Gezocht: Hofnar' bereikte plek 3 in de top 100 en is onlangs<br />

genomineerd als Managementboek van het Jaar <strong>2022</strong>. En dat<br />

zorgt ervoor dat ik bijna iedere week lezingen mag geven bij<br />

bedrijven en mag spreken op (digitale) evenementen.<br />

Daarnaast ben ik ook nog benoemd tot expertblogger en radiocolumnist<br />

op het gebied van reflectie (door de ogen van de<br />

hofnar) bij De Ondernemer/DPG Media en ben ik vanaf september<br />

2021 aan het promoveren op de hofnar aan de Erasmus<br />

Universiteit. Als klap op de vuurpijl ben ik ook daadwerkelijk<br />

voor één dag in de week aangesteld in de officiële functie van<br />

hofnar bij AFAS Software en Monta.<br />

Inzetbaarheid:<br />

• Keynote spreker<br />

• Motivatie spreker<br />

Gezocht: Hofnar - Reflectie<br />

voor leiders en leidinggevenden<br />

Ieder mens heeft blinde vlekken. Waar zitten<br />

die van jou?<br />

Het is gevaarlijk om alleen jaknikkers om je<br />

heen te verzamelen. Want wie wijst jou dan op<br />

je fouten? Wie vertelt jou de onverbloemde<br />

waarheid? Wie houdt jou een spiegel voor?<br />

Voor de broodnodige reflectie heb je kritische<br />

mensen om je heen nodig. Wat je nodig hebt, is<br />

een hofnar.<br />

De hofnar was eeuwenlang degene die het<br />

reflectieve vermogen van de koning vergrootte.<br />

Maar wie was die hofnar eigenlijk? En wat<br />

kunnen we van hem leren in de huidige<br />

werkomgeving?<br />

In dit boek ontdek je hoe we anderen kunnen<br />

inzetten om het reflectieve vermogen van<br />

onszelf en de mensen om ons heen te<br />

verbeteren. Je krijgt praktische handvatten<br />

waarmee je reflectie in je dagelijks werk kunt<br />

toepassen.<br />

‘Mijn droom: De comeback<br />

van de hofnar als instituut’<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong> 49


H<br />

T<br />

K<br />

O<br />

R<br />

L<br />

D<br />

-<br />

B<br />

R<br />

I<br />

N<br />

W<br />

G<br />

I<br />

N<br />

E<br />

G<br />

O<br />

N<br />

T<br />

E<br />

G<br />

D<br />

E<br />

L<br />

O W<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® THEMA DOSSIER<br />

De toekomst<br />

van werk<br />

Door: Jacques Geluk | Groepsfoto's: © Walter Kallenbach<br />

Martijn Aslander<br />

© DANIEL MAISSAN<br />

Roos Wouters<br />

© MAARTEN NOORDIJK<br />

Mathijs Bouman<br />

© GUUS SCHOONEWILLE<br />

Martijn Aslander - Technologiefilosoof en internationaal spreker. Zijn laatste boek, geschreven<br />

samen met Arjan Broere en Mark Meinema, heet ‘Ons werk is stuk’: “Ons gebrek aan digitale<br />

fitheid leidt tot meer stress, minder werkplezier en steeds meer ‘burn-outs’. Veel kenniswerkers<br />

schamen zich voor hun digitale onhandigheid. Ze laten zich te veel afleiden door een tsunami<br />

aan mails, notificaties en andere digitale berichten. En kunnen zich niet meer concentreren op<br />

hun échte werk.”<br />

Roos Wouters - Politicoloog, sociaal ondernemer, oprichter en aanjager van de<br />

Werkvereniging, het on- en offline belangenplatform voor Modern Werkenden: werkgevers,<br />

werknemers en ondernemers die zich niet meer vertegenwoordigd voelen door traditionele<br />

polderpartijen. “Zij hebben behoefte aan wetgeving die het hen makkelijker in plaats van<br />

moeilijker maakt flexibel te werken. Wij geven hen een stem en zien bovendien geen ‘zzpprobleem’<br />

of kloof tussen werkgevers en werknemers.”<br />

Mathijs Bouman - Econoom en journalist, vaste columnist van het Financieele Dagblad en<br />

‘huiseconoom’ van ‘Nieuwsuur’. “Ik geef regelmatig lezingen over de Nederlandse economie en<br />

over internationale ontwikkelingen die daarop invloed hebben. Over economische problemen,<br />

maar ook over wat er wel goed gaat en onderwerpen als de euro, de beurs, robotisering,<br />

modernisering van de arbeidsmarkt, de problemen op de huizenmarkt en economisch rationeel<br />

klimaatbeleid.”<br />

50<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® THEMA DOSSIER<br />

‘Vakbonden blijven de bevolking bekijken alsof het<br />

macro-economische variabelen zijn die kinderen<br />

maken om de vergrijzing tegen te gaan’<br />

“De toekomst van werk, daar is niks over te zeggen, dat is koffiedik kijken. We wisten<br />

ook niet dat Poetin naar Oekraïne zou gaan. Demografische ontwikkelingen dicteren<br />

dat verhoudingen gaan verschuiven. Welke kant op weet ik niet. Kan het veel slechter<br />

dan nu?”, vraagt techfilosoof Martijn Aslander zich af na een uur discussiëren. Econoom<br />

Mathijs Bouman constateert wel een trend die blijft, de vergrijzing. Uit wat beiden tijdens<br />

de discussie zeggen blijkt echter dat het toch genuanceerder ligt. Politicoloog en sociaal<br />

ondernemer Roos Wouters heeft een andere kijk op de toekomst en probeert daaraan<br />

met de door haar geïnitieerde Werkvereniging richting te geven.<br />

“Het gaat eigenlijk best goed. De werkloosheid<br />

is vrijwel nooit zo laag geweest en tegelijk is de<br />

vacaturegraad hoog. Meer mensen dan ooit<br />

hebben een baan. Degenen die niet werken,<br />

zijn meestal kortstondig of wenselijk werkloos,<br />

omdat zij niet meteen naar de bollenvelden willen<br />

gaan. Digitalisering, automatisering en robotisering<br />

hebben de komende tijd veel te weinig<br />

gevolgen voor de arbeidsmarkt”, trapt<br />

Mathijs Bouman af. Volgens hem moeten we in<br />

een krappe arbeidsmarkt zoals we die nu kennen<br />

met dezelfde hoeveelheid mensen meer<br />

produceren of – beter – met minder mensen<br />

evenveel. “Daarvoor moet de productiviteit per<br />

gewerkt uur omhoog.” Hij denkt niet, zoals eerder<br />

wel Lodewijk Asscher, dat computers en<br />

robots voor een grotere werkloosheid gaan<br />

zorgen, maar ziet ook dat de arbeidsmarkt zo<br />

krap is dat we er niet veel meer kunnen uitpersen.<br />

De productiviteit groeit doordat we harder,<br />

in plaats van slimmer werken. Automatisering<br />

is daarom hard nodig, betoogt Bouman. “We<br />

zitten niet te wachten op een bedrijf met duizend<br />

banen. Nee!”<br />

Roos Wouters merkt vooral dat organisaties<br />

nog op heel ouderwetse manieren talenten wil-<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 51


SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® THEMA DOSSIER<br />

len zoeken en inzetten, maar vaak “roosteren die zich vrij, doordat ze niet blij zijn met hoe de arbeidsmarkt<br />

nu is georganiseerd. Wanneer je hen meer autonomie en regelruimte geeft en zekerheden<br />

met hen laat meebewegen, denk ik dat ze veel productiever zijn in te zetten. We moeten kijken<br />

hoe we mensen op een inventieve manier kunnen bevrijden uit bullshitjobs, onzinbanen, zodat ze<br />

hun talenten echt kunnen ontdekken en gebruiken.” Bouman denkt dat juist die automatisering<br />

daarvoor moet zorgen, waarbij de computer vooral zaken moet regelen, zoals ervoor zorgen dat er<br />

voldoende mensen op de afdeling zijn. “Digitalisering, hybride werken en digitale transformatie zijn<br />

allemaal holle containerbegrippen waar Erik van de administratie en Mien van de receptie geen enkel<br />

handelingsperspectief op hebben: ‘Much ado about nothing’. Automatisering en robots vervangen<br />

geen complete banen, slechts een deel ervan. Die harde werkelijkheid moeten we onder ogen<br />

zien”, reageert Martijn Aslander. “Het verplicht gebruik van Microsoft Teams bijvoorbeeld is als een<br />

misdaad tegen de mensheid. Uit de hersenwetenschap weten we dat kenniswerkers maar drie, vier<br />

uur per dag geconcentreerd kunnen werken. Een gebrek aan digitale fitheid leidt dan al snel tot<br />

werkstress, burn-outs en ander ongemak. Dat betekent dat ons werk gewoon stuk is. De it-boeren<br />

zijn achter de it aangerend, maar het gesprek over de informatie die nodig is om je brein in staat te<br />

stellen alle data te verwerken is niet op orde. Er is een soort Bermuda Driehoek ontstaan op dit onderwerp<br />

en dat los je niet op met een Office 365-cursus.” Aslander denkt dat we het verkeerd aanvliegen.<br />

“Bij een fabrieksmedewerker die meer uren moet draaien gaat de productie, wanneer het<br />

werk niet al te gevaarlijk is, wel omhoog. Scherm- en kenniswerkers presteren als ze langer moeten<br />

werken minder en vallen op een gegeven moment om.”<br />

Aslander citeert Peter Drucker die in zijn boek ‘The Landmarks of Tomorrow’ (1956) al zei dat je kenniswerkers<br />

niet moet managen en dat is precies wat we wel hebben gedaan met zo’n vijf à zes miljoen<br />

met-hun-hoofd-werkers. “Mathieu Weggeman heeft ook gezegd dat je deze professionals<br />

geen leiding moet geven, maar hen moet uitdagen, faciliteren, dienen, inspireren, ondersteunen,<br />

een schop onder de kont of een draai om de oren moet geven. Je moet de workflow managen door<br />

niet erboven te hangen, maar er tussen te gaan staan.”<br />

‘Zzp’ers zijn de kanaries’<br />

Roos Wouters bekijkt en beschrijft wat er aan de hand is op haar eigen, originele manier. “Zzp’ers<br />

zijn eigenlijk de eerste kanaries die de kolenmijn verlaten. Het zuurstofgehalte op de arbeidsmarkt<br />

is zodanig gedaald, dat de mensen die in een gouden kooi zitten daar ook blijven (ze zijn niet zichtbaar,<br />

willen eerder met pensioen, zijn vaker en langer ziek, ongelukkiger, hebben het idee dat ze niet<br />

tevreden zijn met de werk-privébalans). De overheid zegt immers dat een vaste baan de meeste zekerheid<br />

geeft. Ja, op een burn-out, op de bank belanden en de garantie krijgen dat je terug mag naar<br />

de baan die jou heeft ziekgemaakt. De mensen met lef vliegen uit, maar de overheid ziet hen onterecht<br />

als stoute kanaries die het zuurstofgehalte omlaag brengen.” Mensen kunnen hun vak, zegt<br />

Wouters, niet naar eer en geweten uitoefenen doordat ze veel tijd kwijt zijn aan administratieve rompslomp<br />

die niets met vakinhoud te maken heeft. “Ze kunnen dan twee dingen doen: omscholen en<br />

naar een andere sector gaan of als zzp’er toch hun werk doen, zonder de verplichting al die andere<br />

dingen uit te voeren. Wanneer deze nieuwe zzp’ers toch terug moeten in hun baan, verlaten ze alsnog<br />

hun vakgebied. Bijvoorbeeld het onderwijs, waar te veel wordt gemicromanaged en werkne-<br />

52<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


H<br />

© ALI PAZANI<br />

‘De overheid<br />

zegt immers<br />

dat een vaste<br />

baan de meeste<br />

zekerheid geeft.<br />

Ja, op een<br />

burn-out!’<br />

Werkweek van 15 uur<br />

De discussie, die nog even aanhaalt dat we soms nog werken<br />

met apparatuur en methoden die zover teruggaan als de kantoortuin<br />

van de jaren zeventig, of de filmmontagetafel uit de jaren<br />

tachtig, komt terecht op een ander belangrijke vraag over<br />

de Toekomst van Werk. Hoeveel uur gaan we werken? Aslander:<br />

“John Maynard Keynes (1883-1946) heeft lang geleden al geroepen<br />

dat we toe moeten naar een werkweek van 15 uur.”<br />

Bouman ziet het niet zitten. “Het CNV wil een 30-urige werkweek,<br />

dat zou goed zijn tegen stress.” Maar niet heus, want<br />

“dan moeten we in 30 uur het werk doen dat we nu al niet in 36<br />

uur kunnen. We hebben al de kortste werkweek. Ik denk in deze<br />

tijd van demografische waanzin, waarin vergrijzing naast klimaat<br />

het enige onderwerp is dat de komende eeuw altijd op tafel<br />

komt, we juist meer uren moeten maken, niet minder.” “Ik<br />

vind het niet erg tachtig uur per week te werken als het niet als<br />

werk voelt, maar als je dat afzet tegen het feit dat dit weinig zin<br />

heeft wanneer je meer dan vijf uur per dag wordt gedwongen te<br />

focussen, zeker als je werkt met verouderde apparatuur. We<br />

kunnen echt met veel minder moeite meer gedaan krijgen in<br />

minder tijd”, zegt Aslander. “Met meer uren lossen we het productiviteitsvraagstuk<br />

niet per se op.”<br />

T<br />

W<br />

E<br />

O<br />

O<br />

T<br />

R<br />

L<br />

E<br />

D<br />

G<br />

D<br />

-<br />

E<br />

B<br />

L<br />

R<br />

O W<br />

I<br />

N<br />

G<br />

I<br />

N<br />

G<br />

K<br />

N<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 53


SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® THEMA DOSSIER<br />

mers te veel moeten bijhouden om aan allerlei wetten en<br />

regels te voldoen. Mensen vliegen dan uit, waardoor de arbeidsmarkt<br />

verder in disbalans raakt. Hen daarin terugduwen<br />

werkt niet, want ze geven aan dat de zuurstof niet<br />

goed is. Bovendien is het niet hun schuld.”<br />

Mathijs Bouman vertelt hoe hij daar met zorgjournalisten<br />

over heeft gediscussieerd. “Sommigen noemden in hun<br />

artikelen zzp-zorgmedewerkers die de nachtdiensten<br />

overlieten aan nieuwkomers uitvreters. Ze vonden dat de<br />

zzp’ers de zorg kapotmaakten, maar ik vond het tegenovergestelde.<br />

Zij zijn zo kapotgemaakt dat ze wel zzp’er<br />

moesten worden. Er zijn onder de nieuwe zzp’ers altijd<br />

spijtoptanten (zo’n 5 procent), maar de meerderheid wil<br />

nooit meer terug. Ze hebben nu minder stress, zijn gelukkiger,<br />

werken meer uren zonder stress, mogen op werkgebied<br />

veel zelf uitkiezen, en als ze werk moeten doen als<br />

kenniswerker kunnen ze dat beter doen met de computer<br />

thuis.”<br />

‘Je moet de<br />

workflow<br />

managen door niet<br />

erboven te hangen,<br />

maar er tussen te<br />

gaan staan’<br />

Roos’ mensenkant<br />

Roos Wouters brengt het gesprek nog meer naar de mensenkant.<br />

“Vooral vrouwen werken meer uren dan zij betaald<br />

krijgen. Dat hebben zij er vaak graag voor over omdat<br />

ze een slag om de arm willen houden. Ze hebben nu<br />

het idee dat ze niet genoeg autonomie hebben om werk<br />

en privé op elkaar af te stemmen. Mensen zeggen vaak<br />

minder uren te willen draaien, omdat ze niet door hun baas<br />

oproepbaar willen zijn en ze het gevoel hebben dat er veel<br />

meer van hen wordt gevraagd dan ze aan flexibiliteit terug<br />

krijgen. Wanneer je niet stuurt op wantrouwen, maar hen<br />

bevrijdt uit hun gouden kooi willen ze best meer werken,<br />

als dat maar op hun voorwaarden gebeurt en binnen hun<br />

tijdschema past. Dan zijn ze zeker bereid hun productiviteit<br />

te verhogen.” Mathijs Bouman: “Onderzoek van het<br />

CBS laat zien dat een half miljoen Nederlanders meer uren<br />

wil werken. Deeltijders soms wel 12 uur meer.” Waar<br />

Bouman uiteindelijk concludeert dat vergrijzing de grote<br />

en blijvende trend is, voorspelt hij tijdens de discussie de<br />

komst van nieuwe machtsverhoudingen. “De afgelopen<br />

vijftig jaar was geld schaars, nu zijn mensen schaars.<br />

Kapitaal wordt minder, rechten van werknemers wat meer.<br />

Dat kan op allerlei manieren uitpakken. Het kan zijn dat iedereen<br />

van ellende zzp’er wordt of dat we zorgen dat in<br />

cao’s en SER-adviezen en bij Sociale Zaken iets van Roos’<br />

visie doordringt. Dat mensen zeggen dat het echt anders<br />

moet. Deze nieuwe wereld van vergrijzing en tekort aan arbeid<br />

moeten we niet proberen te persen door de oude wereld<br />

en alles dat daarmee samenhangt. De toekomst van<br />

werk hangt mede af van hoe we omgaan met demografie.<br />

Verandering is onvermijdelijk”, waaraan Martijn Aslander<br />

toevoegt dat de oplossingen niet gaan komen van de beleidsmakers<br />

in Den Haag.<br />

Vakbonden<br />

De toekomst van de vakbonden. Martijn Aslander vraagt<br />

zich af of hun macht niet groter wordt bij toenemende arbeidsmarktkrapte.<br />

Bouman: “Dat zou wel moeten, dit is<br />

echt de tijd om vakbonden machtig te maken. Ik zou ook<br />

willen dat iedereen lid werd. Alleen niet van deze. Als je<br />

daar nu lid van wordt, help je wat je niet bedoelt, als we allemaal<br />

tegelijk lid worden zouden ze misschien weer in het<br />

algemeen belang gaan werken. Een kwart van leden is gepensioneerd,<br />

maar als je niet meer werkt moet je geen lid<br />

meer zijn en het beleid mede bepalen.” Roos Wouters: “De<br />

Werkvereniging bestaat pas sinds 2017 en ik geloof niet<br />

dat moderne werkenden types zijn die lid worden van een<br />

vereniging. Ik ben eerst in het bestuur gegaan van een alternatief<br />

voor een vakbond, zonder de ambitie te hebben<br />

een vakbond te worden. De traditionele vakbonden vinden<br />

mij ook als vereniging heel eng en we zijn ook tegengewerkt,<br />

maar zonder traditionele leden mag ik sowieso<br />

geen lid zijn van de SER. Onze gedachte was dat als we<br />

rebels zouden doen, dat media-aandacht zou opleveren<br />

en we daarna konden nuanceren. Nuancering alleen levert<br />

geen aandacht op.<br />

Wij gaan niet uit van wat wij willen, maar van wat degenen<br />

die zich aansluiten nodig hebben om optimaal te functioneren.<br />

Drie jaar lang hebben we dat in kaart gebracht en<br />

we weten dat zij overal wantrouwen voelen en zich ook<br />

zorgen maken over hun pensioen. Het draait om menselijke<br />

eigenschappen, terwijl de vakbonden de bevolking blijven<br />

bekijken alsof het macro-economische variabelen zijn<br />

die kinderen maken om de vergrijzing tegen te gaan.”<br />

54<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® THEMA DOSSIER<br />

Burgerservicemodel?<br />

Werken we aan een toekomst die minder goed is dan die<br />

zou kunnen zijn? Roos Wouters: “De verbeteringen die<br />

nu door technologie mogelijk zijn houden we tegen door<br />

op een ouderwetse manier naar de arbeidsmarkt te kijken.<br />

De overheid redt nog steeds arbeiders van kapitalisten.”<br />

Mathijs Bouman: “Doordat het starre arbeidsrecht<br />

niet meer werkt zijn er wat gaatjes ingeprikt via de<br />

zogenoemde flextoestanden. Juist de mensen die niet<br />

goed voor zichzelf kunnen opkomen vallen er doorheen.<br />

Die krijgen een 0-urencontract bij de kassa en zijn de pineut,<br />

terwijl degenen in al die arbo-goedgekeurde stoelen<br />

een vast contract krijgen.” Roos Wouters vertelt ten<br />

slotte uitgebreid over het burgerservicemodel (BSM),<br />

een sociaal zekerheidsstelsel dat inspeelt op de behoeften<br />

van vandaag en ruimte laat voor de behoeften van<br />

morgen. Een stelsel dat wederkerige flexibiliteit in combinatie<br />

met zekerheid biedt en oog heeft voor individualisme<br />

zonder asociaal te zijn. Bij het BSM is de toegang<br />

tot verzekeringen, voorzieningen en opleidingsgelden<br />

losgekoppeld van werkgever en branche. Iedere burger<br />

die een bijdrage levert aan de arbeidsmarkt, of dat nu in<br />

vaste dienst is of flexibel, draagt bij, krijgt een stem en<br />

via wallets, waarvoor ook gespaard moet worden, toegang<br />

tot een stelsel van sociale zekerheden en voorzieningen.<br />

Mensen met vaste contracten kunnen zo weer<br />

mobieler worden zonder dat zij bang hoeven zijn om hun<br />

opgebouwde rechten te verliezen. “Hoe beter je in jezelf<br />

investeert, hoe meer kansen. ’t Is al mogelijk, sommige<br />

bedrijven werken al met een wallet.”<br />

Bekijk profiel<br />

Bekijk profiel<br />

Bekijk profiel<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 55


COLUMN<br />

PROF. DR. JAN JONKER<br />

Transitie als<br />

constante<br />

Duurzaam Ondernemen | Circulaire Economie | Nieuwe Businessmodellen<br />

We zijn met een – voor sommigen overrompelende – snelheid terechtgekomen in een turbulente tijd<br />

van transitie. Toch zat die er echt al een poosje aan te komen. De problemen hebben zich de afgelopen<br />

decennia onderhuids (maar lang niet altijd) opgestapeld en opgeteld lijkt het nu wel alsof alles ter<br />

discussie staat. In de kluwen van opgaven rond, zeg grondstoffen, vervuiling, klimaatafbraak en water,<br />

is een uitweg of heldere route ver te zoeken. Niet in de laatste plaats zitten we opgesloten in een<br />

economie-opvatting waar we bijna niet buiten kunnen denken, laat staan afscheid van nemen. Het moet<br />

radicaal anders, maar hoe dan? Die vraag stellen is haar zeker niet even beantwoorden.<br />

We zijn bezig versneld afscheid te nemen<br />

van een maatschappij zoals die is opgebouwd<br />

in de periode na de Tweede<br />

Wereldoorlog. Te lang hebben we problemen<br />

waar we weet van hadden met de mantel der onwetendheid<br />

bedekt.<br />

De maatschappij van mijn en uw ouders, van het neoliberalisme<br />

als panacee voor alles, van laissez-faire, van<br />

de markt lost het wel op (wat de markt niet doet) is niet<br />

langer een houdbaar concept. De gul beschikbare<br />

Ruttiliaanse miljardenlapmiddelen zijn geen oplossing<br />

voor de vraagstukken waar we voor staan, zoals water,<br />

stikstof en klimaat. Maar, terwijl we moeten loslaten en<br />

afbouwen zijn we niet op weg naar een helder nieuw<br />

concept. En daarin zit de grote lastigheid van deze tijd.<br />

We hebben geen heldere stip op de horizon, een gedeeld<br />

frame of bindend verhaal. Dat betekent dat we elkaar<br />

moeten toestaan veel meer te zoeken, prutsen en<br />

proberen. Maar ook veel meer te falen.<br />

Hypothetische stip<br />

Ergens is wel een hypothetische stip op de horizon benoemd<br />

als het streven naar een duurzame en circulaire<br />

economie.<br />

Dat is wel een lastige. Want voor veel mensen, bedrijven,<br />

werknemers, burgers en politici heeft dit geen concrete<br />

betekenis en zet niet aan tot dingen anders doen.<br />

Zeker, het zijn brede en uitdagende concepten die<br />

maar deels de opgave dekken en ook nog eens onder<br />

de voorwaarde dat we ernaar gaan handelen. Perfecte<br />

‘greenwashing’ ligt hier immers al te vaak op de loer. En<br />

dwars daar doorheen blijven vooraanstaande economen<br />

roepen dat zoiets alleen maar kan met (groene)<br />

groei. Meer recyclen en de vraagstukken zijn opgelost,<br />

maar komen we er zo wel? Moeten we niet, hoe lastig<br />

ook, veel dieper graven – kijken naar onze economische<br />

uitgangspunten en aannames, naar hoe we komen<br />

tot andere vormen van collectieve waardencreatie.<br />

Samen werken aan collectieve businessmodellen.<br />

Met als gevolg een andere verdeling van rollen, van verantwoordelijkheden<br />

en risico’s en niet zelden een radicaal<br />

andere opvatting over wat van waarde is. Want wat<br />

van waarde is, is in onze maatschappij verworden tot<br />

56<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

© COPYRIGHT CLEARED<br />

© Illustratie Shirley Warlich en Justus Bottenheft<br />

Jan Jonker is emeritus hoogleraar Duurzaam Ondernemen<br />

aan de Radboud Universiteit, Nijmegen (NL) en voor het leven<br />

op deze leeropdracht benoemd. Zijn werk richt zich op<br />

welhaast activistisch bijdragen aan een andere economie,<br />

vormgegeven op basis van nieuwe vormen van waardencreatie<br />

rond duurzaamheid, sociale inclusie en circulariteit.<br />

Basis zijn voor hem de ‘trage’ trends die de economie én de<br />

maatschappij vormen. Hij is gespecialiseerd in nieuwe businessmodellen,<br />

strategie en transitiedenken. Werkt in binnen-<br />

en buitenland. Bevlogen spreker in vier talen.<br />

het monetariseren van alles wat we hebben, kennen of zijn.<br />

En als dat niet kan, telt het niet.<br />

‘Het roer moet<br />

om, en daar<br />

zijn we nog wel<br />

even mee bezig’<br />

Denken over veranderen<br />

In dat streven naar een andere, duurzame en circulaire economie<br />

moet er één op één en doorlopend een verbinding<br />

komen met denken over veranderen. Niet alleen in organisaties,<br />

maar veel meer of juist tussen organisaties, gericht<br />

op waardenketens, netwerken en kringlopen. Duurzaamheid<br />

en circulariteit moeten verbonden worden met interorganisatorische<br />

opgaven die zij vertegenwoordigen. Dat<br />

betekent (leren) loslaten en met elkaar inzetten op transformatie<br />

en transitie. De vraag is wel of we mentaal en conceptueel<br />

zijn toegerust voor de aard van de verandering<br />

waar we aan willen werken. Maar dat zullen we onderweg<br />

wel ontdekken. Maar er is geen keus dan al werkend de<br />

weg ontdekken hoe het kan, hoe het moet. Teruggaan kan<br />

niet. De economie van gisteren is geen oplossing voor de<br />

complexe en verweven vraagstukken van vandaag. Dat<br />

betekent dat we vol moeten inzetten op duurzaam én circulair<br />

organiseren zowel in als tussen organisaties. We<br />

hebben geen andere keuze. En ja, dat doet pijn. En daar op<br />

inzetten is niet een keuze voor even, maar voor meerdere<br />

decennia. Nee leuker is het niet te maken. Het roer moet<br />

om en daar zijn we nog wel even mee bezig.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 57


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

PROF. DR. JAN LATTEN<br />

Hoe leven en wonen<br />

we over 25 jaar?<br />

Om de toekomst te verkennen<br />

moet er zicht zijn op sociale en<br />

demografische trends<br />

“De Speakers Academy viert haar 25e verjaardag. Met het oog op onze persoonlijke toekomst<br />

reflecteren we op zo’n jubileummoment graag over de eigen levensloop. Hoe blijf ik gelukkig?<br />

Hoe zeker is mijn inkomen, mijn relatie? Kan ik straks een geschikte woning betalen? Essentiële<br />

vragen want onze toekomst is onzekerder dan ooit.<br />

Ook organisaties, bedrijven en overheden evalueren<br />

op zekere momenten hun functioneren en<br />

vragen zich af hoe ze hun rol voor de toekomst<br />

zullen invullen? Als het om mensen gaat hangt<br />

keuze van nieuwe beleidsdoelen ook af van gedrag van<br />

nieuwe generaties. 25 jaar geleden telde ons land 15,7<br />

miljoen inwoners, over 25 jaar 4 miljoen meer. Waar zullen<br />

mensen straks willen wonen, werken en recreëren? Welk<br />

effect krijgt groei op regionale en sociale contrasten? Zal<br />

de tegenstelling tussen arm en rijk toe- of afnemen?<br />

Wilt u een visie op de toekomst ontwikkelen?<br />

Hoe voorkom je als organisatie dat je de boot mist omdat<br />

je voorbijgaat aan sociale en demografische signalen?<br />

Juist voor organisaties die zich richten op welzijn en welvaart<br />

is het zaak te voorkomen dat de focus te veel gericht<br />

blijft op het gangbare en er te weinig oog is voor onderliggende<br />

veranderingen in gedrag. Neem bijvoorbeeld<br />

de explosieve toename van alleenwoners. In 1947 woonden<br />

nog maar 300.000 inwoners alleen. Nu ruim 3 miljoen<br />

en over 25 jaar wel 3,6 miljoen. Dat meer mensen alleen<br />

wonen is één ding, maar waarom dan? Is samenwonen<br />

met een partner niet meer van deze tijd? Hoe kan het zijn<br />

dat toch zoveel mensen op zoek zijn naar een partner? Is<br />

de ‘happy single’ de nieuwe realiteit en heeft de eengezinswoning<br />

afgedaan? Kortom mensen zullen zich anders<br />

gedragen dan voorheen. Om tijdig op nieuwe ontwikkelingen<br />

in te spelen is het nodig actuele<br />

sociaal-demografische gedragsveranderingen tijdig te<br />

doorgronden.”<br />

Belangrijke signalen sluimeren volgens Jan Latten al in de<br />

samenleving en zijn te vinden in feitelijk gedrag. Om die<br />

signalen te zien mag je echter niet blijven hangen bij de<br />

waan van de dag. Om te begrijpen waar het naartoe gaat<br />

neemt Jan Latten zijn toehoorders daarom mee in langetermijn-verkenningen<br />

van sociale en demografische feiten:<br />

hoe het was, hoe het is en hoe het kan worden.<br />

Geen paniek<br />

Jan Latten doet al decennia onderzoek naar zulke relevante<br />

signalen in trends in huishoudens- en gezinsvorming.<br />

In een samenhangende visie gebaseerd op feitelijk<br />

materiaal weet hij de sociale- en ruimtelijke gevolgen<br />

daarvan te duiden.<br />

In zijn onlangs gepubliceerde boek ‘GEEN PANIEK liefde<br />

en geluk in de 21e eeuw’ brengt hij cijfers tot leven en legt<br />

hij onder meer uit waarom komende jaren meer dan ooit<br />

58<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


© TRUUS VAN GOG<br />

Bekijk profiel<br />

Eenpersoonshuishouden zwakkere<br />

economische eenheid<br />

In een van zijn vele essays adviseert hij meer rekening<br />

te houden met het groeiend aantal partnerloze woningzoekenden.<br />

Nieuwe generaties maken in hun leven<br />

namelijk steeds meer eigen keuzes met onbedoelde<br />

gevolgen. Zo voelen starters op de woningmarkt<br />

zich steeds vaker benadeeld omdat ze te weinig inkomen<br />

hebben voor een betaalbare woning. Tegelijkertijd<br />

lijkt men onvoldoende te beseffen dat het nogal uitmaakt<br />

of je als starter een tweepersoons- of eenpersoonshuishouden<br />

bent. Een huishouden is immers<br />

een economische eenheid. Vroeger was een huishouden<br />

vrijwel altijd een koppel, maar nu steeds vaker een<br />

single, Bovendien zijn koppels steeds vaker tweeverdieners.<br />

Een ‘single starter’ staat er financieel daardoor<br />

krapper voor dan een koppel met twee inkomens.<br />

De woonuitgaven zijn dan al snel hoger. Jan Latten laat<br />

zien dat andere opvattingen over relaties een prijs hebben.<br />

Het staat niet los van huishoudinkomen en mogelijkheden<br />

op de woningmarkt.<br />

mensen geborgenheid zullen zoeken in nieuwe woonen<br />

leefvormen. Men zoekt naar andere woonvormen<br />

om te compenseren wat<br />

verloren gaat. De groei van<br />

het aantal alleenwonenden<br />

heeft namelijk niet uitsluitend<br />

te maken met de stijgende<br />

leeftijd van bewoners. Dat is<br />

niet het hele verhaal. Jong en<br />

oud maken inmiddels ook andere<br />

keuzes in het leven. Er<br />

zijn meer bewoners die ervoor<br />

kiezen na een scheiding<br />

alleen te blijven.<br />

In zijn presentaties wordt<br />

zichtbaar hoe op lange termijn<br />

het ongewone gewoon wordt zodra grotere groepen<br />

ander gedrag gaan overnemen. Zo kun je je,<br />

bijvoorbeeld als woningbouwer, voorbereiden op de<br />

nieuwe consument.<br />

Demografische prognoses en verborgen sociale<br />

en regionale verschillen<br />

Dé Nederlander bestaat niet. Noch op het vlak van levensloop,<br />

noch qua kansen in het leven. Er is veel te<br />

doen over ongelijkheid, diversiteit, tegenstelingen of<br />

kloven. In sociale zin is er weinig besef van de rol van<br />

relaties in het ontstaan van verschillen tussen huishoudens.<br />

In zijn boek legt Jan Latten een dilemma<br />

bloot tussen gelijkheidsstreven en hoe we onbedoeld<br />

door ons persoonlijk handelen ongelijkheid in stand<br />

houden. Verrassend is ook de correlatie met regionale<br />

verschillen. In sommige delen van het land concentreren<br />

mensen die achterblijven in welvaart en welzijn,<br />

in andere delen een bovenlaag met meer kans op<br />

gunstige omstandigheden. Selectief verhuisgedrag<br />

van de potentiële bovenlaag in de bevolking<br />

blijkt een belangrijke rol te spelen in de feitelijke<br />

sociale en demografische verschillen<br />

tussen regio’s. Wat kunnen we verwachten op<br />

middellange termijn? Zullen de sociale en regionale<br />

kloven minder diep worden? Of juist groter? Zijn analyses<br />

leggen een verborgen werkelijkheid bloot en<br />

bieden een dwarsperspectief op gangbare denkwijzen.<br />

De uitkomsten blijken niet altijd parallel te lopen<br />

met wensdenken. Daarin zit de kracht van zijn analyses.<br />

Ze geven aan waar het naartoe kan gaan als dingen<br />

op hun beloop worden gelaten of niet worden<br />

herkend. Wie het anders wil zal voor de toekomst tijdig<br />

reële doelen moeten stellen.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 59


IN DE SCHIJNWERPERS - EEN VROUW MET EEN VERHAAL ÉN ANTWOORDEN<br />

BEA AARNOUTSE<br />

Bekijk profiel<br />

Happy employees<br />

make change happen<br />

Bea Aarnoutse is expert op gebied van ‘employee alignment’ en ‘employer branding’. Ze schreef<br />

twee boeken over het vak en is fervent voorstander van het constant verbeteren van de ‘employee<br />

journey’. Door de vele verandertrajecten in diverse organisaties waarbij ze betrokken was, heeft<br />

ze veel voorbeelden uit de praktijk. Ze biedt handvatten voor een aanpak, heeft de recente cijfers<br />

accuraat en inspireert. Ze combineert theorie en praktijk. Inspiratie voor directies, leidinggevenden,<br />

HR- en communicatieprofessionals.<br />

© KRIJN VAN DUIJVENBODE<br />

De grootste uitdaging van de huidige arbeidsmarktproblematiek is niet het aantrekken van talent, maar het<br />

behouden ervan. Dat stelt Bea Aarnoutse, docent aan Nyenrode en Beeckestijn, auteur van ‘Alignment 2.0’ en<br />

‘Happy change’ en partner van PROOF. “‘Happy employees’ komen niet vanzelf. Dat vraagt om een investering.<br />

Het wordt hoog tijd dat medewerkers op één, twee en drie worden gezet. En dat begint bij bewustzijn bij directies:<br />

medewerkers zijn geen kostenpost, maar creëren waarde. Zonder medewerkers geen organisatie.”<br />

Dat ‘intern beginnen, extern winnen’ betekent,<br />

blijkt wel uit recente cijfers van<br />

Motivaction, McKinsey en Gallup.<br />

Wanneer medewerkers ‘aligned’ – mensen<br />

die de juiste dingen doen in lijn met<br />

de strate gie van de organisatie – zijn, dan<br />

leidt dit tot een afname van het ziekteverzuim<br />

en verloop en een toena me van het<br />

welzijn en de productiviteit van medewerkers..<br />

Uiteindelijk resulteert dit in een<br />

hogere klantloyaliteit en meer winst.<br />

Weten, willen en kunnen<br />

Dat veel organisaties hun eigen medewerkers<br />

nog niet als hun belangrijkste<br />

stakeholdergroep beschouwen is een<br />

gemiste kans volgens Aarnoutse. Want<br />

vandaag de dag hangt succes van de<br />

organisatie niet alleen af van je strategie,<br />

maar des te meer van het investeren<br />

in medewerkers; in de ‘employee<br />

journey’ dus. Aarnoutse legt uit:<br />

“Medewerkers die weten wat hun bijdrage<br />

is aan de organisatiestrategie en<br />

die ook willen en kunnen leveren, bepalen<br />

het succes van de organisatie. Een<br />

sterk werkgeversmerk begint binnen.”<br />

‘Zonder medewerkers<br />

geen organisatie’<br />

Samenwerking directie, HR en<br />

Communicatie: cruciaal voor een<br />

optimale ‘employee journey’<br />

Een optimale ‘employee journey’ begint<br />

met een heldere belofte aan potentiële<br />

en huidige medewerkers. Die vormt de<br />

basis van je werkgeversmerk en geeft<br />

richting aan alles wat je intern doet. Zo<br />

zorg je dat je binnen waarmaakt wat je<br />

buiten belooft. En het juiste talent aantrekt<br />

én behoudt. De directie speelt een<br />

cruciale rol. “Een optimale ‘employee<br />

journey’ staat of valt met een bewuste<br />

keuze van de top. En het gedrag van alle<br />

leidinggevenden.”<br />

Leidinggevenden, HR- en communica-tieprofessionals<br />

moeten wat haar<br />

betreft achter hun bureau vandaan komen.<br />

Meer samenwerken en vaker de<br />

organisatie in. Aarnoutse: “Werk je bijvoorbeeld<br />

voor een supermarktketen,<br />

dan weet je niet wat vakkenvullers en<br />

teamleiders vinden en nodig hebben<br />

als je op het hoofdkantoor blijft zitten.<br />

Ook belangrijk: maak duidelijk wat er<br />

leeft en maak het bespreekbaar.<br />

Iemand moet de luis in de pels zijn richting<br />

de directie.”<br />

‘Er toe doen’ is belangrijk voor<br />

iedere medewerker<br />

Aarnoutse stelt dat HR- en communicatieprofessionals<br />

moeten inzien dat een<br />

organisatie net zo goed uit doelgroepen<br />

bestaat. “Het is geen ‘one size fits all’.<br />

Het gaat erom dat alle verschillende<br />

medewerkers snappen waar je als organisatie<br />

naartoe wilt, want pas dan kan<br />

een medewerker nadenken over de<br />

vraag hoe hij of zij daaraan kan bijdragen”,<br />

legt Aarnoutse uit. “Iedereen wil<br />

namelijk bijdragen aan iets – of je nu<br />

caissière, verpleegkundige of consultant<br />

bent. Daarvoor kom je je bed uit en<br />

ben je voor jezelf en je organisatie het<br />

meest waardevol. Iedere medewerker<br />

wil ertoe doen.”<br />

60<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


COLUMN<br />

PASCAL FREDRIK<br />

Bekijk profiel<br />

Brandend Verlangen,<br />

de vurige wens naar succes<br />

Fotografie: © Remco van den Braak<br />

“Zaterdagmiddag iets na tweeën, zit ik in de studio voor de<br />

opname van m’n radiotalkshow ‘Brandend Verlangen’.<br />

Tegenover mij zit radio-dj Lindo Duvall, onder andere bekend<br />

van Radio 538. We praten over zijn carrière en de route die hij<br />

bewandelde naar de top. En dan ineens... schiet Lindo vol. Hij<br />

realiseert zich waar de stimulans van zijn vader vandaan komt.<br />

De stimulans om Lindo zijn dromen na te laten jagen. Hij beseft<br />

wat de waarde is van een brandend verlangen...<br />

Geëmotioneerd vertelt Lindo over de dag dat hij tegen zijn vader<br />

heeft gezegd dat hij radio-dj wil worden. ‘Op één voorwaarde<br />

Lindo... Beloof me dat je er voor de volle 100% voor<br />

gaat om deze droom na te jagen’. Zijn vader legde vervolgens<br />

uit waarom hij die voorwaarde stelde. ‘Mijn vader, jouw opa,<br />

had een passie voor theater en acteren. Hij moest die droom<br />

laten varen om voor zijn gezin te kunnen zorgen. En ondanks<br />

het feit dat hij dit met trots en overtuiging deed, heb ik altijd aan<br />

hem gezien hoe het aan knaagde dat hij niet voor zijn droom<br />

kon gaan. Zorg ervoor dat jij je droom niet opgeeft zoon...’<br />

Wie is Pascal Fredrik?<br />

Energie (!) is het handelsmerk van deze radio- en televisiepresentator,<br />

die ook als dagvoorzitter zakelijke evenementen<br />

faciliteert. Pascal beschikt over NLP-kennis, is afgestudeerd<br />

als communicatiedeskundige en heeft ruim honderd<br />

uitblinkers in hun vak geïnterviewd. De rode draad van die<br />

gesprekken heeft hij uitgewerkt tot een formule van 10 regels<br />

voor succes. Dat vormt de basis van zijn expertise als<br />

motivatie -en inspiratiespreker.<br />

Succes laat sporen na<br />

De aflevering met Lindo is voor mij de meest bijzondere. En<br />

niet zozeer door het verhaal achter zijn succes, maar door wat<br />

ik er bij hem uit kon halen. Hij schoot vol omdat hij door het interview<br />

ineens besefte, dat zijn brandend verlangen voortkwam<br />

uit twee generaties voor hem. Ik moet de afgelopen jaren<br />

wel honderden interviews hebben gedaan. Stuk voor stuk<br />

met toppers in hun vak.<br />

De rode draad van dit programma is een beeld te krijgen bij<br />

wat zij hebben gedaan om succesvol te worden. Ik heb zangers,<br />

ondernemers, sporters en tal van andere ervaringsdeskundigen<br />

aan tafel gehad. Hun verhalen, tips & tricks en de<br />

lessen van de fouten die zij hebben gemaakt, heb ik geanalyseerd<br />

en uitgewerkt tot een succesformule van 10 regels. In<br />

deze column richt ik me op de belangrijkste regel: Verlangen.<br />

‘Daar begint het mee!’<br />

Voor het succes is er de droom. En ondanks dat we allemaal<br />

dromen hebben (gehad), kan maar een handjevol mensen die<br />

ook verwezenlijken. Wat maakt het verschil? Hun verlangen.<br />

Het is de brandstof die ervoor kan zorgen dat je verder komt<br />

dan anderen met meer talent of meer rijkdom.<br />

Michael Jordan wordt gezien als de beste basketballer aller<br />

tijden. Zijn recept voor succes? Meer meters maken dan de<br />

anderen. Toen acteur Dwayne Johnson nog professioneel<br />

worstelaar was, begon hij om 06.00 uur zijn training. En als hij<br />

hoorde dat zijn aankomende tegenstander om 05.30 uur al<br />

begon, dan ging Johnson de volgende dag om 05.00 uur al<br />

van start. Die drijfveer komt voort uit verlangen... 10 regels<br />

voor succes met als regel nummer 1: verlangen.”<br />

Benieuwd geworden naar de overige 9 regels? Pascal<br />

komt graag langs om erover te vertellen. Bekijk nu de clip<br />

op zijn profielpagina op de website.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 61


