30.08.2016 Views

Wojsko i Technika /WYDANIE SPECIALNE/ SPECIAL ISSUE MSPO 2016

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

NUMER SPECJALNY / SPECIAL ISSUE

WWW.ZBIAM.PL

ISSN: 2450-1301

Polish Armed Forces - Polish Defence Industry

2016

Stand

D44


NUMER SPECJALNY

MSPO 2016

SPIS TREŚCI / TABLE OF CONTENTS

ven Trusted

w.eurofighter.com

WOJSKO I TECHNIKA \ NUMER SPECJALNY / SPECIAL ISSUE WRZESIEŃ 2016

NUMER SPECJALNY / SPECIAL ISSUE

WWW.ZBIAM.PL

Polish Armed Forces - Polish Defence Industry

2016

Stand

D44

Demonstrator czołgu Leopard 2PL

Demonstrator of the Leopard 2PL tank

ISSN: 2450-1301

Szanujmy prywatny sektor przemysłu

obronnego / We should respect private

branch of the defence industry

Maciej Szopa................................................... 4

Rok przejściowy / Year of transition

Tadeusz Wróbel............................................10

Premiera rozpoznawczych Rosomaków

/ Premiere of reconnaissance

Rosomaks

Andrzej Kiński................................................21

Modernizacja polskich czołgów Leopard

2A4 / Modernization of Polish Leopard

2A4 tanks

Andrzej Kiński...............................................24

24

63

Przekrój planów WZE S.A. Dziś i jutro na

tle zmieniających się uwarunkowań

/ The strategic plans of WZE Ltd.

Tomorrow and today in the rapidly

changing environment

dr inż. Przemysław Kowalczuk...............63

Bezzałogowce dla Sił Zbrojnych RP

/ UAVs for Polish Armed Forces

Maciej Szopa.................................................66

Nowe śmigłowce dla Sił Zbrojnych RP

/ New helicopters for Polish Armed

Forces

Paweł Bondaryk..........................................72

Comp@n - elastyczny system łączności

/ Comp@n – flexible

communication system

Wojciech Zawadzki......................................30

Redakcja / Editorial Staff:

Redaktor prowadzący / Leading editor:

Maciej Szopa, maciej.szopa@zbiam.pl

Redaktor techniczny / Layout editor: Adam Mojski

Korekta / Correction: Karolina Smoczyńska

Tłumaczenie / Translation: Dorota Aszoff,

Paweł Bondaryk, Michał Fiszer, Anita Kwaterowska,

Kamil Mazurek, Maciej Szopa

Wydawca / Publishing House:

Zespół Badań i Analiz Militarnych Sp. z o.o.

Ul. Anieli Krzywoń 2/155

01-391 Warszawa

office@zbiam.pl

Biuro / Office:

Ul. Bagatela 10/19

00-585 Warszawa

Dział reklamy i marketingu /

Department of advertising and marketing:

Anna Zakrzewska

anna.zakrzewska@zbiam.pl

www.zbiam.pl

Meandry Poprada / Intricacies of Poprad

Andrzej Kiński...............................................32

Hipopotam i Tur V – tegoroczne

propozycje z AMZ Kutno / Hipopotam

and Tur V - this years proposals

from AMZ-Kutno

Maciej Szopa................................................ 40

40

Czas artylerii / Time for artillery

Tadeusz Wróbel...........................................46

Roketsan podsumowuje swoją szeroką

ofertę dla Polski / Roketsan summarizes

its wide offer to Poland

Robert Czulda...............................................56

Rozwój polskich Wojsk Specjalnych

/ The development of Polish

Special Operations Forces

Hubert Królikowski.....................................58

72

Gorący Hasztag „#T129forPoland”

/ Hot and High Hashtag;

“#T129forPoland”.......................................77

M-346 Master - nowy samolot szkolno-

-treningowy dla Sił Powietrznych / The

M-346 Master - new training aircraft for

the Air Force

Paweł Bondaryk......................................... 80

Eurofighter – wyjątkowa platforma

/ Eurofighter – platform of choice....... 86

Czy wreszcie doczekamy się nowych

samolotów dla VIP-ów? / Are we to

finally have new VIP aircraft?

Łukasz Pacholski........................................ 90

Dokąd dryfuje Marynarka Wojenna?

/ Where is the Polish Navy drifting?

Tomasz Grotnik............................................96

96

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 3


SZANUJMY

prywatny sektor

przemysłu obronnego

We should respect private branch

of the defence industry

O kondycji polskiego przemysłu zbrojeniowego i perspektywach jego rozwoju, zarówno jeśli chodzi o eksport, jak i rynek

wewnętrzny oraz działaniach na rzecz jego wsparcia podejmowanych przez Polską Izbę Producentów na Rzecz

Obronności Kraju, z jej prezesem Sławomirem Kułakowskim rozmawia Maciej Szopa. About the condition of the Polish

defence industry and perspectives of its development in domestic and export markets as well as support actions taken

by the Polish Chamber of National Defence Manufacturers, with its president Sławomir Kułakowski discuss Maciej

Szopa.

Co się wydarzyło w ostatnim roku, jeśli chodzi o działalność Polskiej

Izby Producentów na Rzecz Obronności Kraju?

Dużo się wydarzyło, przede wszystkim zmienił się rząd, a w związku z tym

także polityka dotycząca przemysłu obronnego. Zmieniło się przede wszystkim

podejście do jego prywatnego sektora. Pojawiły się głosy doradcze w Ministerstwie

Obrony Narodowej mówiące, że firmy prywatne to nie przemysł

polski tylko europejski. Moim zdaniem to wydumane twierdzenie, bardzo

krzywdzące sektor prywatny. Po wielu latach walki o równe prawa firm prywatnych

i państwowych w sferze dostaw obserwujemy dzisiaj duże „skrzywienie”

w kierunku stwarzania preferencji dla sektora państwowego. Jak najbardziej

słusznie kładziony jest nacisk na budowę silnego koncernu

państwowego – Polskiej Grupy Zbrojeniowej, ale wydaje się, że zapomniano

o „drugiej nodze”, bez której silny krajowy potentat w tej branży po prostu nie

powstanie. Sektor prywatny jest bowiem poddostawcą gotowych elementów

albo rozwiązań do produktów finalnych oferowanych przez PGZ. Zatem

What has happened in the previous year regarding Polish Chamber

of National Defence Manufacturers activities?

A lot has happened, first of all the government has changed and this entailed

a change in policy regarding defence industry. Attitude toward private part of

the defence industry has changed. Some voices within the Ministry of National

Defence have shown up, telling that private companies are not part of the

Polish, but rather European industry. In my opinion this is a made up statement,

very harmful for private sector. After many years of struggle for equal

rights of private and state-owned companies in the area of supply, we are

witnessing large “twist” towards creation of preferential treatment of state-

-owned sector. Putting emphasis on a strong state-owned holding – Polish

Armaments Group – is obviously the right direction, but I think that “the second

leg” has been forgotten and without it, creation of a strong national tycoon

will simply not be possible. This is because private sector is a supplier of

subsystems and solutions for the final products offered by the PGZ. Hence, if

4 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


NASAMS

System obrony przeciwlotniczej

• Wdrożony w krajach UE i NATO

• Potwierdzona interoperacyjność z systemami

UE i NATO, w tym z Link 16

• Wykorzystanie rakiet AMRAAM - jeden pocisk, dwa zadania

• Ścisła współpraca z polskim przemysłem obronnym

Kongsberg Defence Sp. z o.o.

kd.poland@kongsberg.com

www.kongsberg.com


jeśli dostawców prywatnych będziemy traktować jako grupę podmiotów

„drugiej kategorii”, osłabi się w ten sposób potencjał Polskiej Grupy Zbrojeniowej,

która będzie w takim razie musiała szukać kooperantów za granicą. Oczywiście,

łatwiej jest kupić od kogoś gotowe rozwiązanie, ale wielkim problemem

eksportowym jest dzisiaj „niesprzedawalność” wielu polskich produktów

z powodu niekorzystnych umów licencyjnych -

bez praw do dalszego eksportu na rynki trzecie.

Dotyczy to nie tylko złożonych produktów, takich

jak np. pociski przeciwpancerne Spike-L, ale także

prostych wyrobów, jak np. amunicji do granatników,

których nie udało się nam sprzedać ostatnio

do Jordanii. Sprzeciwili się temu ...Francuzi, którzy

mieli w nich swoje komponenty.

Mam więc nadzieję, że to nieprzemyślane podejście

się zmieni i że obserwowane obecnie zjawisko

związane jest z brakiem doświadczenia nowej

władzy, tym bardziej że mocno wskazuje się

przecież na potrzebę wzmacniania małych i średnich

przedsiębiorstw tego sektora.

Przy okazji 20. rocznicy powstania PIPnROK

mówił Pan, że jej priorytety będą się zmieniać.

Nacisk na eksport mieliście przenieść

na działalność na rynku krajowym. Czy to się

rzeczywiście dzieje?

Zmierza to właśnie w tym kierunku. Nie zapominamy

bynajmniej o promocji eksportu sektora

obronnego. Nie ma dziś instytucji, która by się tym

zajmowała, staramy się więc robić to najlepiej jak

potrafimy. Uaktywniliśmy się równolegle na rynku

krajowym, przede wszystkim, żeby wzmocnić pozycje

małych i średnich firm prywatnych sektora

obronnego ze względu na ich znaczenie w łańcuchu dostaw. Działanie na

rynku krajowym wymusił na nas też brak środków na promocję eksportu, które

skończyły się w 2014 roku. Poprzedni rząd zabrał te pieniądze, a obecny na

razie tego nie zmienił. Obecnie mówi się wprawdzie, że program promocji

eksportu polskiego przemysłu obronnego ma być reaktywowany w przyszłym

roku i zostanie na ten cel przeznaczonych 15 mln PLN, ale zobaczymy,

czy tak rzeczywiście będzie. Z eksportem jest też inny problem. Chodzi o to,

że nikt za decyzje eksportowe nie chce ponosić odpowiedzialności i wykonać

odpowiednich, pozytywnych działań. Łatwiej jest po prostu zabronić.

Skoro o eksporcie mowa, gościliście niedawno ukraińską

delegację...

Nie tylko ukraińską. Zmieniliśmy trochę strategię. Taniej jest przyjąć delegację

u siebie w kraju niż pojechać tam albo wziąć udział w zagranicznych targach

i wystawach. To korzystne z różnych przyczyn – w Polsce łatwiej jest zorganizować

spotkania z szerokim gronem polskich producentów, jak i umożliwić im

zaprezentowanie swoich wyrobów. Możemy nawet zaprosić ich do naszych

zakładów i pochwalić się nowoczesnymi liniami produkcyjnymi. Co do Ukrainy,

to regularne wizyty ich delegacji są przejawem realizacji pewnej strategii,

w ramach której - krok po kroku - zbliżamy się do momentu podjęcia decyzji

przez ukraińskie władze o złożeniu zamówień w polskim przemyśle na pewne

kategorie sprzętu. Mamy duże szanse, ale trzeba pamiętać, że rzadko jest tak,

że ktoś przychodzi do nas i po prostu mówi, że chce coś kupić. Zazwyczaj

trzeba rynek przygotować, zachęcić tamtejsze władze, czasem nawet pomóc

znaleźć środki finansowe, np. uruchomić linie kredytowe, za które mogłyby

nasze wyroby kupić. To długofalowe działanie wymagające systematyczności

i pomocy struktur rządowych.

Czyli dobra oferta to nie wszystko?

Nie może być tak, że działania Izby nie znajdują wsparcia ze strony instytucji

rządowych. Na przykład podczas ostatniej wizyty delegacji ukraińskiej pozytywny

przykład dało Biuro Bezpieczeństwa Narodowego, które nie odmówiło

nam pomocy i szybko podjęło decyzję o przyjęciu tej delegacji. Za to z uzyskaniem

wsparcia ze strony Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych

było trochę problemów. W ramach delegacji ukraińskiej miał przyjechać m.in.

dowódca Gwardii Narodowej, mieliśmy więc do czynienia z gośćmi naprawdę

wysokiego szczebla. Niestety, ze względu na to, że generał Mirosław Różański

nie znalazł dla nich czasu, a jego zastępca mocno się nad sprawą zastanawiał,

ale wreszcie podjął decyzję, że przyjmie kurtuazyjnie - na pół godziny

- tylko dwóch członków delegacji (spotkanie potrwało ostatecznie półtorej

godziny)- ukraiński dowódca, mający wiedzę o grafiku spotkań, na 24 godziny

Uaktywniliśmy się

równolegle na rynku

krajowym, przede

wszystkim, żeby wzmocnić

pozycje małych i średnich

firm prywatnych sektora

obronnego ze względu na ich

znaczenie w łańcuchu

dostaw.

At the same time, we have

elicited on the domestic market,

especially to strengthen

position of small and medium

sized private enterprises of the

defence sector, due to their

importance in the supply chain.

we treat private suppliers as “second category” companies, it will undermine

potential of the Polish Armaments Group which will be forced to look for partners

abroad. Naturally, it is easy to buy ready solution, but nowadays the great

problem regarding export of Polish products is impossibility to sell equipment

abroad due to disadvantageous license contracts – without the rights for further

export to third markets. This refers not only to

complex systems such as Spike-L anti-tank missiles,

but also simple products such as ammunition to

grenade launchers which could not be sold to Jordan.

The French, who have their components inside

the product, were against the deal.

I hope that this attitude will change and the current

situation steam only from the lack of experience

of a new administration. Especially, due to

the fact that there is a strong indication for a need

of reinforcing small and medium companies of this

sector of economy.

On the occasion of the 20 th anniversary of

the PCNDM you were telling that priorities

will be changing. You were to put more emphasis

on activities on domestic market. Is it

really happening?

We are moving in this direction. Although, we are

far from forgetting about promotion activities of

export. There is no institution that would not do it

and we strive to do our best in this matter. At the

same time, we have elicited on the domestic market,

especially to strengthen position of small and

medium sized private enterprises of the defence

sector, due to their importance in the supply chain.

Our activities on the domestic market arise also

from the lack of founds on the promotion of export which ended in 2014.

Previous government took this money away and the new one has not changed

this decision yet. It is true that discussions to reactivate the program for

the promotion of export in the next year and to allocate 15 mln PLN are ongoing.

We will see, however, how it will end. There is also a different problem with

the export. The point is that nobody wants to bear responsibility for export

decisions and to take appropriate, positive steps. It is easier just to put a ban.

Speaking about the export, you were recently hosting Ukrainian delegation...

Not only Ukrainian. We changed our strategy a bit. It is less expensive to host

a delegation here in Poland than to go abroad or take part in external exhibitions

and fairs. It is beneficial from number of reasons – you can quite easily

organize meetings with a wide range of Polish manufacturers and allow them

to present their products. We can invite them to our facilities and boast about

our modern production lines. As for the Ukraine, regular visits of their delegations

are signs of our strategy under which we approach – step by step – the

moment when Ukrainian authorities will procure in the Polish defence industry

on certain categories of equipment. We have big chances, but it is worth

to remember that rarely somebody come to us with a simple intention to buy

something. Usually there is a need to prepare the market, to encourage local

authorities, sometimes even help to find financing (eg. activation of a credit

line) in order to have money to buy our products. This long-term activities

require regularity and assistance from government structures.

So good offer is not enough?

It cannot be that the activities of the Chamber does not find support from

government institutions. For instance, during the last visit of the Ukrainian delegation,

the National Security Bureau gave a positive example – they did not

reject our call for assistance and made a swift decision to receive this delegation.

On the other hand, there were some problems with gaining support

from the General Command of Armed Forces. The Chief of National Guard

was to be among Ukrainian delegation, so we were dealing with guests of

a very high rank. Unfortunately, general Mirosław Różański did not find time to

meet them and his deputy was considering this issue very long, but finally

decided to receive two persons from the delegation for a 30 minute meeting

(which eventually lasted 1.5 hour). This situation was the main reason why

Ukrainian commander, having knowledge about meetings schedule, 24 hours

before the arrival decided not to come to Poland and sent his deputy instead.

The official justification of this decision was that he had an urgent meeting

with his president. I also asked for the meeting of the Head of the Office for the

6 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


przed przyjazdem zrezygnował z wyjazdu do Polski, uzasadniając swą decyzję

potrzebą pilnego spotkania ze swoim prezydentem i także w tej sytuacji przysłał

swojego zastępcę. Prosiłem też, żeby pełnomocnik Ministerstwa Obrony

Narodowej ds. tworzenia Obrony Terytorialnej spotkał się z przedstawicielami

ukraińskiej Gwardii Narodowej. To byłaby przecież doskonała okazja do wymiany

doświadczeń! Niestety, moja prośba nie

spotkała się z pozytywnym odzewem ze strony

MON.

To dziwne, biorąc pod uwagę oficjalną politykę

naszych władz...

Może to pokłosie niedawnej zmiany władzy

i „nowi” muszą się po prostu „dotrzeć”. Ale rzeczywiście,

z jednej strony mamy usta pełne politycznych

frazesów, a z drugiej – kiedy sprawa dociera

do poziomu roboczej wizyty - wszyscy umywają

ręce. Zamiast się cieszyć, że MON nie musi za to

płacić - bo płaci Izba - i zacząć realizować założenia

polityczne, piętrzy się problemy.

Czyli ta wizyta zakończyła się sukcesem, czy

klapą?

Na szczęście nasi goście wyjechali zadowoleni

i czekamy obecnie na ich decyzje co do kierunków

kontynuacji współpracy - albo niezbędne będzie

zorganizowanie pokazów naszego uzbrojenia

i sprzętu na Ukrainie, albo będziemy mogli przejść

do konkretnych dyskusji na tematy handlowe. Powoli,

krok po kroku, idziemy tam, gdzie przestrzeń

jest niezagospodarowana. Jeżeli wejdzie w nią

podmiot państwowy i zacznie realizować swoje

zadania – my się wtedy usuniemy w cień.

Nawet jeśli utorujecie wcześniej drogę?

PGZ jest ważniejsza, a my - jako element wsparcia

przemysłu obronnego - czekamy w gotowości do

pomocy, jeśli Grupa sobie tego zażyczy. Jeśli nie

zajmiemy się w jeszcze większym stopniu przemysłem

prywatnym, tak jak to robiliśmy np. podczas

Dnia Dostojnych Gości, podczas ćwiczenia Anakonda

2016. Stanęliśmy wtedy na wysokości zadania

i tylko dostojni goście nie raczyli do nas przyjść...

Nie winię tutaj najważniejszych polityków w państwie,

ale ich otoczenie. Powinno się tak przygotować

czas politykom, żeby uhonorowali wszystkich,

którzy się przez 2-3 miesiące przygotowywali do

tego pokazu – pracowników firm i żołnierzy.

Wracając do zamówień krajowych, mówi się

że ma być jeszcze więcej środków na programy

modernizacyjne...

Mówi się o tym bardzo dużo! Niestety, na razie nie

widzę konkretnych działań, które miałyby na celu

zwiększenie tych środków. Jest raczej odwrotnie

– pojawiają się nieprzewidziane wydatki, jak wysłanie

kontyngentu do Kuwejtu, czy stworzenie

funduszu pomocowego dla ofiar wydarzeń radomskich

z 1976 roku... Ciągle oczekujemy na

zweryfikowany plan modernizacji technicznej Sił

Zbrojnych RP. Wszystko się przeciąga, a życie nie znosi próżni. Sektor prywatny

nie może sobie pozwolić na nieekonomiczne myślenie.

Sektor państwowy chyba też?

W ogłoszonej niedawno aktualizacji strategii PGZ zapisano, że współczynniki

ekonomiczne są mniej ważne niż realizacja zadań dla MON. Czyli po pierwsze,

uzbrojenie ma tam powstawać bez względu na cenę. Po drugie, im większy

będzie obrót Grupy, tym większy będzie jej zysk – bo mamy 5% opłaty na jej

rzecz od sprzedaży, którą mają być objęte firmy (przynajmniej te lepiej prosperujące)

należące do PGZ. Teoretycznie powinno poskutkować to wzrostem

cen produktów dla MON o 5%. Można się zastanawiać dlaczego.

Dziękuję za rozmowę.

Obecnie mówi się wprawdzie,

że program promocji

eksportu polskiego

przemysłu obronnego ma

być reaktywowany w

przyszłym roku i zostanie na

ten cel przeznaczonych 15

mln PLN, ale zobaczymy, czy

tak rzeczywiście będzie.

It is true that discussions to

reactivate the program for the

promotion of export in the next

year and to allocate 15 mln PLN

are ongoing. We will see,

however, how it will end.

W ogłoszonej niedawno

aktualizacji strategii PGZ

zapisano, że współczynniki

ekonomiczne są mniej ważne

niż realizacja zadań dla MON.

Czyli (...) uzbrojenie ma tam

powstawać bez względu

na cenę.

Recently announced new PGZ

strategy states that economic

factors are less important than

realization of tasks for the

MoND. So, (...) armament will be

produced there

regardless of price.

Creation of Territorial Defence with representatives of Ukrainian National Guard.

That would be perfect occasion to exchange experiences! Sadly, my request

did not find positive response from the MoND.

This is strange, if you take into account official policy of the government...

Perhaps this is the result of the recent change of

government and “new” people just need to “fit in”.

But indeed, on the one hand there are mouth full

of political cliché and – on the other – when there

is a working visit on the table – everybody wash

their hands. Rather than being pleased that the

MoND does not pay the bills for this – because the

Chamber does – and start implementing political

agenda, problems are being piled up.

So this visit ended as a success or a failure?

Fortunately, our guests left with satisfaction and

we are now waiting for their decisions on directions

of further cooperation. Either there will be

need to organize demonstration of our armament

and equipment in Ukraine or we will be able to

start concrete trade negotiations. Slowly, step by

step, we are heading to the direction where the

space is still open. If a state-owned entity enter this

area and start to execute its tasks, we will step aside.

Even if you pave the way before?

The PGZ is more important and we – as an auxiliary

element of the defence industry – wait on standby

ready to help if the Group makes such a wish. If not,

however, we will be dealing with private part of

the industry even more, just like we did it during

VIP day at the Anakonda 2016 military exercise.

Then we stood up to the challenge and only VIPs

did not come to us. I do not blame policymakers,

but rather their entourage. Politicians schedule

should be made in a way that they are be able to

honour everybody involved in a difficult, 2-3

month preparation for this exhibition – employees

of companies and soldiers.

Returning to the subject of domestic procurement,

there are voices that even more

money will be spend on modernization programmes...

A lot is being said on this issue! Unfortunately, at

present I do not see concrete actions that would

lead to increase of these resources. In the contrary

– some unexpected outlays appeared, such as

sending military contingent to Kuwait or creation

of assistance found for the victims of 1976 Radom

events. We are still waiting for the revised version

of the Polish Armed Forces Modernization Plan.

Everything is being drag out and reality does not

like emptiness. Private sector cannot afford uneconomical

thinking.

State-owned sector probably also?

Recently announced new PGZ strategy states that economic factors are less

important than realization of tasks for the MoND. So, firstly, armament will be

produced there regardless of price. Secondly, the higher turnover of the Group,

the greater will be its profit – because we have fee of 5% from every sale

on its behalf, which are to be covered by companies belonging to the PGZ (at

least from these economically efficient). Theoretically, this should result in price

increase by 5% for products sold to the MoND. One would wonder why.

Thank you for the conversation

rozmawiał Maciej Szopa

8 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


NOWOCZESNA OBRONA POWIETRZNA, BY SPROSTAC ZAGROZENIOM.

PARTNERSTWO, BY SPROSTAC PRZYSZŁOSCI.

W XXI wieku zmasowany atak powietrzny może nadejść z każdego kierunku. To dlatego Rozszerzony System Obrony Powietrznej Średniego Zasięgu

MEADS zapewnia obronę w zakresie 360 stopni i najnowocześniejsze pociski rakietowe PAC-3 MSE, niszczące cele energią kinetyczną (hit-to-kill).

MEADS - opracowany w ramach partnerstwa pomiędzy Stanami Zjednoczonymi, Niemcami i Włochami - stanowi przyszłość systemów

obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej, a jednocześnie jest już sprawdzony w testach i interoperacyjny z systemami NATO.