ADVERTORIAL<br />

BELEVINGSCOMMUNICATIE<br />

Je bereik alleen zegt<br />

niets over het effect<br />

dat je bereikt!<br />

Monique van Rooyen is<br />

communicatiestrateeg en<br />

Visual Artist<br />

Vertel een verhaal dat je klant onthoudt, begrijpt<br />

en verder wil vertellen. Want het effect<br />

van je communicatie wordt uiteindelijk bepaald<br />

door de ontvanger en niet door de zender!<br />

We weten vanuit de wetenschap en praktijk<br />

dat je met beeld meer effect bereikt.<br />

Iedere boodschap is in of mét beeld te vatten.<br />

Een beeld zegt immers meer dan 1000 woorden.<br />

Beelden worden veel sneller door je hersenen<br />

verwerkt dan tekst en beklijven beter. Sterker<br />

nog, ons brein kan geen tekst onthouden, maar<br />

wel verhalen! Gebruikmaken van beeld is dus dé<br />

manier om aandacht te krijgen voor je verhaal.<br />

Want wees eerlijk… zo’n jaarverslag of koersplan<br />

waar je maanden druk mee bent geweest, dat belandt<br />

na oplevering toch meestal in een la?<br />

Effectiever is het om er een praatplaat van te maken<br />

en het op te hangen in de teamkamer of kantine.<br />

Daar wordt het iedere keer weer gezien.<br />

Monique visualiseert strategie- en jaarplannen,<br />

jaarverslagen, webinars en seminars. Haar illustraties<br />

worden bovendien gebruikt in boeken en<br />

lesmateriaal, zoals bovenstaande visual over de<br />

zeven beïnvloedingsprincipes volgens Robert<br />

Cialdini. Ook geeft Monique workshops ‘zakelijk<br />

tekenen’ aan teams van managers en professionals.<br />

Die gaan daarna onder haar begeleiding zelf<br />

aan de slag met de stiften. Zo ontwikkel je een gemeenschappelijke<br />

taal en een gedeeld beeld van<br />

de strategische opgave.<br />

Wil je Monique ook inhuren voor meer impact<br />

tijdens je evenement of seminar?<br />

Monique is te bereiken via www.movaro.nl en<br />

monique@movaro.nl<br />

naar de website<br />

62<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

MARIT VAN BOHEMEN<br />

DAGVOORZITTER<br />

Een spitse<br />

‘power house’<br />

met humor<br />

en diepgang<br />

H H H H H<br />

“Toen ik ontdekte wat het werk van een dagvoorzitter<br />

inhield was ik verkocht. Hierbij komt alles wat ik ooit<br />

geleerd heb op een fantastische manier samen. Een<br />

congres of evenement is als de première van een theatervoorstelling,<br />

je bereidt je tot in de puntjes voor om die ene<br />

ultra belangrijke dag alles uit de kast te halen. De interviews,<br />

de paneldiscussies, het aanvoelen van de zaal, het<br />

publiek betrokken houden; allemaal elementen uit mijn<br />

werk als actrice en presentatrice. Geweldig om even<br />

onderdeel te mogen zijn van zo’n vaak heel belangrijk<br />

moment voor de ondernemer of het bedrijf.<br />

Soms kan het mij ook enorm ontroeren, dan komt er<br />

opeens een reactie vanuit de zaal die zo oprecht en eerlijk<br />

is of geeft iemand op het podium een knaller van een<br />

speech, dat zijn echt de parels waar je nooit overheen<br />

mag hollen. Wauw, denk ik dan, dat ík hierbij mag zijn, wat<br />

een cadeau.”<br />

Bekijk profiel<br />

De lange lijst van contente klanten laat zien dat Marit<br />

goed aanvoelt wat nodig is om van de congressen,<br />

seminars, ‘award shows’ en andere bijeenkomsten van<br />

haar opdrachtgevers een succes te maken.<br />

Opdrachtgevers vragen haar dan ook geregeld terug.<br />

“Ik voel mij enorm verantwoordelijk voor het verloop van<br />

het event en ben door al mijn ervaring niet snel van mijn<br />

stuk te krijgen, ook niet als er van alles anders loopt dan<br />

gepland. Improviseren geeft mij vleugels.”<br />

“Een goede voorbereiding is ‘key’. Ik ga als het even kan<br />

bij de opdrachtgever langs om het bedrijf te kunnen<br />

ervaren, de sfeer te proeven, het hart van de onderneming<br />

te leren kennen. Desgevraagd denk ik mee over het<br />

programma. Doordat ik al zoveel verschillende events heb<br />

meegemaakt weet ik wat goed werkt en wat minder.”<br />

© MARJOLIJN LAMME<br />

© NATHAN REINDS © MARTIN HOLS<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 63


LEIDINGGEVEN<br />

PROF. DR. IR. MATHIEU WEGGEMAN<br />

Schoonheid is de<br />

nieuwe kritische<br />

succesfactor<br />

Door: Jacques Geluk<br />

Mathieu Weggeman schrijft als wetenschapper en adviseur<br />

toonaangevende boeken over management. “Die gaan vaak over sympathie<br />

voor professionals en een beetje antipathie voor managers, die het anders<br />

moeten doen. Genoeg daarvan. Deze keer zet ik in ‘Goeie mensen, mooi<br />

werk’ positieve verhalen – die ik gedurende 35 jaar ben tegengekomen<br />

over managers – bij elkaar en vertel aan de hand van voorbeelden over de<br />

schoonheid van het werk op de vloer.”<br />

© COPYRIGHT CLEARED<br />

Hij is groot voorstander van bedrijfsvoering<br />

en maatschappelijke<br />

ordening op basis van<br />

het Rijnlands model, waarin –<br />

in tegenstelling tot het Anglo-<br />

Amerikaanse model – de liefde voor het<br />

vak groter is dan die voor het geld. “Veel<br />

jonge ondernemers zijn voor dit model,<br />

doen het al zo, maar gebruiken het etiket<br />

niet. Zij werken vanuit een natuurlijk<br />

respect voor mensen en ik ben blij met<br />

de manier waarop ze in het leven staan.”,<br />

vertelt prof. dr. ir. Mathieu Weggeman.<br />

Zijn makkelijk leesbare, verrassende<br />

boek ‘Goeie mensen, mooi werk’ staat<br />

vol aansprekende verhalen die – na jarenlang<br />

onderzoek dat hij samen heeft<br />

gedaan met promovendi en geïnteresseerde<br />

collega’s – aantonen dat er wel<br />

degelijk schoonheid is in organisaties.<br />

Hij weet dat verhalen over de positieve<br />

kant van organisaties dun zijn gezaaid,<br />

maar Mathieu maakt nu graag een uitzondering.<br />

Hij schrijft, geheel volgens<br />

de Rijnlandse houding, niet alleen over<br />

schoonheid, maar ook over vakmanschap<br />

en betrokken leiderschap. “Niet<br />

alle managers zijn doerakken”, lacht hij.<br />

Onder Mathieus onderzoek en boek liggen<br />

twee proefschriften over schoonheid.<br />

Dat van Jef van den Hout gaat over<br />

flow. Steven de Groot, wiens proefschrift<br />

heeft geholpen bij het definiëren<br />

van zoiets subjectiefs als schoonheid<br />

(die iedereen anders beleeft), heeft twee<br />

begrippen ontwikkeld: de PEE en de<br />

NEE, die respectievelijk staan voor een<br />

positieve en een negatieve esthetische<br />

ervaring. “Mag het ook mooi zijn en worden<br />

professionals en uiteindelijk de bedrijven<br />

daar beter van?” Buitenstaanders<br />

vinden dat vaak irrelevant, maar PEEs<br />

64<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


H<br />

T<br />

K<br />

O<br />

R<br />

L<br />

D<br />

-<br />

B<br />

R<br />

I<br />

N<br />

W<br />

G<br />

I<br />

N<br />

E<br />

G<br />

O<br />

N<br />

T<br />

E<br />

G<br />

D<br />

E<br />

L<br />

O W<br />

blijken vaak juist kritische succesfactoren te zijn. Samengevat:<br />

vakmensen die eigenaarschap voelen en verantwoordelijkheid<br />

nemen voor wat zij doen – en werken in een omgeving die<br />

dat waardeert – zijn meer betrokken, presteren beter en komen<br />

vaker met creatievere ideeën. “Vraag aan mensen wanneer<br />

zij een PEE tussen negen en vijf hebben gehad en als ze<br />

dan antwoorden dat alles mooi in elkaar paste, vind ik dat<br />

prachtig. Wanneer ze antwoorden dat tijdens een vergadering<br />

weer dezelfde punten zijn behandeld, zonder resultaat, en<br />

zeggen ‘Ik weet niet wat ik daar doe’, is dat een NEE. Om te<br />

bepalen hoe het staat met de schoonheid als kritische succesfactor<br />

deel je de PEEs en NEEs op een werkdag. Als van<br />

de vijf ervaringen er drie positief zijn is dat drie vijfde, zes tiende<br />

en dus een zes en is de dag bovengemiddeld. Wanneer er<br />

slechts één positieve ervaring is en er vier knap vervelend zijn<br />

geweest, is dat twee tiende, een twee. Om subjectiviteit te<br />

vermijden leggen we het bij de mensen zelf.” Door hun ervaringen<br />

te tellen zijn de onderzoekers tot een soort gemiddelde<br />

schoonheid gekomen. “Wanneer ik daarover mag spreken<br />

zijn er managers die mijn narratief over schoonheid inderdaad<br />

oppikken en zeggen dat ze er verder over gaan denken. Voor<br />

sommigen is het herkenbaar, want het zit dicht tegen flow<br />

aan.”<br />

‘Mooi, hè?’<br />

“We hebben gezien dat operateurs die na negen uur staand<br />

werken een moeilijke operatie tot een goed einde gebracht<br />

hebben kunnen na afloop niks meer kunnen zeggen. Als iemand<br />

dan rechtstreeks zegt: ‘Mooi hè’, zonder dat verder in<br />

taal te kunnen uitdrukken, is dat ontroerend. Dat beschrijf ik<br />

in mijn boek. Het zijn ervaringen die je behalve in een organisatie,<br />

ook bij muziek of beeldende kunst kunt hebben”, zegt<br />

Mathieu. Een lijn van welbevinden in een organisatie kan als<br />

consequentie hebben dat de productie omhoog gaat. “Als<br />

mensen het idee hebben dat wat zij doen mooi is, is de kans<br />

groot dat ze daar graag langer mee bezig blijven en eigenaarschap<br />

ontwikkelen. Dan krijg je goede werknemers, die het<br />

werk missen als ze te lang thuis zijn. Het idee is dan dat het<br />

kunnen genieten van schoonheid misschien wel meer oplevert<br />

dan allerlei efficiëntiestudies met een stopwatch en tijdschrijverij.<br />

Een manager/leidinggevende moet bereid zijn een<br />

werknemer ander, in diens beleving mooier werk te geven,<br />

wanneer hij of zij zich in de huidige functie niet prettig voelt.<br />

Eigenlijk draai je dan iets om wat psychologen niet zo goed<br />

vinden. Eerst kijken of iemand zijn werk graag doet en gemotiveerd<br />

is en dan pas naar de competentie.” Als het eerste<br />

klopt, volgt het tweede vaak vanzelf. Managers die openstaan<br />

voor schoonheid kunnen op hun beurt genieten als gemotiveerde<br />

werknemers daardoor hun formulieren goed invullen<br />

of binnen budget zijn gebleven. Iedereen wint en uiteindelijk<br />

ook de organisatie.<br />

‘‘Goede managers laten<br />

de hiërarchie los, staan<br />

tussen hun mensen en<br />

faciliteren hen’<br />

Alstom<br />

Waarom behalve onderzoek ook weer een boek? “Ik heb lang<br />

aan ‘management bashing’ gedaan en geschreven dat de<br />

professionals het leven zuur gemaakt wordt door managers<br />

en leidinggevenden. Vaak babyboomers die hiërarchisch<br />

denken. Vaak is dat nog zo, maar er zijn ook positieve uitzonderingen<br />

en die heb ik willen beschrijven, hoewel die verhalen<br />

niet voor het oprapen liggen. De gevallen die ik beschrijf zijn<br />

echter exemplarisch, zodanig dat mensen er ideeën aan kunnen<br />

ontlenen. Het was fijn om te schrijven, dat ik eens niet<br />

boos hoefde zijn een beetje kon meegenieten van die schoonheid.”<br />

Tijdens dat proces bezoekt Mathieu Weggeman zelf<br />

veel organisaties. “Sommige leidinggevenden vinden het irreëel,<br />

maar vooral irrelevant. Schoonheid kost immers tijd en<br />

aandacht. Bij Alstom, een Frans bedrijf waar in de jaren negentig<br />

50.000 mensen samen onder andere stroomgeneratoren,<br />

energieturbines, transformatoren, treinstellen en locomatieven<br />

maken, ligt dat anders. Daar werken ze twee jaar aan<br />

een machine, maar ze maken eerst foto’s bij de Nederlandse<br />

klant om te zien waar die terechtkomt. Ze drukken de foto’s<br />

groot af en hangen die in de werkruimte. Het idee is dat die<br />

machine zich al een beetje kan inleven in de situatie waarin die<br />

straks zijn werk gaat doen. Bij aflevering moet de machine van<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 65


LEIDINGGEVEN<br />

Bekijk profiel<br />

© COPYRIGHT CLEARED<br />

de katholieke bazen van Alstom worden ingezegend. Het<br />

bedrijf levert kosteloos een pastoor voor wie dat niet zelf<br />

kan regelen, want de inzegening is verplicht. In het koopcontract<br />

staat dat die anders niet wordt geleverd. De<br />

meeste klanten zeggen: baat het niet, dan schaadt het<br />

niet. Het is maar water. Het zijn misschien wel irrelevante<br />

dingen, maar voor mij en anderen leveren ze schoonheid<br />

op. Dat geldt ook voor het feit dat de Alstom machine de<br />

voornaam krijgt van een kind van een medewerker dat<br />

geboren is tijdens de fabricage van de betreffende machine.<br />

Wanneer moet worden gekozen wordt het de<br />

naam van het kind van de medewerkers die het dichtst bij<br />

de plek werkt waar de nieuwe machine komt te staan.”<br />

Niemand is hier eigenlijk tegen, hoogstens irrelevant<br />

vindt men het, maar dat irrelevante kan later relevant blijken<br />

te zijn als het werkt en het personeel erdoor wordt gestimuleerd:<br />

‘Goed dat we het hebben gedaan’.<br />

KLM – Eyjafjallajökull<br />

Het boekje vertelt ook hoe schoonheid is te vinden in de<br />

studio van The Beatles, het Picasso Museum in Malaga<br />

en een zorginstelling, bij Sony, Philips en natuurlijk andere<br />

organisaties in eigen land. Zo beschrijft Mathieu hoe<br />

de voormalige president-directeur van de KLM, ingenieur<br />

en econoom Peter Hartman, in 2010 is omgegaan met de<br />

eerste uitbarsting van de IJslandse vulkaan Eyjafjallajökull<br />

in 200 jaar. “De IATA verbood, vanwege alle as in de lucht,<br />

dat er nog werd gevlogen. Hartman ergerde zich eraan en<br />

stelde een experiment voor, waarbij boven en onder de<br />

aswolk zou worden gevolgen. Dat mocht, wat goed<br />

nieuws was voor de vele gestrande reizigers die wachtten<br />

op een vlucht naar huis. Hij vond een bemanning die<br />

– met instemming van de ondernemingsraad – bereid<br />

was mee te werken. De avond voor de experimentele<br />

vlucht was voor hen best spannend, dus speelden ze een<br />

extra spelletje met hun kinderen. Een van hun partners<br />

vroeg: ‘Niemand vliegt, waarom jij wel?’. Uiteindelijk gingen<br />

ook een paar mensen van TNO mee die metingen<br />

zouden uitvoeren en foto’s maken. Hartman kreeg een<br />

compliment dat hij zelf meevloog.”<br />

Fragment uit 'Goeie mensen, mooi werk'<br />

Het is zo’n twee uur vóórdat het KLM-toestel de lucht in<br />

zal gaan als Peter Hartman telefoon krijgt van de voorzitter<br />

van de OR. Hij dankt de president-directeur voor het<br />

dappere besluit dat de directie heeft genomen, zegt dat<br />

de OR achter het initiatief staat, en wenst Peter Hartman<br />

en de crew veel succes met de uitvoering van de bijzondere<br />

vlucht die niet zonder risico’s is. De voorzitter besluit<br />

het telefoongesprek met een compliment: ‘Namens de<br />

OR en het personeel van KLM wil ik u graag nog zeggen<br />

dat wij het zeer waarderen dat u zelf meevliegt.’ Ik werd<br />

er even stil van toen mij dat verteld werd.<br />

Veel verhalen hebben volgens Mathieu Weggeman te<br />

maken met het feit dat de manager, leidinggevende, de<br />

hiërarchie loslaat, tussen de mensen staat en zich realiseert<br />

dat hij een facilitator is met als motto: ‘Ik kan niet<br />

wat zij doen, maar het wel mogelijk maken dat zij dat zo<br />

aangenaam mogelijk kunnen doen. Dat ze met rust worden<br />

gelaten, zonder dat te veel regels en procedures hen<br />

het leven zuur maken’.<br />

66<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

DRS. SVEN RICKLI<br />

Het is tijd voor de<br />

menselijke revolutie!<br />

Bekijk profiel<br />

Werkgeluk | Werkdruk | Bevlogenheid | Behoud van mensen<br />

Sven Rickli is oprichter van HR onderzoeks- en adviesbureau<br />

Nolost. 15 jaar geleden heeft hij het bedrijf<br />

opgezet met als ambitie mensen en organisaties te laten<br />

floreren. Een droom om het bedrijfsleven mensgerichter<br />

te maken, waardoor welzijn en welvaart hand-in-hand<br />

gaan. Met zijn achtergrond in de organisatiepsychologie<br />

en bedrijfskunde heeft hij een gat in de markt gezien,<br />

want mensen met een hoge levenskwaliteit blijken<br />

significant beter te presteren: ‘Feeling Good, Working<br />

Better!’<br />

Sven wordt écht gelukkig van anderen helpen. Met name<br />

mensen die andere mensen helpen, zoals in de zorg, het onderwijs<br />

of bij de overheid. “Ik geniet van de mooie, intieme en<br />

diepgaande relaties die ik heb mogen opbouwen en van alle<br />

geluksmomenten in onze reis als dé marktleider in mensgerichtheid.<br />

Vanuit onze kennis en expertise in cultuur en leiderschap<br />

hebben we al vele vooraanstaande organisaties mogen<br />

helpen zoals de Efteling, Meander Medisch Centrum, KLM,<br />

Isala, KPN, Capgemini, Transavia, Unique, Zeeman, Driscoll's,<br />

Rituals, Hutten, Rabobank, Randstad, Shell, Gemeente<br />

Rotterdam, TNO, Miele, Holland Casino en DHL, maar we willen<br />

graag dat nog meer mensen zich aansluiten bij deze beweging.<br />

Samen maken we het verschil!”<br />

De menselijke revolutie<br />

Schaarste aan mensen is en blijft de grootste uitdaging voor<br />

organisaties, want de mens zal nooit volledig te vervangen zijn<br />

door middelen of techniek. De vraag naar gekwalificeerde<br />

mensen stijgt, terwijl het aanbod afneemt door uitval: verzuim<br />

en verloop zijn nog nooit zo hoog geweest als nu. In de industriële<br />

revolutie moest alles steeds groter. In de technologische<br />

revolutie moest alles steeds efficiënter en nu is er nood aan de<br />

man, dus de hoogste tijd voor een menselijke revolutie.<br />

Telkens groter en sneller, dat kan niet in oneindigheid en we<br />

zijn nu op een punt beland dat mensen structureel overvraagd<br />

worden. Het aantal burn-outs rijst de pan uit en mensen ervaren<br />

heel veel spanningsklachten en<br />

stress. Sven is ervan overtuigd dat<br />

deze manier van leven en werken niet<br />

duurzaam is. Het ontketenen van de<br />

menselijke revolutie betekent dat mensen<br />

niet langer als middel worden beschouwd,<br />

maar als het hart van de organisatie.<br />

© TIMO BLANKSMA<br />

Werk vermenselijken<br />

Werk vormt een belangrijk onderdeel van ons leven: in<br />

Nederland werken we gemiddeld 31 uur per week. Doordat<br />

we relatief gezien een groot gedeelte van ons leven werken,<br />

heeft werk een grote invloed op onze gemoedstoestand.<br />

Traditioneel gezien worden mensen gezien als middel om resultaten<br />

te behalen, waarbij de behoefte van de mens onvoldoende<br />

belicht wordt. Om het individuele (werk)geluk van<br />

mensen en daarmee ook de prestaties van organisaties te verbeteren,<br />

is een omslag in denken en doen noodzakelijk: een<br />

wijze waarin de mens centraal staat. Door oog te hebben voor<br />

wat de mensen in een organisatie echt nodig hebben en daarmee<br />

in te zetten op het verhogen van het werkgeluk en mensgericht<br />

werken, volgen de resultaten vanzelf.<br />

Mensgerichte organisaties zijn de toekomst<br />

Met de toenemende druk op de arbeidsmarkt, hebben mensen<br />

de banen voor het kiezen. In de vergelijking tussen twee<br />

overeenkomende banen, zal de medewerker hoogstwaarschijnlijk<br />

kiezen voor de baan met de beste (mensgerichte)<br />

voorwaarden. Daarnaast blijven gelukkige medewerkers langer<br />

werken binnen mensgerichte organisaties. Sven vertelt<br />

graag vol passie welke acties je kunt ondernemen om je organisatie<br />

mensgerichter te maken en personeelstekort (of het tekort<br />

doen van je personeel) op een duurzame manier het<br />

hoofd te bieden<br />

Ook benieuwd hoe jij bij kunt dragen aan de mensgerichte revolutie?<br />

Sven inspireert enorm in zijn lezingen, waarbij hij je<br />

uitnodigt om buiten de gebaande paden te denken.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 67


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

MARGREET SPIJKER<br />

Bekijk profiel<br />

Niet Verzonnen<br />

Economie | Gezondheidszorg | Innovatie | Journalistiek | Overheid | Politiek<br />

Margreet Spijker werkt al decennia als presentator en journalist bij nieuwsprogramma’s van<br />

RTL en de publieke omroep. Katholiek opgevoed maar van haar geloof afgekeerd kon ze niets<br />

met spiritualiteit. Het begint haar nu op te vallen dat spiritualiteit onder de niet-gelovigen geheime<br />

© WALTER KALLENBACH<br />

gespreksstof is. Als ze een journalistieke zoektocht doet in haar naaste omgeving blijkt vrijwel<br />

iedereen bijzondere spirituele ervaringen te hebben gehad, waarover ze in het openbaar zwijgen. Ze besluit een<br />

podcast te maken voor wie zegt juist niets te hebben met spiritualiteit, er stiekem een beetje in gelooft of er juist<br />

niet meer aan twijfelt. De verhalen zijn buitengewoon, inspirerend en vragen om duiding.<br />

Margreet valt van de ene in de andere verbazing<br />

als ze verhalen optekent over de impact van<br />

spiritualiteit in de samenleving, bedrijven en de<br />

wetenschap. Ze hoort over visioenen van<br />

succesvolle leiders, academici die hun hele leven al meer<br />

zien dan ze kunnen bewijzen en burgers die hun eigen niet<br />

verzonnen verhaal ongeloofwaardig vinden en bizar.<br />

Margreet denkt dat het van belang is dat deze verhalen<br />

gedeeld worden.<br />

Fragmenten uit de podcast ‘Niet Verzonnen’ waarover<br />

Margreet vertelt:<br />

“Wie zegt niets te hebben met spiritualiteit is niet eerlijk”,<br />

aldus hoogleraar Business en spiritualiteit Sharda Nandram<br />

van Nyenrode Business Universiteit. Volgens haar neemt het<br />

aantal publicaties over spiritualiteit in de wetenschappelijke<br />

literatuur toe, evenals de bereidheid over ‘het niet gekende’<br />

te communiceren. “In het onbekende is een oneindige bron<br />

van vernieuwing. Dat is waar veel ondernemers hun ideeën<br />

uit putten en hun successen vandaan halen. Ondernemen<br />

begint met ideeën die er nog niet zijn. Ondernemers putten<br />

uit hun oneindige bron.”<br />

Academicus dr. Alex Klein, docent bedrijfseconomie en<br />

duider in de media van de economie, beleeft een spirituele<br />

‘coming out’, vertelt wat hij al zijn levenlang ziet en meemaakt<br />

en hoe hij zijn niet langer verborgen talent inzet.<br />

Verhalen van bekenden – onder wie Johan Cruijff – en<br />

onbekenden die verklaarden en verklaren tekens te krijgen<br />

van overleden dierbaren die hen in het leven helpen, over<br />

een student die vertelt over haar peutertijd toen zij zonder<br />

kennis van reïncarnatie een zoektocht wilde starten naar<br />

‘haar echte moeder’ uit een eerder leven. Iets horen, zien of<br />

meemaken waarbij geen genoegen meer genomen wordt<br />

met toeval.<br />

Spiritualiteit een kernwaarde<br />

Volgens Stef Aupers, hoogleraar Media Cultuur aan de KU<br />

Leuven, kan spiritualiteit een kernwaarde zijn als het gaat<br />

om de persoonlijke ontmoeting op het juiste moment. Hij<br />

vindt spiritualiteit een breed spectrum met ook als onderdelen<br />

zwart/ wit-denken, polarisatie, buitensluiten en<br />

groepsnarcisme. Dat deel van de spiritualiteit is er ook en<br />

daar ben ik me net als hij van bewust.<br />

Op alle niveaus in de maatschappij, zakelijk en privé,<br />

getuigen mensen van ervaringen die hun leven op het juiste<br />

moment een andere richting gaven. Ervaringen of inzichten<br />

waardoor ze niet opgeven en beter omgaan met tegenslagen<br />

of die ombuigen naar een positieve weg.<br />

Margreet Spijker wil haar brede ervaring als radio- en<br />

televisiepresentator nu inzetten om bij te dragen aan het<br />

bespreekbaar maken van spirituele ervaringen. Ook in<br />

bedrijven. Niet zweverig, angstwekkend maar een nuchtere<br />

journalistieke zoektocht naar verwondering en liefdevolle<br />

duiding. Ze laat fragmenten horen, verklaringen en toont een<br />

onontgonnen gebied binnen de journalistieke realiteit.<br />

Het enige wat zij nodig heeft is een publiek dat daarvoor<br />

openstaat en bereid is zich te laten inspireren.<br />

68<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

MERIJN TINGA<br />

‘One man can make a difference,<br />

and every man should try’- Jackie Kennedy<br />

Bekijk profiel<br />

Duurzaamheid, verandermanagement, persoonlijke groei, inspiratie<br />

Kan jij in je eentje heet verschil maken? We zijn vaak cynisch en<br />

afwachtend. Of het nu gaat om klimaatverandering, de plastic problematiek<br />

of de zoveelste reorganisatie binnen het bedrijf. Bioloog en kunstenaar<br />

Merijn Tinga, alias de ‘Plastic Soup Surfer’, toont dat je als eenling wel<br />

degelijk het verschil kunt maken. Met zijn bijzondere surf-expedities op<br />

zelfgemaakte surfboards van plastic afval vraagt hij aandacht bij politiek en<br />

bedrijfsleven voor concrete oplossingen voor dat plastic probleem. Met de<br />

expedities als rode draad en wat zelfspot sleept hij je mee in zijn verhaal. Hij<br />

laat je voelen dat ook jij het verschil kan maken!<br />

Tinga onderneemt sinds 2014 lange afstand surfrecords om aandacht te vragen<br />

voor het wereldwijde plastic probleem. Zijn soms risicovolle avonturen vormen het<br />

geraamte van een wervelend verhaal over verandering. Hoe werkt dat in onze hersenen?<br />

Hoe doorbreken we gewoontes en patronen? Hoe veranderen we de gevestigde<br />

orde?<br />

De ‘Plastic Soup Surfer’ laat zien waarom je onbescheiden mag zijn als het om je<br />

idealen gaat. Dat je mag strijden voor dingen die groter zijn dan jezelf. En dat ook de<br />

kleine verandering het waard is om voor te vechten.<br />

Statiegeld-doorbraak<br />

Tinga speelde een beslissende rol bij een doorbraak die lange tijd ondenkbaar leek:<br />

de invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes in 2021. Met een record oversteek<br />

van Scheveningen naar Engeland, met 60.000 handtekeningen, een Tweede<br />

Kamer-motie en creatieve juridische middelen wist hij die doorbraak te forceren.<br />

Nu – tientallen campagnes verder – heeft hij op allerlei niveaus verandering in de<br />

praktijk gezien. Hoe je van idee tot uitvoering komt, hoe je campagne voert, hoe<br />

je focus creëert en wat het belang is van momentum.<br />

Ja, onze wereld is in gevaar. Door onszelf; dat maakt het complex en<br />

wrang. Maar jij kan er wél wat aan doen.<br />

In het verhaal van Tinga is het plastic probleem slechts een handvat<br />

tot verandering. Plastic is een middel, want het is zichtbaar. Maar<br />

het verhaal vertaalt zich moeiteloos naar abstracte milieuproblematiek<br />

of een reorganisatie binnen het bedrijf. Erachter steken<br />

dezelfde veranderprocessen. Tinga laat in zijn inspirerende<br />

speech zien dat je onbewust al deel bent van die verandering.<br />

Dat jij zonder dat je het weet ook gelooft dat jijzelf hét verschil<br />

kan maken.<br />

© HIELCO KUIPERS<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 69


H<br />

T<br />

K<br />

O<br />

R<br />

L<br />

D<br />

-<br />

B<br />

R<br />

I<br />

N<br />

W<br />

G<br />

I<br />

N<br />

E<br />

G<br />

O<br />

N<br />

T<br />

E<br />

G<br />

D<br />

E<br />

L<br />

O W<br />

“Al 30 jaar help ik bij het<br />

realiseren van overheidsdoelen<br />

en het verminderen van<br />

bureaucratie en administratieve<br />

lasten, met als beproefde<br />

recept het tot stand brengen<br />

van allerlei vormen van publiekprivate<br />

samenwerking. Ik doe<br />

dat als lobbyist, spreker en<br />

dagvoorzitter van publiek-privaat<br />

brancheoverleg. Dat<br />

overleg is geheel vraag-georiënteerd<br />

van opzet en wordt<br />

georganiseerd vanuit de<br />

onafhankelijke stichting<br />

Samenwerkend Nederland die<br />

overheid en markt dichter bij<br />

elkaar brengt. Gestreefd wordt<br />

naar nieuwe, andere en betere<br />

oplossingen voor maatschappelijke<br />

problemen.”<br />

© JORDI SLOOTS<br />

70<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


COLUMN<br />

FRANK WOREEL<br />

Bekijk profiel<br />

Publiek-private samenwerking<br />

is een beproefd recept<br />

Sinds 2002 wordt jaarlijks een flink aantal malen publiek-privaat<br />

brancheoverleg georganiseerd en worden marktconsultaties<br />

gehouden in veel verschillende branches, sectoren en<br />

beroepsgroepen. Op werkvloerniveau worden dan krachten<br />

gebundeld tussen overheid en markt. Ondernemers en<br />

zzp’ers uit elke branche en beroepsgroep krijgen tijdens<br />

deze bijeenkomsten de kans mee te denken over verbetering<br />

van het beleid van aanwezige overheidsorganisaties.<br />

Overheid en markt zoeken dan naar krachtenbundeling op<br />

wezenlijke maatschappelijke en bestuurlijke thema’s. Het<br />

gaat echt ergens over en het levert ook wat op.<br />

Het is inmiddels een indrukwekkende lijst van ‘issues’ waar<br />

overheid en markt op werkvloerniveau veel meer aan elkaar<br />

hebben dan gedacht. Denk aan versnelling van duurzaamheidsbeleid,<br />

energietransitie en klimaatadaptatie. Of<br />

verbetering van het functioneren van overheidsorganisaties.<br />

Wat te denken van vereenvoudiging van vergunningverlening,<br />

toezicht en handhaving en bevordering van integrale<br />

veiligheid? Er is ook grote behoefte aan betere jeugdzorg,<br />

meer preventie van huiselijk geweld en kindermishandeling<br />

en verbetering van leefbaarheid, burger- en bewonersparticipatie.<br />

Ook willen we de circulaire economie dichterbij<br />

brengen en de detailhandel en lokale bedrijvigheid beschermen.<br />

En dan is er de enorme bouwopgave. Ten slotte wordt<br />

ondanks maatschappelijke weerstand hard samengewerkt<br />

aan pragmatische bestrijding van gevaarlijke en milieuvervuilende<br />

stoffen, zoals asbest en stikstof.<br />

Zeker resultaat<br />

• Rijkswaterstaat moest na Kamervragen een acute en<br />

drastische inhaalslag plegen op het gebied van onderzoek<br />

aan asbestgevaarlijke Rijksobjecten. Dankzij de<br />

opstelling van een publiek-private raamovereenkomst is<br />

succesvolle samenwerking tot stand gebracht tussen<br />

Rijkswaterstaat en de asbestinventarisatiebranche als<br />

werkbaar alternatief voor tijdrovende en dure aanbestedingsprocedures.<br />

Resultaten: enorme tijd- en kostenbesparing<br />

voor Rijkswaterstaat. De opdrachten gaan alleen<br />

naar bonafide ondernemers.<br />

• Tijdens jaarlijkse publiek-private overlegbijeenkomsten<br />

tussen zorgaanbieders, ervaringsdeskundigen en<br />

gemeentelijke afdelingen jeugdzaken, worden afspraken<br />

gemaakt over preventie van huiselijk geweld en kindermishandeling,<br />

waardoor gemeenten minder snel naar de<br />

Meldcode hoeven te grijpen. Resultaten: kinderen worden<br />

soms minder snel uit huis geplaatst of onder toezicht<br />

gesteld.<br />

• Alle gemeenten is geadviseerd het functioneren van hun<br />

organisatie te verbeteren door meer (ex-)ondernemers<br />

(parttime en tijdelijk) vacatures bij de gemeente te laten<br />

invullen. Resultaten: overheid en bedrijven gaan letterlijk<br />

elkaars taal spreken, procedures worden versneld.<br />

Nog veel te doen<br />

• Het inkomensonafhankelijke Wmo-abonnementstarief<br />

zorgt voor oneigenlijk gebruik van Wmo-gelden door<br />

draagkrachtuge ouderen die zelf een huishoudelijke hulp<br />

kunnen betalen, maar door het inkomensonafhankelijke<br />

abonnementstarief in de verleiding komen de huishoudelijke<br />

hulp te ontslaan en op kosten van de gemeente een<br />

nieuwe te nemen.<br />

• De wettelijke systematiek in het sociaal domein kent<br />

weeffouten. Er is geen duidelijke afbakening tussen de<br />

toepassing van ingewikkelde wetten in het zorgdomein.<br />

Daardoor wordt vaak naar elkaar verwezen, waardoor<br />

burgers van het kastje naar de muur worden gestuurd.<br />

• De wettelijke asbestnormen zijn onduidelijk, ingewikkeld<br />

en inconsequent, waardoor veel partijen erop los<br />

interpreteren.<br />

• De overheid maakt te veel beleid, wat de praktische<br />

uitvoering en de overheidsorganisatie onnodig belast.<br />

• Overheidsproblemen worden vaak bestreden door meer<br />

ambtenaren aan te nemen en/of nieuwe organisaties of<br />

organen op te richten. De lijnen worden er alleen maar<br />

langer door.<br />

Ik ben gaandeweg steeds meer gaan dromen van een veel<br />

kleinere overheid die veel meer samenwerkt met de markt en<br />

de samenleving om maatschappelijke doelen te bereiken.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 71


H<br />

PERSOONLIJKE ONTWIKKELING<br />

MICHAEL KORTEKAAS<br />

W<br />

E<br />

O<br />

R<br />

L<br />

D<br />

-<br />

B<br />

R<br />

I<br />

N<br />

G<br />

I<br />

N<br />

G<br />

Je wordt<br />

O<br />

T<br />

E<br />

G<br />

D<br />

E<br />

L<br />

O W<br />

K<br />

N<br />

goed in<br />

wat je doet<br />

T<br />

Door: Jacques Geluk<br />

Je wordt goed in wat je doet. Dat heeft in je werk, sport of persoonlijk leven een<br />

positieve uitwerking. Als je bijvoorbeeld veel zeurt en daar goed in wordt, gebeuren<br />

er alleen maar negatieve dingen. Dan ga je om met angst, teleurstelling, enz.<br />

Michael Kortekaas is een motiverende spreker die zijn toehoorders ruim 150 keer<br />

per jaar met zijn kennis en ervaring inspireert op het gebied van leiderschap,<br />

werkgeluk en Mentale (v)eerKracht. Hij geeft mentale handvatten om anders te<br />

leren denken en te doen waar je echt goed in wilt worden.<br />

© AAD VAN VLIET<br />

Michael Kortekaas studeert onder<br />

andere aan het CIOS (1993), de<br />

Sportacademie (2000-2002) en<br />

de politieacademie (gevaar- en<br />

crisisbeheersing, 2006-2009 en<br />

2013) en werkt vervolgens 12,5 jaar voor politie<br />

en Defensie. Hij traint militairen en politiemensen.<br />

Niet alleen fysiek, maar vooral op gevechtsvaardigheden,<br />

procedures en mentale veerkracht.<br />

Sinds 2011 richt hij zich op de (persoonlijke) ontwikkeling<br />

van mensen die werken in teams in een<br />

omgeving waar zij optimaal moeten presteren.<br />

“Ik kom net van een advocatenkantoor op de<br />

Zuidas waar ik een ‘inspirational’ heb gedaan. Ik<br />

heb daar verteld over de werking van ons brein<br />

en hoe belangrijk het is om te doen. Niet alleen<br />

letterlijk. Mensen moeten zich ook bewust worden<br />

van het feit dat het brein enorm veel feedback<br />

krijgt door wat men denkt, voelt en doet. Er<br />

wordt vaak gedacht ‘zo ben ik nu eenmaal’, ‘zo<br />

ben ik bedraad’ (ook wel ‘gewired’). Daar klopt<br />

niets van. Iedereen heeft een bepaalde ‘nature’<br />

(een bepaald DNA- of genenpakketje), maar het<br />

gaat ook om ‘nurture’: hoe sta je erin, wat denk<br />

je, wat voel je de hele dag en wat doe je dan?’.<br />

Dan kom je vanzelf weer op de uitspraak ‘je wordt<br />

goed in wat je doet.’<br />

Doelen stellen, visualisatie, gedachte- en aandachttraining<br />

zijn mentale instrumenten die mensen<br />

helpen het bewustzijn te vergroten, waardoor<br />

zij vervolgens anders kunnen denken, voelen en<br />

doen. “Ik wil hen meegeven dat ze nu weliswaar<br />

een aantal inzichten op mentaal gebied hebben,<br />

maar dat het er vooral om gaat die in praktijk om<br />

te zetten, dus in actie te komen. Niet alleen de<br />

kennis telt, natuurlijk ook het doen.”<br />

72<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

Bekijk profiel<br />

Over Michael<br />

Als spreker en coach kan Michael Kortekaas<br />

(onder andere bekend van het NPO3-<br />

televisieprogramma ‘Hunted’) met diverse<br />

mentale instrumenten (als teambuilding voor<br />

bedrijven) prestaties, reflectievermogen, beleving,<br />

maar ook herstel bevorderen. Op teamniveau<br />

gaat het vaak ook over essentiële mentale<br />

processen die nodig zijn om te komen tot<br />

duurzame ‘High Performance’ en geaccepteerd<br />

leiderschap.<br />

© NADINE<br />

Energiemanagement<br />

Michael (ook CrossFit-trainer) noemt energiemanagement<br />

als een van de mentale instrumenten die horen<br />

bij zijn stelling dat fitheid en vitaliteit – en het managen<br />

van de energie die zij opleveren – het fundament zijn<br />

van mentale veerkracht. “Wanneer mensen zich niet<br />

lekker voelen en niet goed in hun vel zitten, gaat die<br />

mentale veerkracht snel onderuit en is het voor degenen<br />

van wie het brein moe en niet zo fit is moeilijker<br />

anders te leren denken. Vanuit het concept denktherapie<br />

of gedachtetraining, kun je mensen handvatten<br />

geven om vanuit een ander perspectief te kijken of om<br />

belemmerende gedachtes om te vormen tot realistische<br />

en helpende.” Michael spreekt voor verschillende<br />

doelgroepen, denk aan advocaten, leden van de<br />

Raad voor de Rechtspraak (in feite het topsegment<br />

van het Openbaar Ministerie), maar ook banken en<br />

bedrijven als Facebook, Reebok of Adidas, het<br />

Loodswezen en onlangs tijdens het landelijke<br />

Vrouwencongres.<br />

2x MK: Michael Kortekaas – Mentale Kracht<br />

Op Michael Kortekaas’ website staat een logo met de<br />

afkorting MK Die slaat niet alleen op zijn naam. “Alles<br />

dat ik doe valt daaronder. Of ik nou over energie, leiderschap,<br />

teambuilding of werkgeluk praat, de paraplu<br />

die erboven hangt is Mentale (veer)Kracht, omdat<br />

het op mijn lijf geschreven staat. Op mijn website praat<br />

ik over presteren onder druk, omgaan met verandering<br />

en volhouden, in feite gedragsverandering zijn. Die<br />

drie grote thema’s kan ik – naast Mentale Kracht – beïnvloeden<br />

en dat geldt dan ook voor succes, gezondheid<br />

en geluk. Ook drie mooie overkoepelende pilaren<br />

waarop je kunt sturen.<br />

Mijn bescheiden advies is dan vaak om in alle drie te<br />

investeren in je leven, dus niet één alleen in succes.<br />

De Zuidas is daar een goed voorbeeld van. Dan zijn<br />

mensen op hun veertigste financieel binnen, maar<br />

hebben ze vervolgens diabetes type 2 en drie scheidingen<br />

achter de rug.”<br />

Michaels tweede thema – omgaan met verandering –<br />

houdt ook in omgaan met teleurstelling en tegenslag<br />

in je leven. “Ik zeg ook wel in mijn lezingen dat de thema’s<br />

alle drie mooi zijn, maar dit is misschien wel de<br />

mentale competentie pur sang, want mensen die dit<br />

beter kunnen, zijn dus vaak succesvoller, gezonder en<br />

gelukkiger in hun leven.<br />

Wie leert van teleurstellingen en angstwekkende live<br />

gebeurtenissen wordt er juist sterker van. De een kan<br />

dat op eigen kracht, anderen hebben er extra handvatten<br />

voor nodig. Voor iedereen die dit goed toepast<br />

geldt dus dat ze er anders in staan dan degenen die<br />

na zulke gebeurtenissen en ervaringen niets meer<br />

durven en willen.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 73


GEZONDHEIDSZORG<br />

LUCIEN ENGELEN<br />

Dertig procent van de zorg<br />

kan gewoon in de retail<br />

Door Jacques Geluk<br />

‘We hebben mooie digitale technologie, maar maken nog altijd vuur met stokjes’, aldus<br />

Lucien Engelen, CEO van Transform.Health en gezondheids(zorg)strateeg, in 2017 in<br />

<strong>ACADEMY</strong> <strong>Magazine</strong>. Vijf jaar later zegt hij: “We zijn jarenlang zwanger geweest van<br />

digitale zorg en het kind is nu met de keizersnede ter wereld gekomen. Dat moest, mede<br />

door de pandemie, in één keer.” Er is in korte tijd volgens hem iets veranderd, maar we<br />

stevenen desondanks af op een verdubbeling van de zorgvraag in 2030 en een tekort<br />

aan personeel. Een zorginfarct dus, tenzij digitaal en retail dichter bij elkaar komen. “Dat<br />

kan als mensen met hun ‘wearables’ steeds meer zelf meten en doorgeven en de detailhandel<br />

in haar winkels dertig procent van de zorgvraag overneemt, zoals in Engeland.” Volgens Engelen heeft<br />

elke organisatie een rol in de gezondheid van zowel medewerkers als klanten. "Gezondheid is te veel<br />

gemedicaliseerd en retail kan een voorname rol spelen bij het nuanceren daarvan."<br />

© JANNE VAN DEN WEIJER<br />

BLUE OFFICE BATTERY<br />

De pandemie heeft ervoor gezorgd dat consumenten,<br />

“die af en toe ook patiënten zijn”, vaker<br />

online hun arts consulteren, maar dat is niet genoeg<br />

wanneer er verder niets verandert. In<br />

2030, dat is al over zevenenhalf jaar, kan de zorg ons volgens<br />

sommige berekeningen 174 miljard per jaar kosten<br />

tegen 100 miljard nu. “Dat kunnen we met elkaar niet opbrengen,<br />

laat staan dat er dan voldoende zorgpersoneel<br />

is. In 2020 werkten er 1,4 miljoen mensen in de zorg. Dat<br />

betekent een op de zeven werkenden. In 2040 zullen er<br />

volgens berekeningen van de SER meer dan twee miljoen<br />

mensen nodig zijn in de zorg. Dat is dan een op de vier<br />

werkenden! Dat gaat echter niet gebeuren en dat is de<br />

ook de insteek van mijn lezingen. Apparaten zijn nu zo<br />

klein dat je ze vaak als ‘wearables’ aan je pols kunt dragen<br />

en – heel belangrijk – bovendien makkelijker te bedienen<br />

zijn, waardoor digitale technologie bereikbaar wordt<br />

voor veel meer mensen. Met een speciale app op een<br />

Apple-horloge kun je een ECG (hartfilmpje) maken en binnenkort<br />

zelfs je glucosewaarde meten als je diabetes<br />

hebt. Naalden zijn niet meer nodig.” Lucien Engelen geeft<br />

twee voorbeelden: “Je kunt je nu al niet meer voorstellen<br />

dat iemand naar de huisarts of het ziekenhuis gaat om zijn<br />

gewicht te laten meten. Tegenwoordig zijn er al digitale<br />

weegschalen die je gewicht via het persoonlijke dossier<br />

rechtstreeks naar het ziekenhuis sturen. Bloeddruk zelf<br />

meten gebeurt al en is over enkele jaren ook heel normaal.<br />

Daarnaast is er in de fysieke en mentale gezondheidszorg<br />

steeds meer aandacht voor preventie, waardoor de zorgvraag<br />

ook daalt. Ook gaan we wat doen voor mensen die<br />

financiële problemen hebben en daardoor ook ongezonder<br />

zijn.” Voorkomen is ook hier beter dan genezen.<br />

Apotheek in de hypermarkt<br />

Voor onze gezondheid moeten we naar de winkel, vindt<br />

Lucien, of zoals hij het noemt ‘Van 'HEALTHcare' naar<br />

'health'. “Flappentappen vind je, net als postbalies tegenwoordig<br />

meestal als laatste bastion in winkels en supermarkten.<br />

Waarom moeten we nog naar een aparte<br />

apotheker om onze medicijnen te halen en kunnen we dat<br />

bij herhaalrecepten niet gewoon doen bij het Kruidvat?”<br />

In Engeland zijn apotheken al vaak (nog niet overal) onderdeel<br />

van grote hypermarkten zoals Tesco en ASDA,<br />

die zeven dagen per week open zijn. “Tesco gaat nú breder<br />

opschalen en ook gezondheidsadvies geven. Net als<br />

het Kruidvat in Nederland gebeurt dat door gekwalificeerd<br />

personeel. "Ik zou dat graag ook in een Nederlandse<br />

'retail setting' zien en ben daarover aan het verkennen<br />

74<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

met bijna alle grote partijen. De centrale vraag daarbij is: hoe<br />

kan retail helpen om dertig procent van het huidige zorgverleningsaanbod<br />

uit de gezondheidszorg te halen door samen<br />

deze grote uitdaging aan te gaan.” Dat betekent dus niet dat<br />

we de dokter en de verpleegkundigen naar het Kruidvat of AH<br />

sturen.” Zij zijn keihard nodig in de ziekenhuizen en de huisartsenpraktijken,<br />

maar dit soort initiatieven waarbij mensen<br />

meer zelf doen, schept wel ruimte waardoor zorgverleners<br />

ook daadwerkelijk zorg kunnen verlenen. Zij hoeven immers<br />

ook niet meer veertig procent van hun tijd achter een scherm<br />

te zitten om gegevens in te voeren. Lucien Engelen werkt anderhalve<br />

dag per week in het Laurentius Ziekenhuis in<br />

Roermond. In een zelfmeetkiosk kunnen patiënten in een<br />

soort Sinterklaasstoel gaan zitten. Ze stoppen een arm in een<br />

‘mouw’ en hun bloeddruk wordt gemeten en een vinger in een<br />

opening en de saturatie is bekend. Die data komen rechtstreeks<br />

in het patiëntendossier van het ziekenhuis terecht.<br />

“Daarvoor hoef je straks niet meer naar het ziekenhuis, dat kan<br />

ook bijvoorbeeld bij de Jumbo of in het outletcentrum.” De<br />

vraag die Lucien zich daarbij stelt is: ‘hoe kunnen wij daar in<br />

een soort concept store dingen uitproberen en de burger eerder<br />

betrekken bij zijn of haar eigen gezondheid, zonder dat dat<br />

belerend overkomt?’ “Je moet mensen niets opleggen, maar<br />

verleiden. Niet alleen consumenten, maar ook werknemers.<br />

Werkgevers moeten met behulp van digitaal gereedschap en<br />

wellicht in retailachtige constructies hun medewerkers beter<br />

ondersteunen en binden, zeker in deze tijd van de ‘War for talent’,<br />

want dat werkt preventief als het gaat om hun<br />

gezondheid.”<br />

‘Digichonders’<br />

Zitten consumenten/patiënten en het bedrijfsleven in binnenen<br />

buitenland (het gezondheidszorgprobleem speelt wereldwijd)<br />

op Luciens ideeën te wachten? “Consumenten zijn verwend,<br />

die krijgen alles al online als ze dat willen, maar<br />

sommigen moeten nog wel de mentale horde nemen om op<br />

dezelfde manier met hun gezondheid om te gaan. Met privacy<br />

en data zit het inmiddels wel goed. De detailhandel is een<br />

ander verhaal. De retail verkent dit veld op dit moment, veelal<br />

in het buitenland, maar ook meer en meer in Nederland.<br />

Tijdens lezingen laat ik zien dat bijna elk bedrijf een rol kan<br />

spelen in het bredere pakket van de Duurzame<br />

Ontwikkelingsdoelen en zo eraan kan bijdragen dat iedereen<br />

zolang mogelijk gezond blijft. Dat geldt voor medewerkers én<br />

klanten.” Dingen bij het Kruidvat doen die nu in de huisartsenpraktijk<br />

plaatsvinden en zelf allerlei gezondheidswaarden meten.<br />

Het digitale naar de mensen brengen kan gevaarlijk zijn<br />

voor hypochonders (mensen die overmatig bang zijn dat ze<br />

‘Hoe gaan we dertig<br />

procent van het huidige<br />

zorgverleningsaanbod uit<br />

de gezondheidszorg halen?<br />

Door samenwerking<br />

met retail?’<br />

een ernstige lichamelijke ziekte hebben, terwijl hiervan uit onderzoek<br />

niets blijkt). “Dat risico is er zeker. Het is zelfs een actueel<br />

fenomeen. Er zijn nu ook hypochonders die wekelijks om<br />

acht uur in de wachtkamer zitten, maar er is een nieuwe variant:<br />

de digichonders. Hier ligt een grote kans, want hen kunnen<br />

we duidelijk maken dat ze niet naar de exacte nummertjes<br />

moeten kijken, maar naar de grote lijn. Vroeger had je<br />

boven 37,5 graden verhoging, nu gaat geen kip meer met 38<br />

graden naar de dokter, omdat we weten dat het niet om dat<br />

ene cijfer, maar om de ‘range’ gaat waarbinnen zich dat beweegt.<br />

Een keer een wat hogere bloeddruk is niet erg als die<br />

meestal goed is, maar drie dagen lang hele hoge waarden is<br />

reden de arts te bellen.” Dat is de nieuwe werkelijkheid.<br />

We kunnen in onze maatschappij niet alles in één keer voor elkaar<br />

krijgen. Zolang de nieuwe apparatuur en mogelijkheden<br />

duur zijn zullen alleen beter gesitueerden er gebruik van maken,<br />

maar de geschiedenis leert dat ze daarna voor iedereen<br />

bereikbaar zijn. Iedereen heeft nu een smartphone en internettoegang.<br />

Dat leek een anderhalf decennium geleden nog<br />

een utopie. Wanneer is wat Lucien Engelen nastreeft meer<br />

normaal dan bijzonder? Lucien: “Daar heb ik wat minder goed<br />

nieuws. Ik kom uit Limburg, ben katholiek opgevoed, maar<br />

niet meer praktiserend en benoem in mijn lezingen toch dat<br />

iets negen van de tien keer die zeven Bijbelse jaren nodig heeft<br />

om van een idee tot mainstream te komen. Bij ongewijzigd beleid<br />

verdubbelt de zorgvraag, zijn er te weinig mensen werkzaam<br />

in de zorg en wordt die bijna twee keer zo duur. Als we<br />

echter alles snel maar verantwoord wetenschappelijk kunnen<br />

onderbouwen is er een kansje dat tegen 2030 een belangrijk<br />

deel van de dingen waar ik het over heb is gerealiseerd en dan<br />

bedoel ik met name dat de retail verantwoordelijk is voor dertig<br />

procent van het huidige gezondheidszorgbestel en op betaalbare<br />

wijze zorg levert.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 75


THEATERVOORSTELLING<br />

<strong>2022</strong>-<strong>2023</strong><br />

bekijk de speellijst<br />

KIJK OP<br />

NTK<br />

.NL<br />

DE BEKENDSTE HISTORICUS VAN<br />

NEDERLAND GAAT OP HUMORISTISCHE<br />

WIJZE EN MET DIEPGAANDE<br />

KENNIS IN OP ACTUALITEITEN EN<br />

MAATSCHAPPELIJKE VRAAGSTUKKEN<br />

PROF. DR.<br />

MAARTEN<br />

VAN ROSSEM<br />

© FOTOGRAFIE: CASPER RILA | ONTWERP: SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong><br />

76<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


s e i z o e n<br />

<strong>2022</strong><br />

<strong>2023</strong><br />

bekijk de speellijst<br />

THEATERVOORSTELLING<br />

Henk-Jan Koershuis<br />

Hoe word ik gezond 90?<br />

De meest wervelende en energieke theatershow van het land.<br />

In recordsnelheid dringt zijn gouden boodschap bij je binnen!<br />

© HARM DOMMISSE PHOTOGRAPHY<br />

Let op: een bezoek aan deze voorstelling verhoogt het risico om negentig te worden!


ERF-, SUCCESSIERECHT EN WETTEN<br />

PROF. MR. DR. BERNARD SCHOLS<br />

Festivalbezoekers<br />

leren alles over het<br />

samenlevingscontract<br />

Door Jacques Geluk<br />

Praten én lezen over erfrecht, successiebelasting en wetteksten is dankzij prof. mr. dr.<br />

Bernard Schols steeds minder saai. Deze man van uitersten, die alles van twee kanten<br />

bekijkt, spreekt voor rechters en advocaten, notarissen en ondernemers, maar ook onlangs<br />

nog voor jongeren en jong-voelenden tijdens muziek- en motorcrossfestival Zwarte Cross<br />

in Oost Gelre. In de boekjes ‘Voorkom ruzie bij de kist’ en ‘Voorkom ruzie in bed’, die hij<br />

samen met journalist Heidi Klijsen heeft geschreven, geeft Bernard mét humor serieuze<br />

fiscale en erfrechtelijke tips en prikkelt hij relaties, wat (juridische en emotionele) ellende kan<br />

voorkomen en soms veel kan opleveren.<br />

© PIM EVERS<br />

In de gemeente Oost Gelre spreekt hij tussen het muziek-<br />

en motorgeweld door over het samenlevingscontract.<br />

Lekker boeien, zou je zeggen, maar prof. Bernard<br />

Schols weet het zo te brengen dat zijn toehoorders het<br />

nooit meer vergeten. “In Nederland bestaat officieel een<br />

wederzijdse zorgplicht. Dat betekent dat iedereen moet<br />

meebetalen aan de kosten van de huishouding. Tijdens<br />

de Zwarte Cross gaan er heel wat kratjes Grolsch door.<br />

Dan slaat het aan als je de samenwonende festivalbezoekers<br />

meegeeft dat ze bij de notaris moeten verklaren dat<br />

ze aan dat kratje meebetalen. Wanneer hij die zin opneemt<br />

in het samenlevingscontract is dat voldoende om<br />

ervoor te zorgen dat ze geen 40 procent erfbelasting hoeven<br />

betalen bij het overlijden van de partner en zelfs recht<br />

hebben op de vrijstelling van 6,5 ton die ook geldt voor<br />

gehuwden. Dat kratje vergeten ze nooit meer. Die verklaring<br />

kan tonnen opleveren, dus ik wil nooit meer horen dat<br />

500 euro voor de notaris duur is”, zegt Bernard. “Pas was<br />

er iemand die dat zinnetje over het meebetalen aan de<br />

huishoudkosten van de huishouding er niet had instaan.<br />

Hij was over de datum (43 jaar), maar dacht een jubeltonnetje<br />

van zijn ouders te kunnen krijgen omdat hij een jongere<br />

partner had. De belastinginspecteur miste dat ene<br />

zinnetje en die jubelton ging niet door.”<br />

Bernard Schols is altijd extreem onder de indruk geweest<br />

van de erfrecht- en belastingregels als zodanig, maar is<br />

nu op het punt gekomen dat het voor hem niet meer alleen<br />

gaat om een juridische techniek. “Alles rondom<br />

schenken en ervan gaat gewoon over het leven. De mooiste<br />

dingen gebeuren bij leven als je ervan geniet. Zoals<br />

bijvoorbeeld kinderen en kleinkinderen wat geven voordat<br />

je doodgaat. Het is mooi hen bij leven te zien genieten,<br />

bijvoorbeeld van de computer die ze zelf niet hadden<br />

kunnen kopen, daarom het ik de spreuk ‘schenken is erven<br />

zonder te sterven’ bedacht.” Nadenkend: “Eigenlijk<br />

is de dood een hoogtepunt, de stok achter de deur van<br />

een gelukkig leven, want ze laat je nadenken of je niet alles<br />

uit het leven moet halen voordat je je laatste adem uitblaast<br />

(misschien niet alles, want je hebt nog wat geld<br />

over dat je niet hebt opgemaakt en dat alsnog naar de nabestaanden<br />

gaat).” In de finale fase, de afwikkeling, van<br />

de inmiddels weer afgeschafte jubelton kun je nu het eerste<br />

deel van 50.000 euro nog schenken en volgend jaar<br />

het restant, zelfs op je sterfbed. Dat soort fiscale prikkels,<br />

met name de vrijstellinkjes, kan heel wat opleveren en zijn<br />

ook nodig om mensen aan de gang te krijgen en een testament<br />

op te laten maken. Ik heb er in elk geval veel lol<br />

aan om het te vertellen en er ook een goed gevoel bij.”<br />

78<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

Nieuw: het levenstestament<br />

Een testament geldt als je geen boe of bah meer kunt<br />

zeggen, omdat je overleden bent, een levenstestament<br />

stel je op wanneer je nog bij zinnen bent voor het<br />

geval je ‘niet volledig overlijdt, de dingen wat moeilijker<br />

kunt of er geestelijk niet meer bent’. “Je kunt dan<br />

niet alleen nog zelf naar de plaatjes luisteren die ze op<br />

je begrafenis gaan draaien, maar ook op je sterfbed het<br />

jubeltonnetje uitdelen. We hoeven je niet wakker te<br />

maken, als alles al klaarligt in de vorm van dat getekende<br />

levenstestament. Dus ook als je op dat moment niet<br />

meer bij zinnen bent.” In zijn boek ‘Voorkom ruzie bij<br />

de kist’ geeft Bernard Schols het voorbeeld van<br />

Angelique die in haar levenstestament heeft opgenomen<br />

dat bewind, mentorschap of curatele niet behoeven<br />

te worden aangevraagd. ‘Angelique vindt de rechter<br />

aan haar kant, omdat een levenstestament expliciet<br />

als doel heeft zelf te bepalen wie jou mag vertegenwoordigen’.<br />

Zij wijst haar twee jongste kinderen aan.<br />

De oudste zoon krijgt nul op het rekest als hij de rechter<br />

vraagt een externe bewindvoerder aan te stellen,<br />

omdat de verstandelijk vermogens van zijn moeder<br />

achteruit gaan. “Een levenstestament is een soort volmacht,<br />

waardoor je belangrijke beslissingen naar voren<br />

haalt als het nog kan.” Een wilsbeschikking geldt<br />

niet meer als je dementeert. Een levenstestament is<br />

precies het omgekeerde en blijft geldig. “Dat is een<br />

hele nieuwe cultuur, maar pas wel op voor misbruik.”<br />

Testament toont wie je bent<br />

“Toon mij je testament en ik vertel u wie u bent. Besef<br />

dat testamenten er niet zijn voor jezelf, maar voor de<br />

mensen wier leven doorgaat. Veel mensen willen er<br />

niet over praten en niet te lang nadenken of het niet<br />

asociaal is dat ze geen testament hebben. Ze hebben<br />

wel een brandverzekering, want dan zijn ze er zelf misschien<br />

nog, maar geen brandverzekering voor aan het<br />

einde van hun leven. We kloten wat dat betreft maar<br />

wat aan, maar moeten het uiteindelijk niet verkloten. In<br />

de laatste fase kun je nog dingen rechtzetten. In de internationale<br />

succesbelastingregels en het internationale<br />

erfrecht zijn verbeteringen, maar of je je kind mag<br />

onterven is overal anders. De tendens is dat je daarmee<br />

steeds verder kunt gaan. Een van de redenen is<br />

dat ook de gemeenschapszin verandert. Mensen zijn<br />

minder vaak lid van een bepaalde groep en individueler<br />

dan vroeger.” Daar komt bij dat er steeds meer<br />

echtscheidingen zijn, één partner gedurende het ganse<br />

leven is zeldzamer geworden, en dat er steeds meer<br />

wordt onterfd en uitgesloten. De schoonzoonclausule<br />

is daarvan een voorbeeld, maar je kunt ook verdergaan.<br />

In Nederland kun je eigenlijk je eigen kinderen<br />

niet helemaal onterven, maar – zo schrijft Bernard in<br />

zijn boek – ‘wie veroordeeld is voor een misdrijf jegens<br />

de overledene, waar in theorie een gevangenisstraf op<br />

staat van tenminste vier jaar, is onwaardig om te erven’.”<br />

Het erfrecht dateert uit 1838, maar is in 2003 gemoderniseerd.<br />

Erfrecht gaat langzaam. Dat (nog immer<br />

geldige) oude testament weerspiegelt niet een<br />

cultuur die mensen onterft. Sinds 2010, dankzij een<br />

uitzending van ‘Radar’, dringt langzaam door dat een<br />

modern testament wel toestaat een kind te onterven,<br />

maar dat die wel recht houdt op zijn legitieme portie –<br />

de erfrechtelijke vergoeding in geld die een onterfd<br />

kind kan claimen op de nalatenschap.<br />

Wie er alles over wil weten zou naast ‘Ruzie bij de kist<br />

– 101 spraakmakende erfrechtelijke kwesties en fiscale<br />

tips’ ook ‘Voorkom ruzie in bed – 101 juridische tips<br />

en relatieprikkels’ moeten lezen. Beide boekjes met<br />

een fijnproevers- en een inspiratieregister en achterin<br />

veel informatie over wetten en regels<br />

die van pas kan komen. Ook<br />

in het tweede boek vele<br />

voorbeelden in de<br />

vorm van met humor<br />

opgeschreven korte<br />

verhalen, die duidelijk<br />

maken waarover<br />

het gaat. Wie een of<br />

beide boekjes leest<br />

heeft de relatief beperkte<br />

investering er<br />

zo uit!<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 79


H<br />

T<br />

K<br />

O<br />

R<br />

L<br />

D<br />

-<br />

B<br />

R<br />

I<br />

N<br />

W<br />

G<br />

I<br />

N<br />

E<br />

G<br />

O<br />

N<br />

T<br />

E<br />

G<br />

D<br />

E<br />

L<br />

O W<br />

Begin jaren negentig vlucht<br />

Mardjan Seighali, een jonge<br />

moeder met twee kleine<br />

kinderen, van Iran naar<br />

Nederland. Ze zet hier alles op<br />

alles om haar leven betekenis<br />

te geven, na alles wat ze heeft<br />

doorstaan in de Iraanse<br />

gevangenis. Nu ruim drie<br />

decennia later wordt ze gezien<br />

als energieke leider, die zich als<br />

bestuurder inzet voor<br />

mensen(rechten) en<br />

vluchtelingen. Ze wil hen<br />

helpen, net als zij, regisseur te<br />

worden over hun eigen leven.<br />

Onder meer door haar<br />

levensverhaal te delen in haar<br />

samen met Job Hulsman<br />

geschreven inspirerende boek<br />

‘Tot op de dag’, op podia,<br />

tijdens lezingen, in de media en<br />

bij organisaties.<br />

© JORDI SLOOTS<br />

80<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


INCLUSIE, VRIJHEID, GELIJKHEID<br />

MARDJAN SEIGHALI<br />

Bekijk profiel<br />

Wereldburgers hebben de<br />

regie over hun eigen leven<br />

Door: Jacques Geluk | Fotografie: Walter Kallenbach<br />

Wereldburgerschap heeft de toekomst, vindt<br />

Mardjan Seighali, die ook als voorzitter van het<br />

Humanistisch Verbond, onafgebroken werkt<br />

aan haar ideale wereld: een vrije, menselijke samenleving<br />

die plek biedt aan iedereen. “Voor vluchten kies je<br />

niet, maar uiteindelijk word je zoals ik genoodzaakt stappen<br />

te zetten. Ik moest een weg kiezen die mij dichter zou brengen<br />

bij veiligheid, vrijheid en een perspectief voor mij en mijn kinderen.<br />

Die achtergrond speelt zeker mee bij mijn opvatting dat<br />

we in principe als mens op de wereld zijn om van betekenis te<br />

zijn voor onze medemensen, de natuur en alles dat daarbij<br />

hoort. Daarom ben ik ook humanist.”<br />

Mardjan heeft sinds ze in Nederland is geen dag stilgezeten.<br />

Ze heeft met de stichting Vluchtelingen Studenten UAF veel<br />

bereikt en is na negen jaar opgestapt als directeur om een wat<br />

breder perspectief te krijgen op het sociale domein en te ervaren<br />

wat het betekent menselijk-maatschappelijk actief te<br />

zijn. “Ik heb altijd gezocht naar zingeving. Die heb ik gevonden<br />

door mij verder te ontwikkelen in het van betekenis zijn<br />

voor mijn medemens. Iedereen heeft daarvoor zijn eigen talent<br />

en bij mij ligt dat op het bestuurlijke, leidinggevende vlak.<br />

Ik heb geleerd hoe je regisseur wordt over je eigen leven, dat<br />

past bij mij en stelt me in staat mij in te zetten voor mensgerichte<br />

maatschappelijke organisaties. Meteen toen ik aankwam<br />

in Nederland heb ik om dat te leren en om te voorkomen<br />

dat ik met mijn gezin in het sociaal-culturele lagere deel<br />

van de samenleving zou terechtkomen, een opleiding gevolgd.<br />

Ik wilde al het mogelijke uit het leven halen. Hoe ik dat<br />

heb gedaan wil ik graag doorgeven, zodat ik ook anderen een<br />

betere uitgangspositie kan geven en hen kan overtuigen ook<br />

voor anderen beschikbaar te zijn. Mensen kunnen wel een ijzeren<br />

discipline hebben, maar er zijn altijd andere mensen nodig<br />

– leiders of mensen in een bepaalde positie – om een netwerk<br />

te creëren en toegankelijk te maken. De wereldburger<br />

heeft de toekomst, maar we moeten ook een situatie creëren<br />

waarin mensen zich in die richting kunnen ontwikkelen.”<br />

“Ik kan slim en intelligent zijn en afstuderen, maar als niemand<br />

mij de kans biedt ervaring op te doen en te leren, dan hebben<br />

zij mij iets ontnomen én ook zichzelf”, vervolgt Mardjan. “Ik zie<br />

het delen van mijn verhaal dan ook als een belangrijk middel<br />

om mensen te inspireren: je kunt van ver komen, maar ook<br />

meedoen. Eerst ben je zelf op zoek naar perspectief en als je<br />

dat hebt moet je het ook creëren voor andere mensen. Niet<br />

vanuit een soort dankbaarheid, maar vanuit wederkerigheid.”<br />

Bevlogen zegt ze: “Het zijn niet alleen mensen die hun land<br />

(moeten) verlaten die perspectief zoeken. Ook in Nederland<br />

zijn er genoeg gezinnen die nooit kansen krijgen. Ik ken de<br />

klassieker ‘Kees de jongen’ van Theo Thijssen en denk dat<br />

zulke kinderen nog steeds in de Nederlandse samenleving<br />

rondlopen. Natuurlijk zijn zij ook zelf verantwoordelijk voor het<br />

grijpen van hun kansen, maar we hebben allemaal de verantwoordelijkheid<br />

een betere uitgangspositie voor hen te<br />

creëren.”<br />

Diversiteit en inclusie<br />

“Tijdens lezingen praat ik over vrijheid en leg dan al snel de relatie<br />

met kansen die je kunt creëren en toegankelijk<br />

maken, zodat iedereen zich verder<br />

kan ontwikkelen.<br />

Ik praat ook over gelijkheid in een<br />

samenleving waarin mensen tot<br />

hun recht komen. Het gaat tegenwoordig<br />

erg over diversiteit en inclusie.<br />

Ik houd het bij inclusie, want<br />

dat betekent dat iedereen kan meedoen.<br />

Nederland wordt helaas minder<br />

tolerant, zeker als het gaat om<br />

vluchtelingen, het is tijd dat we teruggaan<br />

naar de kern en ons afvragen<br />

waarom we op aarde zijn. We<br />

moeten voorbij het egoïsme.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 81


SOCIALE ARCHITECTUUR<br />

FLORIS ALKEMADE, ARCHITECT<br />

Dreiging als de motor<br />

van vernieuwing<br />

Door: Jacques Geluk<br />

Architect Floris Alkemade is sinds maart Ridder in<br />

de Orde van de Nederlandse Leeuw. ‘Als<br />

Rijksbouwmeester heeft hij van 2015-2021 ‘een<br />

exceptionele bijdrage geleverd aan de aanpak van<br />

complexe maatschappelijke opgaven op het<br />

terrein van migratie, wonen en klimaat’. Ook is<br />

hem dit jaar de Grote Maaskantprijs toegekend<br />

‘vanwege zijn vele verdiensten in zijn vakgebied’.<br />

Als spreker deelt hij het verhaal van deze tijd dat<br />

verteld móet worden. Door bouwstops kantelt de<br />

hele bouwcultuur. “Dat is geen dreigend verlies,<br />

maar een nieuwe doorstart.”<br />

Met de koninklijke onderscheiding wordt niet alleen<br />

Floris Alkemade’s intensieve betrokkenheid geëerd bij<br />

rijksvastgoedprojecten, zoals de renovatie van het<br />

Binnenhof en Paleis Huis ten Bosch. Hij heeft de onderscheiding<br />

ook gekregen vanwege de kracht van verbeelding<br />

die zijn Rijksbouwmeesterschap typeert: ‘Hij<br />

daagde ontwerpers uit door middel van ontwerpprijsvragen<br />

om niet alleen te kijken naar fysieke ontwerpen,<br />

maar tegelijkertijd naar grote maatschappelijke opgaven,<br />

zoals het tekort aan (betaalbare) woningen, eenzaamheid<br />

onder ouderen, verduurzaming van kerkgebouwen<br />

en nieuwe perspectieven voor het platteland’.<br />

Over architectuur en zijn sociale bewogen- en bevlogenheid<br />

gaan veel van zijn lezingen en presentaties.<br />

De nu aanstaande uitvoering van de renovatie van het<br />

Binnenhof maakt hij niet meer van dichtbij mee als<br />

Rijksbouwmeester. “Dat is een wisselfunctie die je tussen<br />

drie en vijf jaar bekleedt. Ik heb het uiteindelijk zes<br />

jaar gedaan, omdat ik het een goed idee vond in elk geval<br />

de ontwerpfase mee te helpen afronden. Het was<br />

ontzettend leuk de professionals te selecteren, de planuitwerking<br />

te begeleiden en contact te houden met de<br />

architecten die zich met dit complexe ontwerp bezighouden.<br />

Natuurlijk had ik ook wel de uitvoeringsfase<br />

willen begeleiden, maar de essentie<br />

van het Rijksbouwmeesterschap is<br />

juist dat het een roulerende functie is<br />

en dat tevoren bekend is dat je die ook<br />

weer moet loslaten. Mijn opvolger kan zich<br />

nu vooral op de uitvoering storten.” Het<br />

Rijksbouwmeesterschap op zich heeft hij ervaren als<br />

mooie én grote eer, die ‘wel met heel hard werken gepaard<br />

gaat’. “Dat komt doordat je daardoor in staat<br />

bent, los van politieke of commerciële belangen, echt<br />

over de kwaliteit na te denken van de architectuur en de<br />

regering te adviseren op het gebied van architectuur en<br />

stedenbouw.”<br />

© MARC DRIESSEN<br />

Binnenhof is een grote rijkdom<br />

Over zijn grootste project als Rijksbouwmeester, de renovatie<br />

van het Binnenhof, kan Floris Alkemade boeiend<br />

vertellen. “In het oude gedeelte is geprobeerd een<br />

aantal zaken in de oorspronkelijke staat te herstellen.<br />

Zo'n gebouw erodeert in het gebruik en door aanpassingen.<br />

Dat levert een mooi spel op tussen de verbeeldingskracht<br />

van architecten en de aarzeling van gebruikers<br />

om verandering toe te laten.” Volgens Alkemade<br />

zijn onder anderen politici ‘niet getraind om in dit soort<br />

architectuur en processen van verandering te denken’.<br />

“Ik was graag verdergegaan met het terugbrengen van<br />

een aantal oorspronkelijke onderdelen. Bijvoorbeeld de<br />

hofkapel, het oudste deel van het Binnenhof. Die herken<br />

je nu niet als een apart deel, maar het weer in beeld<br />

brengen van de oude afbakening, bestaande uit mooie<br />

kappen, zou te veel verschuivingen hebben veroorzaakt.<br />

Als ik zie wat wel lukt ben ik blij. Het Binnenhof is<br />

wereldwijd één van de oudste regeringscentra. Puur kijkend<br />

met een architectenblik lijkt het niet te kloppen.<br />

Oude en nieuwe gedeelten en stijlen door elkaar. Toch<br />

voelt het als een prachtig afgewogen geheel en een grote<br />

rijkdom voor het land.”<br />

82<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Een opmerkelijk gebrek aan angst<br />