MEADS zapewnia państwom zaawansowaną, nowoczesną i efektywną kosztowo obronę powietrzną.

Zobacz więcej na MEADS.pl

www.MEADS.pl


Tadeusz Wróbel

Rok przejściowy

Głównymi beneficjentami kontraktów podpisywanych na przestrzeni ostatnich 12 miesięcy przez Inspektorat Uzbrojenia

były firmy krajowe. Domestic companies were main beneficiaries of the contracts signed by the Armament Inspectorate

in the last 12 years.

Od uzbrojenia. Nowy rząd zapowiedział bowiem rekonstrukcję

czasu Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego

w 2015 r. nie podpisano zbyt wielu umów na dostawę nowego

Programu modernizacji technicznej Sił Zbrojnych na lata 2013-2022. Minister

Obrony Narodowej Antoni Macierewicz podczas dorocznej odprawy kierowniczej

kadry resortu wskazał pięć priorytetowych obszarów, które mają

wzmocnić bezpieczeństwo Polski. Są to: budowa Obrony Terytorialnej, unowocześnienie

obrony przeciwlotniczej, rozwój wojsk pancernych, dbanie

o bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni, a także zapewnienie militarnego

bezpieczeństwa na Bałtyku. Minister Macierewicz podkreślił, że na realizację

zaktualizowanego planu modernizacyjnego potrzebne będą większe, niż

wcześniej zaplanowano, nakłady finansowe.

Modernizacja i dozbrojenie

Jednym z priorytetów wskazanych przez ministra Macierewicza jest rozwój

wojsk pancernych. Kluczowym projektem jest w tym obszarze program

Gepard, czyli wóz wsparcia bezpośredniego. Jednak w lipcu 2016 r.

szef Inspektoratu Uzbrojenia gen. bryg. Adam Duda poinformował, że praca

rozwojowa realizowana pod auspicjami Narodowego Centrum Badań

i Rozwoju została wstrzymana do czasu zakończenia redefinicji wymagań

dla przyszłego pojazdu bojowego. Decyzja w tej sprawie została wypracowana

już kilka miesięcy wcześniej w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego.

Wpływ na to miało kilka czynników, takich jak: konflikt rosyjsko-ukraiński,

opracowanie nowego czołgu podstawowego Armata w Rosji oraz

zapowiedź wspólnego opracowania następcy Leclerca i Leoparda 2 przez

niemiecko-francuskie konsorcjum KNDS. Natomiast kontynuowany jest

w dotychczasowym kształcie program Borsuk, dotyczący opracowania

perspektywicznego, pływającego gąsienicowego bojowego wozu piechoty,

realizowany przez konsorcjum z Hutą Stalowa Wola S.A. na czele.

Inne dwa projekty pancerne realizowane jako prace rozwojowe Narodowego

Centrum Badań i Rozwoju to: lekki opancerzony transporter rozpoznawczy

(LOTR) i nowy kołowy transporter opancerzony w układzie 8×8.

Year of Transition

Tak ma wyglądać polska modernizacja czołgów Leopard 2A4 do wersji Leopard 2PL. Ma nią zostać

objętych 128 wozów z opcją na kolejnych 14. This is how will look the Polish modernization of

Leopard 2A4 tanks to Leopard 2PL version. The modernization will involve 128 tanks with an option

for additional 14.

10 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Samobieżny 120 mm moździerz Rak. Wiosną tego roku podpisano umowę na zakup 64 takich pojazdów i 32 artyleryjskich wozów dowodzenia. Self-propelled 120 mm mortar Rak. In the spring 2016 the

contract was signed to buy 64 such vehicles and 32 artillery command vehicles.

Jednak kształt ich realizacji nie został przesądzony, a wdrożenie tych pojazdów

do produkcji to perspektywa wielu lat.

Na razie więc kontrakty zawierane przez Inspektorat Uzbrojenia związane

były ze sprzętem pancernym, który jest już w Wojskach Lądowych

lub jest w toku dostaw. Podpisywane umowy dotyczyły modernizacji,

dozbrojenia i doposażenia czołgów, a także kołowych transporterów

Umowy podpisane w ostatnich 12 miesiącach dotyczyły także dozbrojenia i doposażenia

Rosomaków. Contracts signed in last 12 months concerned also additional

arming and equipping of Rosomaks.

Since 2015 International Defence Industry Exhibition (MSPO) in Kielce, there

was not a significant number of contract signed for the delivery of new equipment.

New Polish government announced reconstruction of the Polish

Armed Forces Modernization Plan 2013-2022. During annual briefing of the

senior personnel of the Polish Ministry of National Defence, Minister Antoni

Macierewicz pointed out 5 priority areas which are meant to boost security of

Poland, namely: creation of the Territorial Defence; modernization of the air

defence; development of armoured forces; focus on cyberdefence; military

security at the Baltic Sea. Minister Macierewicz highlighted that in order to

accomplish the updated Modernization Plan, there is a need for much bigger

budgetary spending than previously thought.

Modernization and Rearmament

One of the priorities pointed out by Minister Macierewicz is the development

of armoured forces. Key project in this area is armoured fighting vehicle programme

called Gepard. Nonetheless, in July 2016, chief of the Armament Inspectorate

general-brigadier Adam Duda announced that development

works made under the umbrella of the National Centre for Research and Development

was on hold until redefinition of requirements for the future armoured

vehicle is completed. Decision on this matter was already made several

month ago in the General Staff of the Polish Armed Forces. There were several

factors for this decision, such as: Russian-Ukrainian conflict; Construction of

a new Russian Armata main battle tank and an announcement of common

development of a successor of Leopard 2 and Leclerc MBTs by the Franco-German

consortium KNDS. While aforementioned problem remains, programme

Borsuk of a future floating armoured fighting vehicle on tracked chassis is being

developed by the consortium leading by the Huta Stalowa Wola company.

Other two armoured projects currently being developed under the umbrella

of the National Centre for Research and Development are light armoured

reconnaissance vehicle (LOTR) and a new 8×8 wheeled armoured vehicle.

There is however no final decision on the configuration of these vehicles and

production will not start in a foreseeable future.

Hence, previous contracts signed by the Armament Inspectorate has been

related to the equipment already existing in the land forces or are currently

being delivered. These contracts were related to the modernization, rearmament

and retrofitting of tanks as well as Rosomak wheeled armoured vehicles

and their special versions.

November 9, 2015, the Armament Inspectorate signed a contract with Rosomak

company for the delivery of 27 heavy wheeled recovery vehicles worth

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 11


Samobieżny zestaw przeciwlotniczy krótkiego zasięgu Poprad. W grudniu 2015 roku podpisano

kontrakt na zakup 77 tych (wykorzystujących pociski Grom) pojazdów. Self-propelled very short

range anti-aircraft system Poprad. In December 2015 the agreement was signed to buy 77 such

vehicles, which are using Grom missiles.

opancerzonych Rosomak i wersji specjalistycznych tych ostatnich.

9 listopada 2015 r. Inspektorat Uzbrojenia podpisał umowę z firmą Rosomak

S.A. dotyczącą dostawy 27 ciężkich kołowych pojazdów ewakuacji i ratownictwa

technicznego o wartości 199 mln PLN. Wozy przeznaczone są dla jednostek

wyposażonych w KTO Rosomak, a ich zakup był już od dawna planowany.

Producent Rosomaków zawiązał w tym celu konsorcjum z firmami Scania Power

Polska i Cargotec. Wóz, bazujący na

ciężarówce Scania w układzie napędowym

8×8, ma dysponować: podnośnikami,

dźwigiem i wyciągarką, a także innym

bogatym wyposażeniem

specjalistycznym. Kabina załogi będzie

opancerzona. Wojsko ma otrzymywać

nowe pojazdy ewakuacyjne z Siemianowic

Śląskich począwszy od 2018 roku.

Również w listopadzie 2015 r. Inspektorat

Uzbrojenia ogłosił, że dostawcą 100

zestawów systemu osłon (LSO) dla wersji

bojowej KTO Rosomak będzie Rosomak

S.A., producent tych pojazdów. Wartość

zamówienia przekroczyła nieco 26,8 mln

PLN. LSO składa się z lekkiej konstrukcji

ramowej, na której mocuje się ekrany

siatkowe dostarczane przez firmę QinetiQ.

Kilka dużych kontraktów podpisanych

zostało w ostatnich tygodniach ubiegłego

roku. 17 grudnia 2015 r. w Lubiczowie

zawarta została umowa pomiędzy firmą

MESKO S.A. a Inspektoratem Uzbrojenia na dostawę przeciwpancernych pocisków

kierowanych Spike-LR. Mają one być przeznaczone do kołowych wozów

bojowych Rosomak, które będą uzbrojone w zmodernizowane wieże Hitfist-

-30P z wyrzutniami tychże ppk, a także w nowe wieże bezzałogowe ZSSW-30.

Wartość tej transakcji przekroczyła 602 mln PLN. W latach 2017-2020 MESKO

S.A. dostarczy tysiąc tych pocisków. Do tej pory, w latach 2004-2013 Wojsko

Polskie otrzymało już 2675 ppk Spike przeznaczonych do wyrzutni przenośnych.

Kilka dni później, 22 grudnia 2015 r., Inspektorat Uzbrojenia podpisał z ME-

SKO S.A. następną umowę. Tym razem jej przedmiotem była dostawa w latach

2016-2019 prawie 152 tys. naboi 30×173 mm do armat automatycznych

ATK Mk 44, stanowiących uzbrojenie KTO Rosomak w wersji kołowego wozu

bojowego piechoty. Kosztować będą one ponad 168 mln PLN. Wojsko

Granatnik RGP-40 z ZM Tarnów S.A. W lutym zamówionych zostało ich 200 egzemplarzy.

RGP-40 grenade launcher from ZM Tarnów Inc. In February

the contract was signed for 200 units.

199 mln PLN. These vehicles are intended for military units already equipped

with Rosomak APC’s and their procurement had been planned for a long time.

In order to meet the requirement, Rosomak company created a consortium

with Scania Power Polska and Cargotec companies. Based on a 8×8 Scania

truck, the contracted vehicle is going to have hoists, cranes and other special

equipment. Crew cabin will be armoured. The military is going to start receiving

new recovery vehicles from 2018.

Also in November 2015, the Armament Inspectorate announced that Rosomak

company will be the contractor for 100 sets of light protection system

(LSO) for combat version of Rosomak APC. The value of the contract exceeded

just over 26,8 mln PLN. LSO is made of lightweight frame construction where

QinetiQ protection nets are being mounted.

Several large contracts were signed in the final weeks of the previous year.

On December 17, 2015 Armament Inspectorate and MESKO company signed

a contract for the delivery of Spike-LR guided antitank missiles for Rosomak

wheeled armoured vehicles. They are meant to be rearmed with modernized

Hitfist-30P turrets with launchers of aforementioned guided missiles and new

unmanned turrets ZSSW-30. The value of this transaction exceeded 602 mln

PLN. In the years 2017-2020 MESKO will deliver 1000 of these missiles. Until

now, in the years 2004-2013, Polish Armed Forces received 2675 Spike missiles

in MANPAD version.

Several day later, on December 22, the Armament Inspectorate and MESKO

signed another contract. This time the deal is to deliver, in the years 2016-2019,

almost 152 000 30x173 mm rounds for ATK Mk 44 autocannons which are

mounted on Rosomak infantry fighting vehicle version. The cost of the ammunition

stands on the level of 168 mln PLN. The military will receive rounds with

APFSDS-T subcalibre and MP-T multifunction projectiles.

The Armament Inspectorate signed on December 28 in Radom

a long-awaited contract with consortium of Polish Armament Group and Bumar-Łabędy

Mechanical Works on the modernization of Leopard 2A4 main

battle tanks to the PL version. The value of the contracts stands at the level of

2415 mln PLN and involve 128 vehicles delivered from Germany to Poland between

2002 and 2003 with an extending option for additional 14 Leopard 2A4

tanks which were delivered from Germany under the contract signed in November

22, 2013. The modernization is to be completed in 2020. Apart from

Bumar-Łabędy Mechanical Works, several other PGZ companies are involved,

including: Military Automotive Works in Poznań, PCO from Warsaw, Rosomak

from Siemianowice Śląskie and Mechanical Works from Tarnów. Rheinmetall

Defence from Germany will be a strategic

partner of the project. Formal agreement

with Rheinmetall Landsysteme, on

the value of 130 mln EUR, was signed in

Gliwice on February 18, 2016.

For the training purposes of Leopard

2A4 crews, procurement of 6 000 training

rounds with subcalibre projectiles

and APFSDS-T-TP tracer from MESKO

company was made. The value of the

contract exceeded 84 mln PLN and includes

an option for additional 3 000

round of training ammunition.

April 8, 2016 in Huta Stalowa Wola

company, the Armament Inspectorate

signed a contract with the consortium

of HSW and Rosomak companies on the

delivery for land forces of 8 Rak company

level firing modules (120 mm self-propelled

mortars). New equipment will

enhance firepower of motorised battalions

equipped with Rosomak APCs. Under

the contract, in the years 2017-2019,

land forces will receive 64 pieces of 120 mm self-propelled mortars and 32 artillery

command vehicles. The value of this deal amounts to approximately

963,3 mln PLN. Additional contract, which is going to be signed in the nearest

future, will specify the rules of delivery of these elements of Rak firing modules

which have not yet passed qualification test (eg. ammunition vehicles, recovery

vehicles, artillery reconnaissance vehicles).

Air Defence

Another priority area is the modernization of air defence. Nowadays, Polish

Armed Forces possess old, Soviet-origin, though modernized in Poland, missile

anti-aircraft systems such as: Wega, Newa, Kub and Osa. Key modernization

programmes in this area are Wisła and Narew. First of them apply to the medium-ranged

system, able to destroy also tactical ballistic missiles, second

12 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


otrzyma naboje z pociskami podkalibrowymi APFSDS-T i wielofunkcyjnymi

MP-T.

W Radomiu 28 grudnia 2015 r. Inspektorat Uzbrojenia podpisał z konsorcjum

stworzonym przez Polską Grupę Zbrojeniową S.A. i Zakłady Mechaniczne

Bumar-Łabędy S.A. długo oczekiwaną umowę na modernizację czołgów

podstawowych Leopard 2A4 do wersji PL. Umowa o wartości około 2,415 mld

PLN dotyczy 128 wozów dostarczonych z Niemiec do Polski w latach 2002-

2003. Obejmuje jednak także opcję rozszerzenia programu o 14 Leopardów

2A4, które dostarczono z Niemiec w ramach realizacji umowy podpisanej 22

listopada 2013 r. Modernizacja ma zakończyć się w 2020 r. Poza ZM Bumar-Łabędy

w program modernizacji włączono także inne spółki Polskiej Grupy

Zbrojeniowej, w tym: Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne S.A. z Poznania, PCO

S.A. z Warszawy, Rosomak S.A. z Siemianowic Śląskich i Zakłady Mechaniczne

Tarnów S.A. Strategicznym partnerem zagranicznym przedsięwzięcia będzie

niemiecki koncern Rheinmetall Defence. Formalna umowa z Rheinmetall

Landsysteme w tej sprawie, o wartości 130 mln EUR, podpisana została 18 lutego

2016 r. w Gliwicach.

Na potrzeby szkolenia załóg czołgów Leopard 2A4 w MESKO S.A. zakupiono

6 tys. naboi ćwiczebnych 120×570 mm z pociskiem podkalibrowym ze smugaczem

APFSDS-T-TP. Wartość umowy przekroczyła 84 mln PLN i zawiera

opcję rozszerzenia zamówienia o kolejnych 3 tys. sztuk amunicji ćwiczebnej.

8 kwietnia 2016 r. w Hucie Stalowa Wola S.A. została uroczyście podpisana

umowa pomiędzy Inspektoratem Uzbrojenia a konsorcjum firm HSW S.A. i Rosomak

S.A. na dostawę dla Wojsk Lądowych ośmiu kompanijnych modułów

ogniowych Rak, czyli samobieżnych moździerzy 120 mm. Nowe uzbrojenie

wzmocni siłę ognia batalionów zmotoryzowanych, wyposażonych w KTO Rosomak.

Na mocy umowy, w latach 2017-2019, do Wojsk Lądowych trafią 64

samobieżne moździerze 120 mm i 32 artyleryjskie wozy dowodzenia. Wartość

tej transakcji wyniosła około 963,3 mln PLN. Dodatkowa umowa, która zostanie

podpisana w niedalekiej przyszłości, określi zasady dostaw tych elementów

modułów ogniowych Rak, których badań kwalifikacyjnych jeszcze nie

zakończono (m.in. wozów amunicyjnych, wozów remontu uzbrojenia i elektroniki,

wozów rozpoznania artyleryjskiego).

Obrona powietrzna

Priorytetową sprawą jest modernizacja obrony powietrznej, bo dziś Wojsko

Polskie dysponuje starymi, opracowanymi w ZSRS, choć zmodernizowanymi

w Polsce, przeciwlotniczymi zestawami rakietowymi, jak: Wega, Newa, Kub czy

Osa. Kluczowymi programami modernizacyjnymi w tej sferze są Wisła i Narew.

Pierwszy z nich dotyczy systemu średniego zasięgu, mogącego zwalczać także

operacyjno-taktyczne balistyczne pociski rakietowe, a drugi – systemu

krótkiego zasięgu. W kwietniu 2015 r. ówczesny rząd premier Ewy Kopacz

przyjął rekomendację MON, by w ramach umowy międzyrządowej Polska zakupiła

od Stanów Zjednoczonych system średniego zasięgu Patriot. Od tej

pory trwają negocjacje z Amerykanami. Na początku lipca 2016 r. minister Macierewicz

stwierdził, że Patriot jest najprawdopodobniejszym wyborem, ponieważ

wreszcie udało osiągnąć się porozumienie w sprawie satysfakcjonującego

stronę polską programu współpracy przemysłowej na poziomie 50%

udziału polskich firm w przedsięwzięciu. Niemniej, na posiedzeniu sejmowej

Komisji Obrony Narodowej 19 lipca br., szef IU gen. bryg. Adam Duda stwierdził,

że MON analizuje nadal możliwości pozyskania innych systemów, jak ME-

ADS i SAMP/T. Program Narew jest mniej zaawansowany. Obecnie trwa faza

analityczno-koncepcyjna. Szef Inspektoratu Uzbrojenia nie wykluczył, że program

Narew będzie realizowany w trybie pracy rozwojowej w polskim przemyśle

obronnym, ale z zagranicznym dostawcą rakiety.

Pomimo braku ostatecznego rozstrzygnięcia co do systemu średniego zasięgu,

Inspektorat Uzbrojenia zawarł nowe umowy dotyczące systemów bardzo

krótkiego zasięgu, których producentem jest polski przemysł obronny.

Dokupiono też produkowane zagranicą uzbrojenie dla myśliwców MiG-29.

W listopadzie 2015 r. Inspektorat Uzbrojenia poinformował o złożeniu zamówienia

na 180 pocisków Grom, bez mechanizmów startowych, za prawie

74 mln PLN. Przeznaczone są one do wyrzutni przenośnych i przeciwlotniczych

samobieżnych zestawów artyleryjsko-rakietowych ZSU-23-4MP Biała.

Prawdziwa rewolucja w tym względzie jest prawdopodobnie jeszcze przed

nami. W lipcu br. bowiem szef IU generał Adam Duda poinformował o planach

nabycia do 2022 roku 420 mechanizmów startowych i aż 1600 pocisków

do nowych zestawów Piorun. Ten następca Groma zakończył w tym roku wojskowe

badania kwalifikacyjne i jest przygotowywany do wdrożenia do produkcji.

W siedzibie PIT-Radwar S.A. w Warszawie 15 grudnia 2015 r. przedstawiciele

tej firmy i Inspektoratu Uzbrojenia złożyli swe podpisy pod umową

dotyczącą dostaw samobieżnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych

Poprad. W latach 2018-2021 do wojska ma zostać przekazanych 77 takich

zestawów bardzo krótkiego zasięgu, wykorzystujących pociski Grom (4 szt.),

W maju 2016 roku zamówione zostały lekkie roboty rozpoznawcze Balsa. Mają być pomocne przy

usuwaniu ładunków EOD/IED i innych niebezpiecznych materiałów. In May 2016 53 light reconnesance

robots Balsa were ordered. They are tools for removeng EOD/IED’s and other dangerous

materials.

refers to the short range system. In April 2015, cabinet of Ewa Kopacz accepted

recommendation of the Ministry of National Defence to make a procurement,

from the US government, (under government-to-government agreement) of

Patriot medium range system. Since then, the negotiations with Americans

are underway. At the beginning of June 2016, minister Macierewicz said that

the Patriot system is the most probable choice because the parties has come

to the agreement regarding satisfactory level of industrial cooperation in the

project, which now stands at the level of 50% of workshare for Polish companies.

Nevertheless, during the session of the National Defence Committee on

June 19, chief of the Armament Inspectorate brigadier-general Adam Duda

stated that the MoND still analyses the possibility of acquisition of other systems

such as MEADS and SAMP/T. Narew programme is less advanced. Currently,

conceptual and analytical phase is ongoing. Chief of the Armament Inspectorate

did not exclude that Narew programme will be developed by the

Polish defence industry with foreign missile supplier.

Despite the lack of the final decision on the issue of medium range system,

the Armament Inspectorate signed contracts for the procurement of very

short range systems produced by the Polish arms industry. In addition to that,

acquisition of foreign-made armament for MiG-29 fighters was made.

In November 2015, the Armament Inspectorate informed on a deal of procuring

180 Grom missiles (without launching sets) for almost 74 mln PLN. This

armament is intended for portable launchers and ZSU-23-4MP Biała self-propelled

anti-aircraft systems. The real revolution in this matter is probably still

ahead of us. In July 2016, chief of the Armament Inspectorate Adam Duda informed

about a plan to purchase 420 launching sets and 1600 missiles of the

newly-developed Piorun system until 2022. This successor of Grom system has

completed military qualification tests and is being prepared for production.

In the office of PIT-Radwar company in Warsaw, on December 15, 2015, representatives

of the company and Armament Inspectorate signed a contract

on delivery of Poprad self-propelled anti-aircraft missile systems. In the years

2018-2021, the military will receive 77 units of this very short range system,

14 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Reprezentacyjny karabinek MSBS-R to pierwszy z rodziny tej modułowej broni zamówiony dla Sił Zbrojnych RP. Ceremonial carabine MSBS-R is the first from a family of this modular weapon system ordered

by Polish Armed Forces.

produkowane przez MESKO S.A., a zamontowane

na pojeździe opancerzonym Żubr, dostarczanym

przez AMZ-Kutno S.A. Elementem umowy był także

pakiet szkoleniowy dotyczący wsparcia eksploatacji,

szkolenia obsługi, napraw i remontów sprzętu.

Jej wartość wyniosła 1,0835 mld PLN. Zestawy

Poprad stanowią, wspólnie z zestawami artyleryjsko-rakietowymi

i przenośnymi zestawami rakietowymi,

najniższą warstwę obrony przeciwlotniczej

SZ RP.

Wzmocnieniu obrony powietrznej służy także

zakup 40 lotniczych kierowanych pocisków rakietowych

„powietrze-powietrze” średniego zasięgu

R-27R1. Na dostawcę tego uzbrojenia myśliwców

MiG-29 wybrano polsko-ukraińskie konsorcjum

złożone z firm WB Electronics S.A. i PPHZ Spetstechnoexport.

Wartość tej umowy to 128 mln

PLN.

Uzbrojenie lekkie

Priorytetowym projektem MON jest stworzenie Obrony Terytorialnej, która

będzie stanowiła odrębny rodzaj sił zbrojnych. Jej, uzbrojone głównie w lekką

broń, jednostki i pododdziały utworzone w każdym województwie, powiecie

i gminie, mają stanowić wsparcie dla wojsk operacyjnych, których liczebność

ma wzrosnąć. Oznacza to m.in. zwiększone zapotrzebowanie na nową broń

strzelecką i amunicję do niej, a także lekką broń wsparcia.