In een bouwcultuur en het verlengde daarvan vormt zich de<br />

hele cultuur, vindt Floris Alkemade. “Nederland heeft ontzettend<br />

goede architecten die over de hele wereld gekend en geroemd<br />

worden, dus laten we dat kapitaal ook daarvoor inzetten.<br />

Buitenlanders hebben het vaak over de prachtige<br />

architectuur in onze steden. Opmerkelijk lijkt het, doordat we<br />

in Nederland het vermogen hebben met lage budgetten te werken.”<br />

Waarschijnlijk leidt dat juist tot de creativiteit en verbeeldingskracht<br />

die onze gebouwen soms heel bijzonder maken.<br />

“En een neiging tot een zekere vrijmoedige ongehoorzaamheid.<br />

Radicale voorstellen, als de tijd of de situatie daarom vragen,<br />

onthullen dat er een opmerkelijk gebrek aan angst heerst<br />

onder Nederlandse architecten. Dat doet de architectuur veel<br />

goed”, vult Floris Alkemade aan. Gooien bouwstops nu roet in<br />

het eten? “Hét verhaal van deze tijd. We staan echt op het punt<br />

dat een hele bouwcultuur gaat kantelen.”<br />

Nieuwe ontwerpvrijheid<br />

Is dat niet zonde? “Nee, juist het begin van een prachtige nieuwe<br />

doorstart. Zo vormen bouwculturen zich. Een voorbeeld.<br />

Na de Tweede Wereldoorlog verdween hout uit de woningbouw.<br />

We moesten door de wederopbouw en een naoorlogse<br />

geboortegolf snel huizen produceren, dus werd alles van beton<br />

met een bakstenen bekleding. Nu komt hout terug, want<br />

we moeten bouwen zonder stikstof en CO₂-uitstoot. Toch is<br />

die omschakeling niet gemakkelijk, want we willen altijd alles<br />

blijven doen zoals we het deden. Dan loop je vast. Dit kan echter<br />

het moment zijn een aantal kantelingen in gang te zetten en<br />

een andere wending te geven aan onze bouwcultuur en architectuur.”<br />

Het zou, volgens de architect, goed zijn opnieuw te<br />

leren nadenken over houtgebruik in de bouw. Nederlanders<br />

willen immers niet in blokhutten wonen. “Hout als materiaal<br />

komt terug in een andere vorm. Dat geeft ons een compleet<br />

andere ontwerpvrijheid en dat beginnen opdrachtgevers te<br />

ontdekken. We staan aan de vooravond van een leuke wending<br />

met ‘bio based’ architectuur, die bovendien goed te prefabriceren<br />

is.” Alkemade vindt het ook een mooi moment om<br />

– in combinatie met ‘van het gas af gaan’ – te beginnen met het<br />

vergroenen van wijken, die daardoor beter tegen hittestress<br />

kunnen. Tegelijk moeten we wijken verdichten, door nieuwe op<br />

bestaande woningen te bouwen of tegen blinde kopgevels.<br />

Ontwerptechnisch is dat volgens hem eenvoudig en levert tien<br />

procent verdichten al gauw 800.000 nieuwe woningen op.<br />

“Bedreigingen, zoals mensen de huidige situatie zien, kunnen<br />

een prachtige motor zijn voor het in gang zetten van een keten<br />

van verrassende essentiële vernieuwingen.” Daarnaast moeten<br />

we kijken naar meer mogelijkheden om mensen te laten<br />

doorstromen en andere woonvormen te omarmen, waaronder<br />

ook hofjes met een gedeelde tuin.”<br />

Sociale ombouw voormalig klooster<br />

Floris Alkemade heeft in 2008 zijn eigen ontwerpbureau FAA –<br />

en later BAU+, opgericht, na jarenlang voor het internationale<br />

Bekijk profiel<br />

architectenbureau OMA in Rotterdam te hebben gewerkt. “Ik<br />

werkte vooral vanuit Brussel, Parijs en Sint-Oedenrode, maar<br />

heb dat op een laag pitje gezet toen ik Rijksbouwmeester<br />

werd. Nu doe ik weer architectuuropdrachten. Ik ben bezig met<br />

verschillende projecten. Zoals de ombouw van het voormalige<br />

klooster van de Zusters Franciscanessen in Veghel, wier gemiddelde<br />

leeftijd nu rond de negentig is. Veel projectontwikkelaars<br />

azen op het gebouwencomplex met prachtige tuin, maar<br />

de zusters gaan niet voor het geld en kiezen voor een sociale<br />

agenda. Dat is precies de agenda die ik als Rijksbouwmeester<br />

voortdurend gevoerd heb.”<br />

Alkemade is samen met een aantal mensen bezig een grote<br />

mix van verschillende woningtypes te realiseren, ook voor<br />

zorgbehoevenden. “Dat sluit aan bij het idealisme van de zusters<br />

die hun gedachtegoed op die plek willen laten voortleven.”<br />

De buitenkant van het klooster blijft, er komt een aantal gebouwen<br />

bij en de tuin, het park, wordt openbaar. “Ik vind het belangrijk<br />

als architect de esthetiek van het ontwerpen en het<br />

vakmanschap te beheersen, maar dat is de helft van het vak.<br />

De andere helft gaat over de vraag voor wie je het doet. Heb je<br />

maatschappelijk bewustzijn? Dat is eigenlijk te veel ondergesneeuwd<br />

in de afgelopen decennia. Architectuur en projectontwikkelaars<br />

zijn te zeer verweven geraakt. Vanuit projectontwikkelaars<br />

totaal begrijpelijk, maar ik vind dat je als architect<br />

een eigen verhaal op moet houden. Daar vertel ik graag over.”<br />

Revolutionaire tijd<br />

“Architectuur is een deel van een veranderingsproces dat voor<br />

veel domeinen in onze cultuur geldt en op ons afkomt. We<br />

moeten daar niet bang voor zijn, maar beseffen dat we met de<br />

juiste verbeeldingskracht en creativiteit een verandering in<br />

gang kunnen zetten waarvan we uiteindelijk allemaal plezier<br />

beleven. “Wetenschappers moeten beroepsmatig blijven twijfelen<br />

aan wat ze zeker denken te weten en voortdurend verder<br />

zoeken. Kunstenaars, daar reken ik ook onze ontwerpers onder,<br />

moeten zeker weten waaraan zij twijfelen. Een gespiegeld<br />

universum, maar wel gespecialiseerd in veranderingsprocessen.<br />

Onze politiek en onze markt zijn vooral ingericht op simpele,<br />

snelle veranderingen. Maar een jaar vooruitkijken lijkt al<br />

veel. De vragen waarmee we tijdens crises te maken hebben<br />

vragen om veel verder vooruitdenken, met ook meer integraliteit.<br />

Alleen in fundamentele veranderingen ligt nu nog een weg<br />

naar voren. Wetenschappers denken als ontwerpers. Bij beiden<br />

komen de benodigde improvisatie, creativiteit, verbeeldingskracht<br />

en veranderprocessen naar voren. Het zijn geen<br />

gemakkelijke tijden, maar wel zeldzaam relevant. Ik vertel een<br />

optimistisch verhaal. Daarover moet het gaan en daar ligt de<br />

echte opgave, want het kost geen enkele moeite doemscenario's<br />

als het eindpunt te zien. Gelukkig is dat ook niet nodig,<br />

zonder het in de gaten te hebben, zitten we in een enorme revolutionaire<br />

tijd.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 83


COLUMN<br />

GERD-JAN POORTMAN<br />

Winnen in een race rond de wereld doe<br />

je niet alleen! Teamwork begint bij jezelf!<br />

Leiderschap | Teambuilding<br />

Bekijk profiel<br />

“Om in de Volvo Ocean Race te presteren moet alles kloppen! Maar of je het nu hebt over keuzes maken,<br />

materiaal ontwikkelen, strategie bepalen of tactiek uitvoeren, het zijn toch altijd weer de mensen die<br />

door goed samenwerken het verschil maken. De leden van het team maken namelijk vaak ‘The final call’.<br />

Teamwork in mijn ogen is optimaal gebruik maken van<br />

het beschikbare talent en zorgen dat ieder individu<br />

zoveel mogelijk kan leveren waar zijn of haar motivatie<br />

ligt. Op deze manier kan een team tot op grote<br />

hoogte stijgen.<br />

Het lijkt zo simpel, maar als ik terugkijk op mijn 25 jaar ervaring<br />

als oceaanzeiler kan ik echt zeggen dat we vooral met de<br />

teams waarbij ik met mijn borst vooruit stond – doordat ik het<br />

gevoel had gemotiveerd en vanuit mijn kracht echt van toegevoegde<br />

waarde te zijn – successen boekten! Niet om dat ik<br />

alleen dat gevoel had, maar ieder individu in deze teams. Dit<br />

zorgde voor de extra energie die nodig is om met een team te<br />

presteren. Ik kan ook zeggen dat de teams waarbij dit gevoel<br />

ontbrak vaak minder presteerden.<br />

‘We By Me’<br />

Na mijn actieve racecarrière heb ik mijn gedachten en lessen<br />

samengevat in een soort concept genaamd ‘We By Me’. Dat<br />

betekent: ‘ik neem verantwoordelijkheid voor mijn positie binnen<br />

het team, ik vind het belangrijk mijn eigen drijfveren te weten<br />

en die van mijn teamleden’. Als we vervolgens in elkaar<br />

kunnen investeren door met elkaar te praten en elkaar beter<br />

te leren kennen, dan creëert dit vertrouwen. Met dit vertrouwen<br />

kunnen we vervolgens elkaar goed in onze kracht laten<br />

functioneren. Na de corona-epidemie zijn we nog meer op afstand<br />

gaan werken en daardoor is het zogenaamde koffieapparaatgesprek<br />

op losse poten komen te staan. Het is niet alleen<br />

aan het leiderschap maar ook aan individuele teamleden<br />

om elkaar weer beter te leren kennen en optimaal van elkaars<br />

vaardigheden en kennis te profiteren.<br />

Mijn lezingen en trainingen zijn een hele mooie aftrap voor dit<br />

proces. Ik laat zien door middel van verhalen, video’s uit de<br />

Volvo Ocean Race en mijn ‘We By Me’-concept hoe we dit als<br />

team systematisch hebben weten aan te pakken. ‘Play books’<br />

en Tuckmans ‘Phases of team development’ zijn onderdeel<br />

van de presentatie. Tevens vertel ik wat de geleerde lessen én<br />

emotionele voorbeelden zijn van hoe het niet moet.”<br />

© STEFAN COPPERS<br />

84<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


COLUMN<br />

HÉLÈNE OOSTERHUIS<br />

Bekijk profiel<br />

Ik weet het wel,<br />

maar doe het niet<br />

Gedragsverandering<br />

“Het blijft voor mij iets fascinerends, gedragsverandering. We willen van<br />

bepaalde gewoontes af. We zijn ons er ook van bewust, alleen we doen het niet.<br />

© PETRINA<br />

Ooit heeft iemand tegen mij gezegd:<br />

‘Weten en niet doen is niet weten’.<br />

Misschien krijg je nu gelijk de neiging<br />

om te zeggen: ‘Dat weet ik wel’.<br />

Je weet het niet, anders deed je het wel.<br />

Maar waarom doe je het dan niet?<br />

Er worden boeken over volgeschreven,<br />

wetenschappelijke onderzoeken zijn er<br />

volop en veranderingsmanagement is<br />

hot. Dus er is genoeg informatie over te<br />

vinden.<br />

Natuurlijk weten we al dat ons mensenbrein<br />

ons flink in de maling kan nemen,<br />

zeker als ons reptielenbrein en zoogdierenbrein<br />

het hebben overgenomen.<br />

Ik herken en erken dat direct. Als de zomer<br />

in aantocht is, kijk ik toch weer wat<br />

kritischer naar mijn lijf. Een goede reden<br />

om de bitterbal en het wijntje op een<br />

netwerkborrel over te slaan.<br />

Zogezegd zo gedaan. De eerste ronde<br />

neem ik keurig Spa rood en sla het eerste<br />

hapje over. De tweede ronde gaat<br />

ook prima. Dan komt de derde ronde<br />

met de bitterballen en wijn. Mijn reptielenbrein<br />

besluit direct dat dit heel herkenbaar<br />

en veilig is. Geen reden om te<br />

vechten of vluchten. Mijn zoogdierenbrein<br />

geeft gelijk aan dat ik hier ook veel<br />

plezier aan ga beleven. En al die duidelijke<br />

informatie wordt verzonden naar<br />

mijn mensenbrein. Dat is al wat uitgeput<br />

aan het einde van de dag en besluit direct<br />

de informatie als waarheid aan te<br />

nemen. En geeft de ultieme goede reden.<br />

‘Ah joh je hebt het verdiend, begin<br />

je maandag toch?’<br />

‘Een goede reden om de<br />

bitterbal en het wijntje<br />

op een netwerkborrel<br />

over te slaan’<br />

Herkenbaar?<br />

Is dit bij jou ook herkenbaar? Zo’n heerlijk<br />

logisch excuus dat ervoor zorgt dat<br />

je de slechte gewoonte lekker in stand<br />

kunt houden.<br />

We worden in de maling genomen door<br />

ons overlevingsbrein. Een grote valkuil<br />

bij gedragsverandering is, we gaan voor<br />

het direct korte genot in plaats van de<br />

beloning op langere termijn.<br />

De vraag: ‘Wat wil ik écht en wat doe ik<br />

nu?’ helpt je om even uit die vol automatische<br />

pijn vermijdende piloot te komen.<br />

Wat ook helpt om jezelf af te vragen, wie<br />

wil je zijn en welke gewoontes passen<br />

daarbij?<br />

Als we dit toepassen op de werkvloer<br />

zien we ook dat het doorbreken van<br />

‘slechte’ gewoontes en creëren van<br />

‘goede’ gewoontes een uitdaging is.<br />

We praten goed wat we doen. Helemaal<br />

aan het begin van corona wilde bijna<br />

niemand thuiswerken, want dat was<br />

een gedoe. Sommige organisaties werden<br />

al misselijk bij het idee dat hun<br />

werknemers thuis zouden werken. En<br />

nu willen we liever thuiswerken, want<br />

naar de organisatie komen is een gedoe.<br />

En wat onmogelijk leek is nu toch<br />

een mogelijkheid. We zijn gewoontedieren<br />

die zichzelf snel aanpassen. De<br />

nieuwe gewoonte is automatisch geworden<br />

en daardoor weer veilig en vertrouwd.<br />

Dat is geweldig nieuws. Het laat<br />

zien dat we gewoontes echt kunnen<br />

veranderen, zeker als het plezier en veiligheid<br />

oplevert. Dus zullen we nu alsjeblieft<br />

stoppen met het zeggen van: ‘Zo<br />

ben ik nu eenmaal’. Nee, zo DOE je nu<br />

eenmaal. En wees blij want dat betekent<br />

dat je ook iets anders kunt doen.<br />

En dat we deze kennis in organisaties<br />

kunnen gebruiken om bepaalde gewoontes<br />

te doorbreken voor een beter<br />

en blijvend resultaat.<br />

In mijn lezing ‘Gedragsverandering<br />

zonder terugval’ vertel ik over HOE je<br />

dit kunt toepassen in de praktijk.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 85


MOTIVATIE | LEIDERSCHAP<br />

FRANCESCO WESSELS<br />

Mens, prestaties en goed<br />

leiderschap horen bij elkaar<br />

Door: Jacques Geluk<br />

Wie Francesco Wessels uitnodigt voor een lezing of presentatie over gedrag, leiderschap en de<br />

impact daarvan op prestaties, weet één ding zeker: de mensen lopen vol energie, denkprikkels en<br />

met een lach de zaal uit!<br />

In de verhalen die Francesco tijdens zijn lezingen en<br />

presentaties vertelt, verwerkt hij de thema’s samenwerken,<br />

leiderschap, samen een doel bereiken en elkaars<br />

gedrag beïnvloeden onder unieke moeilijke of bijzondere<br />

omstandigheden. Hij heeft jarenlange ervaring bij<br />

elite-eenheden van Defensie, waarmee hij meerdere keren<br />

is uitgezonden op missies naar bijvoorbeeld<br />

Afghanistan en Bosnië. Met verschillende ‘peace keeping’-missies<br />

voor de VN is hij de hele wereld overgegaan.<br />

Sinds 2012 is Francesco de coach van coaches bij sportkoepel<br />

NOC*NSF en in die rol meegegaan naar tien<br />

Olympische en Paralympische toernooien. Hij beleeft de<br />

Olympische toernooien van binnenuit. Zo heeft hij bijvoorbeeld<br />

ervaren hoe in Tokio en Beijing onder unieke (corona-)omstandigheden<br />

succesvolle spelen zijn neergezet<br />

door TeamNL.<br />

“Mensen vragen vaker aan mij wat nu het verschil is tussen<br />

Defensie en de topsport. Uiteraard is de context tussen<br />

beide heel verschillend, maar er is ook veel overlap.<br />

In de kern gaat het over mensen die het beste uit zichzelf<br />

willen of moeten halen op het juiste moment. Dus over<br />

mensen, hoe zij zich ontwikkelen en hun prestaties. In beide<br />

functies gebruik ik mijn visie en ervaringen op het gebied<br />

van leiderschap en het opereren in extreme omstandigheden,<br />

aangevuld met kennis over crisismanagement<br />

en conflictbemiddeling. Belangrijk is om in de vaak unieke<br />

omstandigheden de juiste keuzes te kunnen maken en<br />

met gedrag en handelen het verschil te maken. Dat is de<br />

omgeving waarin ik goed gedij en waar ik met veel enthousiasme<br />

over kan vertellen. Ik probeer mijn ervaringen<br />

tijdens de lezingen en presentaties op een waardevolle<br />

manier in te zetten.”<br />

Leidinggeven<br />

Een van de hoofdthema’s in zijn lezingen en presentaties<br />

is leidinggeven. Dat staat niet op zichzelf en vindt niet<br />

plaats in isolatie, maar heeft met de context en de prikkels<br />

er omheen te maken. Leiderschap, met daaraan gekoppeld<br />

woorden als autonomie, zelfsturing en coachen, gaat<br />

altijd over het op allerlei verschillende manieren beïnvloeden<br />

van gedrag. Ben je je bewust van het effect van je eigen<br />

gedrag en dat van de ander (waarom vertoont de ander<br />

dat gedrag)? Dit is de kern van wat Francesco zijn<br />

toehoorders vertelt. Maar de vorm en inhoud zijn nooit<br />

verpakt in een standaard verhaal. Zeker als het gaat over<br />

thema's als motivatie, leiderschap, presteren onder druk,<br />

conflictbemiddeling en vooral moeilijke morele dilemma's<br />

kun je moeilijk een standaard verhaal houden, vindt hij. “Al<br />

mijn kennis en ervaringen zijn opgeslagen in mijn rugzak,<br />

maar wat ik uiteindelijk vertel, hangt af van het onderwerp<br />

en de doelstelling van de bijeenkomst, die ik van tevoren<br />

samen met de opdrachtgever bespreek.”<br />

Lezingen of presentaties van Francesco zijn enthousiast<br />

en confronterend tegelijk. Hij probeert de zaal vol toehoorders<br />

uit te dagen te denken buiten de bestaande<br />

denkpatronen, om het echte gesprek op gang te brengen.<br />

Met als doel dat iedereen huiswaarts keert met nieuwe<br />

energie om weer een stap voorwaarts in hun eigen ambitie<br />

te zetten.<br />

Lezing om gedragsbeïnvloeding te stimuleren<br />

Een presentatie van Francesco Wessels is daardoor bedoeld<br />

als een beleving en motiveert en stimuleert toehoorders<br />

na te denken over de thematiek van de gekozen onderwerpen.<br />

Hij gebruikt daarbij veel indrukwekkend<br />

beeldmateriaal, dat vaak als leidraad dient voor wat hij te<br />

vertellen heeft. Zijn presentaties bevatten dan ook geen<br />

‘slides’ vol met tekst, maar korte pakkende video’s en<br />

aansprekende foto’s. Als er ruimte is gaat Francesco ook<br />

graag het gesprek aan met de mensen in de zaal. “Het is<br />

natuurlijk super mooi om aan de hand van gerichte vragen<br />

ook echt een bijdrage te kunnen leveren aan het beant-<br />

86<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


© WALTER KALLENBACH<br />

Bekijk profiel<br />

voorbeelden en metaforen neemt Francesco de toehoorder<br />

mee.<br />

Binnen de topsport, en de afgelopen periode meer dan<br />

ooit, zijn er veel morele dilemma’s. “Een van de kenmerken<br />

van topsport is het verleggen van grenzen.<br />

Elke dag een beetje beter te worden. Dit geldt voor de<br />

sporter, de coach en hun omgeving. Het behalen van<br />

een medaille is daarbij een belangrijk streven. Maar als<br />

die medaille wordt geassocieerd met bijvoorbeeld<br />

grensoverschrijdend gedrag, dan heeft dat veel invloed<br />

op de waarde en de glans van deze medaille.”<br />

Francesco benadrukt dat een medaille moet stralen,<br />

dus dat de manier waarop de medaille wordt behaald<br />

zeer relevant is. Omdat het invulling kunnen geven aan<br />

het verleggen van grenzen regelmatig gepaard gaat<br />

met morele dilemma’s en conflicten hecht Francesco<br />

als opgeleid mediator veel waarde aan aangaan maar<br />

juist ook omgaan met conflicten.<br />

woorden van de vragen waar de toehoorders zelf mee<br />

in hun hoofd zitten.”<br />

Bewust<br />

Het bewust beïnvloeden van gedrag, wat leiderschap<br />

eigenlijk is, betekent voor leiders dat zij zich bewust<br />

moeten zijn van hun eigen gedrag, daden en impact.<br />

Dat is niet eenvoudig, mede ingegeven door het feit dat<br />

80% van ons gedrag onbewust is en vaak voortkomt<br />

uit de eerder benoemde prikkels uit de context.<br />

“Wanneer ik coaches en leidinggevenden bezig zie,<br />

zoek ik antwoord op de vraag: wordt een ander beter<br />

van het gedrag dat jij vertoont? Is het gedrag in lijn met<br />

de ambities van ander of van jullie samen? Dat bespreekbaar<br />

maken en erop reflecteren, geeft niet alleen<br />

inzichten maar ook handvatten voor praktisch handelen.<br />

Het klinkt natuurlijk heel mooi maar als je Francesco<br />

hoort praten zie je al snel de waarde van het voeren van<br />

het juiste gesprek. Dat is een van die prikkels waarmee<br />

hij iedereen naar huis stuurt.<br />

Dat belangen bij (sport- en bedrijfs-) organisaties vaak<br />

zo groot kunnen zijn dat dit ook tot veel conflicten kan<br />

leiden is iedereen duidelijk. Francesco ontvouwt dat<br />

die extreme of unieke omstandigheden vaak door onszelf<br />

gecreëerd worden door niet goed om te gaan met<br />

de tegenstrijdige belangen. Het is verbazend om te<br />

zien hoe ingewikkeldheden teruggebracht kunnen<br />

worden tot oplosbare puzzelstukken. Met pakkende<br />

‘Ik wil het verlengde<br />

zijn van de boodschap’<br />

Mensen-mens<br />

Francesco is een mensen-mens, enthousiast en toegankelijk.<br />

Veel mensen ervaren zijn lezingen als energiek<br />

en motiverend, waar ze veel van opsteken. Niet<br />

vreemd, want met die rugzak vol ervaringen en kennis<br />

weet hij waarover hij praat. Hij vindt oprecht dat wie in<br />

Nederland geboren is bij de gelukkigste 0,001 procent<br />

van de wereld hoort. En wie mag doen wat hij/zij leuk<br />

vindt, behoort misschien wel tot de gelukkigste<br />

0,00001 procent. “Het enige wat er van je gevraagd<br />

wordt, is om je best te doen. Dat is alles. Ga niet achterover<br />

leunen, geef eens gas”. Dat is waar hij op enthousiaste<br />

wijze toe probeert aan te zetten tijdens zijn<br />

presentaties, om iedereen te motiveren een stap voorwaarts<br />

in zijn/haar eigen ambitie te zetten.”<br />

Francesco realiseert zich dat een enkele presentatie<br />

zelden tot gedragsverandering leidt als er geen vervolg<br />

op komt. Daarom gaat hij graag met de opdrachtgever<br />

in gesprek op welke manier de organisatie hier procesmatig<br />

invulling aan wil of kan geven, waarbij meerdere<br />

mogelijkheden worden besproken om te komen tot<br />

een duurzame cultuur van kwalitatief goed leiderschap<br />

binnen elke organisati.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 87


COLUMN<br />

JOLANDA TER MATEN, AUTEUR VAN ‘FROM BUZZ TO BIZZ’<br />

Bekijk profiel<br />

Nieuwe Technologie<br />

is géén IT-feestje!<br />

Kennis over nieuwe technologie is essentieel voor álle professionals<br />

“Niets is zo blijvend als verandering. Sociale, politieke en economische veranderingen blijven<br />

elkaar in hoog tempo opvolgen. Ontwikkeling van nieuwe technologie speelt hierbij een<br />

belangrijke rol. Digitale technologie verandert organisaties, producten en dienstverlening<br />

sneller dan ooit tevoren. Tegelijkertijd verandert ook de klantverwachting steeds sneller.”<br />

© COPYRIGHT CLEARED<br />

© ANJA GRUNDBOECK<br />

Wil je als organisatie van betekenis blijven, dan kun je deze<br />

ontwikkeling niet langer negeren. Het gaat erom te ontdekken<br />

welke kansen nieuwe technologie biedt en hoe hier een<br />

bij de organisatie passende invulling aan te geven. Wordt het<br />

aanhaken of afhaken?<br />

“Als je kijkt naar opkomende technologieën zoals ‘Artificial<br />

Intelligence’, ‘Blockchain’ en ‘Internet of Things’, is het<br />

speelveld van organisaties veel breder dan alleen IT geworden.<br />

Nieuwe technologie heeft effect op de volledige<br />

bedrijfsstrategie en de houdbaarheid van een businessmodel.<br />

Dit vraagt om een digitale strategie: visie en een<br />

integrale aanpak.”<br />

Nieuwe Technologie in begrijpelijke taal<br />

Om in te kunnen inspelen op deze snel veranderende<br />

realiteit, heb je kennis nodig van de verandering. Wat houdt<br />

deze nieuwe technologie in? Wat betekent dit voor ons als<br />

organisatie en onze klanten? En de impact op ons bestaande<br />

businessmodel? En wat hebben medewerkers nodig om<br />

hier invulling aan te kunnen geven?<br />

“Ik ervaar dat met name de kennis op het hoogste organisatieniveau<br />

vaak nog ontbreekt. Slechts een enkeling heeft een<br />

scherp beeld bij de effecten en consequenties van nieuwe<br />

technologie en/of digitale transformatie. Op het gebied van<br />

kansen, bedreigingen, technologieën en kosten, dient men<br />

een volwaardige gesprekspartner te zijn.”<br />

Met een lezing of workshop in begrijpelijke taal ben je snel<br />

up-to-date met over nieuwe technologieën.<br />

88<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


© RAYMOND VAN OLPHEN<br />

Bekijk profiel<br />

Maarten van der Weijden<br />

Olympisch kampioen,<br />

zwemmer en spreker<br />

© KARIN BUITENHUIS<br />

‘Hoe stel je<br />

doelen in<br />

onzekere<br />

tijden?’<br />

KLANTEN VERTELLEN<br />

HAS Hogeschool:<br />

‘Maarten van der Weijden sloot bij ons de Carrièredag<br />

af als eindspreker. Zijn verhaal over hoe je met veel<br />

doorzettingsvermogen heel ver kunt komen, en zijn<br />

boodschap dat het vaak juist niet gaat om het<br />

doorvoeren van grote ingrijpende veranderingen om<br />

gestelde doelen te behalen, en daarmee de weg naar<br />

succes, boeide en inspireerde zowel de aanwezige<br />

studenten als docenten. Een aanrader!’<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 89


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

ROBIN VAN GALEN<br />

Opmerkelijke<br />

keuzes<br />

Interview met Robin van Galen, veertien<br />

jaar na het historische Olympische<br />

goud van de waterpolodames,<br />

van wie hij de coach was. De eerste<br />

vraag is hoe het met hem gaat.<br />

“Prima. Ik ben een paar maanden geleden<br />

50 jaar geworden en voel dat als een<br />

positieve mijlpaal. Ik ben gezond en doe<br />

veel leuke dingen. Zaken die de meeste<br />

mensen als werk zien maar ik ervaar het<br />

meer als ‘uit de hand gelopen<br />

hobby’s’.”<br />

Hoe bedoel je dat?<br />

“Ik doe verschillende werkzaamheden<br />

en voel dat niet als een opgave. Sterker<br />

nog, ik vind het heerlijk. Drie jaar geleden<br />

ben ik gestopt als waterpolocoach<br />

en daarna commercieel directeur van de<br />

Zwembond geworden. Daarnaast geef<br />

ik veel presentaties over leiderschap en<br />

teamontwikkeling en mag ik voor een<br />

consultancybedrijf Dutch Leaders een<br />

© COPYRIGHT CLEARED<br />

aantal mensen persoonlijk coachen. Erg<br />

leuk om de transitie te maken vanuit de<br />

sport naar het bedrijfsleven.”<br />

En ook nog eens je oude vak weer<br />

opgepakt?<br />

“Ja. Ik ben zelf afgestudeerd aan de<br />

Hogeschool Rotterdam in 1995 als leraar<br />

Economie en na vier jaar lesgeven<br />

gaf ik de voorrang aan fulltime coachen<br />

in het waterpolo. Na het Olympisch<br />

goud van 2008 vroegen m’n oude collega’s<br />

of ik niet een keer per jaar een gastcollege<br />

wilde geven over teamontwikkeling<br />

in het onderwijs. Dat was een<br />

jaarlijks terugkerend ‘feestje’, want ik<br />

heb altijd liefde gehouden voor het onderwijs.<br />

In de coronatijd waren er een<br />

paar vacatures ontstaan op de<br />

Hogeschool Rotterdam en vroegen ze<br />

mij die in te vullen en dat doe ik nu alweer<br />

een jaar ongeveer. Erg leuk om te doen.<br />

Jongens en meiden van rond de twintig<br />

jaar proberen te raken op het gebied van<br />

sportmarketing, economische vraagstukken<br />

en zelfontplooiing.”<br />

Voel je nooit meer de drang weer<br />

langs de badrand te staan en een<br />

team te coachen?<br />

“Zeg nooit nooit, maar op dit moment<br />

zeker niet. Vergeet niet dat ik door een<br />

schouderblessure de top als speler<br />

nooit heb kunnen bereiken en ben begonnen<br />

met coachen in het waterpolo<br />

toen ik zestien was. Na 32 jaar onafgebroken<br />

veertien verschillende teams gecoacht<br />

te hebben was ik er wel klaar<br />

‘Ik moet<br />

wat te doen<br />

hebben<br />

waar ik m’n<br />

tanden in<br />

kan zetten.<br />

Nou, dat is<br />

gelukt’<br />

90 SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

mee en wilde ik wat anders. Dat ‘anders’ heb ik nu gevonden in<br />

een combinatie van werkzaamheden die ik allemaal erg leuk<br />

vind.”<br />

Daarnaast heb je ook nog een paar boeken geschreven?<br />

“In mijn studententijd heb ik ooit een beroepentest gedaan, omdat<br />

ik niet precies wist wat ik wilde worden. Uit de test bleek mijn<br />

voorkeur voor het schrijven! Dat had ik zelf nooit verwacht en<br />

heb er op dat moment ook niets mee gedaan. Die uitkomst heeft<br />

altijd wel in m’n achterhoofd gezeten. Nadat we goud wonnen<br />

was dat het moment er iets mee te doen. In 2009 kwam ‘Mijn<br />

Olympische missie’ uit, welk boek ik met name verkocht tijdens<br />

mijn presentaties. Na mijn opmerkelijke overstap van coach<br />

naar commercieel directeur kwam het tweede boek, ‘Dilemma’s<br />

van een topcoach’, uit waarin ik met diverse topcoaches als<br />

Louis van Gaal allerlei dilemma’s besprak. Ook m’n eigen dilemma’s.<br />

Dat liep zo goed dat ik de smaak te pakken had. In coronatijd<br />

heb ik de roman ‘De coach en zijn geheim’ geschreven en<br />

vorig jaar ‘Drijfveren van een topsporter’.”<br />

Dus de coronaperiode gebruikte je om je schrijverstalent<br />

verder te ontwikkelen?<br />

“Opeens zat iedereen thuis en miste ik de dagelijkse uitdaging<br />

in m’n werkzaamheden zoals omgaan met veel mensen. Het<br />

schrijven vond ik toen heerlijk. Op je zolderkamer wegdromend<br />

over de avonturen die je kan meemaken als coach of leidinggevende.<br />

Ik ben van nature een actieve impulsieve positieve<br />

Rotterdammer. Ik moet wat te doen hebben waar ik m’n tanden<br />

in kan zetten. Nou, dat is gelukt.”<br />

En met succes, er zijn bijna 50.000 boeken van je verkocht!<br />

“Dat is natuurlijk superleuk en elk boek heeft zo z’n achtergrond.<br />

Ik heb natuurlijk ook de mazzel dat bedrijven waar je te gast bent<br />

als spreker er gelijk honderd of tweehonderd kopen. Ja, dan<br />

gaat het hard.”<br />

© COPYRIGHT CLEARED<br />

Ten slotte. Na 14 jaar geef je nog steeds veel presentaties en<br />

workshops. Hoe kan dat?<br />

“Door het vak echt serieus te nemen en je verhaal elke twee jaar<br />

aan te passen en te verbeteren. Sommige sprekers doen het er<br />

een beetje bij en worden wat makkelijk op den duur, maar ik heb<br />

echt gemerkt dat het een vak is dus dan pak ik het ook professioneel<br />

aan. Ik verdiep me in het bedrijf waar ik te gast ben, wil<br />

een paar weken van tevoren altijd eerst een persoonlijke voorbespreking<br />

en blijf na afloop altijd een uurtje napraten. Klanten<br />

waarderen dat enorm!”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 91


Bekijk profiel<br />

92<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


ADVERTORIAL<br />

Sport Stories<br />

Naar sportstories.nl<br />

Sport is emotie; elke dag opnieuw gaan succes<br />

en tegenslag en vreugde en verdriet<br />

hand in hand. Metaforisch voor ons leven,<br />

ook op de werkvloer.<br />

Als sportmarketingbureau weet Sport Stories<br />

als geen ander wat sport in het algemeen en<br />

sporthelden in het bijzonder voor onze samenleving<br />

betekenen. Sport Stories gaat voor langdurige<br />

relaties, in de begeleiding van sporters en in de samenwerking<br />

met bedrijven. Niet voor niets behoren meerdere<br />

talenten, die allen de top willen bereiken, tot het team van<br />

Sport Stories. We presenteren je graag onze (internationale)<br />

toppers, die al vele Europese-, wereld- en zelfs Olympische<br />

titels hebben behaald. Ieder met hun eigen verhaal. Sport<br />

Stories begeleidt een select team van topsporters<br />

en topsporttalenten en creëert voor hen een omgeving<br />

waarin ze zich maximaal op hun sportprestaties<br />

kunnen richten. De aanpak van Sport<br />

Stories werpt zijn vruchten af. Niet voor niets<br />

kiezen toppers als Olympisch en Paralympisch<br />

kampioenen, onder wie Esmee Visser, Kiran<br />

Badloe en Jetze Plat maar ook wereldkampioen<br />

Kai Verbij voor de ondersteuning door Sport Stories.<br />

De topprestaties van onze sporters maakt Sport Stories<br />

zeker ook interessant voor bedrijven. Op het vlak van management,<br />

marketing en communicatie bieden we tal van<br />

diensten die succesvol zijn in te zetten voor het realiseren van<br />

zakelijke ambities en doelen. Een keer afspreken?<br />

Team Sport Stories<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 93


WERELD VAN MORGEN KRIJGT VORM<br />

RICHARD VAN HOOIJDONK<br />

‘KEYNOTE’ SPREKER,<br />

TRENDWATCHER EN FUTURIST<br />

Sciencefiction<br />

wordt realiteit<br />

Door: Jacques Geluk<br />

De wereld verandert en daarmee ook de toekomst. Een stevig verhaal dat<br />

inspireert, vragen oproept en schreeuwt om antwoorden. Trendwatcher<br />

en futurist Richard van Hooijdonk ziet het als zijn taak uit te leggen wat er<br />

aankomt, hoe we daarmee moeten omgaan en wat we moeten doen wanneer<br />

bepaalde ontwikkelingen te snel gaan of indruisen tegen onze ethiek. Een<br />

andere belangrijke vraag waarop hij ingaat is wat dit allemaal betekent voor<br />

het leiderschap. “Er is op dit moment geen behoefte aan een algemeen<br />

verhaal. Daarom richt ik mijn lezingen specifiek op bepaalde sectoren, zoals<br />

de politie, de brandweer, de gezondheidszorg, het onderwijs, de agrarische<br />

sector, de detailhandel en marketeers. “Ik geef mijn klanten wat zij willen.<br />

Op maat, inclusief veel energie, show en – heel belangrijk – onderbouwing<br />

van alles wat ik zeg. Mijn ‘future intelligence’ TrendForce.One-team, dat nu<br />

vijf jaar actief is, zorgt voor de nodige ondersteuning.<br />

Richard van Hooijdonk levert, samen met zijn internationale team dat uit 35<br />

mensen bestaat, organisaties, waaronder ook multinationals, informatie<br />

over de allernieuwste trends waarmee ze in de toekomst te maken krijgen.<br />

“De week van een futurist als ik zit dan ook vol gesprekken, vergaderingen<br />

en brainstormsessies over nieuwe ontwikkelingen. Daarnaast ben ik heel vaak op<br />

reis. Er zijn het afgelopen jaar momenten geweest dat ik het bijna niet meer trok.<br />

Wakker worden in Zweden, ’s middags Zwitserland bezoeken en de dag erna ’s<br />

avonds ergens bij aanwezig zijn in Dubai. Dat probeer ik nu te voorkomen, maar ik<br />

heb wel een vastomlijnd patroon en een volle agenda. Mijn lezingen bevallen kennelijk,<br />

want ik word regelmatig teruggevraagd door dezelfde organisaties en personen.<br />

Vaak vragen ze ook hoe ik mijn eigen toekomst zie. Het zou best kunnen dat ik over<br />

tien jaar door kunstmatige intelligentie aangedreven hologrammen van mezelf tegelijk<br />

naar diverse podia kan sturen om lezingen te geven en zelf kan bepalen wanneer<br />

ik doodga. Om anderen hun toekomst te laten zien, willen we kennis en inspiratie wereldwijd<br />

verspreiden met TrendForce.one, ons ‘future intelligence team’ en bijdragen<br />

aan het onderwijs van de toekomst.”<br />

‘Het kan<br />

zijn dat<br />

robots al<br />

het werk<br />

overnemen,<br />

maar als<br />

we dat niet<br />

aankunnen<br />

moeten dat<br />

gewoon niet<br />

willen’<br />

94<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Openingsspreker bij<br />

World PoliceSummit in Dubai<br />

Sommige van Richards lezingen en bijeenkomsten<br />

hebben een bijzonder karakter. Hij werkt al<br />

enige tijd samen met de politie van Dubai en<br />

Interpol tijdens evenementen en bijeenkomsten,<br />

zoals dit jaar de World Police Summit tijdens de<br />

Dubai Expo. “Ik had de eer gedurende de openingsceremonie<br />

vanaf het fantastische podium<br />

ruim 10.000 deelnemers toe te spreken. Ten<br />

overstaan van kabinetsleden, politiecommissarissen<br />

uit de hele wereld en sjeik Mohammed bin<br />

Rashid Al Maktoum, de kroonprins van UAE,<br />

mocht ik mijn visie delen over de toekomst van<br />

veiligheid en de politie-organisatie van de toekomst.<br />

Leveranciers en overheidsdiensten presenteerden<br />

tijdens deze top innovaties op het<br />

gebied van de misdaadbestrijding. Ik zag veel interessante<br />

projecten met betrekking tot zelfrijdende<br />

politieauto’s, dronetechnologie, virtual reality,<br />

‘data forensics’ en technologie voor de<br />

herkenning van mensen en objecten.<br />

© ARUNTHARAKAN<br />

MASTERCLASS VOOR INTERPOL<br />

“Vanuit het kennisprogramma van Interpol<br />

mocht ik op de tweede dag van de World<br />

Police Summit 50 Interpol-agenten tijdens<br />

een masterclass van drie uur inspireren over<br />

de toekomst van misdaad en de impact ervan<br />

op de toekomst van de Interpol-organisatie.<br />

Die masterclasses zijn uiteraard ook in<br />

Nederland te boeken.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 95


H<br />

T<br />

WERELD VAN MORGEN KRIJGT VORM<br />

O<br />

R<br />

L<br />

D<br />

-<br />

B<br />

R<br />

I<br />

N<br />

G<br />

I<br />

N<br />

G<br />

K<br />

W<br />

E<br />

O<br />

N<br />

T<br />

E<br />

G<br />

D<br />

E<br />

L<br />

O W<br />

‘We worden onze avatars’<br />

Volgens Richard van Hooijdonk nemen machines de wereld<br />

niet in één keer over, maar vindt dat proces stapsgewijs<br />

plaats. “Er zijn uitleggers nodig, dus moet ik net als<br />

iedereen zeker nog wel een jaartje of twintig werken”,<br />

zegt Richard. Er zijn heel wat ontwikkelingen die hij aanstipt<br />

in zijn gratis e-books en tijdens lezingen. Zelfrijdende<br />

robotsystemen in magazijnen (logistiek), hersenchips en<br />

operatierobots die er straks voor zorgen dat doodgaan<br />

vaker een keuze is, razendsnelle kwantumcomputers die<br />

bijvoorbeeld binnen enkele weken medicijnen ontwikkelen,<br />

de ontwikkeling van slimme steden, robottractoren in<br />

de landbouw, samenwerken met hologrammen en ‘gamification’<br />

in het onderwijs. Het zijn enkele significante<br />

voorbeelden die aan bod komen. Hij beantwoordt ook de<br />

vraag hoe hij verwacht dat de overheid zich gaat opstellen.<br />

Een ontwikkeling die al gaande is speelt zich af in het<br />

metaversum (‘metaverse’), het gehele netwerk van gekoppelde<br />

virtuele 3D-ruimtes waarin de gebruikers, vaak<br />

door middel van avatars of karakters, interactief kunnen<br />

rondkijken en interageren. “In de game ‘Fortnite’ dompelen<br />

miljoenen kinderen en jongeren zich al onder in de virtuele<br />

wereld, waarin hun avatars (de digitale versies van<br />

henzelf) actief zijn. Het gekke is dat grote merken als Nike<br />

en Balenciaga deze jongeren nu de kans gaan geven kledingstukken<br />

en schoenen te koppelen aan hun avatars.<br />

Voor 20 dollar kunnen ze dan (in de echte wereld, misschien<br />

wel met papa’s of mama’s creditcard) kleren of een<br />

paar schoenen kopen voor hun karakters. Ik ben nu met<br />

Unilever bezig om de vraag te beantwoorden hoe zij zich<br />

in de virtuele wereld, die uit meer bestaat dan alleen<br />

games, als merk gaan gedragen. Er zijn natuurlijk enorme<br />

mogelijkheden om mensen te beïnvloeden. Hersenchips<br />

maken het straks mogelijk dat mensen in de virtuele wereld<br />

echt hun avatar zijn en zich ook zo voelen, uiteraard<br />

gekleed in de kleding die ze zelf hebben gekocht.” In de<br />

toekomst versmelt onze fysieke wereld steeds meer met<br />

de digitale. “Sterker nog, volgens sommige voorspellingen<br />

zullen we uiteindelijk het grootste deel van onze tijd<br />

in virtuele omgevingen als het metaversum doorbrengen.<br />

De private sector pompt al miljarden in dit parallelle en<br />

virtuele Walhalla, dit digitale universum, waarin we alles<br />

kunnen doen wat we ook in de echte wereld doen – en<br />

nog veel meer. Eigenlijk is het er een verlengstuk van,<br />

waarin de fysieke obstakels en beperkingen ontbreken<br />

en we sensaties ervaren die tot nu toe alleen in onze fantasie<br />

voorkomen. Het draait echter niet alleen om lol en<br />

spelletjes in het metaversum. We zullen er ook kunnen<br />

werken, studeren en zakendoen. Dit compleet immersieve<br />

domein zal ons zelfs echte (economische) voordelen<br />

bieden.”<br />

‘Ik had de eer gedurende de<br />

openingsceremonie vanaf<br />

het fantastische podium<br />

ruim 10.000 deelnemers<br />

toe te spreken’<br />

Ethiek: ‘Moeten we het willen?’<br />

“De grote vraag is echter of we dit allemaal moeten willen<br />

en hoever we ethisch gezien kunnen en mogen gaan.<br />

Willen we zo zo’n wereld wel? En hoe zorgen we ervoor<br />

dat we krijgen wat we willen? Om dat te bepalen moeten<br />

we vooral kijken naar vaardigheden als filosofie, antropologie,<br />

psychologie en sociologie. Voor het ontwikkelen<br />

van een door technologie gedreven wereld moet je enerzijds<br />

op de hoogte zijn van de technologie en de kansen<br />

van morgen en anderzijds weten hoe mensen gelukkig<br />

blijven. We hebben echt filosofen nodig, die diep nadenken<br />

over hoe we kunnen bereiken dat de mensheid ‘in<br />

sinc’ kan blijven met haar eigen behoeften. Het kan zijn<br />

dat robots al het werk overnemen, maar als we dat niet<br />

96<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

aankunnen moeten dat gewoon niet willen. We moeten voorkomen<br />

dat de maatschappij de verkeerde kant opgaat.” Over<br />

algoritmen zegt Richard van Hooijdonk dan ook: “Het algoritme<br />

maakt bepaalde keuzes, maar wij bepalen de regels, hoe<br />

vrij we algoritmen laten en wanneer de overheid zich ermee<br />

moet bemoeien. Die grote vraagstukken behandel ik allemaal<br />

tijdens lezingen.”<br />

Nieuwe leiders in de organisatie van de toekomst<br />

Richard van Hooijdonk gaat ook uitgebreid en intens in op het<br />

leiderschap dat nodig is de wereld van morgen te bouwen,<br />

waarin sciencefiction verandert in realiteit. Wat is een toekomstige<br />

leider voor een persoon en moet hij/zij zich door de organisaties<br />

heen manoeuvreren? Zeker is dat de vaardigheden<br />

van leiders voortdurend moeten mee veranderen met de arbeidsmarkt,<br />

als gevolg van de onvermijdelijke en continue<br />

technologische ontwikkelingen. Vooral nu kunstmatige intelligentie<br />

de werkplek steeds vaker verovert, bij de besluitvorming,<br />

maar ook in cognitieve processen. Leiders krijgen veel<br />

meer mogelijkheden om betrokkener te raken bij de menselijke<br />

aspecten van leiderschap. “Dit betekent ook dat leiders<br />

van de toekomst zich meer zullen (moeten) richten op emotionele<br />

intelligentie, menselijke connecties en het ontwikkelen<br />

van hun persoonlijke kenmerken en capaciteiten.”<br />

Lezing Mexico-Stad: Technologie geeft<br />

toeleveranciers veerkracht<br />

Hoe kan de huidige weerstand tegen verandering in de<br />

wereldwijde toeleveringsketen worden veranderd? Op<br />

die vraag heeft Richard van Hooijdonk antwoord gegeven<br />

tijdens een bijzondere lezing over de problemen in<br />

de mondiale toeleveringsketens in het kader van The<br />

Logistics World Summit & Expo <strong>2022</strong> in Mexico-Stad.<br />

(“Onderweg heb ik het gemak van astraal internet – via<br />

satellieten – ontdekt tijdens het vliegen, waardoor ik kon<br />

doorwerken.<br />

Dat is ook een prachtig backup-systeem wanneer er<br />

iets misgaat met netwerken en servers.”) Volgens<br />

Richard zijn de huidige problemen van de toeleveranciers<br />

het gevolg van pandemieën, oorlogen en diplomatieke<br />

conflicten en het feit dat ze gebruikmaken van<br />

structuren die niet zijn ontworpen om te veranderen.<br />

“We leven in een tijd waarin degenen die de gegevens<br />

bezitten, de touwtjes in handen hebben. Elke dag verschijnen<br />

er nieuwe technologieën en apparaten die vandaag<br />

trending zijn. Over vijf jaar zullen bedrijven ze willen<br />

gebruiken en krijgen ze meer veerkracht.”<br />

Na afloop van de World Police Summit spreekt Richard<br />

met sjeik Mohammed bin Rashid Al Maktoum, kroonprins<br />

van de Verenigde Arabische Emiraten<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 97


ONLINE PRESENTEREN<br />

EVA BROUWER<br />

Een verhaal<br />

werkt, mits<br />

je het goed<br />

vertelt<br />

Door: Jacques Geluk<br />

Eva Brouwer is schrijver van de Managementboek #1 besteller<br />

‘In 10 stappen online presenteren’, spreker en bekend van haar<br />

bedrijf Pak je Podium en haar eigen seminar De Impactversneller.<br />

Energiek, prikkelend en vol humor helpt zij ondernemers en<br />

professionals in het bedrijfsleven hun verhaal te vertellen op een<br />

manier die interesse in en waarde voor hun bedrijf genereert.<br />

Verhalen zijn de sleutel tot succes, mits je ze goed vertelt.”<br />

© ELENA TARABAROVA - PHOTOSCYPRUS.COM<br />

Het (grote) tekort op de arbeidsmarkt is volgens Eva Brouwer een<br />

actueel voorbeeld van de noodzaak als werkgever een goed verhaal<br />

te kunnen vertellen. “Waarom lukt het de een wel veel vacatures<br />

in te vullen en de ander niet? Dat heeft ook te maken met<br />

hoe zij zichzelf naar buiten presenteren als individu of organisatie en welk<br />

verhaal zij vertellen. De een laat zichzelf al geruime tijd zien, deelt verhalen<br />

en zet collega’s in het zonnetje, doet dus aan ‘employer branding’, de ander<br />

heeft alleen een supersaaie website en houdt praatjes waarop niemand<br />

reageert. Voor hen is het belangrijk dat ze het podium pakken en hun<br />

verhaal nu al naar buiten brengen om op termijn een sterk merk te bouwen<br />

waarvoor mensen graag willen werken. Daar kan ik hen bewezen goed bij<br />

helpen”, zegt Eva Brouwer.<br />

Als motivatiespreker laat Eva ondernemers zien hoe belangrijk het is een<br />

persoonlijk verhaal te vertellen over wat hun bedrijf of organisatie doet.<br />

“Laatst was ik spreker op een bijeenkomst die het management van een<br />

bedrijf had georganiseerd voor de medewerkers. Iemand in de zaal stelde<br />

de formidabele vraag hoe hij op een verjaardag kon vertellen wat het bedrijf<br />

doet. De CEO antwoordde met een lang en wollig verhaal, dat eindig-<br />

98<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

de met ‘Maar ja, dat is moeilijk uit te leggen’. Die zin was<br />

de doodsteek. Hij miste daardoor een prachtig schot<br />

voor open doel om iets vanuit zichzelf door te geven aan<br />

de zaal, waardoor het publiek had kunnen begrijpen<br />

waarmee zijn bedrijf bezig is.”<br />

De Impactversneller<br />

Eva vertelt over haar seminar De Impactversneller. “Ik<br />

ben zelf een impactversneller. Ik vergelijk het met<br />

de klapschaats: mensen konden al heel hard<br />

schaatsen, maar door een technologische innovatie<br />

konden ze dat ineens veel sneller. Zo is het ook<br />

met mijn technieken. Mensen zijn al experts op<br />

hun vakgebied, maar hierdoor kunnen ze het overtuigender<br />

vertellen en hebben ze meer invloed.<br />

Daardoor worden ze zelf ook impactversnellers!<br />

“Het voorbeeld van die CEO, bij wie het helemaal<br />

is misgegaan, is er een van vele die ik als dagvoorzitter<br />

en presentator bij RTV Utrecht jarenlang heb<br />

gezien. Ik kwam veel slechte sprekers en andere<br />

mensen tegen die niet in staat zijn over te brengen wat<br />

zij eigenlijk willen zeggen. In plaats van veilig zelf andermans<br />

verhalen op te dreunen, vond ik dat ik er dan zelf<br />

ook wat aan moest doen! Ik besefte dat ik van toegevoegde<br />

waarde kon zijn door die ondernemers en andere<br />

leiders te helpen zichzelf beter te presenteren. Ik was<br />

toe aan die verdiepingsslag en heb afscheid genomen<br />

van RTV Utrecht, waar ik overigens met veel plezier heb<br />

gewerkt.”<br />

Ze wordt heel veel gevraagd voor evenementen en ook<br />

vaak teruggevraagd. Geen wonder, Eva is super enthousiast,<br />

vrouw, staat haar mannetje (zegt ze zelf met een<br />

knipoog) in de eigenlijk zeer mannelijke sprekerswereld<br />

en heeft een verfrissende kijk op leiderschap en persoonlijk<br />

leiderschap. “Je zou me een soort ‘New kid on<br />

the block’ in sprekersland kunnen noemen. Ik vertel dat<br />

het er niet per se om gaat hoe je je handen houdt tijdens<br />

het presenteren van je verhaal. Mijn boodschap is dat het<br />

belang van het presenteren zelf eigenlijk veel te overtrokken<br />

is, daar wordt te moeilijk over gedaan. Het belangrijkste<br />

is dat je persoonlijk moet durven zijn en je realiseert<br />

dat er elke dag wel een podium is dat je kunt<br />

pakken.”<br />

Pak je Podium<br />

Eva staat niet alleen als spreker op het podium, ze komt<br />

ook veel binnen bij bedrijven (ook om bijvoorbeeld incompany<br />

trainingen voor te bereiden en daarna te geven)<br />

en heeft eigen Pak je Podium-programma’s op maat<br />

voor ondernemers en professionals. In Pak je Podium<br />

komt het durven weer terug, want persoonlijk zijn voelt<br />

soms ongemakkelijk. Maar het kan wel. "Een manager<br />

stond aan de vooravond van een grote reorganisatie. De<br />

medewerkers hadden al veel verandering voor hun kiezen<br />

gehad, dus hij vreesde hakken in het zand. We gingen<br />

samen aan de slag en ik ontdekte een parallel met<br />

een verhaal over zijn eigen zoon. Hij gebruikte het in zijn<br />

presentatie en kreeg na afloop de feedback van zijn medewerkers:<br />

Dank je wel! Ik ben blij dat ik bij een bedrijf<br />

werk waarin het draait om de mensen en niet alleen maar<br />

cijfers. Hoe mooi is dat?”<br />

Die trajecten kunnen korter of langer duren. Ze verzorgt<br />

ook seminars voor en in bedrijven. Het pakket dat Eva<br />

aanbiedt zorgt er uiteindelijk voor dat CEO’s en andere<br />

leiders goed kunnen communiceren en daardoor mensen<br />

kunnen meenemen in hun verhaal. “Ook dat durven<br />

komt in Pak je Podium weer terug. Verder wijs ik erop dat<br />

je niet te veel informatie in zo’n verhaal moet stoppen.<br />

Veel leiders doen dat, omdat ze denken daarmee meer<br />

waarde te creëren of bang zijn incompleet te zijn. Ze hebben<br />

de beste intenties, maar hoe meer ze dat doen, des<br />

te minder verbinding ze maken met hun publiek.<br />

Datzelfde geldt wanneer ze in een soort expertrol stappen,<br />

omdat ze denken dat het zo moet.”<br />

© ESTHERVANPUTTEN<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 99


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

DR. RALF BODELIER, FILOSOOF EN INSPIRATOR<br />

Bekijk profiel<br />

Optimisme helpt<br />

ons veel verder<br />

Filosofie | Innovatie | Motivatie & Inspiratie<br />

Nuchtere feiten, inspirerende verhalen en humor. Ondervind<br />

hoe een somber wereldbeeld binnen één lezing, workshop of<br />

inspiratietalk omslaat in een ervaring van hoop en optimisme.<br />

Leer waarom we vaak zo naargeestig zijn. En luister naar.<br />

Martin Luther King. Hij motiveerde zijn aanhang met ‘I have<br />

dream’. Hij zei niet ‘I have a nightmare’.<br />

Dr. Ralf Bodelier is een rasinspirator. Hij negeert de grote wereldproblemen<br />

niet maar wijst op de enorme vooruitgang die<br />

we boeken. Met een uitgekiende mix van weemoed, wetenschap<br />

en wijsbegeerte, verschaft hij ons een bemoedigende<br />

kijk op de dynamische werkelijkheid van dit moment.<br />

Over dr. Ralf Bodelier<br />

“Een lucide denker. Bodelier is helder, hij is eigenzinnig, hij is<br />

autonoom en staat aan de kant van de ratio. Een goed polemist<br />

op een heel zachtaardige, Limburgse manier.”Dat zegt<br />

journalist, columnist en presentator Jort Kelder.<br />

“Bodelier heeft een uitstekend oog voor wat er allemaal wel<br />

goed gaat. Hij denkt in mogelijkheden, nooit in sombere berusting.<br />

Er is altijd hoop, maar nooit tegen beter weten in.”<br />

Aldus cabaretier Vincent Bijlo.<br />

Ralf Bodelier is zoon van een Limburgse mijnwerker. Hij promoveerde<br />

aan een rechtenfaculteit en werd bekend als filosoof<br />

en reiziger. Bodelier neemt gasten meer op inspiratiereis<br />

naar Parijs, Wenen, Jeruzalem en Malawi. In oude kloosters<br />

organiseert hij Abdijsessies ‘Inspireren met hoop en vooruitgang’.<br />

35 jaar geleden liftte Ralf Bodelier maandenlang door<br />

communistisch Oost-Europa en schreef zijn eerste boek<br />

© JULES VAN IPEREN<br />

‘Ordeverstoringen’. 25 jaar geleden trok<br />

hij dwars door Afrika en goot zijn ervaringen in de roman<br />

‘Atheïst in Afrika’. 10 jaar geleden produceerde hij met jongeren<br />

uit Afrikaanse sloppenwijken minidocumentaires over de<br />

aantrekkelijke kanten van het leven in ‘slums’. 5 jaar geleden<br />

schonk hij een nier aan een onbekende: in het volle vertrouwen<br />

dat het met hem én de ontvanger weer goed<br />

zou komen. 4 jaar geleden startte hij<br />

met anderen de milieubeweging<br />

Ecomodernisme/RePlanet.<br />

2 jaar geleden wandelde hij 4.200 kilometer<br />

van Jeruzalem naar het Belgische<br />

Bouillon. Wekelijks schreef hij erover in<br />

het Financieele Dagblad en de Groene<br />

Amsterdammer. Dit jaar verscheen zijn<br />

boek ‘Lang Leve de Mens. Redden we<br />

het ook met 10 miljard?’<br />

Onderwerpen<br />

1. Lang leve de mens. Hoe onze creativiteit ons<br />

verder helpt.<br />

Warm pleidooi voor een positief en optimistisch beeld<br />

over onszelf. Voor iedereen die twijfelt of wanhoopt over<br />

de mens.<br />

2. Inspireren met hoop en vooruitgang. Waarom we er<br />

beter voorstaan dan we denken.<br />

Krachtig verhaal over de vooruitgang die we wereldwijd<br />

boeken. Voor wie die meent dat we op weg zijn naar de<br />

afgrond.<br />

3. RePlanet. Bevrijd de natuur, verrijk de mens. Tijd voor<br />

een nieuwe milieubeweging<br />

Opgeruimd betoog over de successen van onze inzet<br />

voor een schoner milieu, meer natuur en welvaart voor<br />

iedereen. Voor alle somberaars over natuur en klimaat.<br />

4. Te voet van Jeruzalem naar Bouillon.<br />

Meeslepende lezing over Bodeliers ‘omgekeerde<br />

kruistocht’ van Israël naar de Ardennen.<br />

Voor allen die toe zijn aan rust en bezinning maar niet<br />

weten waar te beginnen.<br />

100<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

MARIE-JOSÉ BONTHUIS<br />

Innovatie vraagt om<br />

‘Privacy by Design’<br />

Bekijk profiel<br />

Innovatie | Privacy | Recht & Maatschappij<br />

Vrijwel alle organisaties hebben te maken met de Algemene<br />

Verordening Gegevensbescherming (AVG) en vele beschouwen<br />

dat vooral als administratieve last. IT-jurist Marie-José<br />

Bonthuis, sinds 2005 eigenaar van adviesbureau Privacy1, is<br />

op de hoogte van de recentste ontwikkelingen rond gegevensbescherming.<br />

Als pragmaticus zoekt zij naar innovatieve<br />

methoden die leiden naar het ideale scenario: ‘Privacy by<br />

design’ en ontkracht tijdens lezingen zoveel mogelijk AVGmisverstanden.<br />

Ze zoekt altijd naar hoe het wél kan.<br />

“Het feit dat organisaties de AVG vaak als administratieve last<br />

zien komt bijvoorbeeld doordat zij zich er onvoldoende in verdiepen.<br />

Daardoor is onduidelijk wat onder privacy moet worden<br />

verstaan en denken veel mensen ten onrechte meteen<br />

aan het afschermen en zo min mogelijk verwerken van gegevens.<br />

Tijdens lezingen vertel ik precies hoe het in elkaar zit, te<br />

beginnen met de essentie van gegevensbescherming. Pas<br />

wanneer ze die kennen begrijpen ze wat ze doen”, zegt Marie-<br />

José Bonthuis. “Het gaat er niet over dat organisaties gegevens<br />

hebben, maar meer om wat ermee gebeurt”, citeert de<br />

IT-jurist de Amerikaanse filosoof Helen Nissenbaum (boek:<br />

‘Privacy in Context’). Als een ziekenhuis iemands medische<br />

dossier heeft is het logisch dat niet alleen de patiënt zelf, maar<br />

ook de bij de behandeling betrokken ziekenhuismedewerkers<br />

het kunnen raadplegen.” Zorginnovatie is dus zeer gebaat bij<br />

gegevens, maar soms gaat het mis. “Gegevens van ‘realityster’<br />

Barbie zijn in 2017 ook ingezien door 85 ziekenhuismedewerkers<br />

die niets met haar behandeling te maken hadden.<br />

Het ziekenhuis kreeg een boete, omdat de toegang tot het<br />

elektronisch patiëntendossier niet op orde was.”<br />

Essentieel recht<br />

“Het essentiële recht op privacy houdt in dat je onbespied en<br />

autonoom door het leven moet kunnen. Data moeten dus niet<br />

alleen ontoegankelijk zijn voor – in dit geval – onbevoegd zorgpersoneel,<br />

maar ook in het ziekenhuis blijven en niet bij werkgevers<br />

op tafel kunnen komen.” Volgens Marie-José moeten<br />

professionele organisaties zich<br />

afvragen of ze bepaalde privacygevoelige<br />

informatie echt nodig<br />

© COPYRIGHT CLEARED<br />

hebben en kunnen uitleggen waarom.<br />

“Ze moeten een soort privacy-missie bedenken en vaststellen<br />

wat de belangrijkste punten zijn als ze goede dienstverlening<br />

willen leveren. De kern van mijn lezingen is dat organisaties<br />

moeten zoeken naar mogelijkheden. Enkele<br />

privacy-professionals tijdelijk naar binnen hengelen en denken<br />

dat het daarmee klaar is, is niet genoeg. Het gaat altijd om<br />

‘Privacy by design’ – dus privacy meenemen in het ontwerp –<br />

en tevoren bedenken wat je met data gaat doen. “Per sector<br />

zijn er grote verschillen. Ik houd mij voornamelijk, maar niet<br />

uitsluitend bezig met zorg, overheid en onderwijs”, aldus<br />

Marie-José, die in september 2021 met haar eigen ‘Privacy by<br />

design’-innovatie voor spoedeisende zorg heeft deelgenomen<br />

aan de handelsmissie ‘Urban Mobility - Life Sciences &<br />

Health’ van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland in<br />

Californië.<br />

Zij behandelt in haar lezingen niet alleen AVG in het algemeen,<br />

maar ook sectorspecifieke privacy wet- en regelgeving, het<br />

beoordelen van de impact van privacy en privacy in ketens,<br />

samenwerkingsverbanden en informationele zelfbeschikking<br />

versus toestemming.<br />

Boeken<br />

In 2020 is Marie-José’s boek ’50 misverstanden over de AVG’<br />

uitgekomen. Haar tweede boek ‘Senior Privacy Professional’<br />

is net uit en gaat over de praktische vaardigheden voor privacy-professionals<br />

bij het uitvoeren van hun taak binnen een<br />

organisatie.<br />

Wie een panellid zoekt dat het belang van gegevensbescherming<br />

tijdens innovaties pragmatisch kan invullen,<br />

kan contact opnemen met Speakers Academy of Marie-<br />

José’s pagina op de website bekijken.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 101


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

THEO JANSEN<br />

Strandbeesten<br />

Fotografie: © Marco Zwinkels<br />

Hoe ben je op het idee gekomen van de strandbeesten?<br />

Van 1986 tot 2008 schreef ik stukjes in de Volkskrant over zaken<br />

die mij bezighielden. Vaak waren dat technische ideetjes, fantasieën<br />

of filosofietjes. Dat een van de columns uiteindelijk de rest van<br />

mijn leven zou bepalen, kon ik toen nog niet vermoeden. De<br />

strandbeesten begonnen als een stukje in de krant in 1990. Het<br />

ging over windaangedreven geraamtes die zand zouden moeten<br />

opwerpen om de duinen op te hogen tegen de stijging van de zeespiegel.<br />

Na het verschijnen van het stukje gebeurde er een half jaar<br />

niets. Toen, op een zomerse dag in september, ben ik naar de<br />

Gamma gegaan om wat van die buisjes te kopen. Ik heb er wat<br />

mee zitten spelen. Je bleek er van alles mee te kunnen doen.<br />

Diezelfde dag besloot ik een jaar van mijn leven te geven aan de<br />

buisjes. En dat is volkomen uit de hand gelopen.<br />

Sinds die tijd er een evolutieproces opgang gekomen waarbij de<br />

beesten steeds beter de gevaren van het strand (stormen, zand en<br />

het water) aankonden. Tijdens het werk meende ik inzichten op te<br />

doen die betrekking hadden op de evolutie en de wortels van het<br />

bestaan. Daar heb ik later dikke boeken over geschreven. De beesten<br />

gingen ook steeds meer elementen van echte levensvormen<br />

bevatten: zenuwcellen, spieren en een soort hersenen. Allemaal<br />

gebaseerd op maar één materiaal: elektriciteitsbuis. Later kwamen<br />

daar PET-flessen bij. Het bleek mogelijk om de windenergie middels<br />

perslucht op te slaan in PET-flessen. De evolutie gaat nog<br />

steeds voort. Tegen het eind van leven hoop ik deze beesten als<br />

autonome wezens achter te laten.<br />

Hoe verloopt het scheppingsproces van je nieuwe natuur?<br />

Ik kan ’s morgens opstaan met een geniaal idee. Dan ga ik naar het<br />

strand en probeer ik dat idee te realiseren. Dat is het handige van<br />

die buisjes: je kunt in een paar uur een constructie bouwen. Maar<br />

wat blijkt dan? Die buisjes protesteren altijd. Ze lijken iets anders<br />

te willen. Het idee blijkt dan iets minder geniaal dan in de vroege<br />

ochtend. De volgende dag sta ik weer op met een fantastisch idee,<br />

maar dat is gebaseerd op de ervaringen met de buisjes van de dag<br />

ervoor. De buizen dicteren me als het ware wat ik moet doen. Het<br />

pad dat ik bewandel, wordt daardoor erg kronkelig en onvoorspelbaar.<br />

De wendingen worden niet door mij bepaald maar door de<br />

buisjes. Aan het eind van de rit, als het beest af is, ben ik zelf verbaasd<br />

hoe mooi het beest is geworden. Terwijl ik niet geprobeerd<br />

heb mooie beesten te maken. Je zou mijn werk kunnen zien als<br />

een voortdurende dialoog tussen de buisjes en mij. De buisjes adviseren<br />

mij. Mensen prijzen mij om de schoonheid van de beesten,<br />

102<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

‘De echte evolutie is<br />

uitsluitend gebaseerd op<br />

één materiaal: eiwit’<br />

maar uiteindelijk is dat te danken aan de buisjes.<br />

Ik heb alleen hun wil gevolgd. Hun ideeën zijn zoveel<br />

beter dan die van mij.<br />

Ik denk dat het in de echte evolutie ook zo werkt.<br />

Beesten zijn mooi. Als je een paard of een hond<br />

ziet rennen, dan is dat mooi. Het is moeilijk een<br />

lelijk beest te noemen. Ja, een spin misschien.<br />

Toch kan ik gefascineerd een spin begluren.<br />

Beetje eng, maar toch leuk om naar te kijken. Je<br />

ziet aan de vorm en de beweging dat daar miljoenen<br />

jaren van 'trial-and-error' aan voorafgegaan<br />

zijn. Toch ziet het er niet naar uit dat er een god is<br />

geweest die mooie beesten voor ons gemaakt<br />

heeft. Waarom zou hij? Nee, het is vanzelf zo gekomen.<br />

Het eiwit heeft zijn werk gedaan. De onvoorspelbare<br />

avonturen van het zichzelf reproducerende<br />

eiwit hebben het beest gevormd tot het<br />

perfect aangepast was aan de omgeving. En dat<br />

prikkelt kennelijk ons oog.<br />

Waarom beperk je jezelf tot maar één<br />

materiaal: elektriciteitsbuis!<br />

Nou ik ben niet de enige die zich beperkt in de<br />

keuze van zijn materialen. De echte evolutie is uitsluitend<br />

gebaseerd op één materiaal: eiwit. Met<br />

eiwit kun je huid, ogen en longblaasjes tot stand<br />

brengen.<br />

Je zou zeggen dat de beperking je ook beperkt in<br />

het aantal mogelijkheden. Maar ik heb gemerkt<br />

dat het juist andersom werkt. De beperking<br />

dwingt je tot het zoeken naar oplossingen die niet<br />

voor de hand liggen. Je volgt dan niet je hersenen<br />

maar het materiaal. We denken wel dat we bijzondere<br />

hersenen hebben (en natuurlijk hebben we<br />

die ook), maar ze vertonen beschamend veel<br />

overeenkomst. Alles wat wij bedenken, kan in<br />

principe ook door een ander worden bedacht.<br />

Nee, zoals uit de evolutie bekend is, ontstaan<br />

echte ideeën door het toeval. Het is dan meer een<br />

ontstaansproces en niet zozeer een bedenksel<br />

dat gematerialiseerd wordt.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 103


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

REINIER VAN DEN BERG<br />

Bekijk profiel<br />

Presentaties zetten<br />

aan tot actie<br />

Klimatoloog | Duurzamoloog | Weerexpert<br />

Op de basisschool wist Reinier van den Berg al wat hij wilde worden. Weerman op de televisie.<br />

Het weer was al vroeg zijn passie en is dat tot op de dag van vandaag. Hij heeft vijfmaal een<br />

spectaculaire tornadojacht georganiseerd in Amerika en komt voor een onweersbui nog altijd<br />

zijn bed uit. Niet uit angst maar vanwege die fascinatie. En inderdaad, vanaf 1989 zien we hem<br />

wekelijks op de buis als weerman van RTL 4. De jongensdroom is uitgekomen.<br />

© ROY BEUSKER<br />

Zijn studie bracht hem naar<br />

Wageningen waar hij afstudeerde<br />

in milieukunde en zich<br />

vooral bezighield met<br />

luchtverontreiniging. In die tijd, in de<br />

tachtiger jaren, was klimaatverandering<br />

overigens nog helemaal geen<br />

‘issue’. Zure regen des te meer. Daar<br />

heeft hij nog onderzoek naar gedaan.<br />

Onder andere door met een klein<br />

meetvliegtuig langs de grens tussen<br />

Oost- en West-Duitsland te vliegen om<br />

grensoverschrijdende luchtverontreiniging<br />

uit Oost-Europa te monitoren. Dat<br />

was nog best spannend want in die tijd<br />

was de muur nog niet gevallen, en kon<br />

een kleine navigatiefout je zwaar in de<br />

problemen brengen. Het probleem van<br />

de zure regen heeft overigens duidelijk<br />

gemaakt, dat milieuproblemen met<br />

een radicale en internationale aanpak<br />

effectief kunnen worden bestreden.<br />

Na zijn studie kon hij meteen aan de<br />

bak bij een startup in het maken van<br />

weersverwachtingen. Zijn broer was<br />

notabene een van de oprichters. Ze<br />

begonnen met z’n vijven in een barak<br />

in Wageningen, tussen de studenten<br />

die ook in barakken woonden. Een<br />

mooie tijd. Het bedrijf groeide snel en<br />

toen de commerciële televisie<br />

doorbrak, werd Reinier weerpresentator<br />

bij RTL 4. In de loop der jaren werd<br />

hij steeds vaker gevraagd als spreker<br />

op bijeenkomsten, congressen en<br />

events. Eerder was zijn belangrijkste<br />

onderwerp het weer. Met de mooiste<br />

foto’s en video’s deelden hij zijn<br />

passie met het publiek. Het aparte is<br />

dat er werkelijk geen doelgroep is te<br />

bedenken die een verhaal vol passie<br />

en mooie beelden over het weer niet<br />

kan waarderen.<br />

‘We kunnen het<br />

tij (nog) keren’<br />

Klimaatverandering<br />

In de loop van de negentiger jaren<br />

begon klimaatverandering in de<br />

wetenschap een ‘hot topic’ te worden.<br />

Ook Reinier ging zich er steeds meer<br />

op focussen. Het was zo helder als<br />

wat, dit zou wel eens het belangrijkste<br />

thema van de 21e eeuw kunnen gaan<br />

worden. Het raakt in feite alle facetten<br />

van onze samenleving en van de<br />

economie. “En inderdaad, vandaag de<br />

dag kunnen we er niet meer omheen.<br />

De opwarming van de wereld is in volle<br />

gang, het weer wordt steeds extremer<br />

en dit alles is nog maar het begin. Een<br />

voorproefje. Tenzij we nu radicaal en<br />

eensgezind vol aan de bak gaan met<br />

de grootste hervorming van economie<br />

en samenleving ooit. Niets doen is<br />

geen optie. Elke dag dat we de radicale<br />

aanpak uitstellen, betekent alleen maar<br />

dat we vanaf morgen nog radicalere<br />

maatregelen moeten nemen.”<br />

Reinier heeft het weerkundige bedrijf<br />

in 2018 verlaten om zich als zelfstandig<br />

ondernemer veel meer met het<br />

uitdragen van die boodschap bezig te<br />

houden: We kunnen het tij (nog) keren.<br />

En het levert bovendien interessante<br />

kansen op. Op het gebied van onder<br />

meer land- en tuinbouw, voeding, de<br />

bouw, mobiliteit en uiteraard energie.<br />

Die kansen deelt hij in zijn presentaties<br />

met passie en overtuiging. Een<br />

presentatie van Reinier is een pure<br />

beleving vol passie en inspiratie, die<br />

aanzet tot denken en echt in beweging<br />

komen.<br />

104<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


IN DE SCHIJNWERPERS<br />

Bekijk profiel<br />

TOON GERBRANDS<br />

Presteren kent geen<br />

compromissen<br />

Topcoaches, CEO’s en opinieleiders<br />

over Toon Gerbrands:<br />

• “de coachprofessor bij uitstek”<br />

• “een topbestuurder op wie je kan bouwen”<br />

• “een fenomeen in de topsport”<br />

• “de managementgoeroe van BNR Nieuwsradio”<br />

• “een unieke combinatie van coach,<br />

manager en inspirator”<br />

Toon Gerbrands is coach, manager, bestuurder, spreker,<br />

schrijver van 10 boeken, docent, columnist bij BNR en<br />

inspirator.<br />

Zijn stijl wordt omschreven als: hard & hart, ‘to the point’,<br />

scherp, gefocust, gecommitteerd, volhardend,<br />

voorbeeldgedrag, winnende houding, verantwoordelijk<br />

en een ‘game changer’.<br />

‘In welke<br />

vorm dan<br />

ook, Toon<br />

Gerbrands zal<br />

altijd coach<br />

blijven’<br />

© COPYRIGHT CLEARED<br />

40 jaar succesvol presteren leidde tot een palmares<br />

van 21 grote sportprijzen en de landelijke<br />

milieuprijs.<br />

De krantenkoppen van Toon Gerbrands,<br />

die hem typeren:<br />

• Leiderschap vraagt een bikkelharde zelfevaluatie<br />

• Een topcoach twijfelt elke dag<br />

• Een goede coach meet met meer maten<br />

• Succes is een manier van denken<br />

• Mijn mooiste jaren komen nog<br />

• Hoe groter de ellende, hoe meer ik opleef<br />

Zijn expertise: top ‘performance’, coaching, leiderschap<br />

4.0, prestatiecultuur, teambuilding, ‘next level’-denken,<br />

actie-intelligentie, excellent presteren, crisismanagement<br />

en visie & strategie-ontwikkeling.<br />

Het format is afgestemd op uw vraag en uw unieke<br />

omstandigheden: lezing, workshop, expertmeeting,<br />

masterclass, inspiratiesessie of…<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong><br />

105


KENNISMANAGEMENT | PROF. DR. PAUL ISKE<br />

‘Vooruit falen’ maakt<br />

een mislukking vaak<br />

achteraf briljant<br />

Door: Jacques Geluk | Fotografie: © seeityourself.nl<br />

"Door mensen de ruimte te bieden dingen te doen die kunnen mislukken, dus achteraf geen 'naming, blaming &<br />

shaming', geef je hen de vrijheid te experimenteren en risico’s te nemen zonder zich schuldig te voelen wanneer iets<br />

niet lukt. Bovendien creëer je dan ook ruimte voor serendipiteit: de kunst om toevallig iets belangrijks te ontdekken.<br />

Zaken als penicilline, viagra en Post-IT zijn voorbeelden van ontwikkelingen die nooit tot stand zouden zijn gekomen<br />

zonder die ruimte. Er zijn maar weinig mensen lang en gelukkig getrouwd met hun eerste date…", zegt prof. dr. Paul<br />

Iske, hoogleraar en oprichter van het Instituut voor Briljante Mislukkingen.<br />