W lutym 2016 r. Inspektorat Uzbrojenia zamówił w Zakładach Mechanicznych

Tarnów S.A. 200 granatników rewolwerowych typu RPG-40, których dostawy

mają zakończyć się do 1 września 2017 r. Wartość tej umowy wyniosła

około 9 mln PLN. Tarnowska oferta została wybrana spośród dwóch zgłoszonych

w ostatniej fazie przetargu. Broń, opracowana we współpracy ze specjalistami

Wojskowej Akademii Technicznej, przystosowana jest do strzelania

amunicją 40×46 mm SR NATO o zasięgu rażenia 350-400 m, jak również 40×51

mm SR o dwukrotnie większym zasięgu. W bębnie znajduje się sześć naboi.

Na potrzeby m.in. nowej broni Zakłady Mechaniczne Dezamet S.A. mają dostarczyć

22 tys. granatów odłamkowych NGO-N1 w latach 2016-2019. Wartość

tej transakcji to około 19,7 mln PLN.

W priorytetowe zadania, tworzenie OT i zwiększenie liczebności sił zbrojnych,

wpisuje się umowa podpisana 24 maja 2016 r. przez Inspektorat Uzbrojenia

z Fabryką Broni Łucznik-Radom Sp. z o.o. Otóż w jej ramach producent

dostarczy Wojsku Polskiemu 17 621 5,56 mm karabinków automatycznych

Beryl wz.96 i 8400 5,56 mm subkarabinków Mini-Beryl - w latach 2016-2019.

Wartość tej umowy przekroczyła 156 mln PLN. Jest to największe od lat zamówienie

złożone w radomskiej fabryce. Kilka tygodni wcześniej, 23 marca, FB

Łucznik-Radom podpisała z Inspektoratem Uzbrojenia umowę o wartości 1,65

mln PLN na dostawę pierwszej partii 150 5,56 mm karabinków reprezentacyjnych

MSBS-R. Jako że Batalion Reprezentacyjny WP ma trzy kompanie, docelowo

potrzeba będzie ich co najmniej 450. Jednak najważniejsze będą przyszłe

zamówienia na karabinki podstawowe rodziny MSBS, które Wojsko Polskie

Priorytetowym projektem

MON jest stworzenie Obrony

Terytorialnej, która będzie

stanowiła odrębny rodzaj

sił zbrojnych.

The main priority of the Ministry

of National Defence in this field

is to create Territorial Defence

as a new branch of

armed forces.

utilising Grom missiles (4 missiles per unit) produced

by MESKO and mounted on Żubr armoured

vehicles delivered by AMZ-Kutno company. Training

package comprising support of exploitation,

training of personnel as well as maintenance and

repair of equipment, was also part of the deal. The

value of the contract amounted to 1083,5 mln PLN.

Units of Poprad system, along with artillery-rocket

and portable rocket units, constitute the lowest

layer of Polish anti-aircraft defence.

Air defence was also strengthened with the deal

to procure 40 R-27R1 guided medium range air-toair

missiles. Polish-Ukrainian consortium consisting

of WB Electronics and PPHZ Spetstechnoexport

companies is the contractor to the deal. The value

of the contract stands at the level of 128 mln PLN.

Light Equipment

The main priority of the Ministry of National Defence in this field is to create

Territorial Defence as a new branch of armed forces. Its light infantry units

formed in every voivodeship, county and municipality are meant to support

operational forces. It means increased demand on new small arms and ammunition,

as well as additional light support weapons.

In February 2016, the Armament Inspectorate placed an order in Tarnów

Mechanical Works company for 200 RPG-40 revolver grenade launcher with

the delivery until Seprember 1, 2017. The value of the deal amounts to approximately

9 mln PLN. The offer was selected from the final two submitted in the

final phase of the tender. RPG-40 grenade launcher, developed in cooperation

with specialists from the Military University of Technology, is adapted to fire

with 40×46 mm SR NATO ammunition with the range of 350-400 meters as

well as 40×51 mm SR ammunition with two times greater range. Cylinder has

6 rounds. For the purposes of the aforementioned weapon, Dezamet Mechanical

Works company is expected deliver, in the years 2016-2019, 22 000

NGO-N1 frag grenades. The contract values approximately 19,7 mln PLN.

Another deal, signed on May 24, 2016 by the Armament Inspectorate and

Arms Factory Łucznik-Radom, fits into creation of Territorial Defence and enlargement

of armed forces priority tasks. The contactor will deliver to the Polish

military, in the years 2016-2019, 17 621 5,56 mm Beryl wz.96 assault rifles and

8400 5,56 mm Mini-Beryl assault rifles. The value of this contract exceeded 156

mln PLN. This is the largest order placed for years in Radom factory. Several

weeks earlier, on March 23, Arms Factory Łucznik-Radom signed a contract

valued 1,65 mln PLN on delivery of the first batch of 150 5,56 mm MSBS-R rifles

for honour guards. Taking into consideration that Polish Armed Forces ceremonial

battalion has three companies, there is a need for at least 450 rifles.

However, the most important will be the future orders for basic versions of

MSBS rifle family that the Polish military intends to order when they pass qualification

tests successfully.

For the needs of special forces, the deal exceeding 5 mln PLN with Works

11 company was made for delivery of 60 mm LRM vz.99 Antos ultra-light

16 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Nowoczesny symulator myśliwca MiG-29 został uruchomiony w tym roku w 23. Bazie Lotnictwa

Taktycznego w Mińsku Mazowieckim. Modern symulator of MiG-29 fighter was launched this year

in 23rd Airbase in Mińsk Mazowiecki.

zamierza zamówić, kiedy przejdą one pomyślnie badania kwalifikacyjne.

Na potrzeby Wojsk Specjalnych zakupiono w firmie Works 11, za nieco ponad

5 mln PLN, ultralekkie 60 mm moździerze LRM vz.99 Antos, ale nie ujawniono

ich ilości. Producentem tej broni jest czeski przemysł obronny, a za ich

dostawy odpowiada Excalibur Army. Plan modernizacji technicznej w latach

2016-2022 przewiduje zakup takich samych moździerzy również dla Wojsk Aeromobilnych,

co ma ułatwić ich współpracę z jednostkami specjalnymi.

Natomiast do używanych przez Wojska Lądowe 60 mm moździerzy LM-

-60D Inspektorat Uzbrojenia zamówił 5 tys. granatów odłamkowych Pluton

z dostawą w latach 2015-2018. W umowie podpisanej z Zakładami Mechanicznymi

Dezamet S.A., której wartość przekroczyła 15,7 mln PLN, znalazła się

opcja zwiększenia zamówienia o 2 tys. granatów.

Jako że w Wojsku Polskim nadal używane są starsze typy broni na amunicję

pochodzenia sowieckiego, zawarto z MESKO S.A. umowę na dostawę w latach

2016-2018 po 1,5 mln ślepych naboi 7,62×39 mm i 7,62×54R. Wartość tej

umowy wyniosła z kolei 6,78 mln PLN.

Sprzęt specjalistyczny

W końcu września 2015 r. Inspektorat Uzbrojenia podpisał umowę na dostawę

trzech opancerzonych ciągników siodłowo-balastowych w układzie 8×8. Pancerz

chronić ma czteroosobową kabinę załogi i zbiorniki paliwa. W przetargu

zwyciężyła oferta firm Auto-Hit i Iveco Defence Vehicles. Włoskie pojazdy

kosztowały nieco ponad 11,7 mln PLN.

Dla jednostek chemicznych Inspektorat Uzbrojenia zamówił 94 pododdziałowe

zestawy do likwidacji skażeń PZLS-1, które dostarczy firma Pimco. Wartość

podpisanej w końcu 2015 r. umowy przekroczyła 12 mln PLN.

Poza uzbrojeniem i amunicją, na przestrzeni ostatnich 12 miesięcy MON

dokonywał też zakupów sprzętu specjalistycznego. 18 maja 2016 r. Inspektorat

Uzbrojenia zawarł umowę z Przemysłowym Instytutem Automatyki i Pomiarów

na dostawę 53 Lekkich Robotów Rozpoznawczych Balsa, przeznaczonych

do wsparcia misji EOD/IED, usuwania ładunków i materiałów niebezpiecznych.

Sprzęt ten jest przeznaczony dla pododdziałów inżynieryjnych, do

działań rozpoznawczych w terenie otwartym i zurbanizowanym, jak też

sprawdzania wnętrz pojazdów i samolotów. Pierwszy z LRR trafi do wojska

w tym roku, a pozostałe w latach 2017-2018. Wartość tej umowy wyniosła

15,635 mln PLN.

Trudne negocjacje z dostawcą śmigłowców wielozadaniowych Airbus Helicopters

oraz producentem Patriotów firmą Raytheon spowodowały, że od

czasu MSPO 2015 nie podpisano żadnych dużych spektakularnych kontraktów.

Natomiast udało się wreszcie sfinalizować programy, które były realizowane

od wielu lat przez krajowych producentów, jak samobieżny moździerz

Rak czy przeciwlotniczy zestaw Poprad. Z wieloletnim opóźnieniem udało się

też zawrzeć umowę dotyczącą modernizacji czołgów Leopard 2A4. Co ważne

- producentami większości zamówionego uzbrojenia i sprzętu wojskowego

oraz wykonawcami modernizacji są firmy krajowe.

mortars. Quantity of ordered equipment has not been published. Czech defence

industry is the manufacturer of this weapon and Excalibur Army company

is responsible for delivery. Armed forces modernization plan envisages

procurement of the same kind of mortars in the years 2016-2022 also for airmobile

forces. This move will facilitate cooperation with special forces.

At the same time, The Armament Inspectorate placed an order for 5 000

Pluton frag granades for 60 mm LM-60D mortars used by the land forces, with

delivery between years 2015-2018. The contract exceeding 15,7 mln PLN

signed with Dezamet Mechanical Works has an option for additional 2 000

grenades.

As the Polish Armed Forces still use older types of weapons utilising Soviet-origin

ammunition, another deal with MESKO company was signed for delivery,

in the years 2016-2018, of 1,5 mln 7,62×39 mm and 7,62×54R blank

rounds. The value of the contract was 6,78 mln PLN.

Special Equipment

At the end of September 2015, the Armament Inspectorate signed a contract

for delivery of three 8×8 armoured tractors. The armour is designed to protect

a four-cabin crew and fuel tanks. Offer submitted by Auto-hit and Iveco Defence

Vehicles companies won the tender. Cost of Italian vehicles stands on

the level of 11,7 mln PLN.

For chemical units the Armament Inspectorate placed an order for 94 PZLS-

1 decontamination sets which will be delivered by Pimco company. The value

of the deal, signed at the end of 2015, exceeded 12 mln PLN.

Apart from arms and ammunition, during the last 12 months, the Ministry

of National Defence also procured special equipment. On May 18, 2016, the

Armament Inspectorate and Industrial Research Institute for Automation and

Measurement signed a contract for delivery of 53 Balsa light reconnaissance

robots designed for the support of EOD/IED missions and removing dangerous

materials. This equipment is intended for engineering units, reconnaissance

activities in open and urbanized areas, as well as inside vehicles and

planes. First robot will be delivered to the military this year and the rest in the

years 2017-2018. The value of the contract stands on the level of 15,635 mln

PLN.

Tough negotiations with Airbus Helicopters company, the supplier of multirole

rotorcrafts and Raytheon company, the producer of Patriot system, were

the reason why since MSPO 2015 exhibition there was no major military deals.

On the other hand, we witnessed finalisation of several long-awaited programmes

developed by domestic producers, such as Rak self-propelled mortar

and Poprad anti-aircraft system. With a several-year delay, the contract for

the modernization of Leopard 2A4 main battle tanks was also finalised. What is

important, manufacturers of majority of the ordered military equipment and

modernization contractors are domestic companies.

Tadeusz Wróbel

18 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


M-346 szkolenie dla

przyszłosci

Finmeccanica, obecnie pod nazwą Leonardo,

inspirowana wizją, ciekawością oraz twórczością

wielkiego mistrza inwencji - projektuje technologię jutra.

M-346: to najbardziej opłacalna, zaawansowana

technologicznie platforma do szkolenia pilotów samolotów

najnowszych generacji. Eksploatowana we Włoskich Siłach

Powietrznych, w Republice Singapuru i Izraelskich Siłach

Powietrznych, a w produkcji także dla Polskich Sił Powietrznych.

Leonardo Aircraft Company jest światowym liderem w

projektowaniu, produkcji i wsparciu wojskowych samolotów

szkoleniowych.

W ciągu ostatnich 50 lat, w ponad 40 krajach, na wszystkich

kontynentach, na 2 tysiącach samolotów wyprodukowanych

przez Leonardo, wyszkoliło się ponad 20 tysięcy pilotów

wojskowych i cywilnych.

Visit us at MSPO 2016 - Hall E, Stand E21

leonardocompany.com

Helicopters | Aeronautics | Electronics, Defence & Security Systems | Space


Zapraszamy do odwiedzenia naszego stoiska na MSPO Kielce 2016

hala E, stanowisko nr 48


Premiera

rozpoznawczych

Rosomaków

Andrzej Kiński

Wersję R-1 można łatwo odróżnić ze względu na

maszt i głowice optoelektroniczne. Version R-1 is

easy to distinguish because of it’s mast and

elecro-optic heads.

Podczas tegorocznego MSPO zaprezentowane zostaną po raz pierwszy prototypy nowych wersji specjalistycznych

kołowego wozu bojowego Rosomak - pojazdów rozpoznania ogólnowojskowego, wozów bojowych przeznaczonych

do zabezpieczenia działań pododdziałów rozpoznawczych Wojsk Lądowych, w odmianach R-1 i R-2. During

this year’s MSPO for the first time will be presented prototypes of new specialized versions of the Rosomak

armored fighting vehicle - general military scout vehicle and vehicle for specialized scout subdivisions of the Land

Forces – types R-1 and R-2.

Wprowadzenie do służby pojazdów w takiej wersji zapisano już

w pierwotnej wersji założeń programu Kołowego Transportera

Opancerzonego w 2002 r., które przewidywały zakup 32 wozów

dowódczo-rozpoznawczych R-1 i rozpoznawczych R-2 (8+24),

oparte na podwoziach w układzie 6×6. Ostatecznie z trzyosiowego Rosomaka

zrezygnowano w 2006 r. i podjęto decyzję, że także wozy rozpoznawcze

powstaną na bazie wozów 8×8 - ze zdalnie sterowanym stanowiskiem strzeleckim

zamiast wieży Hitfist-30P. Przystąpiono wówczas do przygotowania

skorygowanych wymagań, jednak umowę na realizację pracy rozwojowej

mającej na celu opracowanie dwóch prototypów wozów rozpoznawczych,

tym razem znów opartych na wersji bojowej w odmianie pływającej, Departament

Polityki Zbrojeniowej MON podpisał z Wojskowymi Zakładami Mechanicznymi

S.A. (obecnie Rosomak S.A.) dopiero 5 września 2008 r. Na tym

etapie wojsko planowało zakup 16 wozów R-1 i 34 R-2. Szybko jednak jej realizacja

została wstrzymana – już na etapie uzgodnienia projektów pojazdów

i ich zestawu wyposażenia. Ta sytuacja – z przerwami – trwała do 2014

roku. Z impasu nie udało się wyjść nawet po prezentacji na MSPO 2012 demonstratora

wozu rozpoznania ogólnowojskowego, wyposażonego m.in.

w optoelektroniczną głowicę obserwacyjną i stację radiolokacyjną pola walki

na wysuwanym teleskopowo maszcie, system lokalizacji wystrzałów, a także

rozbudowane środki łączności i przetwarzania danych, tworzące system

gromadzenia, obróbki i transmisji danych rozpoznawczych. Przełamano go

dopiero w 2014 r., kiedy na bazie uzgodnionych z Inspektoratem Uzbrojenia

wymagań pracę wznowiono. Nowy jej harmonogram przewiduje finalizację

zadania do końca pierwszego kwartału roku 2017, do kiedy oba wozy mają

przejść badania kwalifikacyjne. Dostawy seryjnych pojazdów miałyby zostać

zrealizowane w latach 2017-2020 (2+24+24), a wszystkie miałyby powstać

w oparciu o wcześniej wyprodukowane wozy z wieżą Hitfist-30P.

Ze względu na dostępność nośników, wozy prototypowe, które skompletowane

zostały latem bieżącego roku, powstały w oparciu o transportery

różnych odmian. Dowódczo-rozpoznawczy R-1 (WDR) bazuje na doświadczalnym

pojeździe o zwiększonej wyporności i ze zmienionym, hydraulicznie

rozkładanym falochronem, zaś prototyp wersji R-2 (WR) na pojeździe

w wersji afgańskiej, z pancerzem dodatkowym i zdemontowanymi pędnikami

śrubowym.

Requirement for such vehicles was written in the beginning of the Polish

wheeled APC program in 2002. The plan was to buy 32 units: R-1 command-scout

vehicles and regular scout vehicles (8+24), based the six-

-wheeled chassis. Finally the three-axis Rosomak was discarded in 2006

and the decision was made, that scout vehicles will base also on 8 X 8

chassis - with remote controlled weapon station replacing Hitfist-30P turret.

The process of correcting the requirements was started, but the contract

for developing two prototype scout vehicles, this time based on standard

version with swimming capability, was signed by MoD with Wojskowe

Zakłady Mechaniczne Ltd (currently Rosomak Ltd.) not until 5 th September

2008. On this stage the military planned to buy 16 vehicles R-1 and 34 R-2s.

The decision process was stopped however on very early level - developing

the projects of the vehicles and their equipment sets. This situation,

with some intermissions, lasted until 2014. The deadlock didn’t end not

even in 2012, when during MSPO a demonstrator of general military scout

vehicle was shown. It was equipped with electro-optical observation

head, battlefield radar on telescopic mast, gunshot localization system,

advanced communication and data processing systems, which could

gather, process and transmit acquired information

The impasse ended in 2014 when, basing on requirements of the Armament

Inspectorate, the works were restarted. According to the new roadmap,

the task will be finalized by the end of the first quarter of 2017, when

both types of vehicles would finish their qualifying trials. Deliveries of serial

production vehicles would be made in subsequent years 2017-2020

(2+24+24), and every unit will be made basing on the already produced

vehicles with Hitfist-30P turret.

Because of the availability of the chassis, the prototype vehicles, which

were completed in summer this year, were made on the basis of APCs of

many sorts. Command-scout R-1 (WDR) demonstrator is based on experimental

vehicle with higher displacement and with changed, hydraulically

erected trim vane. The R-2 (WR) prototype – on the “Afghan” version with

additional armor and with removed hydrojet propellers. Both vehicles got

additional reconnaissance equipment, communication, and data processing

systems, enabling them to perform missions in any environment and

with cooperation with systems from other NATO nations.

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 21


Na wieży zamontowany został panoramiczny przyrząd obserwacyjny Janus i głowica czujnikowa

systemu lokalizacji strzałów Ferret. On the turret, a panoramic observation device Janus and

a sensor head of the gunshot localization system Ferret was installed.

Oba wozy otrzymały dodatkowe wyposażenie rozpoznawcze, środki

łączności i przetwarzania danych, umożliwiające wykonywanie zadań w każdych

warunkach i we współpracy z analogicznymi systemami innych

państw NATO. Dowódczo-sztabowy R-1 wyposażono m.in. w teleskopowo

podnoszony maszt, na którym założono stację radiolokacyjną pola walki

ACAR Ground Surveillance Radar firmy Aselsan i optoelektroniczną głowicę

obserwacyjną firmy FLIR Systems. Dodatkowo, na wieży, zamontowany został

panoramiczny przyrząd obserwacyjny Janus firmy Leonardo Land & Naval

Defence Electronics (dawniej SELEX Galileo), a także głowica czujnikowa

systemu lokalizacji strzałów Ferret kanadyjskiej firmy MacDonald Dettwiler &

Associates (MDA). Radar będzie można zdemontować z masztu i ustawić na

trójnogu. Do działań poza pojazdem służyć będzie także inne wyposażenie

wynośne, m.in.: dzienno-nocny przyrząd obserwacyjny i mikrofon kierunkowy

na trójnogu, a także system ochrony bliskiej. Ze względu na charakter działań

wozu otrzymał on znacznie bardziej rozbudowane środki łączności, obejmujące

m.in.: drugą radiostację UKF, radiostację do łączności z lotnictwem,

radiostację KF, radiostację szerokopasmową. Zmodyfikowano także system

łączności wewnętrznej, aby m.in. dostosować go do współpracy z nowymi

środkami łączności, a także umożliwić bezprzewodowy dostęp zwiadowcom

znajdującym się poza pojazdem. W związku z rozbudową wyposażenia niezbędne

stało się zastosowanie nowego systemu zasilania elektrycznego,

a także pomocniczej jednostki napędowej (APU), zamontowanej w pojemniku

z lewej strony tylnej płyty kadłuba. Bezpośrednio zasila on odbiorniki prądem

stałym. Załogę wozu tworzy pięciu żołnierzy: dowódca (jednocześnie

dowódca drużyny rozpoznawczej), działonowy, dwóch zwiadowców-operatorów

i kierowca. Dowódca zajmuje stanowisko w wieży, po jej prawej stronie,

i dysponuje monitorem Zautomatyzowanego Systemu Rozpoznania, ma także

możliwość sterowania głowicą Janus. Obaj zwiadowcy-operatorzy, podczas

pracy w pojeździe, mają swe stanowiska tuż za koszem wieży (żołnierz po

lewej stronie siedzi tyłem do kierunku jazdy, po prawej - przodem), każdy

z nich dysponuje terminalem Zautomatyzowanego Systemu Rozpoznania -

w tym jednym wynośnym. Żołnierz mający stanowisko przy lewej burcie obsługuje

głowicę optoelektroniczną i radar zamontowane na maszcie. Pojazd

został wyposażony w dzienno-nocny system obserwacji dookólnej i detekcji

zagrożenia z sześcioma zespołami kamer (dwa przednie, dwa boczne i tylny).

Masa bojowa R-1 wzrosła do 23 300 kg (wersja pływająca), ale spadła za to

- do 8 km/h prędkość pływania. Kąt natarcia w tej wersji wynosi 40°.

W przypadku wozu R-2, wyposażenie jest uboższe - pojazd ten nie ma

masztu z głowicą optoelektroniczną i radarem, dysponuje także zubożonym

zestawem środków łączności. Stanowisko operatora-zwiadowcy, zajmującego

stanowisko po lewej stronie, ma uboższe wyposażenie niż w R-1 i monitor

o mniejszej przekątnej. We wnętrzu R-2, z powodu braku komory kryjącej

maszt i zamontowane na nim systemy, jest więcej miejsca, stąd znalazły się

w nim stelaże z dodatkowym, wynośnym wyposażeniem rozpoznawczym.

Oba prototypowe wozy rozpoznawcze czekają obecnie badania zakładowe.

Ich pomyślny przebieg będzie przepustką do rozpoczęcia badań kwalifikacyjnych,

które zakończyć się powinny zimą przyszłego roku. Na razie trudno

powiedzieć, jakie będą dalsze losy Rosomaków R-1 oraz R-2 i czy rzeczywiście

w przyszłym roku zostanie podpisana umowa na dostawę seryjnych pojazdów.

Niemal pewne w docelowej postaci są zmiany w ich wyposażeniu w stosunku

do obecnie zabudowanego, otwarta pozostaje także kwestia odmian

rozpoznawczych wozów z wieżą bezzałogową ZSSW-30. Miejmy nadzieję, że

na przyszłorocznym MSPO na część z tych pytań będzie można uzyskać odpowiedzi.

Command R-1 version was given a telescopic risen mast, on which was

placed ACAR Ground Surveillance Radar provided by Aselsan and electro-

-optic observation head from FLIR Systems. Additionally, on the turret,

a panoramic observation device – Janus – from Leonardo Land & Naval

Defence Electronics (previously SELEX Galileo) was placed. Also on the turret

was placed a sensor head of the gunshot localization system Ferret,

made by Canadian company MacDonald Dettwiler & Associates (MDA).

It will be possible to demount radar from the mast and place it on a tripod.

For tasks outside the vehicle, there will be also other portable equipment

available, among it: day/night observation device, directional microphone

on a tripod and also close protection system. Because of the types

of it’s missions, it got a much more developed communication systems,

comprising of (among others): second FM wave radio station, radio station

to communicate with air units, HF and broadband radio stations. The internal

communication system was also modified, so it can interoperate with

new communication equipment, and also enable wireless access for the

troops outside the vehicle. Because of adding the new equipment it was

necessary to use a new electric system, and an auxiliary power unit (APU),

mounted in a container on the left side of the rear chassis plate of the vehicle.

It powers the receivers with DC. The crew consists of five soldiers:

commander (who is also a scout team commander), gunner, two scouts-

-operators and a driver. Commander’s station is in a turret, on it’s left side.

He has access to a monitor of the Automatic Reconnaissance System. He

can also control the head of Janus system. Both scout-operators, during

their work in a vehicle, have their stations just behind a turret’s base (soldier

on the left side sits in the opposite direction then the course of a ride, soldier

on the right – in the direction a ride). Both have Automated Reconnaissance

System terminals, one of it is portable. Soldier sitting by the left side

controls an electro-optical head and radar mounted on a mast. The vehicle

is equipped with day-night 360 deg. observation and danger detection

system with six sets of cameras (two in the front, two on the sides and one

on the back).

Operational mass of R-1 risen to 23 300 kg (swimming version), but it’s

speed in the water dropped to 8 km/h. The angle of attack of this version

is 40°.

In case of R-2 vehicle, the equipment is poorer – vehicle doesn’t have

a mast with an electro-optical head or radar and have also poorer communication

systems. Station of a scout-operator on the left side has worse

equipment and a smaller monitor. Inside of R-2, due to lack of chamber for

telescopic mast and its systems, there’s more room and because of this there

are additional racks with portable scout equipment.

Both prototype reconnaissance vehicles are awaiting industrial trials. If

they will end with success, it will be a pass for qualification trials, which can

end in winter next year. So far it is difficult to say, what will be the fate of

Rosomaks R-1 and R-2 and will there be signed a contract for purchasing

serial vehicles. It is almost sure, that in serial version there will be some

changes, when it comes to on-board equipment. It is also not known if

there will be reconnaissance vehicles versions with unmanned ZSSW-30

turret. Let’s hope, that in next year’s MSPO, we will get some answers for at

least some of those questions.

Andrzej Kiński

Wersja R-2 ma uboższe wyposażenie, za to wewnątrze kadłuba jest więcej miejsca na wynośne

wyposażenie rozpoznawcze. Version has poorer equipment, but has more room inside to place

a portable reconnaissance accesories.

22 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Andrzej Kiński

Modernizacja polskich

czołgów Leopard 2A4

Otwarcie - demonstrator czołgu Leopard 2PL w hali zakładów Rheinmetall Landsysteme w Unterlüß tuż przed przewiezieniem do Polski w celu zaprezentowania na MSPO 2016.

Leopard 2PL tank demonstrator in Rheinmetall Landsysteme’s hall in Unterlüß, just before sending to Poland, to be shown on MSPO 2016. Photo ZM Bumar-Łabędy.

Modernization of Polish Leopard 2A4 tanks

Modernizacja polskich czołgów podstawowych Leopard 2A4 do standardu Leopard 2PL to jeden z najważniejszych

programów modernizacji Wojsk Lądowych zapisanych w Planie modernizacji technicznej Sił Zbrojnych RP w latach

2013-2022. Od kilku miesięcy realizuje go konsorcjum w składzie: Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. i Zakłady Mechaniczne

Bumar-Łabędy S.A. z Gliwic, przy istotnym udziale kilku innych przedsiębiorstw należących do PGZ, zaś

strategicznym partnerem modernizacji jest niemiecka firma Rheinmetall Landsysteme GmbH, należąca do koncernu

Rheinmetall Defence. Modernization of the Polish Leopard 2A4 main battle tanks to the Leopard 2PL standard is

one of the most important programs of modernization of Polish Army, included in the Technical Modernization of

Polish Armed Forces Plan for 2013-2022. Since a few months the program is carried on by a consortium, consisting

of Polish Armament Group S.A. (PGZ) and Mechanical Works Bumar-Łabędy S.A. from Gliwice, in cooperation with

some more companies of the PGZ. The German Rheinmetall Landsysteme GmbH Company, the part of Rheinmetall

Defence, is a strategic partner for the modernization.

Umowa pomiędzy Inspektoratem Uzbrojenia MON i konsorcjum firm

mających wyremontować i zmodernizować czołgi została podpisana 28

grudnia 2015 r. w radomskiej siedzibie Polskiej Grupy Zbrojeniowej. Jej wartość

wynosi ok. 2,415 mld PLN i przewiduje ona przeprowadzenie do 30 listopada

2020 r. modernizacji 128 czołgów do wersji 2PL (z opcją na modernizację

do 30 listopada 2021 r. kolejnych 14), a wcześniej wykonanie

przeglądów wszystkich wozów na poziomie F6 i doprowadzenie ich do

pełnej sprawności technicznej na podstawie odrębnej umowy (koszt tych

prac nie został wliczony do wartości umowy bazowej). Poza tym wykonawcy

zrealizują dodatkowe przedsięwzięcia: modernizację trenażerów i symulatorów

Ośrodka Szkolenia Leopard w Świętoszowie do standardu wersji

2PL; dostarczenie pakietu logistycznego umożliwiającego zapewnienie

wsparcia eksploatacji czołgów w całym ich cyklu życiowym – zestawów

narzędzi specjalnych MES-3; modyfikację i – tam gdzie to będzie niezbędne

– opracowanie dokumentacji technicznej (TDv) czołgu oraz dokumentacji

technicznej symulatorów i trenażerów w wersji 2PL; a także pakiet

szkoleniowy, obejmujący szkolenie załóg wozów i instruktorów oraz personelu

technicznego.

Choć polscy konsorcjanci i ich krajowi podwykonawcy oraz poddostawcy

zrealizują większość prac, to na ich pewnych etapach nieodzowne będzie

wsparcie przez firmy z zagranicy, a przede wszystkim partnera strategicznego

– firmę Rheinmetall Landsysteme GmbH, należącą do grupy Rheinmetall

Defence. To właśnie Rheinmetall Landsysteme odpowiadać będzie za opracowanie

projektu modernizacji czołgu, będzie uczestniczył w przygotowaniu

dokumentacji technicznej, wykona prototyp wozu wersji 2PL i czołgi

partii próbnej, udzieli także ZM Bumar-Łabędy niezbędnego wsparcia technicznego

w uruchomieniu produkcji wozów seryjnych oraz dostarczy niezbędne

narzędzia i przekaże know-how. Firmy Rheinmetall Defence będą

także wspomagać polskie podmioty w pozyskiwaniu części zamiennych

z importu, niezbędnych w dalszym okresie eksploatacji czołgów. Wartość

On 28 th December 2015 the contract was signed by Armament Inspectorate

of Polish Ministry of National Defense and the mentioned consortium of

the companies involved in overhauls and modernization of the tanks, the

event took place in the Radom’s facility of the PGZ. The contract is worth of

2 billion 415 million of PLN, the modernization of the 128 Leopard 2A4 tanks

o the Leopard 2PL standard is to be completed by 30th November 2020,

there is also an option to modernize 14 more till 30 th November 2021. Before

the modernization, all the tanks are to undergo major overhauls on F6 level

and are to be made fully serviceable, according to separate contract, with

additional costs to the customer. Beside the tank modernization, the contractors

will modernize the simulators and training devices at the Leopard

Training Center in Świętoszów, which will also be upgraded to the Leopard

2PL standard, they will also provide full-life logistic support package and

they will deliver MES-3 special tool sets to the customer. The technical documentation

for some parts of the modernization and all necessary user manuals

of the tanks and simulators are also to be developed by the contractors.

The contractors are also responsible for the training package, covering

the training of tank crews and instructors, and also training of maintenance

personnel.

Thought the most of the works will be conducted by Polish contractors and

their subcontractors, some of the works will be subcontracted to the foreign

companies, the expertise support is also expected from the strategic partner

- Rheinmetall Landsysteme GmbH, the part of Rheinmetall Defence. The overall

modernization design is to be developed by the Rheinmetall Landsysteme

GmbH and the modernization documentation is to be fully prepared by that

company. The prototype of the modernization and initial batch is also to be

made by Rheinmetall, and then the German company will support ZM Bumar-

-Łabędy in launching of the full-scale modernization, transferring the know-

-how and delivering the necessary tools. The companies belonging to Rheinmetall

Defence will assist Polish contractors in acquiring the imported spare

24 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Hala ZM Bumar-Łabędy, w której obecnie realizowane są przeglądy czołgów na poziomie F6,

zaś niedługo rozpocznie się ich proces modernizacji do standardu Leopard 2PL. MW Bumar-

-Łabędy’s hall, in which right now F6 level servicing is conducted, and soon the process of

modernization to the Leopard 2PL will start. Photo Andrzej Kiński.

tych prac wyceniono na ok. 130 milionów EUR (ok. 570 mln PLN). Stosowna

umowa określająca zasady tej współpracy została zawarta pomiędzy Zakładami

Mechanicznymi Bumar-Łabędy S.A. i firmą Rheinmetall Landsysteme

GmbH w dniu 18 lutego 2016 r. w Gliwicach.

To bynajmniej nie jedyne porozumienie, które polskie przedsiębiorstwa

biorące udział w modernizacji Leopardów do standardu 2PL zawrą z firmami

należącymi do grupy Rheinmetall Defence. Na przestrzeni roku 2016 zostaną

one podpisane także z: Rheinmetall Waffe Munition GmbH, która odpowiadać

będzie za modernizację armaty i dostawy amunicji, a także Rheinmetall

Defence Electronics GmbH, która współpracować będzie przy modernizacji

celownika działonowego EMES 15 i systemu kierowania ogniem czołgu,

a także innych elementów jego wyposażenia elektronicznego. Ich wartość to

kolejnych ok. 70 mln EUR (ok. 305 mln PLN), a ogólny udział grupy Rheinmetall

Defence w modernizacji polskich czołgów sięgnąć ma ok. 200 mln EUR

(ok. 875 mln PLN).

Kolejne umowy zawarte zostaną z trzema innymi podmiotami przemysłowymi

z Niemiec: firmą IBD Deisenroth Engineering GmbH (system dodatkowego

opancerzenia wieży i wykładziny przeciwodpryskowe jej wnętrza),

Airbus DS Optronics GmbH (współpraca przy modernizacji przyrządu obserwacyjnego

dowódcy PERI R17), a także Jenoptik Defence & Civil Systems ESW

GmbH (elektryczne napędy wieży i armaty EWNA). Podpiszą je – odpowiednio

– Rosomak S.A., PCO S.A. i Zakłady Mechaniczne Tarnów S.A.

Aby uzyskać zakładany, ponad 50%, udział polskich przedsiębiorstw

w programie modernizacji czołgów, poza ZM Bumar-Łabędy, wśród jego

wykonawców znajdą się: Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne S.A. z Poznania

(udział w przeglądach i remontach czołgów, naprawa zespołów napędowych),

PCO S.A. (dostawa kamer termowizyjnych KLW-1 Asteria do celownika

działonowego i jej zespołów przyrządu obserwacyjnego dowódcy każdego

czołgu, a także zestawu kamery do obserwacji przestrzeni z tyłu czołgu

KDN-1T), Zakłady Mechaniczne Tarnów S.A. (kompletacja i dostawa elektrycznych

napędów obrotu wieży oraz układów stabilizacji uzbrojenia),

parts, necessary for the repairs during the further exploitation of the tanks.

The works to be worth of 130 million Euro (around 570 million PLN). The

contract for the above services was signed in Gliwice between the Bumar-

-Łabędy Mechanical Works S.A. and Rheinmetall Landsysteme GmbH, on

18 th February 2016.

It is not the only contract signed by Polish companies involved in the

program with the German companies of the Rheinmetall Defence. It is

expected that during the 2016 another contract will be signed with Rheinmetall

Waffe Munition GmbH responsible for modernization of the tank’s

main gun and delivery of the ammunition and also with Rheinmetall Defence

Electronics GmbH, responsible for modernization of the EMES 15 gun

sign and the whole tank’s fire control system, as well as the other tank’s

electronics. The costs of the above contracts is another 70 million Euro (around

305 Million PLN), so the total involvement of the Rheinmetall Defence in

the modernization of Polish tanks will reach around 200 million Euro (around

875 million PLN).

Another contracts will be signed with three other German companies.

The IBD Deisenroth Engineering GmbH Company is to deliver the additional

turret armor and the anti-spatter covering of its interior. Airbus DS Optronics

GmbH will cooperate in the modernization of the PERI R17 commander’s

observation device and the Jenoptik Defence & Civil Systems ESW GmbH

will be responsible for the EWNA electric power of the turret and gun movement

system. From the Polish side the contracts will be signed by (in that

order): Rosomak S.A., PCO S.A., and Tarnów Mechanical Works S.A.

To achieve more than 50% of Polish companies involvement in the program,

beside the ZM Bumar-Łabędy, the works will be done by: Military Automotive

Works S.A. from Poznań (part of the works related to the overhaul,

power plants repairs), PCO S.A. (delivery of the KLW-1 Asteria thermal imagery

cameras for the gun sight and their components for the commander’s

observation device, and also KDN-1T rear-vision camera), Tarnów Mechanical

Works S.A. (delivery of the turret movement electrical system and the

gun stabilization system), Rosomak S.A. (delivery of the turret additional armor

PCO S.A. dostarczy dla Leopardów 2PL m.in. kamery termowizyjne KLW-1 Asteria do celownika

działonowego. PCO S.A. will deliver the KLW-1 Asteria thermal imagery cameras for

the gun sight.

Podział prac i odpowiedzialności pomiędzy RLS i ZM Bumar-Łabędy i harmonogram

realizacji umowy bazowej

Prototyp:

›› Ilość – 1 szt.

›› Miejsce realizacji/odpowiedzialność – Rheinmetall

›› Termin realizacji – I kwartał 2018 r.

›› Dostawa do MON – III kwartał 2018 r.

Partia próbna:

›› Ilość – 5 szt.

›› Miejsce realizacji/odpowiedzialność – Rheinmetall

›› Termin realizacji – IV kwartał 2018 r.

Partia przedseryjna:

›› Ilość – 12 szt.

›› Miejsce realizacji – ZM Bumar-Łabędy

›› Odpowiedzialność – ZM Bumar-Łabędy/Rheinmetall

›› Termin realizacji – I kwartał 2019 r.

Produkcja seryjna:

›› Ilość – 110 szt.

›› Miejsce realizacji/odpowiedzialność – ZM Bumar-Łabędy

›› Termin realizacji – II kwartał 2019 – III kwartał 2020 r.

Division of the works and responsibilities between the RLS and ZM Bumar-Łabędy and

the schedule of the implementation of the basic contract

Prototype:

›› Amount – 1 egzample

›› The place of realization/responsibility – Rheinmetall

›› The deadline for realization – I quarter of 2018

›› Delivery to MoND – III quarter 2018

The test batch:

›› Amount – 5 examples

›› The place of realization/responsibility – Rheinmetall

›› The deadline for realization – IV quarter 2018

The initial batch:

›› Amount – 12 examples

›› The place of realization – ZM Bumar-Łabędy

›› Responsibility – ZM Bumar-Łabędy/Rheinmetall

›› The deadline for realization – I quarter 2019

Serial modernization:

›› Amount – 110 examples

›› The place of realization/responsibility – ZM Bumar-Łabędy

›› The deadline for realization – II quarter 2019 – III quarter 2020

26 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


MS-20 Daglezja

Most towarzyszący na podwoziu samochodowym

Przeznaczenie:

• Pokonywanie przeszkód o szerokości do 20m

• Wspomaganie działań w trudno dostępnym terenie

• Umożliwienie komunikacji podczas klęsk żywiołowych

Zalety technologii:

• Krótki czas przygotowania przeprawy

• Możliwość przejazdu pojazdów gąsienicowych, kołowych i przemarszu pieszych

• Pełna automatyzacja rozkładania

Ośrodek Badawczo-Rozwojowy

Urządzeń Mechanicznych „OBRUM” sp. z o.o.

44-117 Gliwice, ul. Toszecka 102

www.obrum.gliwice.pl


Jeden z pierwszych czołgów Leopard 2A4, które przeszły przegląd F6 w Zakładach Mechanicznych

Bumar-Łabędy S.A. One of the first Leopard 2A4 tanks, which went under a level F6 servicing

in Mechanical Works Bumar-Łabędy Ltd.

Obecnie przeglądy czołgów realizowane są przy współpracy specjalistów z Niemiec, ale stopniowo

większość prac realizować będą polscy specjaliści. To dobre przygotowanie do udziału

w procesie modernizacji czołgów. Currently the checking of tanks is performed with cooperation

of German specialists, but gradually most of the works will be performed by Polish. It is

a good preparation for participation in tanks modernization proces. Photo Fot. Andrzej Kiński.

Zasadniczy zakres modernizacji czołgów Leopard 2A4

do standardu Leopard 2PL

›› zwiększenie odporności balistycznej wieży do poziomu czołgów odmiany A5+ poprzez

montaż zewnętrznego systemu dopancerzenia i wielowarstwowych wykładzin przeciwodpryskowych

wewnątrz (dostawca technologii IBD Deisenroth Engineering, kompletacja na

licencji i dostawy – Rosomak S.A.);

›› wymiana układu stabilizacji armaty i napędów wieży z hydraulicznych na wyłącznie elektryczne

EWNA (dostawca technologii Jenoptik Defence & Civil Systems ESW, produkcja i dostawy

podzespołów – ZM Tarnów S.A.);

›› zwiększenie możliwości ogniowych poprzez umożliwienie wykorzystania nowych typów

i rodzajów amunicji (DM63 i DM11, czy też ich polskich odpowiedników, jeśli przejdą certyfikację

RWM), co będzie wymagało także modernizacji armaty (wymiana hamulca odrzutu,

wymiana oporopowrotnika hydrauliczno-pneumatycznego na pneumatyczny, wskaźnika

odrzutu oraz pojemnika na dna łusek, w celu użycia amunicji DM11 wprowadzony zostanie

system jej programowania w zamku armaty ACM) i SKO, m.in. wprowadzenia elektronicznego

spustu armaty (Rheinmetall Waffe Munition);

›› modernizacja przyrządów obserwacyjno-celowniczych działonowego EMES 15 i dowódcy

PERI R17A1 (do standardu R17A3L4) poprzez montaż w nich kamer termowizyjnych III generacji

KLW-1 Asteria lub ich bloków (Rheinmetall Defence Electronics i Airbus DS Optronics

wspólnie z PCO S.A.);

›› zastosowanie monitora-pulpitu sterującego dowódcy CCMS umożliwiającego: alternatywną

transmisję obrazu ze zmodernizowanego celownika EMES 15 i przyrządu PERI R17A3 L4, wykonywanie

pełnego testu systemów wieżowych we współpracy ze zmodernizowanym blokiem

testującym RPP, sterowanie systemami wieżowymi z poziomu dowódcy – pracę w trybie

hunter-killer (RLS, RDE, RWM, Airbus DS Optronics);

›› zastosowanie szeregowej magistrali komunikacyjnej (CAN-BUS), łączącej między sobą

wszystkie cyfrowe bloki elektroniczne (RLS, RDE);

›› ogólna poprawa bezpieczeństwa załogi poprzez zastosowanie układu przeciwwybuchowego

firmy Deugra z 4 butlami ze środkiem gaśniczym DeuGen-N i modernizacja całego układu

przeciwpożarowego poprzez wymianę węży i rurek doprowadzających środek gaśniczy oraz

montaż nowej jednostki sterującej;

›› poprawa świadomości sytuacyjnej kierowcy poprzez montaż dzienno-nocnej kamery cofania

kierowcy KDN-1T (PCO S.A.);

›› montaż pomocniczego zespołu prądotwórczego (APU) o mocy 17 kW (RLS);

›› zastosowanie dodatkowych koszy transportowych na zewnątrz wieży, a także schowków

i uchwytów;

›› przystosowanie wyposażenia holowniczo-ewakuacyjnego do zwiększonej do 60 ton masy

bojowej czołgu.

Opcje: po wyborze przez MON systemu zarządzania polem walki (BMS), co ma nastąpić w bieżącym

roku, możliwe będzie – po podpisaniu stosownego aneksu i wydzieleniu na to środków –

rozszerzenie zakresu modernizacji o montaż BMS i współpracujących z nim systemów łączności,

utajniania i transmisji danych.

Modernization of the Leopard 2A4 tankd to the Leopard 2PL

standard covers:

›› enhancing of the ballistic protection to the level of the Leopard 2A5+ tanks through adding

external armor and multi-latter anti-spatter covering inside (technology delivered by the IBD

Deisenroth Engineering, licensed to Rosomak S.A., who will conduct the works)

›› changing the gun stabilization and turret power from hydraulic to exclusively electrical system

EWNA (technology delivered by Jenoptik Defence & Civil Systems ESW, manufacturing

and delivery of the components – ZM Tarnów S.A.);

›› enhancement of the firepower by adopting the gun to the new types of ammunition (DM63

and DM11, or their Polish equivalents, if they will pass RWM certification), which will demand

the modernization of the gun - replacing the muzzle brake, replacing the hydro-pneumatic

recoil mechanism by pneumatic recoil mechanism, replacing the recoil indicator, replacing

the container for the shells’ bottoms. To use the DM11 programmable fuze a ACM system for

its setting will be mounted in the gun’s chamber. The fire control system will be also modernized

by introducing of electronic gun trigger (Rheinmetall Waffe Munition);

›› modernization of the EMES 15 observation and fire control unit of the gunner and PERI R17A1

commander’s observation unit (to the R17A3L4 standard) through the mounting III generation

KLW-1 Asteria thermal imagery cameras and their boxes (Rheinmetall Defence Electronics

and Airbus DS Optronics together with PCO S.A.);

›› introduction of the CCMS display-control unit for the commander, enabling alternative image

transmission from modernized EMES 15 sight and PERI R17A3 L4 unit, conducting of full

tests of the turret systems in cooperation with the modernized RPP testing unit, controlling

of the turret system by the commander, the work in the hunter-killer (RLS, RDE, RWM, Airbus

DS Optronics);

›› introduction of the Controller Area Network communication bus (CAN-BUS), connecting all

the digital electronics bus (RLS, RDE);

›› general improvement of the crew safety by using anti-explosion system of the Deugra Company

with four extinguisher battles with DeuGen-N extinguish liquid and modernization of

the whole fire-protection system through replacing extinguish mean pipes and mounting of

the new control unit;

›› enhancement of the driver’s situation awareness through mounting of the KSN-1T day-night

reverse drive camera (PCO S.A.);

›› mounting of the auxiliary power unit (APU) of the 17 kW power (RLS);

›› mounting additional equipment baskets on the turret, and also boxes and handles;

›› adopting the evacuation and towing equipment for the increased to 60 tons combat vehicle

weight.

Options: when the Ministry of National Defense selects the Battlefield Management System

(BMS), which is to take place this year, it will be possible to enhance the range of the modernization

by the mounting of the BMS terminal and communication systems supporting it, with their encrypting

and coding devices for data distribution. It is necessary to sign an annex to the contract

and providing financial means, to implement the above.

Rosomak S.A. (kompletacja i dostawa elementów dodatkowego opancerzenia

wieży), Ośrodek Badawczo-Rozwojowy OBRUM Sp. z o.o. z Gliwic (naprawy

wynikowe i modernizacja symulatorów oraz trenażerów).

W przededniu rozpoczęcia kieleckiego MSPO, ZM Bumar-Łabędy przejęły

59 spośród zaplanowanych na bieżący rok do przeprowadzenia przeglądów

F6 64 czołgów, a spośród nich gotowych było osiem. Jeden z nich trafi wkrótce

do Wojskowego Instytutu Techniki Pancernej i Samochodowej w celu

pełnej weryfikacji charakterystyk czołgu przed modernizacją, kolejnych sześć

zostanie przekazanych do Rheinmetall Landsysteme w celu wykonania wozu

prototypowego modernizacji i czołgów przdseryjnych.