“Bij zaken met een lange looptijd die je op dit moment<br />

aanpakt, moet je dus meteen inbouwen dat er dingen gaan<br />

gebeuren waardoor alles anders kan lopen”, is de eerste<br />

boodschap die Paul Iske wil meegeven als we vragen<br />

welke mislukkingen er dit en volgend jaar aankomen en<br />

wat we ervan kunnen leren om ze achteraf als briljant te<br />

kunnen beschouwen. “Van twee jaar vrijheidsbeperkende<br />

maatregelen hebben we bijvoorbeeld geleerd dat de<br />

wereld constant verandert en besluitvorming een<br />

belangrijke factor is voor de politiek en iedereen.” Dat<br />

maakt van het overheidsbeleid een mislukking, die dankzij<br />

het inzicht dat we erdoor hebben gekregen positief kan<br />

uitpakken. “Dat geldt in dat geval voor de politiek, maar<br />

ook privé zijn mislukkingen absoluut om te toveren in<br />

briljante mislukkingen.”<br />

Ik ben wel de hogepriester van het mislukken, maar hou helemaal<br />

niet van mislukken”, vervolgt Iske. Een oorlog heeft<br />

vaak direct de potentie één grote mislukking te worden,<br />

maar vaak wordt die niet briljant, doordat keer op keer blijkt<br />

dat de komst van een nieuwe niet is vermeden. “Ik voorspel<br />

niet de toekomst, maar praat over wat mogelijk is. Al aan het<br />

begin van de oorlog in Oekraïne waren er symptomen die erop<br />

wezen dat dit anders zou kunnen lopen dan velen, misschien<br />

inclusief het Kremlin zelf, op dat moment dachten. De strijd is<br />

niet zo snel gestreden als aanvankelijk gedacht, mede door de<br />

sterke reactie van het Westen en de felle en georganiseerde<br />

weerstand vanuit Oekraïne. Als Poetins doel was à la de Krim<br />

snel een gebied veroveren – het blijft gissen – kun je spreken<br />

van een grote mislukking. Zonder winnaars.” Is dat dan een<br />

briljante of een grote mislukking? “Om te definiëren wat een<br />

briljante mislukking is, maak ik gebruik van de VIRAL-formule”,<br />

zegt Iske. De V staat voor ‘Value’ (het initiatief is de moeite<br />

waard en getuigt van Visie), de I voor Inzet, de R voor Risico’s<br />

(niet per se te vermijden, maar er wel verantwoord mee omgaan),<br />

de A voor Aanpak (goed gebruikmaken van aanwezige<br />

kennis en middelen) en de L voor Leren. Kan die oorlog een briljante<br />

mislukking zijn? “Nee, want we hebben het probleem met<br />

de eerste factor, Visie, maar ervan leren om een soortgelijke<br />

mislukking te voorkomen kan wel.”<br />

Vooruitkijkend zegt hij: “Vanwege de toestand in de wereld<br />

gaat een aantal projecten de komende tijd niet slagen.<br />

Bijvoorbeeld door tekorten aan mensen en chips blijft de introductie<br />

van nieuwe producten en technieken uit. We willen af<br />

van Russisch gas, maar om dat te realiseren zijn er onvoldoende<br />

installateurs.” Iske noemt een visie voor het opkalefateren<br />

van drie wijken in Den Haag die op zich goed is, maar dreigt te<br />

mislukken doordat bewoners er onvoldoende bij zijn betrokken<br />

en wet- en regelgeving belemmerend werken. Die mislukking<br />

wordt pas briljant als dat is rechtgezet. Een ander voorbeeld:<br />

“Als ondernemer vind ik het e-herkenningssysteem dat<br />

de Belastingdienst introduceert schandalig, omdat dit inhoudt<br />

dat je nu (108 euro per drie jaar) moet betalen om BTW-aangifte<br />

106<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>


te doen.” We praten over de 0% BTW<br />

op gezonde voeding, die niet meteen<br />

kan ingaan doordat de systemen van de<br />

Belastingdienst het niet aankunnen, de<br />

toeslagenaffaire, NOW-regelingen en<br />

studenten die worden afgescheept met<br />

een ‘hondenfooi’ als compensatie voor<br />

het moeten afsluiten van dure leningen.<br />

Daar is nu nog weinig briljants in te<br />

herkennen.”<br />

Privacy en e-herkenning<br />

“De wereld staat in de fik. Hoe haal je<br />

het in je hoofd op zo'n moment nog<br />

even nieuwe dingen er doorheen te jassen<br />

waar niemand op zit te wachten?”<br />

Van fraudegevoelige QR-codes, als<br />

toegangsbewijs een mislukking, heeft<br />

Iske geleerd dat die ervaring briljant kan<br />

uitpakken: “Er is een goede oplossing<br />

die gebruikmaakt van gezichtsherkenning.<br />

Mensen maken zich zorgen over<br />

privacy en denken aan China en snappen<br />

er dus helemaal niks van. Ik werk<br />

met een club die je gezicht scant.<br />

Daaruit halen ze kenmerken die ze vertalen<br />

in een getal dat hoort bij jouw gezicht.<br />

De Autoriteit Persoonsgegevens<br />

heeft het afgeschoten, maar dit op vele<br />

terreinen toepasbare systeem biedt<br />

juist meer privacy. Wanneer je langs een<br />

tehuis voor demente mensen loopt en<br />

het herkent jouw getal niet, dan loop je<br />

gewoon door en niemand weet wie je<br />

bent. Als je een bewoner bent en niet<br />

buiten mag zijn wordt het getal wel herkend<br />

en halen ze je naar binnen. De wet<br />

zegt nu nog dat je bent geregistreerd als<br />

je met je hoofd voor een camera bent<br />

geweest, maar die dateert uit de tijd dat<br />

deze technologie niet bestond. Mensen<br />

zitten helemaal vast in het oude denken<br />

dat gezichtsherkenning privacyschending<br />

is.” Is het geen mislukking dat over<br />

dit systeem zo weinig bekend is? “Het<br />

tegenovergestelde is waar. Dat komt<br />

voor een deel doordat de overheid lijdt<br />

aan informatieobesitas, die wil zoveel<br />

mogelijk informatie van je hebben. Dat<br />

willen we dus niet en is een grote mislukking.<br />

Maar het kan een briljante mislukking<br />

worden als een volgend kabinet<br />

leert van de fouten van dit kabinet.”<br />

Oproep<br />

We hebben de financiële crisis gehad,<br />

de gezondheids-, stikstof-, PFAS- en<br />

klimaatcrisis zijn nog niet weg, er is een<br />

oorlog tussendoor gekomen en er komen<br />

nog crises aan, zoals de volksverhuizingen<br />

en de huizencrisis. “Mijn oproep<br />

is daarom: Ga er vanuit dat de<br />

komende tijd dingen gebeuren die de<br />

meeste plannen onderuit halen en vraag<br />

je af wat je geleerd hebt van crises uit<br />

het verleden. Ik doe nu onderzoek met<br />

vijftien partijen naar wat we doen met<br />

de wetenschap dat we allerlei dingen<br />

zullen meemaken die we nu niet weten.<br />

Alle nu gemaakte plannen die jaren bestrijken<br />

gaan mislukken of in elk geval<br />

anders uitpakken dan we verwachten.<br />

Dat geldt ook voor bedrijven die bijvoorbeeld<br />

compleet nieuwe productlijnen in<br />

de markt zetten en tijdens dat traject tegen<br />

allerlei zaken aanlopen.” We praten<br />

over timing met als voorbeeld de introductie<br />

van e-herkenning. “Vraag je of je<br />

op het goede moment met plannen<br />

komt. Wanneer je te laat bent heeft het<br />

dan überhaupt nog zin en als je te vroeg<br />

bent is de vraag of de wereld er al ontvankelijk<br />

of klaar voor is. En kijk eens<br />

naar de wet- en regelgeving en bepaalde<br />

patronen die moeten worden opgelost:<br />

past jouw nieuwe oplossing in die<br />

wereld met de bestaande aanpakken,<br />

wetten en regels?”<br />

De kern<br />

“De kern van het verhaal: aan de ene<br />

kant weten we dat dingen anders lopen.<br />

Dat kunnen we leren uit het verleden,<br />

maar toch trappen mensen toch telkens<br />

weer in de valkuil door zich niet te realiseren<br />

dat anderen anders kunnen denken<br />

en structuren en wet- en regelgeving<br />

verhinderen dat jij kunt veranderen.<br />

Mensen zijn ook weinig wendbaar en<br />

nemen niet de tijd om dingen uit te zoeken<br />

voordat ze iets proberen.<br />

Kennisontwikkeling is zo belangrijk. Ze<br />

moeten ook leren op tijd te stoppen met<br />

iets.” Voordat het helemaal mislukt en<br />

het briljante uit het zicht raakt.<br />

‘Door vooruit te falen, dus<br />

voordat je begint leren<br />

van dingen die mis hadden<br />

kunnen gaan, maar dus<br />

nog niet daadwerkelijk mis<br />

zijn gegaan, heb je wel de<br />

faalopbrengsten, maar niet<br />

de faalkosten’<br />

Bekijk profiel<br />

© JAN-KEES STEENMAN<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 107


H<br />

T<br />

K<br />

O<br />

R<br />

L<br />

D<br />

-<br />

B<br />

R<br />

I<br />

N<br />

W<br />

G<br />

I<br />

N<br />

E<br />

G<br />

O<br />

N<br />

T<br />

BOEKEN<br />

E<br />

G<br />

D<br />

E<br />

L<br />

O W<br />

Leerzaam<br />

leesvoer van<br />

onze sprekers<br />

Veel sprekers beperken zich niet tot het podium,<br />

maar verspreiden hun gedachtegoed ook via de<br />

boekwinkels! In leerzame overzichten, grappige<br />

verhalenbundels en intieme portretreeksen delen<br />

zij hun kennis en ervaringen met het publiek - en<br />

zichzelf. Leer de sprekers op een andere manier<br />

kennen door hun perspectief als uitgangspunt te<br />

nemen en - misschien - zelf te ondervinden dat<br />

jouw wereldbeeld is verschoven.<br />

We zouden je tekort doen door geen titels te<br />

noemen natuurlijk! Hiernaast vind je een paar van<br />

onze favorieten! Welke verschijnt binnenkort op<br />

jouw nachtkastje?<br />

108<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


1 2<br />

Generaal zonder leger<br />

Özcan Akyol<br />

Waar zijn de rebelse schrijvers gebleven? Deze<br />

vraag probeert Özcan te beantwoorden terwijl hij<br />

kijkt naar de huidige conformistische publicaties<br />

en het gemis aan schokkende literatuur.<br />

Van Zomerdag tot Winternacht<br />

Helga van Leur<br />

Een betoverend boek over de wonderen van de<br />

seizoenen, bekeken vanuit een meteorologische<br />

en astronomische achtergrond.<br />

3 4<br />

Subconscious Impact<br />

Genieke Hertoghs<br />

Hoe maak je impact op anderen? Bereik hun<br />

onderbewustzijn! Hertoghs en Van den Berg<br />

beschrijven hun zoektocht naar hoe je anderen<br />

bereikt en beïnvloedt, en hoe jij er gebruik van<br />

kunt maken!<br />

Veranderen voor Luie Mensen<br />

Ayca Szapora<br />

Hét boek voor iedereen die liever lui dan moe is,<br />

maar niet weet waarom! Niet alleen legt dit boek<br />

uit waarom gewoontes veranderen zo moeilijk<br />

kan zijn, maar ook hoe je het toch voor elkaar<br />

krijgt.<br />

5 6<br />

Gezocht: Hofnar<br />

Juri Hoedemakers<br />

Zelfreflectie is leuk, maar hoe dan! Juri geeft in dit<br />

boek praktische tips en advies over hoe je je<br />

eigen reflectieve vermogen kunt vergroten, én<br />

hoe je kunt omgaan met het ontvangen van<br />

feedback.<br />

Geen Paniek<br />

Jan Latten<br />

De eeuwige zoektocht naar liefde en geluk leidt<br />

voor velen naar teleurstelling en frustraties; maar<br />

wat zijn de fouten nu precies? Gebaseerd op<br />

statistische gegevens schets Jan Latten een<br />

beeld van onze tijdsgeest, met een duidelijke<br />

conclusie: geen paniek! Je bent niet alleen.<br />

7 8<br />

Niet horen, Niet Zien, Niet Zwijgen<br />

Joyce de Ruiter<br />

Omgaan met veranderingen kan moeilijk zijn;<br />

daar weet Joyce alles van. Wetende dat ze haar<br />

zicht en gehoor zal verliezen, Joyce beschrijft hoe<br />

ze haar plek, kracht, en geluk weet te vinden – en<br />

hoe jij dat ook kan.<br />

Wie kies je om te zijn<br />

Roek lips<br />

Wie zijn we zonder de ander? Roek Lips gaat de<br />

dialoog met zijn medemens aan om te ontdekken<br />

wat een zinvol leven is, en geeft de lezer kans om<br />

niet alleen een nieuwe kant van de ander te zien,<br />

maar ook die van henzelf.<br />

9 10<br />

Pret á Diner<br />

Estée Strooker<br />

Koken is veel meer dan alleen een recept volgen,<br />

en Estée weet dit: haar boek benoemt dan ook<br />

alle stappen die bij voor goed diner nodig zijn! Van<br />

een menu samenstellen tot smaakcombinaties<br />

tot restjes, Estée loodst je door het perfecte diner<br />

gebaseerd op haar jarenlange ervaring als<br />

chefkok.<br />

Bijna alles wat je moet weten over<br />

psychologie; Voor wie kinderen en<br />

jongeren opvoedt<br />

Pedro De Bruyckere<br />

Een makkelijk en toegankelijk overzicht van<br />

psychologische en pedagogische inzichten en<br />

tactieken die bewezen effectief zijn.


SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> 25 JAAR<br />

Bekijk profiel<br />

‘Gefeliciteerd met<br />

jullie jubileum en<br />

bedankt voor de fijne<br />

samenwerking de<br />

afgelopen jaren met<br />

het hele team van<br />

Speakers Academy.<br />

Ook de komende<br />

jaren is het weer een<br />

genoegen om met<br />

jullie team te mogen<br />

samenwerken.’<br />

TEAM APEMANAGEMENT<br />

PATRICK VAN VEEN<br />

GEDRAGSBIOLOOG | SOCIAAL OERGEDRAG<br />

© SUZANNE VAN DE KERK<br />

110<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Covershoot<br />

@Huis-ter-Duin<br />

The making of Academy <strong>Magazine</strong>® <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong><br />

Voor de covershoot van onze jubileumeditie wilden we iets speciaals; een special met glamour.<br />

Dat is gelukt! De covershoot bij Huis ter Duin was een feest. Alles was top verzorgd en iedereen<br />

werkte fantastisch samen. Voor de cover en van de sprekers zijn waanzinnige foto's gemaakt.<br />

Wat een prachtig resultaat! Veel lees- én kijkplezier.<br />

MET DANK AAN<br />

Art director<br />

Productieassistent<br />

Speakers Academy ® Walter Kallenbach<br />

Speakers Academy ® Amy Breukel en Femke Visser<br />

Styling<br />

Stylingassistent<br />

Kleding<br />

Visagie<br />

Visagieassistent<br />

Fotografie<br />

Locatie<br />

Pieter van Loon<br />

Eva van Wolven<br />

Dutch Dandie | Mart Visser | English Hatter<br />

Elisabetta Franchi | Marina Rinaldi<br />

Judith van Dongen<br />

Patricia Zeeuw<br />

500Watt Casper Rila en Jet van Schie<br />

Grand Hotel Huis ter Duin<br />

Op de volgende<br />

pagina's de<br />

interviews<br />

mét foto's!<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 111


‘Sommige<br />

leiders zijn zó<br />

gepassioneerd<br />

over hun eigen<br />

product of<br />

dienst, dat<br />

zij zich mee<br />

laten voeren in<br />

hun passie tot<br />

het te laat is.<br />

Tegen die tijd<br />

noem ik het een<br />

passieval, want<br />

dat is het’<br />

112<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>


COLUMN<br />

DOOR ANNEMARIE VAN GAAL<br />

Twee groepen<br />

leiders<br />

Fotografie: © Casper Rila<br />

“In mijn hoofd verdeel ik ondernemers en managers altijd in twee groepen. De eerste groep<br />

bestaat uit de mannen en vrouwen die het altijd beter weten. Je kent ze vast wel. Ze hebben<br />

vaak tientallen jaren ervaring in de branche waar zij actief zijn en zijn ervan overtuigd dat<br />

het product of de dienst die ze leveren perfect is en dat daar verder niet aan gesleuteld hoeft<br />

te worden. Je hoeft hen níets te vertellen, want zij weten namelijk ook precies waar hun<br />

klanten zich bevinden en ook hoe die het beste bereikt kunnen worden. Als het niet goed<br />

gaat met het bedrijf ligt het altijd aan anderen, zoals verkeerde leveranciers, of aan oneerlijke<br />

concurrentie en lange zomers. Het ligt nooit aan hen. Ze willen niets weten over andere<br />

markten, nieuwe verdienmodellen of een verandering van hun product of dienst. Je hoeft hen<br />

namelijk niets te vertellen, zij weten het zelf het beste: ‘In onze branche doen we het zo en<br />

dat is de beste manier’, ‘deze markt ken ik als de binnenkant van mijn broekzak, ik weet wat<br />

werkt’ of ‘mijn klanten zijn dit product gewend en willen niets anders’.<br />

De tweede groep is van een heel ander<br />

kaliber. Dit zijn ondernemers en managers<br />

die van nature kwetsbaar durven te<br />

zijn. Natuurlijk proberen zij een zo goed<br />

mogelijk product te maken of dienst te leveren,<br />

maar zij realiseren zich ook dat het áltijd beter<br />

kan. Ze bedienen met succes een bepaalde<br />

markt of doelgroep, maar weten ook dat er altijd<br />

andere markten zijn die beter of groter zijn. Dus<br />

zijn ze continu op zoek naar nieuwe inzichten en<br />

tips om het nóg beter te doen en hun bedrijf te laten<br />

groeien.<br />

Voor een buitenstaander lijkt het soms alsof de<br />

eerste groep, gepassioneerder is over hun bedrijf<br />

of product dan de tweede groep. Maar dat is niet<br />

zo. Passie is bovendien niet altijd goed, want je<br />

kunt er gemakkelijk aan ten prooi vallen. Sommige<br />

leiders zijn zó gepassioneerd over hun eigen product<br />

of dienst, dat zij zich mee laten voeren in hun<br />

passie tot het te laat is. Tegen die tijd noem ik het<br />

een passieval, want dat is het.<br />

Ik denk dat ik in mijn ondernemerscarrière altijd<br />

tot de tweede groep hoorde. Ik ben niet bang om<br />

te ondernemen in landen of sectoren waar ik geen<br />

ervaring heb, sterker nog; dat heeft mijn voorkeur.<br />

Onervarenheid voelt kwetsbaar, maar zorgt aan<br />

de andere kant voor een ‘open mind’. En het is<br />

precies die onervarenheid die maakt dat je open<br />

staat voor nieuwe, frisse ideeën waardoor je ge-<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 113


COLUMN<br />

Bekijk profiel<br />

makkelijk alles wat je in andere sectoren gezien of geleerd hebt,<br />

toe kunt passen zonder dat je je laat tegenhouden door wat in<br />

deze specifieke branche gewoon is, hoe je concurrenten het doen<br />

of wat de klanten gewend zijn. Je niet laten tegenhouden door de<br />

status quo of door wat je weet, maar op zoek gaan naar onbekende<br />

terreinen is meestal de sleutel tot succes.<br />

‘Ik ben niet bang om te<br />

ondernemen in landen<br />

of sectoren waar ik geen<br />

ervaring heb, sterker<br />

nog; dat heeft mijn<br />

voorkeur’<br />

Wat let je?<br />

Ik heb ook altijd veel vertrouwen gegeven aan de mensen op de<br />

werkvloer. Zij hadden per slot van rekening, meestal meer contact<br />

met de klanten dan ik. Zij werkten ook dagelijks met de systemen<br />

en structuren die ik bedacht had en die misschien helemaal niet<br />

het meest efficiënt of effectief waren. Ik vroeg de mensen op de<br />

werkvloer altijd expliciet om mij te voeden met hun ideeën, want<br />

zij waren mijn ogen en oren naar de markt. Als ze een verbetering<br />

zagen, dan was het hun taak die in de praktijk te brengen. Als ze<br />

een verandering in consumentengedrag zagen en daar ideeën bij<br />

hadden, dan wilde ik het meteen weten. De beste marketingideeën<br />

en campagnes zijn op die manier geboren.<br />

Ik probeer leiders er altijd van te overtuigen zich zoveel mogelijk<br />

te gedragen als de tweede groep én om daarnaast groot te blijven<br />

denken.<br />

Want waarom zou je tevreden zijn met de omvang van je bedrijf<br />

of met de markt die je nu bedient, als je ook kunt veranderen,<br />

groeien en met wat durf de absolute wereldtop kunt bereiken?<br />

Hoe goed je het nu ook doet en hoeveel succes je ook hebt, er is<br />

altijd een verbeterde versie van je bedrijf mogelijk mét een nog<br />

veel grotere en betere markt. Wat let je?”<br />

114<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


NIEUWE ONTWIKKELINGEN IN DE RUIMTEVAART<br />

ANDRÉ KUIPERS, ASTRONAUT EN ARTS,<br />

SCHETST ‘THE BIGGER PICTURE’<br />

Binnenkort<br />

lopen er<br />

weer<br />

mensen<br />

op de<br />

maan<br />

Door: Jacques Geluk<br />

Fotografie: © Casper Rila<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 115


NIEUWE ONTWIKKELINGEN IN DE RUIMTEVAART<br />

‘We bezitten al die fantastische kennis,<br />

maar als een brokstuk richting de aarde<br />

komt kunnen we op dit moment niks doen’<br />

Iedereen gebruikt ruimtevaart, vaak dagelijks en zonder het te beseffen. Er zijn tal van<br />

nieuwe ontwikkelingen, waarbij de focus in de zeer nabije toekomst ligt op de maan.<br />

Ruimtevaartorganisatie NASA heeft onlangs dertien gebieden in de buurt van de zuidpool<br />

van de maan aangewezen als geschikte landingsplaatsen voor de bemande maanmissie<br />

Artemis III. Een opstapje voor bemande reizen naar Mars? André Kuipers ziet het grotere<br />

plaatje en vertelt daar enthousiast over. Hij benoemt ook andere ontwikkelingen, zoals het<br />

toenemende internationale en commerciële gebruik van de ruimte door steeds meer landen.<br />

Vanuit de ruimte kun je de aarde zien. Dat levert een<br />

goed overzicht op van wat zich op onze planeet afspeelt.<br />

Dag en nacht. Dat kun je ‘the bigger picture’<br />

noemen. Binnen de ruimtevaart zijn op vele fronten<br />

ontwikkelingen gaande die betrekking hebben op<br />

bijna alle aspecten van de maatschappij. Satellieten<br />

spelen daarbij een immense rol. Klimaatverandering,<br />

luchtvervuiling, het smelten van poolijs meten we allemaal<br />

met satellieten. Het gaat ook over zaken die<br />

iedereen tegenwoordig vrijwel dagelijks gebruikt,<br />

denk aan navigatie en communicatie, maar ook het<br />

weerbericht zoals we dat nu kennen is niet mogelijk<br />

zonder satellieten. En de landbouwsector profiteert<br />

ook van satellietmonitoring. Ruimtevaart is kortom<br />

niet meer weg te denken uit het leven van mensen.<br />

Het is een integraal onderdeel van ons bestaan<br />

geworden.<br />

Internationaal<br />

In zijn lezingen vertelt André Kuipers niet alleen over<br />

zijn persoonlijke ervaring als ruimtevaarder, maar<br />

met name over het feit dat ruimtevaart steeds meer<br />

een wereldwijd én een commercieel gebeuren<br />

wordt. Eind december 2011 begon de Nederlandse<br />

astronaut aan zijn tweede ruimte-avontuur met een<br />

verblijf van ruim zes maanden in het internationale<br />

ruimtestation ISS. “Op die vlucht koppelde ik voor<br />

het eerst het vrachtschip van een commerciële<br />

ruimtevaartonderneming, SpaceX van Elon Musk.<br />

Dat was een primeur. Zeker drie ondernemingen zijn<br />

nu bezig met de ontwikkeling van commerciële<br />

ruimtestations. Relatief jonge ruimtevaartlanden als<br />

China en India timmeren hard aan de weg in een<br />

sector waarin al decennia wordt samengewerkt<br />

door Amerika, Rusland, Canada, Europa en Japan.<br />

Het ISS is een prachtig voorbeeld van internationale<br />

samenwerking, er zijn sinds 1998 ongeveer tachtig<br />

projecten gezamenlijk uitgevoerd. Helaas komt<br />

dat binnen afzienbare tijd tot een einde. Waarschijnlijk<br />

blijft het ISS tot 2030 operationeel, maar<br />

Rusland stapt eerder uit vanwege de aanvallen op<br />

Oekraïne.” Volgens André zijn er al sinds de<br />

Russische annexatie van de Krim barsten in de samenwerking<br />

voelbaar.<br />

“Voorlopig zitten we wat ISS betreft fysiek nog<br />

even aan elkaar vast, maar ik verwacht dat de samenwerking<br />

met Rusland waarschijnlijk in 2024<br />

ophoudt. Dan is de vraag waartoe Rusland qua<br />

financiën in staat is. Die samenwerking was er<br />

natuurlijk niet voor niks, want ruimtevaart is een<br />

kostbare aangelegenheid. Bovendien hebben ze<br />

daar nu andere dingen aan hun hoofd dan geld in<br />

de ruimtevaart stoppen.”<br />

116<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Terug naar de maan<br />

Het wetenschappelijk onderzoek loopt intussen gewoon<br />

door. André noemt de recente lancering van de<br />

James Webb-ruimtetelescoop op eerste kerstdag<br />

2021 en het sturen van robots naar Mars als belangrijke<br />

ontwikkelingen, maar eerst verhaalt hij van een grote<br />

verandering die voor de deur staat. “We gaan mensen<br />

terugbrengen op de maan.” Op 21 juli 1969 hebben<br />

de Amerikaanse Apollo 11-astronauten Neil Armstrong<br />

en Buzz Aldrin de eerste stappen op de maan gezet.<br />

De laatste bemande maanmissie vond plaats in 1972<br />

en na al die jaren gaan we – een halve eeuw later – opnieuw.<br />

Deze keer om er te blijven.<br />

Het huidige maanprogramma heet Artemis, genoemd<br />

naar de tweelingzus van Apollo. NASA verwacht in<br />

2025 de eerste mensen erheen te brengen. Er zijn onlangs<br />

dertien geschikte landingsplaatsen aangewezen<br />

in de buurt van de maan-zuidpool. Deze worden gronding<br />

bekeken. Is er voldoende zonlicht om als energie<br />

te gebruiken? Is het terrein begaanbaar? Is communicatie<br />

met de aarde daar mogelijk? De komende tijd bekijkt<br />

men welke gebieden in wetenschappelijk opzicht<br />

het meest interessant zijn om te bezoeken. Ter voorbereiding<br />

op de bemenste Artemis III-missie vliegt in<br />

<strong>2022</strong> eerst een onbemande superraket in zes weken<br />

naar de maan en terug. Is deze Artemis I-missie succesvol,<br />

dan volgt nummer II, een bemande vlucht die<br />

een ronde rond de maan maakt. Waarna NASA zich<br />

opmaakt voor Artemis III met mensen aan boord die op<br />

de maan zullen landen. Wat gaan we daar doen? André<br />

Kuipers: “Er gebeurt heel veel in de ruimtevaart op verschillende<br />

gebieden. Denk aan de komst van een<br />

Chinees staatsruimtestation en meerdere commerciële<br />

stations, maar ook aan ruimtetoerisme. We gebruiken<br />

de ruimte niet alleen om de aarde te observeren en<br />

onderzoek te doen, maar ook om bijvoorbeeld internet<br />

te leveren. Daarvoor zijn duizenden satellieten nodig,<br />

die vaak niet groter zijn dan een melkpak.<br />

Ruimtevervuiling is dan ook een belangrijk aspect om<br />

rekening mee te houden. Er moeten goede afspraken<br />

worden gemaakt over het gebruik van de ruimte, zodat<br />

we ons niet in de vingers snijden. Voor overheden en<br />

ruimtevaartagentschappen als NASA en ESA is terugkeer<br />

naar de maan hét grote doel van dit moment en<br />

ook in de nabije toekomst de focus van alles. NASA<br />

heeft weliswaar het voortouw genomen bij het<br />

Artemisproject, maar Europa doet ook mee. Boven op<br />

de superraket komt het nieuwe ruimteschip Orion, wat<br />

voorheen de Apollo-capsule was. Daarin komt de bemanning<br />

te zitten. Europa levert daarvoor het servicedeel,<br />

de elektriciteit, zuurstofvoorziening en apparatuur.<br />

Het in Nederland gevestigde bedrijf Airbus<br />

Defence and Space bouwt bijvoorbeeld de zonnepanelen.<br />

Dat is heel waardevol voor ons land.”<br />

Ruimtestation rond de maan<br />

De terugkeer naar de maan is de opmaat naar een internationaal<br />

ruimtestation rond de maan: Gateway, gebouwd<br />

door Amerika, Canada, Japan en Europa.<br />

Waarom? André: “Prestige speelt nog steeds een belangrijke<br />

rol. De Sovjet-Unie had destijds een grote<br />

voorsprong, dus wilde Amerika als eerste op de maan<br />

staan. Dat werd een indrukwekkende race. Maar na<br />

Apollo 17 zijn de geplande missies 18, 19 en 20 vanwege<br />

de hoge kosten geschrapt. Inmiddels was wel<br />

duidelijk dat Amerika de Sovjet-Unie had verslagen.<br />

Wetenschap speelde een bijrol. Van de twaalf mensen<br />

die op de maan hebben gelopen, was er één wetenschapper.<br />

Ook nu is prestige opnieuw een factor. India<br />

en Israël hebben tevergeefs geprobeerd een ‘lander’<br />

op de maan te zetten. China lukt het wel, dit land is er<br />

zelfs in geslaagd een landing te laten plaatsvinden aan<br />

de achterkant van de maan. Dat was nooit eerder vertoond.<br />

Amerika wil niet laten gebeuren dat de Chinezen<br />

een voorsprong nemen. Naast prestige speelt onderzoek<br />

een serieuze rol. Tot nu toe zijn maar enkele plekken<br />

rond de evenaar van de maan bezocht. We willen<br />

nu naar de zuidpool. Daar zijn kraters die altijd in de<br />

schaduw liggen. In die kraters ligt waterijs en dat is<br />

heel interessant, want water is te splitsen in waterstof<br />

en zuurstof. Dat levert, naast zuurstof om te ademen,<br />

ook een energierijke brandstof op, knalgas, waarmee<br />

je een raket kunt vullen.”<br />

Er zijn ambities om een permanente basis te bouwen<br />

op de maan. Bij een langer verblijf van mensen op de<br />

maan kan onderzoek worden gedaan naar technieken<br />

om op een ander hemellichaam te kunnen overleven.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 117


NIEUWE ONTWIKKELINGEN IN DE RUIMTEVAART<br />

Ook onderzoek naar het eventueel mijnen van mineralen of Helium-3 voor kernfusiereactoren speelt een<br />

rol. Lanceren vanaf de maan kost veel minder brandstof, dus wordt ook gekeken naar de maan als lanceerplatform<br />

voor bemenste missies naar Mars. En er zijn ideeën om op de maan een grote telescoop<br />

te bouwen voor verder ruimteonderzoek. Gateway zal het een stuk gemakkelijker maken om mensen te<br />

laten landen op de maan.<br />

Landsgrenzen op de maan?<br />

“Dat er Amerikaanse vlaggetjes op de maan staan, betekent niet dat de maan van Amerika is. Daar zijn<br />

regels voor. Dat is allemaal begonnen met Hugo de Groot, die het zeerecht heeft beschreven. De oceanen<br />

zijn van iedereen, maar wat je eruit haalt is van jou. Hetzelfde geldt voor Antarctica, want dat is van<br />

niemand. Je mag erheen, maar mijnbouw en militaire activiteiten zijn verboden. Je mag er wetenschappelijk<br />

onderzoek doen en beperkt toeristen toelaten, maar je kunt niet zomaar een stuk land op Antarctica<br />

claimen. Dat is met de maan ook zo. Daar zijn regels voor. Een hemellichaam kun je je niet toe-eigenen.<br />

Natuurlijk kan het in de verre toekomst zo zijn dat bedrijven die op de maan met mijnbouw bezig zijn een<br />

conflict krijgen, daar moet je op zijn voorbereid. Ruimterecht is een uitermate boeiend en relevant onderwerp<br />

wat ik soms ook aanstip in mijn lezingen. Dan komen vragen aan de orde over wie verantwoordelijk<br />

is voor wat, waar de ruimte begint of wat er gebeurt bij schade. Spreken over het juridische aspect<br />

van de ruimte is een groeiende tak van sport en speelt steeds meer een rol. Denk aan de schade door<br />

ruimtepuin.”<br />

Lezingen en theatershows<br />

In zijn lezingen behandelt André Kuipers een breed pakket aan onderwerpen, afhankelijk van zijn publiek,<br />

variërend van innovatie, technologie en duurzaamheid tot samenwerking, veiligheid en medische<br />

aspecten. “Tijdens COVID gingen veel lezingen over isolatie, quarantaine bijvoorbeeld. Er waren veel<br />

parallellen te trekken tussen leven in een kleine ruimte in het heelal en het gedwongen moeten verblijven<br />

in je eigen woning. Dus afhankelijk van wat zich op de aarde afspeelt, komen er verzoeken om bepaalde<br />

onderwerpen te behandelen in mijn lezingen. Steeds vaker gaan vragen over onze toekomst en<br />

de invloed van de ruimtevaart daarop, want die is duidelijk veranderd.”<br />

André krijgt tijdens presentaties ook veel vragen over astronomie. Van zwarte gaten, een zonsverduistering<br />

tot het neerstorten van planetoïden. “Dat laatste is heel relevant, want onze aardbol wordt omringd<br />

door brokstukken. Asteroïden of planetoïden, zoals we ze tegenwoordig noemen, zijn potentiële<br />

massamoordenaars. De inslag van een planetoïde heeft de dinosauriërs zo’n 65 miljoen jaar geleden de<br />

kop gekost. Gelukkig zijn er allerlei projecten om een herhaling te voorkomen. Dit onderwerp zou veel<br />

meer aandacht verdienen.”<br />

Brokstukken afbuigen<br />

“Op het aardoppervlak zijn grote telescopen die letten op wat eraan komt. Er zijn plannen om telescopen<br />

in de ruimte te brengen die uitsluitend in de gaten houden of brokstukken de aarde naderen en waar<br />

deze zich bevinden. NASA heeft de ruimtesonde DART (‘Double Asteroid Redirection Test’) een paar<br />

maanden geleden de ruimte ingestuurd om deze opzettelijk met grote snelheid te gaan laten botsen met<br />

een planetoïde. Het idee is: de planetoïde krijgt een tik, raakt uit zijn baan en mist de aarde. De Europese<br />

Hera ruimtesonde die erachteraan vliegt, meet hoe groot die afwijking precies is. Zie het als een olietanker<br />

in Schotland die richting IJmuiden vaart. Geef ‘m bij Schotland een minuscuul tikje opzij en hij komt<br />

bij Rotterdam uit. Dit soort nieuws haalt de voorpagina’s niet, maar deze testen zijn natuurlijk van essentieel<br />

belang. Dit soort stukken steen kunnen immers de hele menselijke beschaving vernietigen.” André<br />

118<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

‘Dat er<br />

Amerikaanse<br />

vlaggetjes<br />

op de maan<br />

staan, betekent<br />

niet dat de<br />

maan van<br />

Amerika is’<br />

benadrukt dat dit veel belangrijker is dan<br />

mensen beseffen. “We bezitten al die fantastische<br />

kennis, maar als een brokstuk<br />

richting de aarde komt kunnen we op dit<br />

moment niks doen. We hebben allemaal<br />

kernraketten, maar die staan op onszelf gericht<br />

en zijn niet bedoeld om brokstukken uit<br />

de ruimte af te buigen van hun baan. Als<br />

brokstukken al te dichtbij zijn, is het sowieso<br />

te laat. Uitsluitend wanneer we dat puin<br />

vroeg opmerken, kunnen we het afbuigen.<br />

De kans dat ‘Near-Earth-Objects’ (NEO’s)<br />

de aarde bereiken is superklein, maar als het<br />

gebeurt dan kan de schade ongelooflijk<br />

groot zijn. Daar proberen we met de ruimtevaart<br />

iets aan te doen.”<br />

André Kuipers terug in het<br />

theater met nieuwe familieshow<br />

'Space Academy'<br />

Astronaut André Kuipers is terug in<br />

de theaters. Samen met journalist<br />

Sander Koenen neemt hij jong en<br />

oud mee op een waanzinnige reis<br />

naar de ruimte. Space Academy<br />

live (8+) is een show vol spannende<br />

astronautenverhalen en experimenten.<br />

Maar óók een verhaal met een<br />

boodschap. André Kuipers kan uit<br />

eigen ervaring vertellen hoe het is<br />

naar de ruimte te reizen en de aarde<br />

vanaf daar te zien. En daarover<br />

vertellen doet hij graag. Zijn<br />

succesvolle ‘theatercollege’ trok<br />

van 2016 tot 2018 volle zalen in het<br />

hele land. Nu is hij terug in het<br />

theater met een show die speciaal<br />

is ontwikkeld voor kinderen vanaf<br />

acht jaar en hun familie.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 119


PROF. DR. BAS HARING - WETENSCHAP & FILOSOFIE<br />

Onvoorbereid praten<br />

twee vreemden<br />

vanzelf over dingen<br />

die ertoe doen<br />

Door: Jacques Geluk | Fotografie: © Casper Rila<br />

Bas Haring (54) is druk met de afronding van zijn nieuwe kinderboek over kunstmatige<br />

intelligentie, maar voor dit interview heeft hij even tijd. Volgens afspraak hebben we ons<br />

allebei niet voorbereid en kijken we waar het gesprek naartoe gaat. Eigenlijk gaat het<br />

vanzelf, geïnspireerd door de sfeer van het gezellige hotel-café De Zwaan in het pittoreske<br />

Ransdorp (Waterland), waar de tijd lijkt stil te staan.<br />

Bas Haring is hoogleraar Publiek Begrip<br />

van Wetenschap en filosoof, volksfilosoof<br />

zelfs. Niet alleen omdat zijn oorspronkelijke<br />

studie kunstmatige intelligentie<br />

onderdeel was van het vak filosofie. Het<br />

beschrijft namelijk goed wat hij doet en wie hij<br />

is. Hij nipt van zijn biertje. Dat kan, want hij<br />

woont al zeventien jaar praktisch om de hoek<br />

van het café, destijds een criterium om uit<br />

Utrecht te verhuizen. “Praten zonder voorbereiding?<br />

Goed idee. Het is irritant als dingen tevoren<br />

te veel dicht getikt zijn. Dan ben je op het<br />

moment zelf niet meer scherp. Je moet niet vanuit<br />

je geheugen een tevoren bedacht verhaal<br />

houden. Zelf bedenk ik altijd kort tevoren wat ik<br />

ga vertellen en dan kan ik ter plekke improviseren.<br />

Ik wil wetenschap zo vertellen dat iedereen<br />

die haar wil begrijpen dat ook kan, maar dat is<br />

voor mijn werk aan de universiteit. Voor een lezing<br />

word ik daar zelden voor gevraagd, meestal<br />

willen ze dat ik zaken vanuit een ander gezichtspunt<br />

benader.”<br />

Ook dan kost het weinig tijd zich voor te bereiden.<br />

“Ik begin met een frisse blik naar een on-<br />

120<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


H<br />

T<br />

K<br />

O<br />

R<br />

L<br />

D<br />

-<br />

B<br />

R<br />

I<br />

N<br />

W<br />

G<br />

I<br />

N<br />

E<br />

G<br />

O<br />

N<br />

T<br />

O W<br />

Kunstmatige intelligentie<br />

AI gaat over systemen en apparaten die onze intelligentie<br />

imiteren om zelfstandig taken uit te<br />

voeren, waarbij ze op basis van informatie die<br />

ze krijgen zichzelf steeds verbeteren (‘machine<br />

learning’). Sommige robots, die daarvoor geprogrammeerd<br />

zijn, kunnen uiterst doelgericht<br />

denken en heel veel gegevens analyseren, maar<br />

zijn niet bedoeld om mensen te vervangen. AI is<br />

bedoeld om te helpen. Zolang we net als Bas’<br />

6-jarige zoon het verschil begrijpen tussen een<br />

mens die wat denkt en een robot die wat denkt<br />

hebben we alleen maar plezier van kunstmatige<br />

intelligentie.<br />

E<br />

G<br />

D<br />

E<br />

L<br />

‘Ik zeg nooit dingen<br />

waarmee ik het<br />

helemaal niet mee<br />

eens ben, maar het<br />

is niet altijd per se<br />

datgene wat ik vind’<br />

derwerp te kijken, zodat wat ik zeg niet is wat<br />

mensen normaal horen. Ik kan best snel denken,<br />

een half uur nadenken is onwijs veel. Drie<br />

kwartier voor de lezing weet ik dat ik een verhaal<br />

heb. Veel mensen vinden dat rottig, want<br />

ze willen drie weken tevoren weten wat ik ga<br />

doen.” Bas vindt het leuk niet alleen grote,<br />

maar vooral kleine onderwerpen te doen. “Het<br />

stomste onderwerp dat ik ooit heb gedaan ging<br />

over zeep, voor de Nederlandse Vereniging van<br />

Zeepfabrikanten. Dat kostte wat meer moeite,<br />

daar moest ik al rondlopend over nadenken.<br />

Zeep is een interessant molecuul, dat weet ik<br />

nog van mijn opleiding.” Zeepmoleculen hebben<br />

twee kanten, de een houdt van water, de<br />

ander juist niet. “Van zeepmoleculen kun je een<br />

membraan maken waarmee je een cel kunt<br />

bouwen. Feitelijk komt het begin van het leven<br />

van zeep. Dat is natuurlijk superleuk voor die<br />

zeeplui om te horen.” Hij vertelt dat hij een tijdje<br />

geleden het pand van Speakers Academy<br />

verliet en de nieuwe CEO, Marie-Leontine de<br />

Graaf, zei: ‘Misschien heb ik binnenkort wat<br />

voor je over kozijnen. Kun je daarmee uit de<br />

voeten?’ Heel leuk, want dat is zo’n mooi klein<br />

onderwerp. Bij een groot thema, zoals verbinding,<br />

probeer ik altijd het tegenovergestelde te<br />

laten zien. Als het gaat over verandering in de<br />

samenleving zeg ik juist dat er niets verandert<br />

en dat het goed is. Daar houd ik dan een pleidooi<br />

voor. Vastgeplande lezingen, daar is niets<br />

aan.”<br />

Met Oekraïne kan Bas Haring iets minder uit de<br />

voeten, omdat hij niet van alles actuele kennis<br />

kan hebben. “Ik moet het hebben van een andere<br />

kijk, nieuwe interpretaties. Met het concept<br />

conflict kan ik wel wat en dan kan ik<br />

Oekraïne als voorbeeld nemen.”<br />

Weerstand<br />

Ondervindt hij veel weerstand of boosheid van<br />

zijn toehoorders. Vrijwel nooit, antwoordt hij.<br />

Ook niet bij thema’s als corona of duurzaamheid.<br />

“Ik geloof in duurzaamheid, maar het is<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 121


WETENSCHAP & FILOSOFIE<br />

leuker niet braaf mee te lopen en het tegenovergestelde te beargumenteren. Ik hoor eigenlijk nooit<br />

dat mensen boos worden. Ze kunnen er geen speld tussen krijgen, maar vinden het soms irritant<br />

wat ik zeg. Het is een beetje plagen van mijn kant. Je moet het wel gestructureerd en gefundeerd<br />

doen en het voordeel is dat ik vrij slim ben. Dan denken sommigen ook dat het een slim, net wat ander<br />

verhaal is. Als filosoof ben ik getraind in het innemen van een positie en van daaruit na te denken<br />

over wat iemand zou vinden. Ik kan me vrij makkelijk verplaatsen in iemands positie. Als ik met<br />

een zekere gedrevenheid iets wil vertellen is het fijn als ik mezelf daarin tenminste een beetje kan<br />

verplaatsen. Ik zeg nooit dingen waarmee ik het helemaal niet mee eens ben, maar het is niet altijd<br />

per se datgene wat ik vind. Ik probeer mensen altijd aan te zetten tot zelf nadenken.” Wat later geeft<br />

hij aan een onderwerp als biodiversiteit interessant te vinden. “Ik vertel steeds vrij goed beargumenteerd<br />

dat de achteruitgang van biodiversiteit geen ramp is, terwijl dat helemaal niet de modus is<br />

waarin mensen zitten die denken dat alles wat verdwijnt klote is en misschien vreselijke gevolgen<br />

kan hebben. Bij hen ontmoet ik vrij veel weerstand.” Van wie? “Mensen, die de afname van de verscheidenheid<br />

in de natuur op zichzelf een ramp vinden, zoals biologen en natuur-liefhebbende connaisseurs<br />

misschien. Zij vinden, in tegenstelling tot de gewone man, alle achteruitgang rampzalig.<br />

De belangrijkste reden om te denken dat het een ramp is, is vanwege de gevolgen. Als planten en<br />

diersoorten uitsterven kan dat een domino-effect hebben en zitten we op den duur in een onleefbare<br />

woestijn. Of we hebben straks niks meer te eten, maar die uitspraken zijn gewoon niet waar. De<br />

natuur is zeer veerkrachtig. Ik wil niet per se alle problemen bagatelliseren. Ik geloof erg dat klimaatverandering<br />

rottig kan zijn voor veel mensen in de wereld, maar het verlies aan biodiversiteit niet.<br />