Na MSPO zostanie po raz pierwszy wystawiony demonstrator zmodernizowanego

czołgu Leopard 2PL w dużej mierze odpowiadający (przynajmniej

zewnętrznie) konfiguracji docelowej.

components), Research & Development Center OBRUM Ltd from Gliwice (repairs

and modernization of the simulation and training systems).

Just before the MSPO Kielce military trade started, ZM Bumar-Łabędy accepted

59 tanks for the F6 overhauls, it is planned that totally 64 tanks are to

start modernization this year. Works on eight tanks has been completed. One

of them will be soon delivered to Military Institute of the Armor and Automotive

Technology, to verify the vehicle’s performance before the modernization.

The next six will be handed over to Rheinmetall Landsysteme to make prototype

and five initial batch vehicles.

A demonstrator of the modernized Leopard 2PL tank will be for the first time

presented on the MSPO Kielce. It will be, especially externally, very close to the

final configuration.

Andrzej Kiński

28 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Wojciech Zawadzki

elastyczny system

łączności

Comp@n – flexible communication system

Należący do Grupy WB gdyński Radmor wprowadza do

oferty rodzinę radiostacji programowalnych Comp@n,

charakteryzujących się niespotykaną dotąd na rynku uniwersalnością,

elastycznością i łatwością dostosowania

funkcjonalności do wymagań użytkownika. Radmor –

company owned by the WB Group – introduces to its offer

a new family of software defined radios named Comp@n.

They are characterized by unparalleled versatility, flexibility

and simplicity of adjustment of its functions for

users’ demands.

Najnowsza gama produktów wychodzi naprzeciw wymaganiom

klienta, który oczekuje radiostacji mogącej zmieniać dynamicznie

swoją funkcjonalność w zależności od specyfiki sytuacji i okoliczności

w jakich ma zostać użyta. Zakres funkcjonalności jest definiowany

poprzez oprogramowanie (SDR, Software Defined Radio). Dzięki temu to

sam użytkownik decyduje o tym czy będzie to urządzenie o podstawowej

funkcjonalności, czy będzie pracować w oparciu o bardziej złożone mechanizmy

lub też umożliwi wykorzystanie wszystkich dostępnych funkcji.

W przypadku obsługiwanych częstotliwości możliwy jest wybór trzech

zakresów. Najbardziej uniwersalnym i zapewniającym największy wachlarz

możliwości w zakresie obsługiwanych waveformów (WF) jest blok RF pracujący

w zakresie 20÷520 MHz. Pozostałe dwa, z zawężonymi pasmami pracy,

ukierunkowane są na uzyskanie niższej ceny produktu i wyższej wydajności

pracy na jednym akumulatorze.

Dzięki wyborowi produktów Radmoru możliwe jest uzyskanie kompromisu

między mniejszymi kosztami urządzenia a większą elastycznością, pozwalającą

na obsługę bardziej skomplikowanych WF-ów, tych obecnie oferowanych

i tych, które powstaną w przyszłości. Największą zaletą opracowanego

rozwiązania jest gotowość do opracowania wyspecjalizowanego bloku cyfrowego

przetwarzania, zgodnego z konkretnymi, szczegółowymi wymaganiami

klienta.

The latest range of products comes ahead customers’ requirements, who

expects radio capable to dynamically change its functionality depending on

the specific situation and circumstances it is to be used. Functional range is

defined by the software (SDR, Software Defined Radio). Thanks to that feature,

it is the user himself who decide whether it will be a device with basic functionality

or that will work on the basis of more complex mechanisms or even allow

the use of all available functions.

In case of frequencies supported, there is a choice of three ranges. The

most versatile and providing the greatest range of capabilities supported

waveforms (WF) is an RF block operating in the range from 20 to 520 MHz.

The other two, with reduced operating bands, are aimed at obtaining lower

product prices and higher efficiency on a single battery.

With the choice of Radmor products, it is possible to achieve a compromise

between lower device cost and greater flexibility, enabling support for

more complex WF-s, those currently available on the market and those that

will emerge in the future. The greatest advantage of this solution is the readiness

to develop a specialized digital processing block, in accordance with

specific, detailed requirements of the customer.

The flexibility of the system allows its expansion to other, currently operated

and future radios and communication systems. Thanks to that, it complements

the core of the system with additional services and possible operational

scenarios.

Radmor SA constantly works on a comprehensive development of the

system, adding functionality of individual components and developing

new ones.

Possibilities of use and range of applications for radios belonging to Comp@n

family can be extended using a wide range of accessories, ranging from basic,

such as antennas and power supplies, through headsets, programmers, and

ending with the power amplifiers. Moreover, the vehicle adapter is a device

that allows operation of a manual Comp@n radio in vehicles, including armoured

ones, creating with a power amplifier a transportable set. It provides a secure

mounting and allows rapid removal of the radio, without a break in its

functioning. After installing the radio in the adapter, it automatically switches

to work with the vehicle’s antenna system, ICT installation and power amplifier

(if installed). In such a set, the radio is powered by an onboard grid of the vehicle

via adapter, while ensuring the charging of its battery.

Additional accessories also make battery possible to work in backpack

(capacity of 20 W) and mobile versions (with adapter and power amplifier

with 50 W capacity).

30 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Elastyczność systemu umożliwia jego rozbudowę o inne aktualnie eksploatowane

oraz przyszłe radiostacje i systemy łączności. W ten sposób

uzupełnia trzon systemu o dodatkowe usługi i możliwe scenariusze operacyjne.

Radmor S.A. stale pracuje nad kompleksowym rozwojem systemu, wzbogacając

funkcjonalności poszczególnych jego elementów i opracowując

nowe.

Możliwości i zakres zastosowań radiostacji należących do rodziny Comp@n

można rozszerzyć, wykorzystując szeroką gamę akcesoriów, poczynając

od podstawowych, jak na przykład anteny i zasilacze, poprzez zestawy

nagłowne, programatory, a kończąc na wzmacniaczach mocy. Z kolei adapter

pojazdowy jest urządzeniem umożliwiającym pracę doręcznej radiostacji

Comp@n w pojazdach, także opancerzonych, tworząc wraz z wzmacniaczem

mocy zestaw przewoźny. Zapewnia on pewne zamocowanie i szybkie

wyjęcie radiostacji, bez przerwy w jej działaniu. Po zamontowaniu radiostacji

w adapterze automatycznie przełącza się ona na współpracę z pojazdowym

systemem antenowym, instalacją teleinformatyczną pojazdu i wzmacniaczem

mocy (jeśli jest zainstalowany). W takim zestawie radiostacja

zasilana jest poprzez adapter z sieci pokładowej pojazdu, przy jednoczesnym

zapewnieniu ładowania jej z zasilacza akumulatorowego.

Dodatkowe akcesoria umożliwiają ponadto pracę radiostacji w wersjach

plecakowej (o mocy 20 W) i przewoźnej (z adapterem i wzmacniaczem

mocy 50 W).

Obecnie Radmor S.A. w ramach rodziny Comp@n oferuje radiostacje

Comp@n H07, Comp@n H08 i Comp@n H09.

Radiostacja Comp@n H07 - cyfrowa mowa i dane

Wersja H07 może zostać zastosowana jako środek łączności żołnierza i jako

pomocniczy środek łączności do instalacji stacjonarnej oraz na pojazdach

kołowych. Przeznaczona jest do łączności fonicznej, w tym: łączności taktycznej

bliskiego zasięgu VHF i UHF dla sił lądowych; łączności taktycznej

bliskiego zasięgu VHF dla sił lotniczych; łączności ze służbami paramilitarnymi

i cywilnymi, wykorzystującymi kanały radiowe i rodzaje modulacji dostępne

w radiostacji.

Radiostacja Comp@n H08 - waveform klasy EPM

Radiostacja Comp@n H08 jest radiostacją doręczną wykonaną w technologii

SDR, opracowaną z wykorzystaniem platformy sprzętowej wspólnej dla

wszystkich produktów tej rodziny. Radiostacja ma zaimplementowany m.in.

waveform hoppingowy W2FH, umożliwiający realizację jednoczesnej transmisji

mowy i danych (danych z portu szeregowego, danych GPS, danych Situation

Awareness). W2FH dysponuje mechanizmem synchronizacji, który

nie wymaga użycia GNSS (np. GPS).

Radiostacja Comp@n H09 - BMS IP, NBWF

W radiostacji Comp@n H09 zaimplementowano szereg waveformów umożliwiających

łagodne przejście pomiędzy klasycznymi systemami a systemami

zarządzania polem walki BMS. BMS IP WF umożliwia integrację z sieciami

IP, jednoczesną transmisję głosu i danych (dane IP, dane pochodzące z sensorów,

transparentna transmisja danych z portu szeregowego, dane GPS,

dane SA - Situation Awareness, zwiększone zasięgi usług mowy i danych –

multihop relay).

Currently, Radmor SA offers three products within the family of Comp@n radios,

namely: Comp@n H07, Comp@n H08 and Comp@n H09.

Comp@n H07 radio – digital speech and data

H07 version can be used as a means of communication by soldiers and as

an auxiliary means of communication for stationary sets as well as on

wheeled vehicles. It is designed for voice communications, including VHF

and UHF short-range tactical communications for land forces; VHF short-

-range tactical communications for air force; communications with paramilitary

and civilian services, utilizing radio channels and modulation types

available in radio.

Comp@n H08 radio – EPM class waveform

Comp@n H08 version is a hand-held radio made in SDR technology, developed

with the use of a common platform for all products of this family. This radio

has implemented W2FH hopping waveform, enabling simultaneous

transmission of voice and data (data from the serial port, GPS data and Situation

Awarness data). W2FH has a synchronization mechanism that does not

require the use of GNSS (eg. GPS).

Comp@n H09 radio – BMS IP, NBWF

The Comp@n H09 radio has implemented a series of waveforms enabling

a smooth transition between the classical systems and battlefield management

systems. BMS IP WF allows integration with IP networks, simultaneous

voice and data transmission (IP data, sensors data, transparent transmission of

data from the serial port, GPS data, Situation Awareness data, increased ranges

of voice and data services - multihop relay).

Wojciech Zawadzki

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 31


Andrzej Kiński

Jeden z dwóch wdrożeniowych egzemplarzy SPZR Poprad w docelowej konfiguracji niedługo przed przekazaniem wojsku.

One of the two trial Poprad self-propelled anti-aircraft systems in their final configuration just before their delivery to the army.

Meandry Poprada

Intricacies of Poprad

Pod koniec ubiegłego roku podpisana została umowa pomiędzy Inspektoratem Uzbrojenia i PIT-RADWAR S.A., określająca

warunki dostawy Siłom Zbrojnym RP – Samobieżnych Przeciwlotniczych Zestawów Rakietowych Poprad,

ważnego elementu systemu przeciwlotniczego najniższego szczebla naszej armii. Zamówienie na Poprady było jednym

z najdłużej wyczekiwanych przez polski przemysł obronny i stało się zwieńczeniem ponad 15 lat prac badawczo-

-rozwojowych oraz wdrożeniowych. By the end of last year, the Armament Inspectorate and PIT-Radwar company

signed a contract on delivering to the Polish Armed Forces the Poprad self-propelled anti-aircraft missile systems

(SPZR Poprad), an essential element of low altitude anti-aircraft system in Polish army. The order for Poprads was

one of the most expected in Polish defense industry, and was a crowning of over 15 years of R&D and trial work.

Idea skonstruowania polskiego samobieżnego zestawu przeciwlotniczego

najniższego szczebla pojawiła się w Polsce w latach 90., czyli w czasach

kiedy finalizowano tutaj właśnie prace nad przenośnym przeciwlotniczym

zestawem rakietowym Grom.

Prace studyjne podjęto w Wojskowym Instytucie Technicznym Uzbrojenia,

a następnie – wspólnie z Wojskowymi Zakładami Mechanicznymi z Siemianowic

Śląskich, mającymi odpowiadać za nośnik – zawarto w listopadzie

1999 r. umowę z Komitetem Badań Naukowych na realizację projektu „Samobieżny

zautomatyzowany system rakiet przeciwlotniczych bliskiego zasięgu

uzbrojony w zestaw rakiet przeciwlotniczych Grom”. W 2000 r. pokazany

został demonstrator systemu na samochodzie Land Rover Defender 110,

a w 2001 r. na podwoziu BRDM-a-2. Działającego prototypu nie udało się

jednak zbudować i projekt w tym kształcie zakończył się niepowodzeniem.

The idea of designing Polish self-propelled anti-aircraft missile system for

fighting air targets at lowest altitude appeared in Poland in the 1990s, that is

when the work on Grom mobile anti-aircraft missile system was finalized.

The R&D work started at Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia

(WITU), and next – in cooperation with WZM in Siemianowice Śląskie which

was responsible for the carrier – a contract with State Committee for Scientific

Research (KBN) was signed in November 1999 for a trial project of a self-propelled

automated system of anti-aircraft short-range system armed

with Grom anti-aircraft missile systems.

In 2000, a demonstrator was exhibited on the Defender Land Rover 110,

and in 2001on the BRDM-a-2 chassis. However, the prototype was not successful

– it did not work – and the project in this shape was a failure.

At the break of 2001 and 2002, RADWAR Science-Production Center of

32 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Na przełomie 2001 i 2002 r. do dotychczasowych wykonawców dołączyło

Centrum Naukowo-Produkcyjne Elektroniki Profesjonalnej RADWAR S.A., które

stało się faktycznym liderem projektu. RADWAR wniósł do niego kompetencje

zdobyte podczas prac nad samobieżnym zestawem przeciwlotniczym

Loara i przeciwlotniczym zestawem artyleryjskim Blenda. W ramach

tego ostatniego opracowano optoelektroniczną głowicę śledzącą ZGS-158,

która mogła stanowić bazę do opracowania głowicy Poprada. RADWAR dysponował

także Mobilną Małogabarytową Stacją Radiolokacyjną (MMSR) bliskiego

zasięgu, pracującą w paśmie S, powstałą na bazie radaru wstępnego

wykrywania i wskazywania celów RSWW-148 zestawu Loara. Fakt dysponowania

własną: głowicą optoelektroniczną, radarem i pociskiem Grom pozwalał

na rezygnację z urządzeń importowanych, jeśli chodzi o kluczowe elementy

zestawu. Istotną rolę w zakresie integracji systemu Poprad z rakietami

Grom odegrały: Centrum Rozwojowo-Wdrożeniowe Telesystem-Mesko Sp.

z o.o. i Zespół Elektroniki Kwantowej Wojskowej Akademii Technicznej.

Głowica została zintegrowana z mechanizmami startowymi (odpowiadało

za nie CRW Telesystem-Mesko Sp. z o.o.) do czterech pocisków Grom w pojemnikach

transportowo-startowych, umieszczanych w wyrzutniach

Głowica obserwacyjno-śledząca zestawu Poprad z założonymi czterema wyrzutniami pocisków

Grom. Poprad’s surveillance and tracking head with four Grom missile launchers

Wdrożeniowy Poprad w położeniu bojowym... A trial Poprad in combat position…

i z układem chłodzenia detektorów głowic pocisków (ZM Mesko S.A.). Całość

umieszczono na hydraulicznie podnoszonej, rozsuwanej teleskopowo

kolumnie.

Z głowicą współpracowały także: komputer kierowania ogniem; system

nawigacji inercyjnej; system łączności i transmisji danych; układ autonomicznego

zasilania z baterią akumulatorów, zapewniających ponad jednogodzinną

pracę. Obsługę stanowiło dwóch żołnierzy – kierowca i operator.

Sterowanie działaniem zestawu odbywało się za pomocą wynośnego terminalu.

Dzięki środkom łączności i transmisji danych możliwa była współpraca

z zewnętrznymi środkami wskazywania celów i systemami dowodzenia

OPL, np. radarem MMSR czy systemem dowodzenia OPL Łowcza/Rega. Do

pocisków Grom skonstruowano nowy mechanizm startowy, zapewniający

pełną automatyzację procesu przygotowania do startu, a także układ chłodzenia

detektorów głowic z butlami (po jednej na dwie wyrzutnie) z azotem,

co zapewniło wydłużenie czasu znajdowania się pocisków w stanie

gotowości do odpalenia i umożliwiało ich wielokrotne wykorzystanie. Na

tym etapie prac nośnikiem był samochód terenowy Iveco 40.10WM.

Prototypowy zestaw Poprad został skompletowany wiosną 2003 r.,

a w grudniu tegoż roku odpalono z niego pierwsze pociski Grom na poligonie

Ośrodka Badań Dynamicznych WITU w Drawsku Pomorskim.

Jesienią 2004 r., 21 października i 1 grudnia, zrealizowano na poligonie

w Ustce ostatni cykl strzelań w ramach projektu badawczo-rozwojowego.

Ich przebieg był pomyślny. Szefostwo Wojsk OPL Wojsk Lądowych włączyło

do swych planów rozwoju pozyskanie co najmniej 32–44 zestawów.

Z planów tych nic nie wyszło, a na przeszkodzie stanął brak decyzji

w sprawie nośnika zestawu. We wrześniu 2006 r., na fali polonizacji Poprada,

Professional Electronics (CNPEP RADWAR) joined the project, and became

its actual leader. RADWAR brought in competences gained during the work

on Loara self-propelled anti-aircraft system and Blenda anti-aircraft artillery

system. Within this last project, the ZGZ-158 optoelectronic tracking head

was designed, and it was to be a base for developing a head for Poprad.

RADWAR also had a short-range small-dimension mobile radiolocation station

(MMSR), working in S-band, and based on the RSWW-148 radar of initial

target acquisition of Loara system. The fact that designers had their own

optoelectronic head, a radar and a Grom missile, made it possible to resign

from imported devices, if it comes to the key elements of the system. An

important role in integrating Poprad system with Grom missiles was played

by Telesystem-Mesko Center for Development and Implementation (CRW

Telesystem-Mesko) and the Military University of Technology’s (WAT) Quantum

Electronics Group.

The head was integrated with launching mechanisms (for which CRW Telesystem-Mesko

was responsible) to four Grom missiles in transport and

starter pods placed in launchers, and with the cooling system of detectors

of missile heads (ZM Mesko SA). All of it was housed in a hydraulically leveled

and telescopic tube.

With the head also cooperated the following: fire control computer; inertial

navigation system; data communication and transmission system; and

autonomic power supply system with batteries, ensuring over an hour of

operation. The crew of two (driver and operator) serviced the system controlled

by means of a detachable console.

Owing to data transmission and communication, it was possible to cooperate

with external devices of target acquisition and anti-aircraft defense

command systems, for example MMSR radar, or Łowcza/Rega anti-aircraft

34 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


...i marszowym.

...and marching position.

wspólnie z AMZ Kutno, pokazano zestaw wykorzystujący jako nośnik samochód

opancerzony Dzik w odmianie z platformą ładunkową. Propozycja nie

wzbudziła jednak zainteresowania wojskowych, którzy pod wpływem doświadczeń

z misji ekspedycyjnych, wymagali dla zestawu przeciwlotniczego

osłon balistycznych, ochrony podwozia przez skutkami improwizowanych

urządzeń wybuchowych i min!

Na początku 2007 r. oceniono, że idealny nośnikiem dla Poprada będzie

Żubr z AMZ Kutno. Jesienią 2010 roku w odpowiednio zmodyfikowanej wersji

Żubr-P został on formalnie wskazany jako nośnik zestawu i zamówiony

przez Departament Zaopatrywania Sił Zbrojnych MON.

12 listopada 2010 r. podpisano umowę na realizację pracy „Samobieżny

przeciwlotniczy zestaw rakietowy Poprad”. Jej budżet ustalono na

18 512 497,35 PLN (brutto), a termin zakończenia wyznaczono na 30 listopada

2011 r. Kwota ta nie obejmowała zakupu dwóch podwozi Żubr-P, pozyskanych

w ramach odrębnego postępowania i czterech pocisków Grom,

które MON miał wydzielić do przeprowadzenia badań zdawczo-odbiorczych.

W planach zakupów MON zapisano pozyskanie do 2018 r. 17 Popradów,

a docelowo - w kolejnych latach - docelowo 48.

Długi finisz

Harmonogram pracy przewidywał przekazanie obu podwozi Radwarowi

w marcu 2011 r. i skompletowanie pierwszego zestawu do badań zakładowych

w czerwcu tegoż roku. Drugi, po wprowadzeniu poprawek wynikających

z badań zakładowych, miał zostać ukończony na przełomie sierpnia

i września 2011 r. i zostać przekazany do prób zdawczo-odbiorczych.

Jego próby ogniowe miały zostać zrealizowane pod koniec września.

Wkrótce jednak okazało się, że terminy te są nierealne do dotrzymania.

Pojawiły się problemy z nośnikiem, który na skutek wysokich wymagań, co

do poziomu ochrony balistycznej, okazał się być przeciążony, co wpływało

na ograniczenie jego mobilności. Skupienie mas w przedniej części pojazdu

sprawiało, że przednia oś była przeciążona. Masa zestawu zbliżała się do granicznej

wartości 15 ton, nie pozostawiając marginesu na ewentualne modernizacje,

czy nawet zabranie całości wyposażenia w warunkach bojowych.

Konieczne było także wprowadzenie zmian w wyposażeniu

i oprogramowaniu zestawów w stosunku do prototypu na innym nośniku,

dotyczyło to m.in. sensorów głowicy optoelektronicznej oraz systemu łączności

i transmisji danych, a także oprogramowania sterującego i komputera

kierowania ogniem. Uwzględniono także zmiany wynikające z postępu

techniki i doświadczenia zdobytego w programie eksportowego zestawu

Kobra.

W efekcie, badania zestawów rozpoczęto z rocznym opóźnieniem,

a pierwsze strzelania na poligonie w Ustce zrealizowano w październiku i listopadzie

2012 r. W tym samym czasie, w Planie modernizacji technicznej Sił

Zbrojnych RP w latach 2013–2022, założono do końca 2021 r. zakup 77 Popradów.

W 2013 r. komisja wojskowa nadzorująca program sformułowała wiele

uwag dotyczących ich przebiegu, w większości związanych z nośnikiem.

Poskutkowało to m.in. kolejną zmianą wymagań co do odporności balistycznej

– kabina miała teraz otrzymać opancerzenie w poziomie 2 wg STA-

NAG 4569A, a przedział transportowy miał być nieopancerzony. Poziomu

defense control system. For Grom missiles, a new launching mechanism was

designed, ensuring full automation of the launching process, as well as

a cooling system for head detectors with nitrogen bottles (one per two

launchers), which prolonged the alert time of missiles ready to be launched,

and allowed for its multiple use. At the time, the Iveco 40.10WM off-road

truck was the carrier. Poprad’s prototype was complete in the spring of 2003,

and in December it launched the first Grom missiles on Drawsko-Pomorskie

military training field.

In the fall of 2004, on October 21 and December 1 in Ustka, the last series

of launches within the research and development project was carried out.

They were successful, and the Land Forces’ anti-aircraft defense decided to

obtain at least 32-44 such systems within their development plans.

The plans, however, remained only plans, as there was no decision about

the system’s carrier. In September 2006, the system based on Dzik armored

vehicle (with cargo platform version) as a carrier (by AMZ Kutno) was exhibited.

However, the proposition was not interesting to the military decision-

-makers who required ballistic protection for the anti-aircraft system and for

chassis against the IEDs and mines.

At the beginning of 2007, it was decided that Żubr vehicle by AMZ Kutno

was an ideal carrier for Poprad. In the fall of 2010, Żubr-P in its modified version

was officially indicated as a carrier of Poprad system and ordered by the

Polish Armed Forces’ Procurement Department.

On November 12, 2010, a contract was signed for the production of Poprad

self-propelled anti-aircraft missile system with the budget of PLN

18,512,497,35 (gross amount), with the deadline set at November 30, 2011.

The amount did not cover the purchase of two Żubr-P chases, acquired

within a separate procedure, and four Grom missiles which the MoND was

to provide for delivery and commissioning tests. In the procurement plan,

Polish MoND included acquiring 17 Poprads up to 2018, and in the following

years – another 48.

Long Finish

The working schedule assumed a delivery of both chases to RADWAR company

in March 2011, and completing the first system for the tests in the plant

in June of the same year. The second system, after few corrections, was to be

finished at the break of August and September of 2011, and then undergo

delivery and commissioning tests. Fire tests were to be carried out at the

end of September.

However, soon it turned out that these deadlines were unreal. There were

problems with the system carrier, which, as a result of high requirements for

ballistic shield, appeared too heavy, which limited its mobility. The concentration

of weight in the front part of the vehicle made the front axe overloaded.

The system’s weight was nearing the border limit of 15 tons, not leaving

any room for potential modernization or even mounting the entire

equipment in combat conditions. It was necessary to introduce changes in

equipment and software of these systems on a different carrier, which meant

changes to such elements as sensors of optoelectronic head and data

communication and transmission system, or control software and fire control

computer. Also, the changes stemming from technology update and

36 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Stanowisko operatora zestawu z wynośnym komputerem kierowania ogniem i dżojstikiem sterowania

głowicą. Widoczne także dwie radiostacje RRC9311AP. Operator’s seat, with a detachable

fire control computer and a head control joystick; also seen two RRC9311AP radio stations

ochrony dna nie zmieniono. Konieczne było przekonstruowanie nośników

i przeprowadzenie ich uzupełniających prób. Zalecenia wyszły Popradowi

na dobre, masa bojowa zmalała o niemal dwie tony, udało się wyeliminować

przeciążenie przedniej osi i poprawić charakterystyki trakcyjne.

Poprawki i próby zakładowe – najpierw nośników, a potem obu zestawów

– zajęły ponad rok. Uzupełniające badania zdawczo-odbiorcze dwóch

Popradów partii wdrożeniowej zostały pozytywnie zrealizowane w okresie

wrzesień – listopad 2014 r.

Przygotowania do rozpoczęcia negocjacji z dostawcą zajęły MON kolejnych

kilka miesięcy, a zaproszenie do udziału w negocjacjach w trybie zamkniętym

na temat dostaw Popradów, Inspektorat Uzbrojenia wysłał do

PIT-RADWAR S.A. 24 sierpnia 2015 roku. Umowę zawarto 16 grudnia 2015 r.,

a jej wartość to 1 083 500 000 PLN (brutto). Przewiduje ona dostawę 77 zestawów

Poprad. W 2018 r. dostarczonych ma być 14 zestawów, w latach 2019

i 2020 po 22, zaś w 2021 r. ostatnich 19. Wraz z nimi dostarczony ma zostać

pakiet szkoleniowy w zakresie: eksploatacji, obsługi, napraw i remontów.

Umowa nie obejmuje zakupu pocisków rakietowych. W ramach kontraktu

do standardu seryjnego zostaną doprowadzone także dwa egzemplarze

wdrożeniowe, które obecnie wykorzystywane są do zadań szkoleniowych

(w Centrum Szkolenia Sił Powietrznych i 8. Koszalińskim Pułku Przeciwlotniczym,

oba w Koszalinie).

Poprady mają wejść do uzbrojenia jednostek i pododdziałów OPL Wojsk

Lądowych: trzech pułków przeciwlotniczych, a także dywizjonów przeciwlotniczych

brygad zmechanizowanych wyposażonych w KTO Rosomak

i ośrodków szkolenia.

Pierwsze zestawy seryjne zostaną skompletowane w drugiej połowie

2017 r., a losowo wybrane egzemplarze pierwszej partii poddane zostaną

pełnym badaniom wojskowym w placówkach naukowo-badawczych, akredytowanych

w przeprowadzaniu testów w zakresie obronności i bezpieczeństwa

(OiB). Niemal dwuletni okres od podpisania umowy do rozpoczęcia

ww. badań jest związany z uruchomieniem „łańcucha dostaw”

wyposażenia do Popradów w standardzie seryjnym, a także wprowadzenia

niezbędnych modyfikacji związanych z dodatkowymi wymaganiami technicznymi

sformułowanymi przez zamawiającego w trakcie negocjacji umowy.

W pierwszej kolejności dotyczą one systemu teleinformatycznego, który

musi zostać dostosowany do pracy w sieciocentrycznym środowisku

wymiany informacji niejawnych. Wymagać będzie to instalacji dodatkowych

urządzeń utajniających, a także radiostacji szerokopasmowej (typ nie

został jeszcze wybrany przez MON). Konieczne będą także modyfikacje

oprogramowania.

Zmiany zajdą także w ukompletowaniu głowicy optoelektronicznej,

w której kamera termowizyjna z importu zostanie zastąpiona urządzeniem

z PCO S.A. Głównym orężem Popradów będą na razie pociski Grom. Mechanizmy

startowe Popradów umożliwiają także wykorzystanie nowych pocisków

Piorun, podpisanie umowy na ich zakup ma nastąpić w bieżącym roku,

a uruchomienie seryjnej produkcji i dostaw jest planowane na rok 2017. Zapewne

to one będą standardowym uzbrojeniem zestawów samobieżnych,

choćby ze względu na znacząco większą efektywność bojową i lepsze charakterystyki

przestrzenne, m.in. zasięgu zwalczania celów 6500 m.

Zestaw Poprad, już z wojskową tablicą rejestracyjną, podczas prób eksploatacyjno-wojskowych

i strzelań doświadczalnych, które odbywały się na Centralnym Poligonie Sił Powietrznych w Ustce

w maju bieżącego roku. Poprad system with a military license plate during exploitation and military

tests and experimental fire tests, which were carried out on the Air Force Central Training Field

in Ustka in May 2016. Photo: Jarosław Barczewski/CSSP

experience gained in Kobra export program were taken into account.

In effect, the tests of the systems started with an almost a yearly delay,

and the first fire tests in Ustka were carried out in October and November of

2012. At the same time, in the Technical Modernization Plan for the Polish

Armed Forces 2013-2022, the procurement of 77 Poprad systems was planned

at the end of 2021. In 2013, a military commission supervising the program

expressed their many remarks on the program, mostly about a carrier.

This resulted in another change of requirements which meant the cabin was

to receive ballistic protection of Standardization Agreement (STANAG)

4569A Level 2, and transport compartment was not to be armored. The protection

level of the bottom was not specified. It was necessary to redesign

carriers and do additional tests. These recommendations however only added

to the quality of Poprad – its weight went down by almost two tons, the

front axe was no longer overloaded, and traction improved.

The corrections and factory tests – first of the carriers, and later of both

sets (systems) – took over a year. Complementary delivery and commissioning

tests of both Poprad systems of the trial series successfully ended in

September-November, 2014.

Preparation for starting negotiations with a supplier took the MoND

another several months, and the invitation for closed-door negotiations

about Poprad deliveries was sent by the Armament Inspectorate to PIT-

-RADWAR on August 24, 2015. A contract, valued at PLN 1,083, 500, 000

(gross amount), was concluded on December 16, 2015, and said about a delivery

of 77 Poprad systems: in 2018 – 14; in 2019 and 2020 – 22 each year; and

in 2021 – 19. Poprad systems will also be complemented with training packages

for exploitation, servicing, repairs and overhauls. The contract does

not cover the purchase of missiles. Within the contract, two trial units will be

updated to a series standard; they are presently used for training (in the Air

Force Training Center and the 8th Anti-Aircraft Regiment in Koszalin).

Poprads will enter the arsenal of the Land Forces: three anti-aircraft regiment,

anti-aircraft divisions of mechanized brigades with Rosomak IFVs, as

well as go to training centers.

The first serial systems will be completed in the second half of 2017, and

randomly selected vehicles of the first series will undergo full military tests

in research and scientific institutions accredited in defense and security testing.

This almost two-year period between signing the contract and the

above mentioned testing is related with the launch of the “delivery chain” of

the equipment for Poprads in serial standard, and also introducing essential

modifications resulting from additional technical requirements expressed

by the customer during negotiations.

First of all, the IT and communication system will have to be adjusted to

work in network-centric environment of classified information exchange.

This will impose the installation of additional encrypting devices, as well as

wideband radio station (MoND has not yet been decided on its type). Software

will also need to be modified.

The changes will also consider the optoelectronic head, where imported

thermal camera will be replaced by a device manufactured by PCO company.

The main armament of Poprads for the time being will be Grom missiles.

Poprad’s launch mechanisms allow for the use of new Piorun missiles, a contract

for their purchase will be signed this year, and a start of serial production

and deliveries is planned for 2017. These missiles will probably be the

standard armament for the self-propelled systems as they are significantly

more effective and have better space parameters, such as target acquisition

of 6,500 meters.

Andrzej Kiński

38 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Technologia najwyższej odporności

sprawdzona w warunkach bojowych

EAGLE Family of Vehicles

IRB

Defense Solutions for the Future

ASCOD

gdels.com


Maciej Szopa

Według pierwotnego projektu Hipopotam miał być bazą dla kołowego transportera rozpoznania inżynieryjnego, możliwe są jednak inne jego zastosowania.

According to the original project Hipopotam was going to be a base for engineer reconnaissance vehicle, there are other other options fot it’s use.

Hipopotam i Tur V

tegoroczne propozycje AMZ-KUTNO

Hipopotam and Tur V - the newest proposals from AMZ-KUTNO

Firma AMZ-KUTNO S.A. to obecnie największy prywatny producent pojazdów opancerzonych w Polsce. Praktycznie co roku na

jej ekspozycji na Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego w Kielcach prezentowane są nowości. W tym roku przedsiębiorstwo

kładzie główny nacisk na dwa, konsekwentnie promowane i rozwijane od lat, produkty: ciężki pływający kołowy

transporter opancerzony Hipopotam i pojazd opancerzony Tur V. Pierwszy z nich jest propozycją ciężkiego pojazdu kołowego

do specjalistycznych zadań, uzupełniającego lżejszego Rosomaka, drugi to kandydat na perspektywiczny pojazd dla Wojsk

Specjalnych. The AMZ-KUTNO S.A. Company is presently the biggest private manufacturer of armored vehicles in Poland. Practically

every year during the MSPO Kielce, the company presents something new. This year the company emphasize two consequently

promoted products developed during the recent years: Hipopotam heavy amphibious wheeled APC and Tur V armored

vehicle. The first is proposed as a specialized APC to supplement the lighter Rosomak APC, while the second is proposed as

a future special operations force vehicle.

CKPTO Hipopotam powstał przed kilkoma laty w ramach projektu finansowanego

ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Za jego opracowanie odpowiadało konsorcjum, którego liderem

było AMZ-KUTNO S.A., a w jego skład wchodziły także:

Wojskowy Instytut Techniki Inżynieryjnej, Wojskowy Instytut Techniki Pancernej

i Samochodowej, Wojskowa Akademia Techniczna, Politechnika

Gdańska i Przemysłowy Instytut Motoryzacji. Wszystkie zasadnicze zespoły

ośmiokołowego podwozia pojazdu, w tym: rama, zawieszenie i elementy

przeniesienia napędu, zostały zaprojektowane od podstaw na potrzeby tej

konstrukcji. Pierwsze informacje o nowym transporterze kołowym pojawiły

się w roku 2011, kiedy zaprezentowano jego wizję komputerową i makietę.

W roku kolejnym był już gotowy prototyp w wersji przeznaczonej jako pojazd

bazowy Kołowego Transportera Rozpoznania Inżynieryjnego (KTRI).

Producent niezwłocznie postanowił się nim pochwalić i Hipopotam został

pokazany na wrześniowym MSPO. Od tej pory gigant z Kutna jest stałym

bywalcem kieleckiego salonu, a przy okazji jednym z największych prezentowanych

tam obiektów.

Największym atutem Hipopotama jest jego zdolność do samodzielnego

pokonywania przeszkód wodnych przy masie około 30 ton. Biorąc pod

uwagę, że masa własna pojazdu wynosi 26 ton, daje to możliwość zabrania

czterotonowego ładunku użytecznego! To bardzo dobry rezultat, czyniący

z Hipopotama jedną z niewielu konstrukcji o podobnych cechach na świecie.

To zaś połączone jest z wysoką odpornością na ostrzał jak na transporter

kołowy - bazowy pancerz zapewnia 1 poziom ochrony balistycznej wg

STANAG 4569A, ale dodatkowe opancerzenie kompozytowe pozwala

Hipopotam Armored Personnel Carrier (APC) has been developed a few

years ago, as a project financed by Ministry of Science and Higher Education.

The development works were conducted by a consortium led by AMZ-KUT-

NO S.A., the consortium included Military Engineering Institute, Military

Technology Institute, Military Armor and Motor Transport Technology Institute,

Gdańsk Institute of Technology, and Industrial Automotive Institute. All

Największym atutem Hipopotama jest jego zdolność do samodzielnego pokonywania

przeszkód wodnych przy masie około 30 ton. The biggest advantage of the Hipopotam is its

capability to cross the water obstacles autonomously, while the APC’s weight is around 30 tons.

40 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


BATERIA PRZECIWLOTNICZA

Z ARMATAMI KAL. 35 MM

Bateria przeciwlotnicza z armatami kal. 35 mm to system

artyleryjski z amunicją programowalną przeznaczony do

zwalczania celów powietrznych, w tym bezpilotowych środków

latających (UAV), samolotów myśliwskich i helikopterów oraz

lekko – opancerzonych celów naziemnych i nawodnych i bomb

kierowanych – w odległości do 5000 m i na wysokości do 3500 m.

System przy odpowiedniej konfiguracji baterii może dysponować

nawet dziesięcioma kanałami celowania.

SYSTEM

DOWODZENIA

WYŻSZEGO

SZCZEBLA

WG-35

ZDPSR

BYSTRA

AG-35

PIT-RADWAR Spółka Akcyjna

ul. Poligonowa 30, 04-051 Warszawa

tel. centrala 22 540 22 00

office@pitradwar.com, www.pitradwar.com


Hipopotam – parametry techniczne

Hipopotam – data sheet

Masa własna

26 ton

Empty weight

26 tons

Ładowność

4 tony (maksymalnie 5 ton)

Useful load

4 tons (maximum 5 tons)

Maksymalna masa do pływania

30 ton

Maximum amphibious weight

30 tons

Dopuszczalna masa całkowita

32 tony

Fully loaded weight

32 tons

Napęd

silnik wysokoprężny Deutz TCD 2015

V08 Euro 3 o mocy 480 kW/652 KM

lub opcjonalnie MTU/Iveco

Powerplant

Deutz TCD 2015 V08 Euro 3 Diesel

engine, 480 kW/652 KM

or optionally MTU/Iveco

Napęd w wodzie

dwa pędniki strugowodne Ultra

Dynamics Ltd. UltraJet, o mocy 90

kW każdy

Water propulsion

two hydrojet propellers Ultra

Dynamics Ltd. UltraJet, 90 kW each

Układ przeniesienia napędu

automatyczna

Transmission

automatic

Prędkość maks. na lądzie

100 km/h

Maximum road speed

100 km/h

Prędkość maks. w wodzie

ok. 11 km/h

Maximum speed in water

around 11 km/h

zwiększyć go do poziomu 4. Dużą odporność na wybuchy uzyskano m.in.

dzięki systemom ochrony indywidualnej załogi (np. siedziska przeciwwybuchowe).

Pojazd jest przystosowany do montażu ZSMU.

Według pierwotnego projektu, pojazd miał być bazą dla kołowym transporterem

rozpoznania inżynieryjnego i właśnie w tej wersji powstał jego

prototyp. Miał on dysponować 5-osobową załogą (dowódca, kierowca-mechanik,

dwóch zwiadowców saperów i zwiadowca-chemik) i być wyposażony

w wiele specjalistycznych urządzeń. Konstrukcja Hipopotama umożliwia

jednak szybką adaptację wnętrza, w zależności od potrzeb użytkownika.

Konsorcjum proponuje go Siłom Zbrojnym RP w różnych wariantach, sugerując

możliwość jego wykorzystania np. jako:

– mobilnego laboratorium bądź stanowiska dowodzenia - po wyposażeniu

pojazdu w kabinę załogową (opancerzoną minimum na poziomie 1 wg

STANAG 4569A) i ramę podkontenerową można będzie transportować

znormalizowane kontenery ISO;

– modułowego wozu wsparcia technicznego – po zamontowaniu na podwoziu

specjalistycznego wyposażenia (podnośnik, lemiesz, urządzenie

holownicze, urządzenie dźwigowe, system wyciągarek);

– nośnika armatohaubicy kalibru 155 mm;

– saperskiego nośnika specjalistycznego – po zintegrowaniu urządzeń (indukcyjny

wykrywacz min, urządzenia hydroakustyczne, itp);

– ciężkiego pojazdu transportowego ze skrzynią ładunkową.

Druga propozycją jest pojazd opancerzony Tur V w układzie 4×4. Wóz ten

powstał jako odpowiedź na wymagania na Wielozadaniowy Pojazd Wojsk

Specjalnych (WPWS, wcześniej określany kryptonimem Pegaz). W ramach

postępowania przetargowego planowane jest zamówienie kilkuset pojazdów,

z czego w latach 2017-2022 pozyskanych ma być 105 dla Wojsk Specjalnych

i Żandarmerii Wojskowej, a docelowo 280 pojazdów (150 dla WS

i 130 dla ŻW). Po 2022 roku miałyby ruszyć dostawy także dla Wojsk Lądowych,

które miałyby otrzymać znaczną ich ilość. Prace nad swoją propozycją

WPWS firma AMZ-KUTNO zainicjowała w roku 2014, a już w sierpniu

następnego roku gotów był jego prototyp. Tur V jest o tyle ważną pozycją

Tur V powstał jako odpowiedź na wymagania na Wielozadaniowy Pojazd Wojsk Specjalnych.

Tur V has been developed to meet requirements for Multi-role Special Operations Force Vehicle.

the key component of the 8x8 vehicle, including the frame, suspension, power

transmission, etc., have been developed from the scratch, especially for

this APC. The first information about the new APC appeared in 2011, when

its computer graphics impression and a mock-up were presented. In the

following year a prototype was ready, in a version of a basic vehicle to build

a Engineering Reconnaissance Vehicle (known as KTRI). The manufacturer

decided to show it as soon as possible and the Hipopotam was presented

during the September’s MSPO. Since that time the KUTNO’s Company is

present at every edition of the Kielce’s military exhibition and is one of the

biggest exhibitors.

The biggest advantage of the Hipopotam is its capability to cross the water

obstacles autonomously, while the APC’s weight is around 30 tons. The

empty weight is around 27 tons, so the vehicle can carry over three tons of

load! It is a very considerable achievement, since the Hipopotam is one of

very few vehicles in the world with such capabilities. The weight means that

the APC has very good armor protection, meeting the STANAG 4569A standards

for 1 st level of ballistic protection, and the additional composite armor

enables to increase the ballistic protection to the level 4. High resistance for

explosions has been achieved, among others, due to the individual crew

protection system (for example the explosion protection seats). The APC is

prepared for the mounting of remotely controlled ZSMU.

According to the original project, the APC was to be the base for wheeled

engineering reconnaissance vehicle and that is why the prototype was built

accordingly. The vehicle was to have a crew of five (commander, driver, two

combat engineers-scouts, and a NBC-scout) and was to carry a set of specialized

equipment. However, the design of the Hipopotam APC enables quick

adaptation of the vehicle’s interior to the other roles, in accordance to the

user’s demand. The consortium proposes the vehicle to the Polish Armed

Forces, suggesting the following versions:

– mobile laboratory or command post. If the vehicle receives a crew cab

(armored at level 1/ STANAG 4569A) and a special frame it could transport

typical ISO containers;

Tur V został oparty na własnym, specjalnie opracowanym dla tej konstrukcji, podwoziu.

Tur V was developed basing on the chassis, which had been designed and

developed by the company itself.

42 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


WOJSKOWY INSTYTUT TECHNIKI INŻY NIE RYJ NEJ

im. profesora Józefa Kosackiego

MILITARY INSTITUTE of ENGINEER TECHNOLOGY

PN-EN ISO 9001:2009

AQAP 2110:2009

Wojskowy Instytut Techniki Inżynieryjnej realizuje prace

naukowo-badawcze, prognozy, ekspertyzy jakościowe, prace

wdrożeniowe, badania eksploatacyjne w zakresie:

• maskowania, rozpoznania i fortyfikacji;

• minerstwa, elektroniki i elektrotechniki;

• maszyn inżynieryjnych, mostów i przepraw;

• wydobywania, uzdatniania oraz oceny jakości wody.

Instytut posiada wysoko wykwalifikowaną kadrę naukowo-badawczą, specjalistyczną

bazę poligonową, unikatowe stanowiska badawcze oraz pomieszczenia do prac

z materiałami niebezpiecznymi.

Instytut uzyskał 101 patentów udzielonych przez Urząd Patentowy RP i 1 przez Urząd

Patentowy USA, 62 prawa ochronne na wzory użytkowe oraz posiada ponad 200

wdrożonych opracowań.

WITI jako akredytowana przez PCA oraz Ministra Obrony Narodowej jednostka

certyfikująca, wydaje certyfikaty na sprzęt techniczny wojsk inżynieryjnych oraz świadczy

inne usługi dla sektora cywilnego. Instytut uzyskał certyfikat systemu zarządzania jakością

zgodny z PN-EN ISO 9001:2009, AQAP 2110:2009 oraz koncesję MSWiA na wykonywanie

działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi,

bronią i amunicją oraz obrotu technologią o przeznaczeniu wojskowym i policyjnym.

Military Institute of Engineer Technology (WITI) conducts

research studies, implements R&D works, creates forecasts,

issues quality expert opinions, assesses operational

properties for equipment in four fundamental areas:

• camouflage, reconnaissance;

• mine-laying, mine-clearing, mine-detecting, electronics

and electrical engineering;

• fortifications, engineer machines, bridging and crossing systems;

• water winning, treatment and water quality analysis.

Our employees are highly qualified experts and scientists. We have special proving

grounds, unique test stands and select rooms for work with hazardous materials.

The Institute was granted by the Polish Patent Office 101 patents and 1 patent by

the United States Patent and Trademark Office, 64 rights of protection for utility models

and over 200 implemented projects.

WITI is a PCA (Polish Accreditation Centre) and MON (Ministry of National Defence)

– certified body and is authorized to issue certificates for engineer equipment, as well

as to provide other services for the civil sector.

We were awarded a quality management system certificate conformant with EN ISO

9001:2008 (PN-EN ISO 9001:2009) and AQAP 2110:2009 standards and a MSWiA

(Ministry of Internal Affairs and Administration) licence for conducting business

in the area of production and trading in explosive materials, weapons and ammunition

and trading in technology designated for military and police use.

WYTWARZANIE, OBRÓT

MATERIAŁAMI WYBUCHOWYMI,

BRONIĄ I WYROBAMI

AKREDYTOWANE

LABORATORIA BADAWCZE

AB 151

4/MON/2013

CERTYFIKACJA SPRZĘTU

INŻYNIERYJNEGO

AC 022

50-961 WROCŁAW, ul. Obornicka 136, POLAND

tel. (+48) 713-47-44-40, (+48) 713-47-44-50, fax: (+48) 713-47-44-04

www.witi.wroc.pl witi@witi.wroc.pl

5/MON/2014


– modular technical support vehicle

- when the vehicle is provided

with specialized equipment (a crane,

a dozer, towing equipment,

winch system, etc.);

– chassis for 155mm gun-howitzer;

– combat engineer vehicle, for

example mine detection vehicle

with electronic mine detector or

hydro-acoustic detector;

– heavy transport vehicle with trailer

for load.

The second proposal is the Tur V

4x4 armored vehicle. It has been developed

to meet requirements for

Multi-role Special Operations Force

Vehicle (earlier known under Pegaz

code name). An order for a few hundred

vehicles is expected, with 105

ordered during 2017-2022 for SOF

and Military Police service and ultimate

order for 280 vehicles (150 for

SOF and 130 for MP). After 2022 also

the Army is expected to order considerable

number of these vehicles.