Voor de meeste mensen gebeurt niks merkbaars. Dat is niet erg, maar het gaat tegelijk dankzij ons<br />

hard.” Dat lijkt met elkaar in tegenspaak, maar is eigenlijk onderdeel van Bas’ strategie.<br />

“Nadeel van het begrip biodiversiteit is dat het een mening is die is verpakt in een wetenschappelijk<br />

woord, waardoor het wetenschap lijkt.” Jouw missie is toch wetenschap begrijpelijk te maken?<br />

“De weerstand die ik krijg bij dit onderwerp is niet leuk, omdat ik merk dat mensen zoveel ingesleten<br />

denkfouten maken dat het frustreert. Iedereen mag alle meningen hebben, maar we moeten wel<br />

netjes redeneren.” Soms vinden mensen wat hij zegt te simpel, ook al is het een essentiële versimpeling<br />

die de lading dekt. Dan geloven ze liever iemand die ze niet begrijpen en moeilijk klinkt. “Mijn<br />

truc: dingen makkelijk maken en soms iets moeilijks zeggen.”<br />

Kunstmatige intelligentie<br />

Bas heeft zoals hij tegenover me zit, sportief gekleed, met klompen aan (“die draag ik altijd behalve<br />

tijdens lezingen”) nog steeds iets onbevangens, alsof het kind nog altijd in hem zit. Hij is zijn werk in<br />

2001 begonnen met het met de Gouden Uil bekroonde kinderboek ‘Kaas en de Evolutietheorie’.<br />

“Dat boek was niet bedoeld om uit te geven, maar voor mezelf bedoeld om de evolutie te begrijpen.<br />

Dat zou iedereen moeten doen. Het nieuwe kinderboek gaat over kunstmatige intelligentie. Mijn<br />

zoon van zes kijkt naar de tekenfilmserie ‘The Avengers’ van Marvel. Daarin zitten ook wezens die<br />

kunstmatig intelligent zijn. Hij kent het concept al, denkende apparaten hebben betekenis voor hem.<br />

Hij begrijpt ook het verschil tussen een mens die wat denkt en een robot. Net als bij het evolutieboek<br />

begin ik met het kleinste begin en wil ik allereerst weten of men weet wat een computer is.<br />

Uiteindelijk hoop ik dat mensen het door mijn uitleg beter begrijpen en er minder bang voor worden.”<br />

Bas heeft geen algoritme op zijn boek losgelaten, maar vertelt enthousiast over Ronald<br />

Giphart. Die heeft een tiende hoofdstuk toegevoegd aan het boek ‘I, Robot’ van Asimov voor de actie<br />

Nederland Leest. “Hij typte een zin en liet de computer er, via speciale software, een paar zinnen<br />

achter typen. Na drie, vier zinnen werd dat geraaskal. Dan typte Giphart weer een zin en zo ging het<br />

door. Gaaf.”<br />

Na een verbaasd ‘Echt?’ als ik ten slotte vertel dat ik schrijf over technische onderwerpen waarvan<br />

ik geen verstand heb, en zijn constatering “Dat zou ik leuk vinden”, constateren we dat een niet voorbereid<br />

gesprek toch loopt. “Als je mekaar niet kent ga je vanzelf praten over dingen die op dat moment<br />

ertoe doen. Die kies je onbewust.” En dan: “Het was veel van de hak op de tak en toch zit er<br />

een rode draad in.”<br />

122<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

Marie-Leontine<br />

van Speakers<br />

Academy zei laatst:<br />

‘Misschien heb ik<br />

binnenkort wat voor<br />

je over kozijnen.<br />

Kun je daarmee uit<br />

de voeten?’ Ik zei:<br />

‘Heel leuk, want dat<br />

is zo’n mooi klein<br />

onderwerp.’<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 123


DIANA MATROOS<br />

DAGVOORZITTER | SPREKER OVER INCLUSIE EN DIVERSITEIT<br />

We moeten met<br />

elkaar optrekken,<br />

niet de tent<br />

uitvechten<br />

Door: Jacques Geluk | Fotografie: © Casper Rila<br />

Ze is een inmiddels zeer ervaren dagvoorzitter. Dat blijft haar hoofdtaak, maar journalist,<br />

presentator en interviewer Diana Matroos geeft nu ook lezingen op maat over diversiteit<br />

en inclusiviteit. Met een positieve blik vooruit, zonder te blijven hangen in het negatieve<br />

of slachtofferschap. “Het gaat erom hoe je dit bespreekbaar maakt, bijvoorbeeld op<br />

de werkvloer, en ervoor zorgt dat een werkcultuur ontstaat waarbij iedereen zich veilig<br />

voelt.” En, zegt ze: “Ik denk dat er een soort angst heerst om dingen naar elkaar uit te<br />

spreken. Je mag het ook oneens zijn.”<br />

Eigenlijk had ik het gesprek willen beginnen met het nieuws dat Diana Matroos voortaan ook<br />

lezingen geeft, maar ze benadrukt dat ze eerst wil praten over het dagvoorzitterschap dat<br />

heel belangrijk voor haar is en blijft. In haar gezellige keuken in hartje Amsterdam zegt ze:<br />

“Ik voel bijna alsof ik dan een soort dirigent ben en iedereen in de flow meekrijg, terwijl het<br />

toch inhoudelijk is. Daar houd ik van, want alleen af- en aankondigen van sprekers is niet heel boeiend.<br />

Interactie met de zaal en de sprekers op het podium is belangrijk, bovendien wil ik de sprekers<br />

in hun kracht zetten.” Soms is ze een beetje streng, omdat het anders uit de hand loopt, maar dan<br />

wel op een ontspannen manier. “Door al mijn ervaring, ik doe dit al zo lang, heeft die dirigentenrol<br />

zich ontwikkeld.” Daarbij helpt het feit dat Diana zich altijd goed inleest en voorbereidt. “Ik vind het<br />

niet leuk als ik niet goed begrijp waarover het gaat. Dan kun je ook geen evenwichtige partner zijn<br />

op zo’n dag. Ik ben echt wel iemand van de inhoud.”<br />

Ze houdt ervan congressen, seminars en andere bijeenkomsten (op maat) te leiden over een grote<br />

variëteit aan onderwerpen. “Alles heeft met alles te maken. Los van zakelijke en menselijke aspecten,<br />

heb ik kennisgemaakt met wat er in allerlei verschillende sectoren gebeurt. Doordat ik in al die<br />

124<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


sectoren gedoken ben, heb ik geleerd dat het een wat<br />

zegt over het ander. Ik kan goed de verbanden zien en<br />

dat kan ik gebruiken om het beste te halen uit een bijeenkomst<br />

die ik mag leiden.” Ze ziet het als een belangrijke<br />

taak het publiek bij de discussie of het programma<br />

te betrekken en aan te spreken. “Tijdens de<br />

voorbespreking met de opdrachtgevende organisatie,<br />

‘Ik maak me echt<br />

wel zorgen over<br />

die twee werelden<br />

die nu dreigen<br />

te ontstaan door<br />

polarisatie’<br />

die haar publiek en klanten goed kent, vraag ik wat nodig<br />

is om de ogen van die mensen te openen en hoe je<br />

hen in beweging krijgt. Vaak is daar dan nog niet over<br />

nagedacht. Ik probeer eveneens de mensen in de zaal<br />

te begrijpen om een goede connectie te kunnen maken.<br />

Dat is super belangrijk, want om hen bij de les te<br />

houden moet je weten wat hen drijft en in hoeverre dat<br />

correspondeert met de organisatie die die dag ‘in the<br />

picture’ wil staan.” Diana Matroos staat erom bekend<br />

dat ze zowel in de media (eerder onder andere RTL,<br />

RTL Z en de VPRO – ‘Buitenhof’ – en sinds 2016 BNR)<br />

als tijdens congressen en seminars scherpe vragen<br />

stelt. “Ik zal altijd een onafhankelijke denker blijven,<br />

daarvoor vragen mensen mij ook.” Ik haal een interview<br />

aan dat Diana in 2021 heeft gehouden met Sjaak<br />

de Gouw, directeur publieke gezondheid GGD en<br />

GHOR Hollands-Midden, over coronavaccinaties. Zij<br />

stelt daar kritische vragen over, wat dan nog vrij ongebruikelijk<br />

is. “In zo’n interview ben ik eigenlijk weer de<br />

dirigent. Ik moet ervoor zorgen dat de mensen iets zien<br />

en horen dat hout snijdt en diepte heeft, maar waarbij<br />

iedereen zich ook goed voelt. Je kunt scherpe vragen<br />

stellen en toch ervoor zorgen dat de geïnterviewde<br />

zich gerespecteerd blijft voelen. journalist, presentator<br />

en interviewer als dagvoorzitter, ook op verzoek van de<br />

organisatie. Dat is een leuke combinatie.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 125


DAGVOORZITTERSCHAP | LEZINGEN OVER INCLUSIVITEIT EN DIVERSITEIT<br />

‘Ik wil nooit Miss Diversiteit worden’<br />

“Ik word vaak gevraagd te spreken over inclusiviteit en diversiteit, termen die tegenwoordig vaak<br />

vallen, maar ben dat altijd een beetje uit de weg gegaan”, vertelt Diana. Eigenlijk zou het zo normaal<br />

moeten zijn dat iedereen gelijk is in een diverse maatschappij, dat we het er niet over zouden hoeven<br />

hebben. “Ik wilde en wil nooit Miss Diversiteit worden, daar heb ik een beetje moeite mee en<br />

een van de redenen dat ik zolang nee heb gezegd. Als dagvoorzitter gaat het niet over mij en dat<br />

vind ik fijn, desondanks ga ik nu toch spreken. Ik vind het mooi dat de gemeente Amsterdam, mijn<br />

eigen stad, dat heeft gevraagd. Bovendien zijn er veel bedrijven die mij achter de schermen vragen<br />

om eens mee te denken, omdat ze niet altijd weten hoe ze ermee moeten omgaan.” Het onderwerp<br />

is ook al voorbijgekomen tijdens interviews op BNR, het bevragen van ondernemers en door haar<br />

voorgezeten congressen en topconferenties over culturele diversiteit voor de Sociaal-Economische<br />

Raad (SER), waarbij ook koningin Máxima aanwezig was. “Daar heb ik veel kennis opgedaan en die<br />

kan ik nu tijdens lezingen delen, gecombineerd met mijn persoonlijke verhaal.”<br />

Ze wil niet dat haar lezingen verworden tot obligate diversiteits- en inclusiviteitspraatjes. “Ik zie diversiteit<br />

en inclusiviteit echt als een kracht en probeer vanuit de weerstand die ik tegenkom het positieve<br />

dat we er met elkaar kunnen uithalen te benadrukken, zonder schuldigen aan te wijzen of<br />

steeds naar het verleden te kijken. Ik geloof in de weg vooruit. Natuurlijk zijn activisten nodig om<br />

transformaties door te gaan, maar ik ben dat nadrukkelijk niet. Ik ben hen dankbaar voor hun werk,<br />

activisme past echter niet bij mij. Ik denk juist dat je elkaar moet vinden om verder te komen en het<br />

negativisme dat er over en weer is te doorbreken. Op mijn website staat ‘Ik ben wit, ik ben zwart’.<br />

Het zit allebei in mij. Het is in mij verenigd dankzij een witte moeder en een zwarte vader. Toen ik opgroeide<br />

waren zij zo’n beetje het eerste gemengde stel, met een handjevol anderen.” Volgens Diana<br />

gaat het bij inclusiviteit en diversiteit vaak om onbewuste vooroordelen en het feit dat we nauwelijks<br />

meer met elkaar in gesprek. Daar wil ze verandering in proberen te brengen. “Zeker op de werkvloer<br />

is dat een probleem. De mens is als een soort machine aan het werk en we zijn super efficiënt,<br />

maar we vergeten contact met elkaar te maken.”<br />

Gewoon met elkaar optrekken<br />

In 2015 heeft ze een statement gegeven waarin ze – na twee interviews over het feit dat ze gediscrimineerd<br />

was bij een van haar werkgevers – pleitte voor meer culturele diversiteit in de media,<br />

met name op de nieuwsredacties. “Dat statement heeft vrij veel stof doen opwaaien. Daar is echt<br />

mijn missie begonnen om te proberen verandering aan te brengen in Nederland door gewoon met<br />

elkaar op te trekken en in gesprek te gaan en niet de tent uit te vechten. Ik merk dat veel bedrijven<br />

zoekende zijn. We leven sowieso in een tijd van angst, maar we moeten durven fouten te maken<br />

en dat is moeilijk, doordat de maatschappij ons constant op de vingers tikt. Dat overschaduwt helaas<br />

de meerwaarde van diversiteit, die zich bijvoorbeeld uit in meer creativiteit en denkkracht binnen<br />

organisaties.” Dankzij diversiteit komen vele invalshoeken bij elkaar en daar is een mooie mix<br />

van te maken. “Mijn lezing voor TEDx had als thema ‘Diversiteit wint’ en ik ben ervan overtuigd dat<br />

je daardoor krachtige organisaties krijgt, die de winnaars zijn van de toekomst doordat ze de kracht<br />

en positiviteit van diversiteit inzien.” Tijdens haar lezingen benadrukt Diana dat. Tegelijk benoemt<br />

ze alle weerstanden die er zijn. Vervolgens geeft ze, mede gebaseerd op breder en wetenschappelijk<br />

onderzoek, aan hoe je die kunt doorbreken. Daarbij richt ze zich niet in eerste instantie op<br />

gebeurtenissen uit het verleden. Haar insteek is altijd positief en nooit vanuit slachtofferschap. Alle<br />

levens doen ertoe, ‘all lives matter’, vindt ook Diana Matroos, die niet snapt dat sommige zwarte<br />

groepen vinden dat witte mensen het niet mogen opnemen voor donkere mensen ‘omdat zij het<br />

niet zelf hebben meegemaakt’. “Het gaat erom dat we samen verder komen en als een witte man<br />

mij kan helpen ook in zakelijke context, waarom niet? Ik maak me echt wel zorgen over die twee<br />

werelden die nu dreigen te ontstaan door polarisatie. Ik denk dat we een soort angst hebben om<br />

dingen naar elkaar uit te spreken. Je mag het ook met elkaar oneens zijn!”<br />

126<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


H<br />

T<br />

K<br />

O<br />

R<br />

L<br />

D<br />

-<br />

B<br />

R<br />

I<br />

N<br />

W<br />

G<br />

I<br />

N<br />

E<br />

G<br />

O<br />

N<br />

T<br />

E<br />

G<br />

D<br />

E<br />

L<br />

O W<br />

Bekijk profiel<br />

‘Ik ben wit,<br />

ik ben zwart, het<br />

zit allebei in mij’<br />

Kinderarmoedecampagne<br />

Diana Matroos kan mensen hard, maar altijd<br />

respectvol aanpakken tijdens interviews,<br />

maar heeft een sterk ontwikkelde<br />

menselijke kant, die ze tijdens ons hele<br />

gesprek etaleert. Ze is ook bestuurslid bij<br />

SIRE (Stichting Ideële Reclame) en denkt<br />

mee over campagnes. “Ik heb de ideeën<br />

voor twee campagnes bedacht, waarna<br />

een professioneel team aan de slag is gegaan<br />

met de uitvoering ervan. De kinderarmoedecampagne<br />

heeft al gelopen. Met<br />

de volgende zijn we nu druk bezig. Zelf<br />

ben ik opgegroeid in armoede, wat deels<br />

met kleur en de situatie waarin we ons als<br />

gezin bevonden te maken had, en persoonlijke<br />

anekdotes daarover gebruik ik in<br />

het grotere verhaal dat ik wil vertellen.<br />

Daardoor weten mensen ook dat ik weet<br />

waarover ik praat.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 127


CULTUUR<br />

JIMMY NELSON<br />

Geadopteerde<br />

Nederlander’<br />

legt onze<br />

identiteit vast<br />

en verstevigt<br />

de zijne<br />

Door: Jacques Geluk<br />

Fotografie: © Casper Rila en Jimmy Nelson<br />

De Brits-Nederlandse kunstenaar Jimmy Nelson pakt tijdens de<br />

pandemie in plaats van het vliegtuig de fiets. Deze keer bezoekt<br />

hij niet de Masai in Oost-Afrika of de oorspronkelijke stammen<br />

in Papoea Nieuw-Guinea. Vanaf de lente van 2020 rijdt hij langs<br />

vissersdorpen en vestingstadjes, dwars door de polder, op zoek<br />

naar de Nederlandse identiteit en tegelijk de zijne. In zijn nieuwe<br />

boek ‘Between the Sea and the Sky’ portretteert hij bewoners<br />

van ruim twintig gemeenschappen in streek- en klederdracht in<br />

hun eigen omgeving. De portretten, gemaakt met een analoge<br />

8x10 platencamera, ogen als schilderijen, de overige foto’s zijn<br />

eveneens niets minder dan kunstwerken. Je moet ze zien om te<br />

beseffen wat woorden niet kunnen omschrijven.<br />

Jimmy Nelson is wereldberoemd dankzij zijn gestileerde portretten van de<br />

oorspronkelijke bewoners van wat hij verweggistan noemt. Voor zijn project<br />

‘Before They Pass Away’ bereist hij in de eerste helft van het vorige decennium<br />

een groot deel van de wereld om de laatste, meestal nog onbekende<br />

inheemse culturen vast te leggen met zijn traditionele platencamera.<br />

Zijn passie komt mede voort uit een jarenlange zoektocht naar zijn eigen<br />

identiteit. “Ik was de weg een beetje kwijt, nadat ik op mijn zevende door<br />

mijn ouders op een Noord-Engelse Jezuïeten-kostschool was gedaan en<br />

ik later als 16-jarige door een verkeerd malariamedicijn mijn haar perma-<br />

128<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 129


CULTUUR<br />

nent verloor.” Zijn zoektocht zet hij als geadopteerde<br />

Nederlander net voor de pandemie en na zijn laatste boek uit<br />

2018 voort. “Ik begon te zoeken naar wie ik ben als kunstenaar.<br />

Wat zou mijn volgende ontdekking(sreis) zijn? Nu ik eindelijk<br />

voelde wie ik ben, maar nog niet waar ik naartoe ga, wilde ik nu<br />

wat teruggeven aan Nederland en ook persoonlijk een balans<br />

vinden om gezond te blijven. Nederland is een van de bijzonderste<br />

landen op aarde en kent in een kleine ruimte een enorme<br />

rijkdom. Het land is net zo mooi als Papoea Nieuw-Guinea<br />

of Mongolië. Reciprociteit is heel belangrijk”, zegt Jimmy. Voor<br />

zijn gevoel heeft hij al dertig jaar in lockdown gezeten, dus wil<br />

hij tijdens de pandemie niet stilzitten. Er moest in Nederland<br />

iets zijn om te documenteren. “Ik woon hier al sinds mijn 23ste,<br />

maar had nog niets van het land gezien. Ik wist alleen dat er in<br />

Volendam een fotostudio was voor toeristen.” Jimmy begint<br />

het land door te fietsen en komt overal echte, authentieke mensen<br />

tegen. Hij heeft zijn traditionele analoge lichtgewicht titanium<br />

10 x 8 technische camera bij zich, raakt in gesprek en<br />

gaat – zoals hij zo vaak doet bij het fotograferen – op zijn hurken<br />

zitten. Eigenlijk doet hij niets anders dan in verre oorden,<br />

waar hij ook eerst contact maakt, vertrouwen opbouwt en dan<br />

zijn foto maakt. Eén foto, die meteen goed moet zijn en dus<br />

vraagt om de nodige voorbereiding. “Het enige verschil is dat<br />

mensen hier al weten wat een camera is.”<br />

Subjectief perspectief<br />

Het boek dat hij wil maken bestaat dan nog niet. “Het mocht<br />

niet antropologisch zijn, niet oubollig, maar wel een inspiratiebron,<br />

gemaakt met liefde, zorg en romantiek. Ik voel me<br />

Nederlands, ben verliefd op dit land en Nederland metaforisch<br />

misschien ook op mij. Tess heeft als stagiaire bij ons gewerkt<br />

en komt uit Marken. Zij heeft ons geholpen in contact te komen<br />

met de gemeenschap daar, waarvoor ze zich actief inzet. Tess<br />

heeft ook een eigen kledinglijn, afgeleid van de traditionele<br />

dracht op Marken. Zij staat op de cover met twee van haar<br />

vriendinnen. Wij hebben haar gevraagd een essay te schrijven<br />

over wat de dracht voor haar en haar gemeenschap betekent.<br />

Jimmy heeft Arthur Japin tijdens een gezamenlijk reis door<br />

Afrika bij de hand genomen op voor de schrijver onbekend terrein.<br />

Nu schrijft Arthur in zijn essay in het boek dat Jimmy dit<br />

nu opnieuw doet, maar nu op heel bekend terrein, namelijk<br />

Nederland. Het 500 pagina’s tellende tweetalige boek<br />

(Nederlands/Engels) vol prachtige foto’s is zijn dank voor het<br />

feit dat hij vanuit zijn verleden kan teruggaan naar een redelijk<br />

gezond evenwicht. “Het is nooit af, maar dit investeer ik om die<br />

balans te houden. Wat in het boek staat heb ik niet ontdekt<br />

maar gezien en zet ik neer vanuit mijn zeer eigen perspectief,<br />

dat kan helpen anderen te inspireren.” Een illustrator heeft<br />

landkaarten in de stijl van ongeveer de zeventiende eeuw gemaakt<br />

die de ‘coole verhalen’ uit de diverse Nederlandse gemeenschappen<br />

waar men zich nog altijd of soms in klederdracht<br />

hult illustreert. “Elk detail is verbonden met een verhaal<br />

dat wij hebben geschreven. Als document, maar ook als kunst,<br />

doordat het gaat om een heel subjectief perspectief.”<br />

Klederdracht<br />

Jimmy’s nieuwe boek is niet alleen uniek voor buitenlanders,<br />

maar zeker ook voor Nederlanders. Ik bijvoorbeeld wist niet<br />

dat er zoveel drachten zijn, heb ook niet beseft dat ze nog zo<br />

vaak worden gedragen en ook jongeren geïnteresseerd zijn.<br />

“In Volendam hebben ze drie botters voor mij georganiseerd<br />

om foto’s in een authentieke omgeving te kunnen maken.<br />

Eigenlijk was er een soort sneeuwbaleffect die mij naar al die<br />

gemeenschappen heeft geleid. Heel veel jonge vrouwen zijn in<br />

de kledingkasten van hun opa’s en oma’s gedoken en hebben<br />

die dracht aangetrokken. Tijdens de lockdown heb ik twee jonge<br />

dames van Marken en Hindeloopen ontmoet, die daarna<br />

hier zijn gekomen als stagiaire. Zij hebben enorm geholpen.”<br />

Op het Museumplein zijn op 17 september <strong>2022</strong> 500 mensen<br />

in dracht bijeengekomen voor een uniek fotomoment. Daarna<br />

is het boek onthuld en heeft iedereen die er aan heeft meegewerkt<br />

een gratis exemplaar gekregen. In Amsterdam is vanaf<br />

13 oktober 'The Last Sentinels' te zien bij Fabrique des<br />

Lumières. Een veertig minuten durende onderdompelende,<br />

immersieve belevenis waarin bezoekers met Jimmy Nelson op<br />

reis gaan van Papoea Nieuw-Guinea tot en met de plekken<br />

waar de laatste nieuwe beelden in Nederland zijn gemaakt.<br />

Volgend jaar stellen we ook de negatieven daarvan tentoon als<br />

kunst.” Jimmy vertelt dat jongeren soms niet snappen dat hij<br />

een klassieke camera gebruikt. Dat legt hij graag tijdens zijn<br />

vele lezingen uit: “Het gaat niet om het jezelf makkelijk maken,<br />

maar om een gevoel, een investering die je beleeft als je uren<br />

bezig bent om die ene foto te maken. Ik wil terug naar analoog,<br />

naar het vakmanschap van de fotografie met een handgemaakt<br />

toestel dat al honderd jaar geleden is ontwikkeld.”<br />

Avatars<br />

“Ik ben vrij gevoelig in het algemeen en heb soms te veel empathie.<br />

Ik weet hoe rijk dat is en hoe ver weg dat is van het digitale”,<br />

zegt hij alvorens te waarschuwen: “Als we allemaal<br />

avatars worden hoeft het niet meer. Dan voelen en respecteren<br />

we niet meer. We hoeven in de digitale wereld niets meer. Dat<br />

vinden mensen gemakkelijker en is nu aan het gebeuren. Ik kijk<br />

naar wat de rijkdom is van een cultuur en wil dat terug- en door-<br />

130<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


‘Between<br />

the Sea and<br />

the Sky’ is<br />

een ode aan<br />

Nederland<br />

In zijn nieuwste boek portretteert Jimmy Nelson twintig Nederlandse gemeenschappen in streek- en<br />

klederdracht en de omgeving die hen gevormd heeft. Het is zijn meest persoonlijke boek tot nu toe.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 131


132<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

geven. Naast reciprociteit is educatie belangrijk.<br />

Het metaversum – een soort<br />

3D-versie van het internet waarin gebruikers<br />

zich kunnen identificeren als avatars<br />

– is in 25 jaar zo ontwikkeld dat een alter<br />

ego naast ons echte leven een digitaal bestaan<br />

kan leiden. Toen internet begon<br />

dachten we dat het onzin was, nu kunnen<br />

we niet zonder. Zo gaat het ook met het<br />

metaversum. Nu houden zich vooral<br />

nerds daarmee bezig, maar over nog<br />

eens 25 jaar leiden veel mensen parallelle<br />

levens. Hun digitale ik kan kiezen voor<br />

een bepaald uiterlijk, gevoelens, hoe je<br />

het lekkerste zoent. Het gevaar is dat ze<br />

niet meer echt hoeven voelen en niet met<br />

één been in het mensversum blijven<br />

staan, maar met beide benen in het metaversum.<br />

We moeten verbonden blijven<br />

met de aarde. Inheemse volken, die lang<br />

voor de ochtend ontwaken, bidden en de<br />

aarde schoonmaken voordat zij aan de<br />

dag beginnen, zijn een metafoor voor hoe<br />

het zou moeten. Onze ontwikkeling gaat<br />

andersom. Wij maken de aarde leeg,<br />

want we willen het niet met minder doen.<br />

Op dat punt zijn we nu aangeland. De toekomst<br />

is extreem opwindend in het metaversum<br />

dankzij digitale controle, maar ik<br />

wil wel blijven voelen om in balans te blijven.”<br />

Daaraan geeft hij uiting in zijn fotografie,<br />

zijn kunst.” Om zijn droom te kunnen<br />

waarmaken – een cultureel diverse<br />

en gezonde planeet waar mensen elkaar<br />

respecteren – is de Jimmy Nelson<br />

Foundation opgezet, die via het Cult-EDprogramma<br />

een jonge generatie wil inspireren<br />

bewust te zijn van het belang van<br />

menselijke diversiteit en inheemse kennis.<br />

De stichting steunt gemeenschappen<br />

die hun culturele identiteit willen bewaren<br />

en dat kan ook in Nederland zijn.<br />

Op de valreep zegt hij: “Er zijn twee nieuwe<br />

dingen: wij gaan beginnen aan het<br />

‘Als we<br />

allemaal<br />

avatars<br />

worden hoeft<br />

het niet meer’<br />

project over het Midden-Oosten waar de<br />

landen weer van het slot gaan en hun rijkdom<br />

willen laten zien. Het andere verhaal<br />

gaat over het verzamelen van culturele<br />

identiteit in heel Europa.”<br />

COVER REVEAL<br />

Bekijk hoe de cover<br />

van het boek tot stand<br />

is gekomen op Vimeo.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 133


DIEDE DE GROOT, ROLSTOELTENNISKAMPIOEN<br />

Mijn beperking is<br />

voor mij hartstikke<br />

normaal<br />

Door: Jacques Geluk | Fotografie: © Casper Rila<br />

Rolstoeltennisster Diede de Groot (25) heeft door de afgelopen zomer zowel Roland Garros als<br />

Wimbledon (voor de vierde keer!) te winnen inmiddels vijftien grandslamtitels op haar naam<br />

staan. Nadat ze begin 2021 voor het laatst een wedstrijd verloor, heeft ze 51 overwinningen<br />

op rij behaald, waaronder een gouden plak op de Paralympische Spelen in Tokio 2021. Daarna<br />

heeft ze ook als eerste rolstoeltennister een Golden Slam (alle Grand Slam-toernooien en de<br />

Paralympische Spelen in een jaar) gewonnen. Zelf voelt ze zich absoluut niet beperkt, maar<br />

beperkingen komen vaak van buitenaf. Sommige topsporters worden geconfronteerd met<br />

torenhoge kosten voor bijvoorbeeld een rolstoel en veel extra papierwerk, die valide collega’s<br />

niet hebben. Daarom – en doordat er geen gelijk speelveld is – werkt ze mee aan de campagne<br />

‘Maak sport eerlijk voor iedereen’ van het Fonds Gehandicaptensport.<br />

Het klopt dat Diede de Groot een lichamelijke beperking heeft. Al snel na haar geboorte<br />

blijkt dat haar rechterbeen niet even lang is als haar linker en de heup niet goed is aangelegd.<br />

Ze krijgt een prothese, maar is in het dagelijks leven niet afhankelijk van een rolstoel.<br />

Op advies van een revalidatiecentrum besluit ze als ze 7 jaar is wel te kiezen voor<br />

rolstoeltennis. Het klopt niet dat haar beperking haar beperkt. Misschien is het tegendeel wel<br />

waar. Ze bewijst keer op keer dat ze heel veel kan, eigenlijk alles wat ze wil. “Ik probeer zoveel<br />

mogelijk te doen en het grappige is dat het voor mij eigenlijk gewoon hartstikke normaal is. Maar<br />

wat voor mij heel erg normaal is, is voor de ander weer bijzonder en dat probeer ik ook over te<br />

brengen. Of ik een voorbeeldfunctie heb en laat zien dat je kunt bereiken wat je wilt bereiken? Ik<br />

denk dat het ongemerkt zo gaat. Ik ben daarmee niet actief bezig, maar door te presteren kom ik<br />

in het nieuws en dat leidt vanzelf tot een voorbeeldfunctie.”<br />

Dat is niet alleen bij Diede de Groot het geval, maar geldt ook voor haar collega’s. “Ik merk wel<br />

dat mensen nog steeds verbaasd zijn over bepaalde dagelijkse dingen. Sommigen beseffen bijvoorbeeld<br />

niet dat autorijden met een beperking hartstikke goed kan en zeggen dan ‘Wauw, maar<br />

je kan ook autorijden, wat fijn voor je’. Natuurlijk kan ik autorijden. Hoezo zou ik dat niet kunnen?<br />

134<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Dat is zeker fijn, maar dat stukje bewustwording is inderdaad<br />

nog niet altijd aanwezig en ik denk dat daar<br />

nog wel grote stappen in te zetten zijn.” Diede zet die<br />

stappen al sinds haar kinderjaren en loopt eigenlijk al<br />

haar hele leven met een prothese. Daar is niets<br />

vreemds of beperkends aan. “Ik weet inderdaad niet<br />

anders. Dat is ook gewoon hoe ik de dingen doe. Ik<br />

maak misschien onbewust heel veel aanpassingen,<br />

maar heb dat zelf gewoon niet meer door. Dit is gewoon<br />

hoe ik het leven ken.”<br />

‘We zijn niet<br />

beperkt, we<br />

worden beperkt.<br />

Maak sport eerlijk<br />

voor iedereen’<br />

Fonds Gehandicaptensport<br />

Interesse voor tennis<br />

Op de vraag waar haar interesse voor tennis überhaupt<br />

vandaan komt antwoordt Diede: “Ik had wat operaties<br />

achter de rug en moest een beetje revalideren. Ik merkte<br />

al snel dat ik niet helemaal met de ‘gewone’ sport<br />

zou kunnen meekomen en ging in op het advies van<br />

het revalidatiecentrum om rolstoeltennis te gaan spelen.<br />

Ik had wat familieleden die tennisten op dat moment<br />

dus toen dacht ik: ‘Dat ga ik gewoon proberen’.<br />

Ik ben nooit meer gestopt.” Ze had ook met een prothese,<br />

dus zonder rolstoel, kunnen tennissen. “Dat kan<br />

nog steeds, alleen is het dan na tien minuutjes helemaal<br />

op. Het is dan te vermoeiend. Nu, met rolstoel,<br />

kan ik uren op de tennisbaan staan zonder dat ik daar<br />

last van heb. Dus dat maakt toch wel een verschil.”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 135


'Ik weet als geen<br />

ander wat sport<br />

kan betekenen<br />

in je leven'<br />

136<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>


Bekijk profiel<br />

De eerste echte wedstrijden speelt Diede vanaf haar twaalfde, dertiende. “Dan heb je<br />

het echt over het laagste amateurniveau. Dat is vooral heel leuk. Vanaf mijn zeventiende,<br />

achttiende ongeveer ben ik echt fulltime gaan tennissen en vooral ook echt<br />

professionele wedstrijden gaan spelen. Op dat moment werd het echt serieus.”<br />

Lezingen<br />

Diede geeft regelmatig lezingen. Daarbij probeert ze altijd zich aan te passen aan de<br />

groep waarvoor ze staat. “Ik vind het altijd mooi een verband te leggen tussen topsport<br />

en het dagelijks leven. Topsport wordt vaak verheerlijkt. Mensen denken dat<br />

we altijd naar de mooiste plekken vliegen en altijd naar de zon gaan, maar beseffen<br />

niet dat wij ook te maken hebben met veel teleurstellingen en risico’s, zeker in het<br />

begin. We hebben te maken met onzekerheid en zoveel andere dingen die ook in het<br />

dagelijks leven gebeuren. Ik hoop dat op een herkenbare manier te kunnen laten zien<br />

en aan de hand daarvan mijn verhaal te vertellen. Er zijn ook mensen die vragen of<br />

ik het vooral over mijn sportcarrière wil hebben. Dat doe ik ook heel erg graag, want<br />

die bestaat uit heel veel dingen. Mijn doel is echter vooral te laten zien dat wij echt<br />

topsporters zijn en het gewoon echt met net zoveel passie doen als iedere andere<br />

topsporter. Het zou erg mooi zijn wanneer ik mensen kan laten beseffen dat er geen<br />

verschil in zit en dat wij net zo keihard werken.” Diede probeert ook kinderen aan het<br />

sporten te krijgen, bijvoorbeeld door het geven van demonstraties. “Ook op gras<br />

aan valide kinderen.”<br />

Ze merkt dat de media meer aandacht hebben voor topsport door atleten met een<br />

beperking. “Die aandacht groeit, maar er is nog steeds een groot verschil.” Veel kijkers<br />

lijken rolstoelsporten bijvoorbeeld minder interessant te vinden. “Het gaat niet<br />

zozeer om minder interessant. Weinig mensen keken naar de Formule 1 tot Max<br />

Verstappen opeens ging presteren. Dat werkt volgens mij ook bij andere sporten.<br />

Wanneer daarin figuren optreden die vooraan staan en aandacht krijgen, raakt het<br />

publiek vanzelf geïnteresseerd en meer betrokken bij de sport.” Zelf kijkt ze uit naar<br />

de wereldkampioenschappen rolstoeltennis die sinds lange tijd weer in Nederland<br />

plaatshebben. “Dan kan ik ook weer familieleden en vrienden uitnodigen, zodat we<br />

allemaal kunnen genieten.”<br />

Beperkingen zijn uitdagingen<br />

Duidelijk is dat topsporters als Diede niet beperkt zijn, maar wel worden. Het gaat<br />

erom wat wel kan en zij laat zien hoe groot je kunt worden als je je niet laat belemmeren<br />

door beperkingen die anderen opwerpen. Haar ervaringen kunnen mensen<br />

die eenzelfde uitdaging hebben helpen door te zetten. Op de vraag of de kansen nu<br />

voor alle groepen gelijk zijn, gehandicapt of niet gehandicapt, en er voor iedereen<br />

wel een vereniging is waar hij of zij welkom is, zegt Diede ten slotte: “Dat is helaas<br />

een lang proces en daarom proberen we dat te verkorten door de gehandicaptensport<br />

echt onder de aandacht te brengen, in filmpjes, tijdens lezingen en door zichtbaar<br />

voor iedereen te presteren. Er wordt aan gewerkt en doordat onze sport bekender<br />

wordt is het nu makkelijker voor mensen te beginnen met sporten. Vroeger was<br />

het een uitzondering dat rolstoeltennis bij een vereniging mogelijk was, langzaam<br />

wordt het de norm en we streven ernaar dat dit overal straks het geval is. Afgelopen<br />

jaar is er al vrij veel gebeurd”, wat mede te danken is aan de uitstekende prestaties<br />

van Diede en haar collega-topsporters.<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 137


‘Anders<br />

kijken naar<br />

hetzelfde kan<br />

een ander<br />

resultaat<br />

opleveren’<br />

138<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


INSPIRATIE<br />

MINCHENU MADURO<br />

De kracht van<br />

verschil én<br />

gelijkwaardigheid<br />

Door: Jacques Geluk | Fotografie: © Casper Rila<br />

Minchenu Maduro is gefascineerd door mensen en hun gedrag. Als pedagoog, coach en<br />

dramadocent traint ze succesvol professionals in zorg, hulpverlening, politie, justitie en onderwijs<br />

in het omgaan met moeilijke groepen. Ze verzorgt motivatielezingen, keynotes en inspiratiesessies<br />

over gedragsverandering en vindt het een voorrecht werknemers van opdrachtgevers te inspireren<br />

en ervoor te zorgen dat zij (weer) met frisse moed aan de slag gaan, productiever zijn en blijven.<br />