The AMZ-KUTNO Company started

works on such vehicle in 2014 and

already in August 2015 the prototype

was ready. Tur V is important for

the company since it was developed

basing on the chassis, which

Tur V – parametry techniczne

Tur V – data sheet

Masa własna

9ton

Empty weight

9 tons

Ładowność

2tony

Useful load

2 tons

Dopuszczalna masa całkowita

11 tony

Maximum weight

11 tons

Napęd

silnik wysokoprężny MTU 6R / Iveco

R6 240 kW/326KM

Powerplant

diesel engine MTU 6R/Iveco R6

240 kW / 326KM

Układ przeniesienia napędu

automatyczna, 6-biegowa skrzynia

biegów Allison, skrzynia rozdzielczo-

-redukcyjna

Transmission

automatic, 6-gear gearbox

Allison, reductor

Prędkość maks. na lądzie

100 km/h

Maximum road speed

100 km/h

w portfolio AMZ-KUTNO, że został oparty na własnym, specjalnie opracowanym

dla tej konstrukcji, podwoziu. To także pierwszy samochód tej firmy

o konstrukcji ramowej, z układem napędowym 4×4 i niezależnym zawieszeniem.

To ostatnie stworzono przy współpracy renomowanej firmy Timoney,

tej samej która współpracowała przy zawieszeniu dla Hipopotama.

Kabina została zespawana z blach ze stali pancernej i może pomieścić

pięciu żołnierzy. Zapewnia poziom 2 ochrony balistycznej wg STANAG

4569A (można ja zwiększyć do poziomu 3 poprzez założenie pancerza dodatkowego)

i przeciwminowej 3a wg STANAG 4569B. Wewnątrz kabiny zamontowano

pięć siedzisk na konstrukcji drążkowej, zamocowanych do stropu

i wyposażonych w czteropunktowe pasy bezpieczeństwa. Opracowali je

samodzielnie konstruktorzy z Kutna. Zbiorniki są samouszczelniające się

i odporne na ostrzał pociskami 7,62 mm. Opony wyposażono we wkładki

typu run-flat, pozwalające na jazdę po przebiciu opony z prędkością

50 km/h na dystansie 50 km. Tur V ma w stropie właz ewakuacyjny, na którym

będzie można zamocować obrotnicę dla karabinu maszynowego, alternatywą

jest zdalnie sterowane stanowisko ogniowe z 7,62 mm km lub

12,7 mm wkm bądź 40 mm granatnikiem automatycznym. Zaplanowano

także montaż wyrzutni granatów dymnych. Pojazd ma bogaty zestaw wyposażenia

dodatkowego: wyciągarkę o uciągu 70 kN, 2,5-m hol sztywny,

układ klimatyzacji/ogrzewania, układ niezależnego ogrzewania silnika, system

filtrowentylacji, system ochrony załogi przed skażeniami, system kontroli

i regulacji ciśnienia w oponach. Czas pokaże czy polska firma zostanie

dopuszczona do przetargu i uda jej się pokonać w rywalizacji konkurentów

zagranicznych...

had been designed and developed by the company itself. It is the first vehicle

of the company with the frame-based structure, with independent suspension

for its 4x4 chassis. The suspension has been developed in cooperation

with well known Timoney company, who also helped to developed

suspension for Hipopotam APC.

Citadel-type cab is welded of steel armor and can accommodate up to

five soldiers. It provides the ballistic protection up to the level 2/ STANAG

4569A (with the additional armor it can be upgraded to level 3) and provides

level 3A mine protection according to STANAG 4569B. There are five seats

made from steel rods, attached to the cab’s ceiling and equipped with four-

-point safety belts. The seats have been designed by the engineers from

AMZ-KUTNO S.A. The fuel tanks are of self-sealing type, resistant for 7.62mm

rifle rounds hits. The tires were equipped with run-flat components, enabling

to drive the vehicle with the speed up to 50 km/h at distance of 50 km

on a flat tire. Tur V has an escape hatch in the vehicle’s roof, in which a MG

can be mounted. Alternatively the vehicle can be armed with remotely controlled

weapon unit with 7.62mm MG or 12.7mm HMG or 40mm automatic

grenade launcher. Also smoke launchers can be mounted. The vehicle is

equipped with 70 kN winch, 2.5m towing bar, AC/heater system, independent

engine heating system, NBC protection system, tire-pressure monitoring

and control system. Time will tell if the company will win the tender

with foreign competitors...

Maciej Szopa

44 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Programowalna amunicja

AirBurst 40x53mm

• większa precyzja

i siła rażenia

• zwalcza też cele

za umocnieniami


Tadeusz Wróbel

Czas artylerii

Time for Artillery

Krab na nowym podwoziu południowokoreańskiej firmy

Hanwha Techwin. W tle widoczne wieże oczekujące na

montaż w hali Huty Stalowa Wola S.A. Krab on new chassis

from a South Korean company Hanwha Techwin. In the rear

you can see turrets waiting to be mounted in the hall

belonging to Huta Stalowa Wola Ltd.

Od kilku lat realizowany jest proces modernizacji sprzętu Wojsk Rakietowych i Artylerii Wojska Polskiego. Wszystkie

programy artyleryjskie, noszące nazwy od wodnych skorupiaków, realizuje polski przemysł, a przede wszystkim Huta

Stalowa Wola S.A., należąca do Polskiej Grupy Zbrojeniowej. Since a few years Poland carries on modernization process

of Artillery and Rocket Branch of Polish Army. All the artillery related programs, named after water crustaceans, are

carried on by Polish Defense Industry, especially by Huta Stalowa Wola S.A., a member of Polish Armament Group.

Największa umowa podpisana przez Inspektorat Uzbrojenia MON na

przestrzeni pierwszych ośmiu miesięcy roku 2016 dotyczyła dostarczenia

przez konsorcjum Huty Stalowa Wola S.A. i Rosomak S.A.

elementów kompanijnych modułów ogniowych samobieżnych

moździerzy 120 mm Rak na podwoziach kołowych transporterów opancerzonych

Rosomak. Na jej mocy, w latach 2017-2019, do batalionów brygad

zmechanizowanych Wojsk Lądowych wyposażonych w Rosomaki t r a fi

osiem modułów wsparcia ogniowego, czyli w sumie 64 samobieżne moździerze

M120K i 32 artyleryjskie wozy dowodzenia AWD. Te ostatnie w trzech

odmianach, po 8 w odmianie dla dowódców i zastępców dowódcy kompanii

wsparcia i 16 w wariancie dla dowódców plutonów ogniowych. Wartość

tej transakcji wyniesie około 963,3 mln PLN. Pierwsze dwa moduły kompanijne

mają trafić do jednostek w 2017 r. W latach 2018-2019 dostarczane mają

być po trzy moduły.

Rak na Rosomaku

Zamysł wprowadzenia do uzbrojenia polskich wojsk lądowych samobieżnych

moździerzy, pojawił się wraz z przyjęciem do służby kołowych transporterów

opancerzonych Rosomak, które formalnie zamówiono w 2003 r. Uznano, że

bataliony wyposażone w te wozy potrzebują odpowiedniego wsparcia

ogniowego, którego nie są w stanie zapewnić im moździerze holowane, a z kolei

dotąd używane 122 mm haubicoarmaty samobieżne 2S1 Goździk, ze

względu na gąsienicowe podwozie, nie będą dysponować analogiczną mobilnością

- szczególnie podczas długich przemarszów po drogach. Początkowo

rozważano, podobnie jak w przypadku samych transporterów, zakup licencji

za granicą, ale ostatecznie zdecydowano się na opracowanie nowego

systemu uzbrojenia w Polsce.

Prace badawczo-rozwojowe nad autonomicznym systemem wieżowym

ze 120 mm moździerzem automatycznym, rozpoczęto w HSW w 2006 r., finansując

je początkowo z własnych środków. Ministerstwo Obrony Narodowej

formalnie włączyło się w ten projekt dopiero trzy lata później. Stąd o wyborze

kalibru broni zdecydowali konstruktorzy ze Stalowej Woli, a nie

wojskowi, chociaż był on jedynym logicznym wyborem. Jako jeden z priorytetów

wskazano maksymalną automatyzację systemu. Wieża Raka jest zatem

wyposażona w automat umożliwiający ładowanie amunicji w każdej pozycji

lufy. Dzięki temu szybkostrzelność sięga 12 strzałów na minutę, a donośność,

m.in. dzięki trzymetrowej lufie i przy zastosowaniu specjalnie opracowanej

amunicji - nawet 12 km.

46 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

The biggest contract signed in 2016 by the Armament Inspectorate of Polish

MoND from one side and by Huta Stalowa Wola S.A. and Rosomak S.A.

covers delivery of company level mortar systems of Rak 120mm self-propelled

mortars on the Rosomak APC chassis. Eight fire modules of the systems are to

be delivered to the mechanized brigades equipped with Rosomak APCs

during 2017-2019, in totall 64 M120K self-propelled mortars and 32 AWD artillery

command vehicles. The latter are to be built in three variants: 8 for support

companies’ commanders, 8 for their deputies, and 16 for platoon leaders. The

contract is worth of 963.3 milions PLN. Equipment for the first two support

companies are to be delivered to the units in 2017. During the 2018 and 2019

three support companies are to be equipped each year.

Rak on the Rosomak chassis

The idea of fielding of self-propelled mortars with Polish Army surfaced at

the moment of introduction of Rosomak wheeled APC to Polish Army’s

service. They were ordered in 2003. Soon the need for adequate combat

support of Rosomak battalions has been recognized, since the towed

mortars have not met the requirements. The 2S1 Gvozdika 122mm self-

-propelled howitzer systems have been eliminated from Rosomak brigades,

since their tracked chassis do not give them adequate road mobility

and have been replaced by Dana 152mm self-propelled gun-howitzer, to

fit the “all wheeled” brigade concept. 152mm artillery piece is not adequate

for providing quick close fire support, as it is too heavy for the task.

Self propelled 120mm mortars would be the most feasible and initially it

was planned to buy a license for such systems abroad, as it had been done

with the Rosomak APC itself. However, ultimately it was decided to develop

such systems in Poland.

The research and development works on the autonomy 120mm mortar

turret system were started at Huta Stalowa Wola S.A. (HSW) in 2006. Initially

they were financed by HSW, as private venture. Ministry of National Defense

formally entered the program three years later. Because of the above

circumstances the caliber of the weapon was selected by the HSW’ design

engineers instead of military decision-makers, but it was the only logical

choice. The maximal automation of the system became one of the top

priority. The Rak’s (as the system became known) turret is therefore equipped

with auto-loader, working at any elevation angle of the barrel. Due to

it the fire rate reaches 12 shots per minute. The long, 3m barrel and special

ammunition enabled the 12km fire range.

www.zbiam.pl


W 2009 r. Departament Polityki Zbrojeniowej MON zlecił HSW opracowanie

i przebadanie do 2013 r. kompanijnego modułu ogniowego – 120 mm moździerzy

samobieżnych. Ów moduł miał się składać z dwóch prototypów moździerzy

– po jednym na podwoziu gąsienicowym i kołowym. HSW miała również

przygotować prototypy wozów specjalistycznych: amunicyjnego,

dowodzenia, rozpoznania artyleryjskiego i warsztatowego.

Jako że w międzyczasie zmieniły się

przepisy regulujące wdrażanie do służby nowego

uzbrojenia, a tym samym i przeprowadzania jego

badań, resort obrony zgodził się na wydłużenie

terminu zakończenia pracy badawczo-rozwojowej

do końca maja 2015 r., ale i ten termin nie został

dotrzymany.

Umowa z 28 kwietnia 2016 r. dotyczyła tylko

moździerzy samobieżnych na podwoziach kołowych

i wozów dowodzenia. Aby kompanijny moduł

ogniowy był kompletny potrzebne są jeszcze:

wozy rozpoznania artyleryjskiego (WRA), wozy

amunicyjne (WA) oraz wozy remontu uzbrojenia

i elektroniki (WRUiE). Najbardziej dotkliwy jest brak

wozów rozpoznania artyleryjskiego, które miały

zostać wykorzystane - po modyfikacji - także w innych

nowych systemach artyleryjskich, takich jak

Regina/Krab czy Langusta. Dopiero po pomyślnym

zakończeniu badań tych specjalistycznych pojazdów

zostanie na ich pozyskanie podpisana dodatkowa

umowa. Aczkolwiek praca ta z pewnością

zajmie trochę czasu, ponieważ gestor sprzętu, Zarząd

Wojsk Rakietowych i Artylerii Wojsk Lądowych,

podjął decyzję o zmianie pojazdu bazowego

WRA. Dotychczasowy - pojazd opancerzony

Żubr - po kilku latach badań uznano za nieodpowiadający

wymaganiom.

Prostsza sprawa będzie z wozem amunicyjnym i warsztatowym, zakończenie

prób których planowane jest na bieżący rok.

Nie będzie to bynajmniej finał programu. Równolegle z moździerzem na

podwoziu Rosomaka testowano bowiem moździerz na podwoziu gąsienicowym,

na razie na zmodyfikowanym nośniku gąsienicowym LPG z HSW, który

stanowi także bazę wozów dowodzenia w dywizjonowych modułach ogniowych

Regina/Krab. Dlatego w dalszej perspektywie możliwe jest, że zamówione

zostaną także moduły ogniowe samobieżnych moździerzy 120 mm na

120 mm samobieżne moździerze na podwoziu kołowym i gąsienicowym. Kontrakt na pierwszą

z wersji – Raka – został podpisany w 2016 roku. 120 mm self-propelled mortars on the wheeled

and tracked chassis. The contract for the first version – Rak – was signed in 2016.

Zamysł wprowadzenia do

uzbrojenia polskich wojsk

lądowych samobieżnych

moździerzy, pojawił się wraz

z przyjęciem do służby

kołowych transporterów

opancerzonych Rosomak,

które formalnie

zamówiono w 2003 r.

The idea of fielding of selfpropelled

mortars with Polish

Army surfaced at the moment

of introduction of Rosomak

wheeled APC to Polish Army’s

service. They were

ordered in 2003.

In 2009 the MoND’s Armament Policy Department ordered HSW to develop

and test the system by 2013, in a so-called “company fire module” configuration.

The module was to include two different prototypes of self-propelled

mortars, on tracked and wheeled chassis. HSW was also to develop specialized

vehicles: ammunition vehicle, command and control vehicle, artillery reconnaissance

vehicle and maintenance vehicle.

Because meantime the regulations of the new

weapon introduction to armed forces service

changed, the deadline for the end of research &

development works has been extended till May

2015. However, even this extended deadline was

not met.

The contract signed on 28th of April 2016 covers

only self-propelled mortars and command & control

vehicles. To make the company fire module

complete, the artillery reconnaissance vehicles

(WRA), ammunition vehicles (WA) and the armament

& electronics repair vehicles (WRUiE) are needed.

The first one are mostly needed. After necessary

modification the same reconnaissance

systems are to be used with other artillery systems,

like Regina/Krab, or Langusta. After tests of this

WRA vehicle are completed, the additional contract

for their delivery will be signed. The works are

to take some time yet, since the customer - Management

of Artillery and Rocket Branch of Polish

Army decided to change the system’s platform.

The Żubr armored wheeled vehicle has been assessed

as inadequate. In the case of the ammunition

and repair vehicles, the matter is more straightforward

and the tests are to be completed by

the ned of this year.

It will not be the end of the program. The tracked version of the self-propelled

mortar has been tested simultaneously with the wheeled variant. The

platform for tracked version is the LPG vehicle developed by the HSW. The

command & control vehicles for Regina/Krab battalions are mounted on the

same chassis. In the farther perspective it is possible that also tracked self-propelled

120mm mortars will be ordered. They will be mounted on the same

chassis as the Borsuk Infantry Combat Vehicle, being developed to replace

BMP-1 in Polish Army service.

The Krab program friction

On the 6th and 7th April 2016 the weapons commission of the Armament Inspectorate

of MoND signed the last documents, which gave the green light

to the serial production and deliveries to the Polish Army the Krab 155mm

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 47


Próby ogniowe 120 mm moździerzy na podwoziach – kołowym i gąsienicowym. Fire trials of the 120 mortars on wheeled and tracked undercarriers.

podwoziu gąsienicowym, wywodzącym się z programu Borsuk, czyli przyszłego

bojowego wozu piechoty, mającego zastąpić w Wojsku Polskim BWP-1.

Meandry Kraba

W dniach 6 i 7 kwietnia 2016 r. komisja uzbrojenia Inspektoratu Uzbrojenia

podpisała ostatnie dokumenty, które otworzyły możliwość rozpoczęcia produkcji

seryjnej i dostaw do sił zbrojnych 155 mm samobieżnej armatohaubicy

Krab na nowym podwoziu, będącym polsko-koreańską modyfikacją nośnika

południowokoreańskiej armatohaubicy K9 Thunder.

Tym samym możliwe stało się rozpoczęcie dostaw

dział w ostatecznej postaci, na które polscy

artylerzyści oczekiwali niemal równie długo, jak

marynarze na korwetę Gawron.

Plany wyposażenia polskich Wojsk Lądowych

w samobieżne armatohaubice NATO-wskiego kalibru

155 mm, pojawiły się tuż po przemianach

politycznych, w 1991 roku. Początkowo zamierzano,

w celu obniżenia kosztów i skrócenia czasu

opracowania, wyprodukować je wspólnie ze Słowakami,

którzy mieli już doświadczenie w konstruowaniu

nowoczesnych systemów artyleryjskich,a

pracowali wówczas nad nowym systemem

Zuzana (właśnie o kalibrze 155 mm). Niestety,

nie udało się wówczas tego pomysłu

sfinalizować i polski rząd zdecydował, że system

opracujemy siłami polskiej zbrojeniówki, ale licencja

na system wieżowy wraz z działem miała zostać

zakupiona za granicą. Wykonawcą programu

miała zostać Huta Stalowa Wola, która produkowała

dotąd na sowieckiej licencji 122 mm samobieżne

haubicoarmaty 2S1 Goździk.

W 1997 r. zainicjowano przetarg na wybór dostawcy systemu wieżowego.

Przystąpiło do niego kilku oferentów, ale ostatecznie został on unieważniony.

Rok później ogłoszono kolejny, który wygrała brytyjska firma GEC Marconi

(obecnie część koncernu BAE Systems), która zaoferowała wieżę armatohaubicy

AS90 Braveheart, z lufą o długości 52 kalibrów, opracowaną z myślą o modernizacji

dział Royal Artillery. HSW 26 lipca 1999 r. podpisała umowę na licencyjną

produkcję systemu wieżowego. Podwozie UPG-NG, zbudowane

z wykorzystaniem elementów nośników gąsienicowych Kalina, do Kraba miał

dostarczyć gliwicki Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Urządzeń Mechanicznych.

W ramach programu Regina/Krab planowano zakup nawet 20 dywizjonów

po 18 dział. Warto pamiętać, że wprowadzenie do uzbrojenia Wojsk Lądowych

systemu artyleryjskiego kalibru 155 mm było jednym ze zobowiązań

Polski, gdy przystępowała do Sojuszu Północnoatlantyckiego. Początkowo

program realizowano zgodnie z planem. Prototypy Kraba były gotowe latem

2001 r., w tym samym roku rozpoczęto ich próby, a do 2003 r. powstać miał

pilotażowy sześciodziałowy moduł ogniowy wraz z pojazdami specjalistycznymi.

Niestety, z powodów politycznych oraz podejrzeń (później niepotwierdzonych)

o korupcję przy organizacji przetargu, Krab trafił na ponad sześć lat

“do zamrażarki”.

Do projektu powrócono w 2008 r. i w maju tegoż roku podpisano nową

umowę na dostawę modułu ogniowego Krabów. Wtedy zwiększono liczbę

zamówionych dział z sześciu do ośmiu (wiązało się to ze zwiększeniem liczby

dział w dywizjonie do 24 i do 8 w baterii). Umowa miała być zrealizowana

w 2011 r., ale znowu termin dostaw nie został dotrzymany, bowiem rok

self-propelled gun-howitzer system, mounted on the new chassis, being

the Polish-Korean modification of the South Korean K9 Thunder howitzer

chassis. Now the deliveries of the ultimate version of the Krab system can

start. Polish Artillery long awaited the Krab system, almost as long, as the

Polish Navy waited for Gawron corvette.

The plans to equip Polish Army with the NATO standard 155mm gun-howitzer

systems were developed shortly after the political changes in Poland,

in 1991. Initially, to decrease costs, risk and to shorten the development time

it was planned to run the program together with

Slovakia, who already had had experience in development

of modern artillery systems, and they

Warto pamiętać, że

wprowadzenie do uzbrojenia worked on the Zuzana 155mm artillery system.

Unfortunately, the idea has not been realized and

Wojsk Lądowych systemu the Polish government decided that Polish defense

industry would develop such system itself,

artyleryjskiego kalibru

while the license for the gun and associated turret

system was to be purchased abroad. The con-

155 mm było jednym ze

zobowiązań Polski, gdy tractor was to be HSW S.A., which had been manufacturing

2S1 Gvozdika 122mm self-propelled

przystępowała do Sojuszu

howitzer upon Soviet license.

Północnoatlantyckiego.

The tender for the turret system was launched

in 1997. A few contenders took part in it, but finally

Introduction of 155mm artillery the tender was cancelled. A year later another tender

was launched and this time GEC Marconi Com-

system to Polish Army was one

of the NATO obligations, at the pany (presently a division of BAE Systems) w from

moment of accession. Initially UK has been selected as a subcontractor. The company

offered turret from AS90 Braveheart self-pro-

the program was realized

pelled gun-howitzer with the 52 caliber long barrel.

It was developed that time to meet the

according to the schedule.

requirement of Royal Artillery of British Army. On

26 th July, 1999, HSW S.A. signed a license agreement

for turret system manufacturing in Poland. The turret was to be mounted on

the UPG-NG chassis known also as Kalina vehicle and the tracked platforms

were to be delivered by the Research & Development Center of Mechanical

Equipment located in Gliwice. It was planned to purchase even 20 battalions

of the Regina/Krab systems, according to program then run. Introduction of

155mm artillery system to Polish Army was one of the NATO obligations, at the

moment of accession. Initially the program was realized according to the

schedule.

The Krab prototypes were ready in the summer 2001 and immediately their

trials started. Till 2003 the experimental fire module with six guns was to be

ready, together with specialized vehicles. Unfortunately, due to the political

reason and, later not confirmed, corruption suspiction, the Krab program was

frozen for more then six years.

The program was re-launched in 2008 and in May that year a new contract

for delivery of equipment module for a Krab fire battery was signed. The number

of guns in the module was increased from six to eight (new battalion was

to have three fire batteries with eight guns each). The contract was to be completed

by 2011, but the delivery date has not been met again. The reason for

that was that a micro-cracks had been found in the hulls, first few chassis delivered

by the consortium consisting of ZM Bumar-Łabędy S.A. and OBRUM Sp.

z o.o. The engine cooling system also had not worked properly and the power

plant itself was anyway obsolete, its manufacturing had been terminated. Meantime

the Brits closed the production line of the AS90 artillery systems, which

resulted in the necessity of full turret’s “polonization”.

48 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


MESKO Spó³ka Akcyjna

MESKO Spó³ka Akcyjna

122 Legionów Str.

Legionów 122, 26-111 Skar¿ysko-Kamienna

26-111 Skar¿ysko-Kamienna, Poland

tel:+48 41 253 30 00 fax: +48 41 252 02 80

www.mesko.com.pl


wcześniej w pierwszych seryjnych podwoziach dostarczonych przez ZM

Bumar-Łabędy S.A. i OBRUM Sp. z o.o. wykryto mikropęknięcia w kadłubach.

Problemy sprawiał też układ chłodzenia silnika, a i on sam był już przestarzały,

a jego produkcji w Polsce zaprzestano. W międzyczasie Brytyjczycy zamknęli

linię produkcyjną AS90, co spowodowało konieczność pełnej polonizacji

wieży.