“Wanneer je begrijpt waarom iemand zich op een bepaalde manier gedraagt, krijg je een echte<br />

ontmoeting die zin heeft.”<br />

Tijdens inspiratiesessies en lezingen put<br />

Minchenu Maduro uit de boeiende verhalen<br />

die zij in de loop der jaren verzameld heeft.<br />

Die geven haar publiek nieuwe instrumenten<br />

om te reflecteren op hun eigen gedrag en dat van anderen,<br />

wat kan leiden tot positieve veranderingen.<br />

“Anders kijken naar hetzelfde kan een ander resultaat<br />

opleveren. De vraag is hoe mensen in deze schrijnende<br />

tijd dicht bij zichzelf kunnen blijven en tegelijk contact<br />

en blijvend verbinding kunnen maken met anderen”,<br />

zegt Minchenu die ter illustratie enthousiast het<br />

verhaal vertelt van haar kennismaking met een muziekdocente,<br />

die in het Griekse vluchtelingenkamp<br />

Moria contact wilde maken met een apathisch jong<br />

meisje. “Dat lukte pas nadat ze haar gitaar had gepakt,<br />

een liedje ging zingen en elke keer de naam van het<br />

meisje noemde. Telkens als zij dat hoorde keek het<br />

meisje op en kwam er een glimlach. Muziek is een<br />

krachtig instrument. Puberjongens ontdekten dat ook<br />

en vroegen haar Balkanmuziek te spelen, zodat ze<br />

konden huilen en ontladen om daarna weer door te<br />

kunnen.” Volgens Minchenu zijn ontladen en zorgvuldig<br />

met onszelf omgaan belangrijk. Hoe beter we dat<br />

doen, des te meer ruimte ontstaat er voor anderen.<br />

“Die jongens hebben dankzij de muziek ervaren dat<br />

het voor hen werkt en tijdens lezingen en inspiratiesessies<br />

probeer ik over te brengen hoe dat kan zijn.”<br />

Geregeld stelt ze de vraag of iemands inspiratiebron in<br />

het leven wit of zwart is. “Dat zorgt altijd voor ongemak,<br />

in de zaal of online. Dan zeg ik: ‘Ik voel het ongemak,<br />

maar probeer eens een antwoord te geven op die<br />

vraag’. Mensen herkennen zichzelf niet altijd in degenen<br />

om hen heen of wat ze zien op televisie. Sharron<br />

McElmeel (schrijver) zegt dit heel mooi: 'Kinderen hebben<br />

behoefte aan zowel spiegels als ramen. Veel gekleurde<br />

kinderen zien de wereld alleen via ramen en zij<br />

hebben spiegels nodig. Andere kinderen zien alleen<br />

spiegels, zij moeten de wereld ook door ramen ‘leren’<br />

zien'. Mensen hebben dit nodig. Dit zeg ik vaak in de<br />

zaal om het bewustzijn te vergroten." Na een online lezing<br />

ontvangt Minchenu een mailtje van iemand die<br />

haar verhaal eerst als inspirerend ervoer, maar vervol-<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 139


gens geïrriteerd raakte. Haar inspiratiebron was Oprah Winfrey<br />

en dat – “bleek nadat ik haar had gebeld” – ‘helemaal niets met<br />

kleur te maken te hebben, maar met het feit dat die net als zij met<br />

overgewicht kampte’. Vaak laten we ons inspireren door mensen<br />

op wie wij ook uiterlijk lijken, maar gewichtsproblemen hebben<br />

ook te maken met herkenning. Dat had ik kennelijk niet goed uitgelegd.<br />

Diversiteit kent vele kanten en gaat verder dan alleen<br />

huidskleur of gender.”<br />

‘Mensen zijn veel<br />

meer dan anderen in<br />

eerste instantie van<br />

hen denken’<br />

Nieuwe pijn zoekt oude pijn<br />

Minchenu gelooft dat nieuwe pijn oude pijn opzoekt om tot verwerking<br />

te komen. “Dan kan een vraag over huidskleur irritatie<br />

oproepen, bijvoorbeeld omdat iemand het gevoel kan krijgen dat<br />

ik vind dat hij of zij een racist is. Dat heb ik niet gezegd, maar het<br />

feit dat het schuurt is ook een cadeau en een uitnodiging te gaan<br />

onderzoeken. Voor mij maakt dit voorbeeld tastbaar hoe je toch<br />

tot verbinding kan komen, vooral omdat dit veel dieper gaat dan<br />

elkaar aardig vinden. Het kan onze kern raken en, als we niet oppassen,<br />

ons ook verscheuren. Wanneer ik de diversiteit van de<br />

ander helemaal wil kunnen omarmen, moet ik eerst mijn eigen<br />

diversiteit kennen en herkennen. Ik volg daarom zelf ook trainingen,<br />

want ik wil mij bewust zijn van mijn blinde vlekken en wat er<br />

in mij omgaat, Ik kan wel iets zeggen, maar misschien zit in mijn<br />

toon of in iets wat ik communiceer nog een stuk pijn dat ik zelf<br />

niet doorheb, maar de ander wel voelt. Door te werken met diversiteitskaarten<br />

tijdens een training bij Bureau Vie ben ik dichter<br />

tot mezelf gekomen, ook in relatie tot de ander. Daardoor heb<br />

ik nog meer inspiratie voor het invullen van mijn lezingen en kan<br />

ik wisselwerkingen op gang brengen.”<br />

Het zou mooi zijn als het accepteren van diversiteit zo gewoon<br />

wordt, dat we het er niet meer over hebben. "Om een echte inclusieve<br />

omgeving te creëren moet je diversiteit omarmen en je<br />

best doen. Diversiteit is een belangrijke voorwaarde voor inclusie.<br />

Het zijn wat beladen woorden en als ik er over begin zeggen<br />

sommigen ‘Daar heb je haar weer’. De training ging over de<br />

140<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

kracht van het verschil, maar in feite ook over gelijkwaardigheid.<br />

Die creëer je door te luisteren en kijken naar de ander<br />

zonder in te vullen. Super moeilijk. Het gaat erom dat je begrijpt<br />

wat een ander zegt betekent in diens eigen context.<br />

Daarmee heb ik geoefend. In lezingen ga ik daar echt mee aan<br />

de slag. Wat wil ik toehoorders meegeven? Geen kant-en-klare<br />

brokken, maar verhalen die aanzetten tot nadenken over<br />

wat ze voor hen kunnen betekenen. Als ik vertel over kamp<br />

Moria zouden ze kunnen bedenken wat muziek voor hen kan<br />

doen.” Minchenu Maduro gelooft dat mensen veel meer zijn<br />

dan anderen misschien op het eerste gezicht denken. “Iemand<br />

die niet talig is of weinig taalbegrip heeft krijgt al snel het stempel<br />

licht verstandelijk beperkt, maar dat hoeft helemaal niet zo<br />

te zijn. Creëer een rijkere omgeving voor haar of hem en dan<br />

kunnen andere talenten naar boven komen.”<br />

‘Een ander velletje’<br />

We praten over persoonlijke dingen waarmee mensen zitten<br />

en de kunst om alle stenen van ellende die op je afkomen te<br />

ontwijken en ervoor te zorgen dat er geen rots op je valt. “Kijk<br />

naar planten, die maken gewoon een omweg als er een obstakel<br />

is. Zo krachtig is levensenergie. Ik geloof dat wij nóg krachtiger<br />

zijn dan planten en geschapen zijn om onze unieke talenten<br />

te laten groeien.” Zo’n rots kan ook te maken hebben met<br />

discriminatie of vooroordelen. Ik vertel Minchenu het verhaal<br />

van een tegelzetter, een grote man van 40 met een baard en<br />

overal tatoeages. Hij wilde een huis kopen, had overboden,<br />

maar mensen die veel minder extra wilden betalen kregen het<br />

huis. ‘Ik stond hen niet aan, zij keken niet verder dan de tatoeages<br />

op mijn arm. Ik weet wat discriminatie is. De één om zijn<br />

huidskleur, de ander om zijn lichaamsversieringen’, zegt hij.<br />

Minchenu: “Zelfs in onze taal zit uitsluiting. Soms zeggen ze<br />

tegen een vrouw dat ze haar mannetje moet staan en er zijn<br />

veel uitdrukkingen waardoor het woord zwart een negatieve<br />

lading heeft gekregen. Als je tegen iemand zegt: ‘Het was een<br />

zwarte dag voor jou’, denk je niet meteen aan een zwarte<br />

vrouw of man, maar in je onderbewuste wordt vaak wel die<br />

connectie gemaakt.” Taal kan dat volgens haar aanjagen,<br />

maar we hoeven er ook niet in door te schieten. Verschil mag<br />

er wezen, het gaat erom hoe je dat benadert. “Ik was op<br />

Curaçao, waar ik ben geboren, en hoorde een Belgisch jongetje<br />

tegen zijn moeder zeggen dat ik een ander velletje had. Dat<br />

is ook zo, ik heb een andere huidskleur. Dat benoemen is niet<br />

erg. We hadden een fijn gesprek. Zijn ouders voelden zich<br />

eerst ongemakkelijk en daarna ontspanden zij ook. We zouden<br />

de onbevangenheid van kinderen moeten kunnen vasthouden.<br />

Zij zijn soms heel confronterend, maar wel op een<br />

pure, zuivere manier.”<br />

Menselijkheid en leiderschap<br />

Menselijkheid en kleurrijk zijn woorden die erg passen bij<br />

Minchenu Maduro. “Ik mag dagvoorzitter zijn op bijeenkomsten<br />

van leidinggevenden of trainingen en inspiratiesessies<br />

voor hen verzorgen. Elke keer benadruk ik dan dat een teamleider<br />

weliswaar zijn of haar leiderspositie moet innemen,<br />

maar dat er ruimte moet overblijven voor meer menselijkheid<br />

en niet alleen voor regels en procedures. Creëer als leider een<br />

echte gemeenschap. Medewerkers ervaren zichzelf dan als<br />

een onderdeel daarvan en dat zorgt voor eigenaarschap.<br />

Leiders zouden moeten reflecteren en zich afvragen hoe ze<br />

leidinggeven en wat ze hun medewerkers willen meegeven. In<br />

de Raad van Bestuur alleen roepen ‘respect en verbinding’ is<br />

niet genoeg. Dat zijn mooie containerbegrippen, maar gaan<br />

die werken? Bedrijfsantropoloog dr. Danielle Braun heeft<br />

daarover gezegd: ‘Al die containerbegrippen moeten dan aan<br />

de oplader en de oplader is de dialoog’.” Even later: “Het is<br />

van belang echtheid in alle vormen te omarmen als je in deze<br />

samenleving verder wilt groeien, met je bedrijf of zelf. De missie<br />

is groter dan jouzelf en jouw ego. Een ego is functioneel,<br />

maar kan niet constant jouw drijfveer zijn. Het is ook het eerste<br />

dat wegvalt bij tegenslag, want als je kwetsbaar bent heb<br />

je er niets aan”, zegt Minchenu die leiders ook vertelt dat ze<br />

soms moeten prikkelen en perspectieven bieden. “Ik bied perspectief<br />

aan gevangenen, veelplegers, ouderen, kinderen en<br />

mensen die anders zijn dan de norm, zonder daar de nadruk<br />

op te leggen.” Ik train ook speciale eenheden van de politie,<br />

die autisten aan het werk zetten. Zij kunnen urenlang geconcentreerd<br />

op details letten, terwijl wij constant een geheel van<br />

alles willen maken en afgeleid raken. Leg de nadruk op dat talent,<br />

niet op hun autisme.”<br />

Minchenu vertelt ten slotte dat ze tijdens haar inspiratie reis<br />

Miko tegenkwam, een jongen van 10. “Hij zei dat hij op school<br />

werd gepest door een jongen met mijn huidskleur, maar ook:<br />

‘Weet u, hij maakt zoveel mee. Ik kan het hem niet helemaal<br />

kwalijk nemen. Ik neem het hem voor een kwart kwa lijk en<br />

driekwart niet. Hij woont bij zijn oma, zijn oom zit in de gevangenis<br />

en hij leeft niet zoals ik leef. Pesten, anderen pijn doen,<br />

is zijn manier om aandacht te vragen’. Dat is een waar devolle<br />

les van zo’n jonge jongen, die ervoor kiest niet verbit terd te<br />

zijn, maar in staat is verder dan het gedrag van die an der te kijken,<br />

zonder dat goed te keuren, en een context te creëren<br />

waardoor hijzelf verder kan. Bij het afscheid, zei ik te gen hem:<br />

‘Denk erom dat je het voor jezelf ook opneemt, want jij mag je<br />

ruimte innemen, er is er maar één van jou’. Toen zei hij: ‘Mies,<br />

jij ook, want we hebben allemaal onze rol te spelen in deze wereld’.<br />

Ik schoot gewoon vol: 10 jaar!”<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 141


PERSPECTIEF VERANDEREN<br />

KATINKA ‘TINKEBELL’ SIMONSE<br />

Door angst stopt<br />

het brein met<br />

denken<br />

Door: Jacques Geluk | Fotografie: © Casper Rila<br />

Kunstenaar, verhalenverteller en schrijver Katinka TINKEBELL Simonse weet als geen<br />

ander hoe je mensen door middel van gecreëerde ervaringen anders naar de wereld kunt<br />

laten kijken, zodat ze ideeën kunnen bijstellen of opdoen. Ze heeft duidelijke opvattingen<br />

over hoe mensen wel of niet communiceren in crisistijd, maar als ze lezingen geeft<br />

over onderwerpen die zich aandienen staat ze open voor alles. Niemand weet tevoren<br />

exact welk verhaal zij te horen krijgen. Ze provoceert ook om de blinde vlekken van de<br />

samenleving bloot te leggen.<br />

Het zijn vooral culturele instellingen, ngo's en<br />

overheidsorganisaties die ook Katinka Simonse,<br />

beter bekend als Tinkebell, inhuren om te komen<br />

spreken. "Wanneer commerciële bedrijven<br />

mij vragen als spreker vind ik dat te prijzen omdat<br />

ze geld stoppen in een spreker die je misschien<br />

achterlaat met het inzicht dat alles anders<br />

moet. Ben ik dan rebels? Het is niet zo dat<br />

ik het iemand makkelijker ga maken”, zegt ze op<br />

een terras in Amsterdam.<br />

Zet ze haar publiek dan aan tot nadenken?<br />

“Nadenken als doel is echt overgewaardeerd.<br />

De consequentie van mij op een podium zetten<br />

is soms dat mijn publiek daarna twee weken<br />

niet meer kan slapen." Hoe kun je handelen als<br />

je niet hebt geslapen? “Als dingen je zo dwars<br />

gaan zitten, dat je ervan wakker ligt, is er maar<br />

één remedie: het probleem oplossen. En dát is<br />

het doel."<br />

Mensen moeten leren denken buiten de kaders<br />

van het bekende en bepaalde dingen die ze altijd<br />

geloofd en gedaan hebben opzij kunnen<br />

zetten. “Dat is wat ik doe. Ik schop de boel echt<br />

omver, wat steeds vaker en harder nodig is.<br />

Zeker in deze tijd. Ik vind het altijd dapper als<br />

mensen mij uitnodigen. Wat ze krijgen is altijd<br />

een verrassing. Ik lever geen PowerPointpresentatie<br />

aan en geen tekst. Ik weet zelf ook<br />

niet tevoren wat ik exact ga vertellen. Wel ongeveer.<br />

Er zit een beetje stramien in. Ik heb altijd<br />

een voorgesprek, maar als ik een zaal inloop kijk<br />

ik eerst wie er zitten. Kijk, ik ben kunstenaar,<br />

verhalenverteller. Een verhaal moet je in elke<br />

context toch anders brengen als je het goed wilt<br />

142<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


doen. Die context ken ik pas als ik er ben en mensen<br />

recht in de ogen kan kijken. Nadat ik weet welke gevoelens<br />

er zijn en wat de ‘vibe’ is besluit ik wat ik ga<br />

zeggen”, zegt communicatie-expert Katinka. “De kern<br />

van kunstenaarschap is verhalen vertellen, wat in mijn<br />

geval betekent een verhaal overbrengen. Dat kan in<br />

beelden, geluid, tekst, eigenlijk alles. Met een goed<br />

verhaal kan ik inbreken in iemands brein. Vaak is dat<br />

erg afgesloten en staat er een grote muur omheen,<br />

daar wil ik doorheen, zodat er iets binnenkomt en<br />

-blijft, wat anders niet zou gebeuren.”<br />

‘Gestreste mensen<br />

bouwen een muur<br />

om een verhaal en<br />

hoe onwaar het<br />

ook is, het biedt<br />

houvast’<br />

Corona heeft het brein van veel bange mensen op slot<br />

gezet: “Niet gek. Angst werkt vaak als een blokkade op<br />

het denken. Daardoor wordt het moeilijker om zin en<br />

onzin van elkaar te onderscheiden. Alle informatie die<br />

binnenkomt wordt dan gauw gelijkgetrokken. Terwijl<br />

niet alle informatie dezelfde waarde heeft natuurlijk.<br />

Iedereen reageert anders op dingen en traumatische<br />

gebeurtenissen. Daarom is het zo belangrijk pas als je<br />

de zaal inloopt te bedenken wat je gaat vertellen en<br />

hoe.”<br />

Katinka kan heel goed allerlei informatie bij elkaar leggen<br />

en een soort web creëren. Dit vertaalt ze zodanig<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 143


dat mensen makkelijker zelf lijnen met elkaar kunnen<br />

verbinden en daarin nieuwe inzichten vinden. “Dit is<br />

precies wat mijn brein de hele dag doet.”<br />

Handtas<br />

Als TINKEBELL geniet Katinka sinds 2004 landelijke<br />

bekendheid. Zij fabriceerde toen een handtas van het<br />

bont van haar gedeprimeerde kat, die zij zelf uit zijn lijden<br />

had verlost. Doel was de vraag op te roepen waarom<br />

het wel maatschappelijk geaccepteerd is productiedieren<br />

als koeien en varkens te doden voor<br />

consumptie, maar een huisdier niet. “Jij draagt toch<br />

ook leren schoenen?”, zegt ze nu. Het lijkt haar desondanks<br />

heerlijk een lezing te houden voor vertegenwoordigers<br />

van de zuivel- of vleesindustrie. “Ik praat hen niet<br />

naar de mond, maar vertel ook niet dat ze slecht zijn.<br />

Het zou wel interessant zijn als ze mij zouden vragen.<br />

Dan zou ik alle vijandsbeelden die er rondom de vleesindustrie<br />

bestaan in kaart brengen om te ontdekken<br />

waartegen we eigenlijk oorlog voeren.<br />

Mensen moeten vaak lachen, maar ik ben geen comédienne<br />

en ga ook niet met een wijzend vingertje staan.<br />

Ik zet gewoon allerlei zaken naast elkaar die, omdat ze<br />

dan ineens heel absurd worden, mensen laat bedenken<br />

wat ze nou eigenlijk aan het doen zijn. Dat kan over alles<br />

gaan.”<br />

Fukushima<br />

Katinka is inmiddels naar vele plekken op aarde gereisd.<br />

Onlangs nog naar Italië om zand bij een kustplaatsje<br />

te onderzoeken dat door chemicaliën helemaal<br />

wit is geworden. Ze zet dat tegenover de ook door haar<br />

bekeken zwarte uitstoot van Tata Steel in IJmuiden.<br />

Eerder, in 2015, monitort ze de situatie en sociologische<br />

impact van de getroffen maatregelen na de kernramp<br />

in Fukushima, Japan. Slechte communicatie<br />

zorgt er daar voor dat mensen vertrouwen verliezen in<br />

overheid en wetenschap, waardoor ze een irreële angst<br />

overhouden voor stralingseffecten. De evacuatie van<br />

160.000 mensen versterkt dat. Ongeveer 2.000 mensen<br />

overleden daardoor als gevolg van stress, niemand<br />

door de straling zelf. Naar aanleiding van haar onderzoek,<br />

dat aantoont dat de angst voor het gevaar gevaarlijker<br />

werd dan het gevaar zelf, heeft ze het boek<br />

‘Het gevaar van angst - hypochonderen in Fukushima’<br />

geschreven en spreekt ze op diverse bijeenkomsten<br />

over risico-communicatie van onder andere het RIVM,<br />

Chemcours en de IAEA.<br />

Dichter bij huis kijkt ze dus naar Tata Steel. “Veel te laat<br />

worden daar maatregelen genomen en de communicatie<br />

is ondermaats en ontkennend. Dat maakt de inwoners<br />

angstig en zorgt voor stress. De kansen op kanker<br />

144<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


zijn hier veel hoger en loodinademing remt de<br />

ontwikkeling van hersencellen bij kinderen,<br />

waardoor ze dommer blijven, letterlijk hun hele<br />

leven. Hier is in tegenstelling tot Fukushima het<br />

gebrek aan maatregelen het eerste probleem.<br />

Wat de overeenkomsten zijn, is dat beide zaken<br />

tot heel veel stress hebben geleid en dat die<br />

stress voor (nog) meer ziekte heeft gezorgd.<br />

Een fenomeen dat bijvoorbeeld ook geldt voor<br />

Groningen. Hoe je ervoor zorgt dat mensen die<br />

stress niet ervaren? Helaas is dat nooit een prioriteit.<br />

Het is interessant je te realiseren dat wat<br />

de meeste slachtoffers veroorzaakt, in eerste<br />

instantie nooit onderdeel is van een<br />

maatregel.”<br />

‘Ik zet gewoon<br />

allerlei zaken<br />

naast elkaar die,<br />

omdat ze dan<br />

ineens heel absurd<br />

worden, mensen<br />

laat bedenken wat<br />

ze nou eigenlijk<br />

aan het doen zijn.’<br />

Ze ziet ook overeenkomsten met de coronapandemie,<br />

waarvan ze precies heeft voorspeld<br />

wat er de afgelopen jaren is gebeurd. Het feit<br />

dat bijvoorbeeld in het OMT geen sociologen<br />

en psychologen zaten, noemt ze een grote<br />

fout. “Gestreste mensen bouwen een muur om<br />

een verhaal en hoe onwaar het eventueel ook<br />

is, het biedt houvast. Vaak is dat nog het enige<br />

dat er is.”<br />

Ervaringen<br />

Al deze ervaringen verwerkt Katinka in haar lezingen.<br />

“Het gaat vaak over ‘framing’, hoe media<br />

werken en een bepaalde werkelijkheid ontstaat<br />

in ons systeem, ons brein, hoe we<br />

daarnaar gaan leven en hoe ingewikkeld het is<br />

daarvan af te wijken of er überhaupt voor open<br />

te staan.” Een soort leven in een matrix? “Ik leg<br />

uit hoe dat soort systemen werkt. Dat kun je<br />

plakken op elk onderwerp en is overal van toepassing.<br />

Daardoor kan ik eigenlijk over alles<br />

praten. Geef mij een krantenartikel en ik barst<br />

los. Het is echt een wisselwerking met de zaal<br />

en de vragen die mensen stellen. Dus verwacht<br />

van mij geen voordracht van een uitgeschreven<br />

tekst. Dat is zelden interessant. Ik ga ook gewoon<br />

door als het moet.”<br />

Katinka is een geweldige verteller. Van alles<br />

komt voorbij. Zoals een project van zo’n tien<br />

jaar geleden, Save the World. “Ik had gelezen<br />

dat er in Nederland meer dan 5.000 particuliere<br />

ngo’s zijn, vaak van mensen die op vakantie<br />

iets hebben gezien wat ze erg vinden en besluiten<br />

er zelf iets aan te doen. Het is heel<br />

Nederlands te denken dat je iets beter kunt dan<br />

bestaande organisaties. Maar het is heel ingewikkeld<br />

kritisch te zijn, omdat het allemaal<br />

goed bedoeld is. Terwijl dingen vaak worden<br />

opgezet vanuit de onderbuik met weinig expertise.<br />

Dus ben ik een aantal jaren gaan reizen<br />

naar plekken op de wereld, onvoorbereid. Om<br />

bij het eerste ‘erge’ dat ik zag een reddingsactie<br />

op te zetten. Op een wijze die al werd gedaan<br />

door anderen, maar waarvan ik dacht dat<br />

het niet zou gaan helpen. Nogal een contradictie<br />

dus. Maar wel met volledige overtuiging en<br />

overgave. Vaak werkte dat niet. Dat filmde en<br />

documenteerde ik en liet ik zien. Daar gaf ik dan<br />

daarna weer presentaties over met als doel uit<br />

eigen ervaring te laten zien hoe contraproductief<br />

sommige acties zijn. Tot mijn verbazing is er<br />

maar één project waarin ik me heb vergist,<br />

waarin mijn interventie wel echt direct een situatie<br />

verbeterde. Dat was in Peru in Lima, in de<br />

favela’s, waar ik een enorme favella-‘painting’<br />

maakte.”<br />

Wat het onderwerp ook is, Katinka gelooft stellig<br />

dat alles bij elkaar moet komen, in dialoog<br />

en het nodig is daarvoor soms barrières te<br />

doorbreken.<br />

Bekijk profiel<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 145


INNOVATIES OP HET GEBIED VAN DUURZAAM EN ECOLOGISCH KOKEN<br />

PIERRE WIND<br />

KookStop gaat<br />

de wereld écht<br />

veranderen<br />

Door: Jacques Geluk | Fotografie: © Casper Rila<br />

Pierre Wind gaat dit jaar nog ongelooflijk veel doen, maar na jarenlange rijping ligt zijn<br />

handboek voor duurzaam koken, ‘De Ecokeuken van Wind’, alweer even in de winkel.<br />

“Ik heb iets gevonden dat écht de wereld gaat veranderen, een positieve bom in onze<br />

cultuur. De kranten zouden er in het kader van de energietransitie vol van moeten staan<br />

en uitgebreid moeten berichten over de techniek van de KookStop- of de Koken tot<br />

het kookpunt-methode, waarmee je vijftig procent energie bespaart. Of Koken uit de<br />

kliko en andere methoden die ervoor zorgen dat voedselverspilling stopt. In de hele<br />

energiediscussie en -crisis kom ik dat niet tegen. Dat doet wel eens pijn. Nu heb ik het<br />

uitgevonden”, zegt kokoloog Pierre, die er niet alleen over schrijft en onderwijst, maar ook<br />

aanstekelijk over vertelt tijdens zijn lezingen en workshops.<br />

© CASPER RILA<br />

Enthousiast vertelt Pierre Wind hoe de<br />

KookStopmethode werkt. De essentie<br />

is dat het te garen product met koud<br />

water wordt opgezet, de warmtebron<br />

uitgaat wanneer het vocht kookt en de deksel<br />

tijdens het hele kookproces op de pan blijft.<br />

Wanneer (meestal) de reguliere kooktijd voorbij<br />

is, is het product gaar of beetgaar. Een kwestie<br />

van uitproberen. “Na de kook bijvoorbeeld pasta<br />

of broccoli nog minutenlang laten doorkoken<br />

is dus helemaal niet nodig.” Dat betekent dat je<br />

bijna de helft van de energie bespaart ten opzichte<br />

van de traditionele kookmethode. Een<br />

aardappel krijg je zo toch niet gaar? “Jawel, alleen<br />

moet je die iets kleiner snijden. Wil je grotere<br />

stukken, zoals wortel, garen moet je wat<br />

langer koken. Ik heb dat onderzocht en ontdekt<br />

dat nadat je de warmtebron hebt uitgezet het<br />

garingsproces stopt wanneer het vocht is afgekoeld<br />

tot zestig graden. Op dat moment breng<br />

je het water weer even aan de kook en daarna<br />

gaat de warmtebron weer uit en laat je het product<br />

onder de deksel verder garen. Eventueel<br />

nog een keer herhalen. In mijn boek leg ik het uit<br />

aan de hand van het koken van een ei.” Met<br />

twinkelende ogen voegt hij eraan toe: “En het<br />

gemak dat je van deze methode hebt! Je hoeft<br />

niet meer op te letten of het in- of<br />

droogkookt.”<br />

Pierre is ooit afgestudeerd op ‘Koken door de<br />

eeuwen heen’. “We doen het al eeuwenlang op<br />

dezelfde manier. Dat is best een ding. Ik ben er<br />

al lang mee bezig dat te veranderen, maar nu<br />

kwam mijn boek uit en dus heb ik niet alleen<br />

146<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


naar het fenomeen gekeken, maar er een hele kookmethode voor<br />

gemaakt en alles uitgewerkt. Zeker nu iedereen het heeft over de<br />

energiecrisis voel ik me een uitvinder en blijf ik mijn idee promoten,<br />

onder andere met mijn boek.” Lachend: “Ik wil dat standbeeld.”<br />

Oftewel Pierre Wind wil graag de erkenning voor zijn idee<br />

dat de ogen van veel mensen zal openen. Zijn boek, vol met op<br />

windiaanse wijze opgeschreven nuttige informatie en verrassende<br />

recepten met klikotips, is in 2020 uitgekomen. Daarin geeft<br />

hij ook een samenvatting van alles wat met duurzame en ecologische<br />

voedselverwerking te maken heeft, met achterin een<br />

soort bijlage over de discussie over ecologisch koken. Dan zie<br />

je dat we jarenlang weinig opgeschoten zijn en vind ik dat het<br />

boek echt een stap vooruit is. Net als tijdens mijn presentaties<br />

geef ik nieuwe duurzame tips. Dat willen mensen ook graag.”<br />

Bananenschillen<br />

“Ook over restverwerking. Dat is duurzaam. Ik breek een lans<br />

voor het gebruik van onbespoten bananen- en andere schillen,<br />

gekookt of gebakken als ingrediënt bij bijvoorbeeld<br />

wokgerechten. Ik heb dat niet uitgevonden, maar ontdekt”,<br />

zegt Pierre. Even later heeft hij het over het kontje van de<br />

prei. Laat het in een laagje water wortelen, plant het in de<br />

aarde en er groeit een nieuwe prei uit. Het werkt! Of denk<br />

aan reïncarnatie- of reanimatiebrood, zalmvelchips, bouillon<br />

van visgraten, -staarten en -koppen of zelfs aan gefrituurde<br />

visgraten als garnering. In zijn boek staan tal van<br />

lekkere en bijzondere voorbeelden en deze opmerking: ‘Ik<br />

kan het mis hebben, maar mijn kookgevoel zegt dat zelf<br />

olie persen het meest duurzaam is? Mits je de pulp, die<br />

bij het persen ontstaat, ook kokologisch gebruikt’.<br />

“Tijdens mijn zoektocht ben ik erachter gekomen dat er<br />

maar twaalf producten zijn die je niet kunt gebruiken.<br />

Ook die staan in mijn boek beschreven. Denk aan de<br />

zaadjes van paprika (je kan ze niet verwerken), de groene<br />

steel van paprika, abrikozen- en avocadopitten. Dat<br />

soort dingen. Als je dat als uitgangspunt neemt – bij<br />

twijfel nooit doen, ga niet zelf paddenstoelen plukken<br />

tenzij je er veel van weet – hoef je bijna niks meer weg<br />

te gooien.”<br />

Mister Innovatie<br />

Pierre is Mister Innovatie op voedingsgebied.<br />

Pitabroodjes met gelaserde persoonlijke teksten.<br />

Wie doet dat? Hij! Al sinds de jaren negentig vindt<br />

hij dat koks meer met scheikunde moeten doen en<br />

nu wil het ROC Mondriaan – waar topkok Pierre<br />

practor en leider van het Foodies Practoraat is<br />

waar hij samen met acht excellente studenten onderzoek<br />

doet en dat in praktijk brengt – daaraan<br />

fysiek aandacht geven. “Zij hebben mij gevraagd<br />

‘Je moet<br />

niet alleen<br />

innoverend<br />

koken,<br />

maar ook<br />

innoveren in<br />

wat je doet’<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 147


INNOVATIES OP HET GEBIED VAN DUURZAAM EN ECOLOGISCH KOKEN<br />

het belang van scheikunde inzichtelijk te maken.<br />

Ik ben nu bezig met het eerste ontwerp voor een<br />

module en maak daar gelijk een website met QRcode<br />

van, zodat de studenten er wat mee kunnen.<br />

Iemand anders maakt overigens het ontwerp af.<br />

Normaal is zo’n module te kostbaar voor een organisatie,<br />

maar ik heb daar allemaal in geïnvesteerd<br />

en doe het gewoon. Dat hoort bij de service,<br />

bovendien komt het anders niet over bij de student.<br />

Veel werk, maar wel kickâh.” Op het moment<br />

dat we elkaar spreken in Den Haag is Pierre<br />

samen met vier collega’s ook nog bezig met het<br />

afronden van een ander project voor Mondriaan,<br />

het opzetten van een educatief duurzaam restaurant<br />

in de school. “Het is een pilot voor drie jaar.<br />

Iedere student die daar les heeft gaat er minimaal<br />

één keer per schooljaar eten. De maaltijden worden<br />

gemaakt door de koks en de bediening. Zo<br />

krijg je dus een symbiose. Tussen de gangen door<br />

wordt iets verteld over duurzaamheid, zodat we<br />

de studenten nog bewuster maken van wat we<br />

doen. Ze leren ook echt vegetarisch of veganistisch<br />

koken. Samen met de directeur en het bestuur<br />

hebben we de club van positieve duurzaamheidsdenkers<br />

opgericht.<br />

Die is zo’n succes dat dit initiatief waarschijnlijk<br />

landelijk wordt uitgebouwd.”<br />

Lezingen en workshops<br />

Ook als hij lezingen geeft of als dagvoorzitter optreedt<br />

via Speakers Academy is Pierre constant<br />

bezig met vernieuwende dingen. Hoe hangt altijd<br />

af van de opdrachtgever. Extra dingetjes, zoals<br />

een educatief filmpje, het ontwerp van een webpagina<br />

of een speciaal receptenboekje. Het is allemaal<br />

onderdeel van het pakket Wind en kost dus<br />

niets extra, “In maart was er een prijsuitreiking<br />

waarbij elke prijs een gang was, daar heb ik de<br />

menukaart voor gemaakt. Naast wat ik live doe op<br />

het podium of tijdens een workshop, bied ik ook<br />

nog een soort na- of voorzorg. Dat hoort er allemaal<br />

bij als de deal is gesloten. Ik wil gewoon dat<br />

het top is. Je moet niet alleen innoverend koken,<br />

maar ook innoveren in wat je doet.” Hij vertelt dat<br />

hij als een malle drie weken lang heeft geprobeerd<br />

een echte vegan frikandel te maken voor een videofilmpje.<br />

Het is gelukt. Vóór de opname weet je<br />

niet of het werkt, maar als dat uiteindelijk zo is ben<br />

je een gelukkig mens.” Vermarkt heeft Pierre Wind<br />

zijn frikandel niet, net als zovele andere innovaties<br />

die hij de afgelopen decennia heeft ontwikkeld.<br />

Meestal komt dat gewoon niet in hem op, maar hij<br />

zou wel graag een eigen voedingslijn hebben en<br />

die door een ander laten uitvoeren. Dat geldt ook<br />

voor het trekdropverhaal uit de coronatijd. “Haribo<br />

stopte met de productie van trekdrop in 2020. Dat<br />

kon niet waar zijn, dus wilde ik zelf trekdrop gaan<br />

maken. Ik vroeg het recept maar dat wilden ze niet<br />

geven vanwege een concurrentiebeding. Maar,<br />

zeiden ze, Pierre heeft zo veel gekookt dat hij met<br />

de ingrediëntenlijst op de verpakking vast een<br />

eind komt. Daar hadden ze gelijk in”, vertelt Pierre,<br />

die met de productie wacht tot iemand er een bedrijf<br />

van wil maken. “Ik wil er dan wel zelf invloed<br />

op hebben.”<br />

‘Er zijn maar<br />

twaalf producten<br />

die je niet kunt<br />

gebruiken’<br />

Wortel met zure matten<br />

De KookStop-methode en een ecologisch en<br />

duurzaam educatief restaurant zijn groot, maar hij<br />

geniet ook van mini-uitvindingen, zoals een wortel<br />

omwikkeld met rode zure matten. “Je kookt<br />

een schoon geschrapt worteltje, omwikkelt dat<br />

daarna met een zure mat en zet het even (zo’n drie<br />

minuten op 160° in de oven tot de mat iets smelt<br />

en aan het worteltje plakt. Dat is weer een dimensie<br />

verder en het smaakt fantastisch. Het is een<br />

geluk dat ik dit allemaal mag doen, dat die dingen<br />

op mijn pad komen en ik het in mijn hoofd kan halen<br />

een zure mat om een wortel te doen. Dat had<br />

ik een jaar geleden niet kunnen bedenken. Als je<br />

dan de reactie zit van de mensen die het eten is<br />

dat een geluksmomentje.”<br />

Bekijk profiel<br />

148<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


INCLUSIE, GEDRAGSBEÏNVLOEDING VRIJHEID, GELIJKHEID ALS MARKETINGINSTRUMENT<br />

KLAAS DIJKHOFF,<br />

BEÏNVLOEDINGSSTRATEEG<br />

Inspelen<br />

op hoe<br />

mensen<br />

denken<br />

werkt<br />

Door: Jacques Geluk<br />

Fotografie: © Casper Rila<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong> 149


GEDRAGSBEÏNVLOEDING ALS MARKETINGINSTRUMENT<br />

‘De grootste communicatiefout die bijvoorbeeld ondernemers<br />

maken is dat zij de hele tijd hun eigen merk promoten, maar<br />

het gaat er juist om aan te sluiten bij wat hun klanten beweegt.<br />

Het moet over hen en hun probleem gaan.’<br />

Succesvol zakendoen of bijvoorbeeld campagne voeren heeft alles te maken met<br />

gedragsbeïnvloeding. “Je kunt een competitieve voorsprong bereiken door gebruik te maken<br />

van de kennis en de wetenschappelijke feiten over het menselijk brein. Dan weet je hoe mensen<br />

tot beslissingen komen en kun je daarop inspelen”, zegt voormalig VVD-coryfee Klaas Dijkhoff,<br />

één van de oprichters van het in beïnvloeding gespecialiseerde strategische bureau SUE &<br />

The Alchemists. “Voor elke sector geldt: wie het best begrijpt hoe de ander tot zijn of haar<br />

beslissingen komt, wint. Wij helpen bij het vergaren van de hiervoor benodigde kennis.”<br />

“De manier waarop mensen onbewust denken en<br />

beslissen staat centraal bij ons. In de politiek heb ik<br />

gemerkt dat kennis van het brein essentieel is om<br />

succes en draagvlak te creëren en doelen te halen.<br />

Het maakt daarbij niet uit of het gaat om marketing,<br />

jezelf positioneren of beter communiceren”, aldus<br />

Klaas Dijkhoff die zich samen met zijn collega’s baseert<br />

op wetenschappelijke kennis en het effect van<br />

beïnvloeding meet met een door SUE & The<br />

Alchemists ontwikkeld onderzoeksinstrument. Dat<br />

kijkt vooral naar wat er gebeurt in het onderbewustzijn,<br />

waar 98 procent van alle beslissingen wordt genomen.<br />

Hoe effectief gedragsbeïnvloeding kan zijn<br />

heeft de afgelopen pandemieperiode laten zien.<br />

“Voor welk deel was dat bewust of juist onbewust<br />

onder invloed van verschillende actoren en wat is<br />

daardoor ontstaan tussen mensen onderling? Van<br />

de antwoorden op die vragen proberen wij te leren.<br />

Wanneer gedragsbeïnvloeding fout gaat ligt daaraan<br />

vaak een gebrek aan empathie ten grondslag en<br />

zijn de dingen waarover mensen het meest roepen<br />

meestal niet het echte probleem. Wij proberen te kijken<br />

naar wat mensen zeggen en waarom. Daar leren<br />

we van.”<br />

Duurzaamheid en inclusie<br />

“Onze klanten zijn organisaties, partijen, merken<br />

en artiesten die ons inhuren om inzicht te krijgen in<br />

hoe hun doelgroep denkt en hoe die positief te beïnvloeden<br />

is. Soms gaat het om de reputatie van<br />

een organisatie, soms over iets nieuws dat ze aan<br />

de man willen brengen, nieuwe producten die niemand<br />

ooit heeft gezien of nooit heeft gegeten, zoals<br />

kweekvlees. Dat is een zeer interessante gedragsuitdaging<br />

want op voorhand zullen veel<br />

mensen allerlei bezwaren hebben, alleen zijn dat<br />

niet de echte de blokkades. Daarnaar gaan wij op<br />

zoek en kijken vervolgens hoe die het beste zijn<br />

weg te nemen. Als we verwachten niet achter de<br />

uitkomsten van een gewenste beïnvloeding te kunnen<br />

staan, gaan we niet met de betreffende potentiële<br />

klant in zee. In een directe relatie met klanten<br />

is het een beetje dom wetenschappelijke kennis<br />

niet te gebruiken. We weten veel meer dan veertig,<br />

vijftig jaar geleden over hoe mensen beslissingen<br />

nemen, wat hen beïnvloedt en wat daarin relevant<br />

is. We kunnen gedragsbeïnvloeding ontwerpen en<br />

testen voordat we die in de praktijk gebruiken.<br />

Ongrijpbare dingen zijn inzichtelijk te maken door<br />

te analyseren wat de effecten van data zijn en er<br />

een stevige basis aan te geven.” Die data veranderen<br />

echter met de tijd. “Er zijn bijna geen organisaties<br />

meer die niet te maken hebben met wat het publiek<br />

van ze vindt.<br />

Duurzaamheid en inclusie spelen daarbij een grote<br />

rol.” Vroeger negeerde men dat vaak en bleven bedrijven<br />

zich concentreren op hun producten, maar<br />

nu na de maatschappij ook aandeelhouders en<br />

stakeholders zich op deze gebieden roeren kan dat<br />

niet meer. Klaas: “Wij kijken hoe je een boodschap<br />

inhoudelijk goed overbrengt of een dienst aanbiedt,<br />

zodat die het beste aansluit op de belevingswereld<br />

van degenen die je wilt bereiken. De grootste<br />

communicatiefout die bijvoorbeeld<br />

ondernemers maken is dat zij de hele tijd hun eigen<br />

merk promoten, maar het gaat er juist om aan te<br />

sluiten bij wat hun klanten beweegt. Het moet over<br />

hen en hun probleem gaan.”<br />

150<br />

SPEAKERS <strong>ACADEMY</strong> ® MAGAZINE <strong>2022</strong>-<strong>2023</strong>


Bekijk profiel<br />

Zakendoen in <strong>2023</strong><br />

Op zakendoen in <strong>2023</strong> zit volgens Klaas Dijkhoff veel spanning, op velerlei terreinen<br />

en zeker financieel. Als vrijwel alles duurder wordt is zakendoen minder ontspannen.<br />

Mensen en bedrijven worden geraakt in hun portemonnee, waardoor veel problemen<br />

dichterbij komen. “Enkele jaren geleden was armoede iets vervelends. Nu zijn<br />

er mensen met goede banen die schrikken van de energierekening en moeite hebben<br />

die te betalen. Oorlog was ver weg, maar is nu nog maar enkele landsgrenzen<br />

van ons verwijderd. De gevolgen merkt iedereen. Tegelijk is het voor bedrijven zaak<br />

zich niet te laten verlammen. Blindstaren op problemen op de korte termijn helpt<br />

niet. Vooruitkijken wel. Wie in deze tijd het gedrag van (potentiële) klanten wil beïnvloeden<br />

moet beter snappen wat er in hun hoofden omgaat en daarop inspelen. Dan<br />

heb je ook in <strong>2023</strong> een voorspong op de concurrentie. Wij helpen daarbij en in principe<br />

geldt dat voor één onderneming of organisatie per branche”, aldus Klaas.<br />

“Alleen dan kan sprake zijn van competitief