29 czerwca 2012 r. podpisano zatem aneks do umowy z 2008 r., a w listopadzie

tego roku pierwszy moduł dywizjonowy Krabów przekazano wojsku,

On 29th June, 2012, an annex to the contract signed in 2008 was added and

in November the Polish Army received the first Krab battery module, which

was taken into the service by the 11th Mazurian Artillery Regiment from Węgorzewo.

In 2013, when the shortcomings and the faults of the system have

been relatively quickly removed, the system went for military acceptance

trials. However, the micro-cracks problem turned out to be much more difficult

to address than it was expected. In such situation Polish Ministry of National

Defense lost patience and obliged the Polish Armament Group, which

który formalnie przydzielono 11. Mazurskiemu

Pułkowi Artylerii w Węgorzewie. W 2013

roku, po zagwarantowaniu przez dostawców

sprzętu, możliwie szybkiego usunięcia

wykrytych usterek, przystąpiono do wojskowych

badań eksploatacyjno-wojskowych.

Problem mikropęknięć okazał się

jednak o wiele trudniejszy do przezwyciężenia

niż sądzono. W tej sytuacji Ministerstwo

Obrony Narodowej straciło cierpliwość

i zobowiązało Polską Grupę Zbrojeniową,

w której skład weszły kluczowe firmy uczestniczące

w programie Kraba, by zakupiła licencję

na nowe podwozia za granicą. Ostatecznie

wybrano konstrukcję firmy Samsung

Techwin z Republiki Korei (od 29 czerwca

2015 r. firma działa pod nazwą Hanwha

Techwin). W końcu grudnia 2014 r. HSW podpisała

z nią umowę na dostawę 24 gotowych

podwozi (z opcją rozszerzenia do 36)

i produkcję kolejnych 96 na licencji. Wartość

tego kontraktu wynosi 300 mln USD.

Nowego Kraba, z wieżą zamontowaną na

zmodyfikowanym z udziałem specjalistów

HSW podwoziu południowokoreańskim, zaprezentowano

publicznie na Międzynarodowym

Salonie Przemysłu Obronnego

w Kielcach w 2015 r. W następnych miesiącach przeprowadzony został cykl

wymaganych przepisami badań uzupełniających armatohaubicy, które zakończyły

się wiosną bieżącego roku pomyślnie i tym samym umożliwiły uruchomienie

produkcji seryjnej Krabów w docelowej postaci.

Zgodnie ze skorygowaną umową, pierwszy kompletny dywizjon, liczący 24

samobieżne armatohaubice Krab, ma być dostarczony do połowy 2017 r. i wejdzie

w skład 11. Mazurskiego Pułku Artylerii. HSW zapewnia, że może skrócić

termin ich dostaw o kwartał, bo 14 systemów wieżowych zostało już wyprodukowanych

i czeka na integrację z podwoziami, które dostarcza sukcesywnie

155 mm armatohaubica samobieżna Krab na podwoziu gąsienicowym.

155 mm self-propelled gun-howitzer Krab on tracked chassis.

meantime included the key Krab contractors,

to purchase adequate chassis abroad.

Finally the solution of Samsung Techwin

Company (since 29th June 2015 the company

is known as Hanwha Techwin) from Republic

of Korea. At the end of December

2014 the HSW S.A. signed a contract for delivery

of 24 chassis ready for use was signed

(with an option to purchase 36 of them) and

manufacturing of next 96 upon license in

Poland. The contract is worth of 300 milion

of USD.

The new Krab system, mounted on the

South Korean chassis adequately modified

with HSW’s specialists’ contribution, was for

the first time shown publicly during the

MSPO Kielce 2015’ international defense industry

saloon. During the next few months

the necessary supplementary trials of the

system were conducted, which have been

successfully completed in the spring of 2016

and the ultimate version of the Krab system

is now ready for serial production.

According to the amended contract, the

first complete fire battalion of the system

with 24 Krab self-propelled 155mm gun-howitzers

is to be delivered by the mid 2017. It

will be again introduced to the service with 11th Masurian Artillery Regiment

in Węgorzewo. The HSW Company announced that it is possible to shorten

the delivery schedule by three months, since 14 artillery pieces have been

already manufactured and they await the integration with the chassis, gradually

delivered by Korean partner. Ultimately the Polish Army artillery

branch is to receive five battalions of Krab systems by 2025, but it is possible

to accelerate the delivery somewhat. The problem, which is to be decided is

whether the Polish chassis are to be completely withdrawn or to preserve

the eight system produced as a training battery at Toruń’s Artillery and

50 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


ODWIEDŹ NAS !

MSPO 2016

STOISKO F-1

www.wb.com.pl


Kryl – czyli kołowy, tańszy, a w przyszłości także liczniejszy odpowiednik Kraba. Kryl is a wheeled, cheaper and in the future also more numerous equivalent of Krab.

południowokoreański partner. Docelowo WRiA mają otrzymać pięć dywizjonów

Krabów. Ich dostawy mają zakończyć się w 2025 r., ale być może zostaną

przyspieszone. Kwestią do rozstrzygnięcia pozostaje, czy całkowicie zrezygnować

z gliwickich podwozi, czy też zachować 8 Krabów w pierwszej wersji jako

baterię szkolną w toruńskim Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia, gdzie

znajdują się obecnie, zaś do jednostek liniowych skierować 120 armatohaubic

na nowym podwoziu, którego licencyjna produkcja miałaby się rozpocząć

w HSW w przyszłym roku.

Na razie HSW przygotowuje się do rozpoczęcia negocjacji z Inspektoratem

Uzbrojenia umowy na dostawę sprzętu dla kolejnych czterech dywizjonów,

co pozwoli uruchomić zapisy umowy z Koreańczykami z 2014 r. Dotyczyły

one transferu do Polski technologii produkcji podwozi i uruchomienia ich licencyjnej

produkcji, a także możliwości zaadoptowania ich do innych zastosowań.

HSW stara się zmaksymalizować ilość elementów

armatohaubic, które będą wytwarzane

w Polsce. Kluczową sprawą jest uruchomienie

w Polsce produkcji 155 mm luf do dział (pełnego

cyklu ich obróbki mechanicznej), które w perspektywie

potrzebne będą nie tylko do Krabów.

Nowe skorupiaki

Huta Stalowa Wola jest zaangażowana w dwa kolejne

programy artyleryjskie. 3 lipca 2015 r. Inspektorat

Uzbrojenia skierował do niej zaproszenie

dotyczące udziału w postępowaniu na dostawę

dywizjonowego modułu ogniowego wieloprowadnicowych

wyrzutni rakietowych z pakietem

szkolnym i logistycznym, w ramach programu

Homar. Dzięki Homarowi polska artyleria ma

otrzymać od 56 do 75 wyrzutni dużego kalibru,

które wystarczą do sformowania trzech dywizjonów.

Pierwsze Homary, określanie również jako

WR-300, miałyby trafić do jednostek w 2018 r. Wystrzeliwane

z nich pociski taktyczne będą mogły

razić cele w odległości do 300 km. W Homarze od

początku założono współpracę z partnerem zagranicznym, który ma dostarczyć

rakiety i ich wyrzutnię, a także dokonać możliwie dużego transferu

technologii dostarczanych rozwiązań do polskiego przemysłu obronnego.

Negocjacje toczą się z izraelską firmą IMI, oferującą system Lynx i amerykańskim

koncernem Lockheed Martin, oferującym system MLRS/HIMARS. Być

może jeszcze w tym roku zostaną podjęte kluczowe decyzje dotyczące programu

Homar - wybór strategicznego partnera i podpisanie umowy na dostawę

z konsorcjum z Polską Grupą Zbrojeniową na czele.

Czwartym programem artyleryjskim jest Kryl, czyli 155 mm armatohaubica

samobieżna na podwoziu kołowym. HSW pracuje nad tym projektem od

sześciu lat. Podobnie jak w przypadku Raka, początkowo była to wewnętrzna

praca badawczo-rozwojowa. W 2012 r. HSW podpisała z Narodowym

Centrum Badań i Rozwoju umowę, na mocy której zobowiązała się do zbudowania

do 2015 r. prototypu działa, jego przetestowania i do przygotowania

dokumentacji do uruchomienia produkcji seryjnej. Przy tym, podobnie

jak w przypadku Kraba, potrzebny był zagraniczny dostawca działa, które

zintegrowano z opracowanym przez Jelcz nowym podwoziem w układzie

6×6. Początkowo wydawało się, że partnerem HSW w programie Kryl będzie

francuska firma Nexter, która opracowała podobny system artyleryjski CA-

ESAR. Ostatecznie jednak zdecydowano się nawiązać współpracę z izraelskim

Elbitem, z którym umowę podpisano wiosną 2013 r. Izraelska firma

Dzięki Homarowi polska

artyleria ma otrzymać od 56

do 75 wyrzutni dużego

kalibru, które wystarczą do

sformowania trzech

dywizjonów.

Within the frames of the Homar

program, Polish Army is to

receive 56 to 75 large caliber

multiple rocket launchers,

which will equip three fire

battalions.

Armament Training Center, where they are presently. In such a case the front-

-line units are to receive 120 systems on the Korean chassis, and the license

production of those chassis is to be started at HSW during the next year.

Presently the HSW S.A. prepares itself to start negotiations with the Armament

Inspectorate of the follow-on contract for delivery of equipment for the

next four artillery battalions. Such contract will enable to launch the realization

of the contract signed with Korean industry in 2014, covering the technology

transfer to Poland and the assistance of the launching the manufacturing of

the chassis in Poland. The contract enables to use the chassis also for other

purposes. The HSW S.A. Company tries to maximize the number of components

of the Krab gun-howitzer system manufactured in Poland. The key matter

is the question of launching production of 155mm barrels in Poland (with

full mechanical treatment cycle), since such barrels will be needed not also for

Krab systems.

New water crustaceans

Huta Stalowa Wola S.A. is presently engaged in

two other artillery programs. On 3rd July, 2015, the

Armament Inspectorate invited the company to

take part in the contender for delivery of new battery

module of multiple rocket artillery system, covering

also the training and logistics packages,

known officially as Homar system. Within the frames

of the Homar program, Polish Army is to receive

56 to 75 large caliber multiple rocket launchers,

which will equip three fire battalions. The

first Homars, also known as WR-300, are to be delivered

to the front-line units in 2018. The missile

launched from the system are to have 300km theoretical

range, enabling to engage so remote targets.

Since the very beginnings it was assumed

that foreign partner will take part in the program,

with as large as possible technology transfer to Polish

defense industry. The negotiations are conducted

with Israeli IMI Company, offering the Lynx

system, and with American Lockheed Martin Company, offering the MLRS/

HIMARS system. Maybe already in this year key decisions related to the Homar

system will be taken, including the selection of the foreign partner, and signing

of the contract for the system delivery with the Polish Armament Group.

The fourth artillery program is the Kryl project, covering the wheeled version

of the 155mm gun-howitzer systems. The HSW Company is working on

such systems since six years. Similarly to the Rak program it was initially a private

venture work run by HSW Company. In 2012 the HSW signed the contract

with National Research and Development Center, obliging the company to

build a prototype of the system, to conduct trials of the system and preparing

the manufacturing documentation by 2015. Certainly, the foreign partner was

necessary for delivery of the gun system, which has been integrated by Jelcz

Company with their new 6x6 chassis. Initially it was expected that French

Nexter Company would become the strategic partner of the HSW in the Kryl

program. The Nexter developed the CAESAR wheeled artillery system of the

same calibre. However, finally it was decided to undertake the cooperation

with Israeli Elbit Company, whith whom a contract was signed in the spring of

2013. The Israeli company offers similar AMOS 155mm artillery system. Kryl wil

be its Polish version on Polish-made chassis. Simultaneously the consortium

consisting of HSW, WB Electronics, Military Technology Academy and Military

52 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Langusta II na podwoziu Jelcz P882D.53 8×8. Większy nośnik pozwolił na zamontowanie także układu zmechanizowanego przeładowania wyrzutni. Langusta II mounted on Jelcz P882D.53 8×8 undercarriage.

Larger platform enabled to mount also an automatic reload system.

oferuje analogiczny system artyleryjski 155 mm ATMOS. Kryl będzie jego

odmianą na polskim podwoziu. Równocześnie konsorcjum w składzie: HSW,

WB Electronics, Wojskowa Akademia Techniczna i Wojskowe Zakłady Łączności

Nr 2 opracowuje dla modułu Kryl zautomatyzowany system dowodzenia

i kierowania ogniem.

Kryl, który będzie tańszy niż Krab, prawdopodobnie zostanie zamówiony

w większej od niego ilości, ponieważ koniecznością jest wprowadzenie nowoczesnego

uzbrojenia w brygadowych dywizjonach artylerii, które dziś eksploatują

przestarzałe Goździki. Tymczasem Kraby przewidywane są tylko dla

dwóch brygad pancernych i trzech dywizyjnych pułków artylerii. Tak więc

potrzeba jeszcze co najmniej ośmiu dywizjonów artylerii dla brygad ogólnowojskowych

i co najmniej po jednym dywizjonie dla pułków.

Langusta w służbie

Pierwszym dużym programem artyleryjskim HSW, który udało się w całości

zrealizować była Langusta, czyli modernizacja wieloprowadnicowych polowych

wyrzutni rakietowych BM-21 Grad, wyprodukowanych w ZSRS. W sierpniu

2006 r. została podpisana umowa wdrożeniowa pomiędzy Departamentem

Polityki Zbrojeniowej MON a HSW, zaś 20 marca 2007 r. pierwsza wyrzutnia

WR-40 została przekazana do CSAiU. Pierwszą umowę dotyczącą unowocześnienia

30 wyrzutni (plus sześć w opcji) podpisano 22 kwietnia 2008 r. Ich dostawa

miała nastąpić w latach 2008-2010. 31 grudnia następnego roku zamówienie

rozszerzono o 18 wyrzutni. Ogółem w latach 2007-2011 do Wojsk

Lądowych trafiło 75 Langust.

Wyrzutnię rakiet zamontowano na samochodzie Jelcz P662D.35 w układzie

napędowym 6×6 o nośności 10 000 kg. Pojazd wyposażono w sześcioosobową

opancerzoną kabinę 144WPP. WR-40 wyposażono w cyfrowy system kierowania

ogniem z własnym systemem nawigacji lądowej i podsystemem

łączności. Langusty może prowadzić standardowymi rakietami do systemu

BM-21, a także opracowanymi w Polsce, we współpracy z przemysłem francuskim,

rakietami rodziny Feniks, o zasięgu rażenia 40 i więcej km.

HSW w 2012 r. zaprezentowała wyrzutnię Langusta II. W tym przypadku

umieszczono ją na podwoziu Jelcz P882D.53 w układzie 8×8. Większy nośnik

pozwolił na zamontowanie także układu zmechanizowanego przeładowania

wyrzutni, podobnego do zastosowanego w czechosłowackiej wyrzutni RM-

70/85, a także w pełni zautomatyzowanego układu naprowadzania wyrzutni

(sterowanego z wnętrza kabiny). W 2015 r. konsorcjum firm HSW, Wojskowe

Zakłady Elektroniczne, WB Electronics i Hertz Systems zaproponowało modernizację

do tego standardu 30 wyrzutni RM-70/85, które aktualnie używane

są przez WRiA.

Modernizacja polskiej artylerii jest, na tle innych elementów bojowych

Wojsk Lądowych, bardzo zaawansowana. Realizacja poszczególnych programów

jednak jeszcze potrwa – nawet ponad 10 lat i pociągnie za sobą znaczne

koszty. Te, jak pokazał konflikt na Ukrainie, mogą być znacznie większe -

zwłaszcza w wymiarze ludzkim, jeśli Wojsko Polskie nie będzie dysponowało

nowoczesną artylerią, która nie przypadkiem nazywana jest Bogiem Wojny.

Communication Works No 2, is developing the automated command & control

system for the battalion and battery modules.

Kryl, which will be cheaper than Krab, will be probably ordered in bigger

quantity, since it was to equip the brigade’s artillery battalions, which presently

use the obsolete 2S1 Gvozdika 122mm howitzer systems. The Krabs are to be

delivered to two armored brigades’ artillery battalions and for the three divisional

artillery regiments. The remaining eight artillery battalions of the maneuver

brigades are to be equipped with the cheaper, wheeled systems, and

at least one additional battalion to every of the three divisional artillery regiments.

Langusta in service

The first large artillery program run by the HSW Company, which has been

fully and successfully completed, was the Langusta program, covering the

modernization of the Soviet made BM-21 Grad multiple rocket launcher systems.

In August 2006 a contract for launching of the program was signed between

the MoND’s Department of Armament Policy and HSW Company,

while on the 20th of March 2007 the first WR-40 launcher was delivered to the

Toruń’s Artillery and Armament Training Center. The first contract for modernization

of 30 launchers (plus option for next six) was signed on 22th April 2008.

Their delivery was to be conducted during the period of 2008-2010. On the

31 st December 2009 the contract was enhanced by the next 18 launchers.

Totally, the Polish Army received 75 Langusta launchers, delivered during the

period of 2007-2011.

The launcher was placed on the Jelcz P622D.35, 6x6 heavy cross-country

truck, with the 10,000kg load capacity. The vehicle received the six-place

144WPP armored cab, with land navigation system mounted in it and with

communication system. The Langusta can fire the standard rockets of the BM-

21 system, and also the missiles developed in Poland in cooperation with

French defense industry, of the range of 40km+.

In 2012 the HSW Company presented the Langusta II launcher. In this case it

was mounted on Jelcz P882D.53 8x8 chassis. The bigger platform enabled also

to mount an automated reloading system, similar to the reloading system

known from Czechoslovakian RM-70/85 multiple rocket launcher, and also the

fully automated system of the aiming of the launcher (controlled from the inside

of the truck’s cab). In 2015 the consortium of HSW Company, Military Electronics

Works, WB Electronics, and Hertz Systems Company proposed modernization

to this standard the 30 RM70/85 launchers, presently used by Polish

Army’s artillery.

Modernization of the Polish Army artillery is presently quite advanced, in

compare to the other modernization programs. Realization of the mentioned

programs will take at least another 10 years and will be relatively costly. However,

the conflict in Ukraine showed that the losses, especially among people,

can be much more costly and totally incomparable. Now Polish Army will have

effective artillery, which is commonly and adequately called “God of War”.

Tadeusz Wróbel

54 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Wywiad z Ergüderem Toptaşem

(wiceprezes zarządu Roketsana)

Interview with Ergüder Toptaş

(Vice Chairman of the Board)

ROKETSAN

podsumowuje swoją

szeroką ofertę dla Polski

Roketsan Summarizes its Wide Offer to Poland

Czy mógłby Pan przedstawić wizję Roketsana oraz miejsce firmy

w tureckim przemyśle zbrojeniowym?

Na początku lat dwutysięcznych Turcja przyjęła plan budowy własnego przemysłu

obronnego. Obecnie zbieramy owoce, które zostały zasiane wraz z tą

inicjatywą. Narodowe programy, takie jak nowoczesnego czołgu, korwety,

śmigłowca bojowego, a nawet narodowy program rakietowy, zostały niedawno

ukończone jeden po drugim. Roketsan jest odpowiedzialny za rozwój

rakiet i ich produkcję dla tureckiej zbrojeniówki. Od momentu swojego powstania

w 1988 roku braliśmy udział, przewodziliśmy lub sami inicjowaliśmy

duże programy nie tylko w Turcji, ale również dla państw sojuszniczych. Wystarczy

wymienić produkcję silników startowych i przelotowych w programie

Euro-STINGER, zaprojektowanie i produkcję głowicy ESSM, produkcję sekcji

kontrolnej rakiet Patriot GEM-T, czy też produkcję wyrzutni NSM. Za sprawą

swych własnych i konkurencyjnych produktów Roketsan stał się ważnym graczem

na międzynarodowym rynku.

Jakie produkty są obecnie w asortymencie firmy?

Roketsan zaistniał w programie Euro-STINGER jako firma odpowiedzialna za

produkcję silników. Później Roketsan opracował szeroką gamę rakiet artyleryjskich

i systemów uzbrojenia. W 2010 roku pierwsza samodzielnie opracowana

rakieta naprowadzana została dostarczona siłom zbrojnym Turcji i Zjednoczonych

Emiratów Arabskich, a także wprowadzona do użytku przez odbiorców

na całym świecie, takich jak: Republika Korei, Bahrajn, Brazylia, Niemcy i Kazachstan.

Rakieta wyjątkowa, a więc CIRIT, to pionier na rynku kierowanych

rakiet kal. 70 mm. Dzięki posiadanej wiedzy oraz zbudowanej infrastrukturze

Roketsan rozwinął przeciwpancerne rakiety dalekiego zasięgu UMTAS, przede

wszystkim na potrzeby tureckich sił zbrojnych. Naprowadzane rakiety UMTAS

mają zdolność niszczenia ciężkich pancerzy za sprawą nowej głowicy. Obie

dostępne wersje mają zasięg ponad 8 kilometrów i dają śmigłowcom możliwość

eliminowania celów z odpowiedniej odległości. Jeden z naszych najnowszych

produktów to SOM, lekki pocisk manewrujący dla samolotów takich

jak F-16, Eurofighter i F-35. SOM zapewnia przewagę w zakresie środków

powietrze-ziemia w odległości 250 km. Rakieta ta jest obecnie integrowana

również z samolotami MiG-29.

Could you please elaborate on Roketsan’s vision and its place within

the Turkish defense industry?

Turkey has set a road map since the early 2000’s to build its own defense

industry. Today we are harvesting the seeds we have planted with this

initiative. National programs such as modern tank, corvette, attack helicopter

and even national missile program have recently been finalized one after

another. Roketsan is the house of missile development and production for

Turkish Industry. Since our establishment in 1988; we have joined, led and

initiated major programs not only in Turkey but also for allied countries.

Some of these programs are the production of Euro-STINGER Launch and

Flight Rocket Motors, design and production of ESSM Warhead, production

of PATRIOT GEM-T Control Section, production of NSM Launchers. Roketsan

has become a key player in the international market with its indigenous and

competitive products.

What kind of products are available in your portfolio?

Roketsan started with Euro-STINGER Program, as a company responsible for

the production of Stinger launch and flight engines. Following the Stinger program,

Roketsan developed extended range artillery rockets and weapon systems.

In 2010 the first indigenously-designed guided missile was delivered to

the Turkish Armed Forces and United Arab Emirates and also introduced to

customers worldwide such as Korea, Bahrain, Brazil, Germany, Kazakhstan by

Roketsan. This unique missile, CIRIT, has been a pioneer in 70 mm Guided Missile

market with its unique features. With the know-how and infrastructure

gained, Roketsan has developed long range antitank missile UMTAS primarily

for the Turkish Armed Forces. Laser or Imaging Infrared Guided UMTAS has the

capability to eliminate heavy armor with its newly designed warhead. Both

versions work simultaneously and provide +8km range, enabling the helicopters

to eliminate targets from a stand-off distance. One of the latest products

is SOM, a lightweight cruise missile designed for modern fighter aircraft such

as F-16, Eurofighter and F-35. SOM provides air-to-ground superiority with 250

km range. This cruise missile is also being integrated on Mig-29 aircraft as well.

56 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Jak podchodzicie do państw takich jak Polska, które oczekują

offsetu? Czy oferujecie transfer technologii?

Nasza strategia zakłada partnerstwo z lokalnym przemysłem zamiast bezpośredniej

sprzedaży naszych produktów. Roketsan ma międzynarodową siatkę

współpracowników i możliwość zaoferowania industrializacji. Budujemy silną

współpracę z naszymi partnerami, aby dostarczać na czas produkty odpowiedniej

jakości. Badamy zdolności, tworzymy infrastrukturę i zapewniamy

szkolenia. W tym aspekcie nasze zespoły inżynieryjne przeprowadziły warsztaty

dla WZL-1, a także szczegółowe rozmowy z

MESKO i HSW. Chcemy poszerzyć zakres rozmów z

pozostałymi firmami, takimi jak WZL-2, WZU, PZL-

-Świdnik i WB Electronics. Mamy już istniejącą

współpracę z Jakuszem i Nitrochemem. Zakładamy,

że polski przemysł zbrojeniowy będzie naszym

bliskim partnerem w zapewnianiu polskim siłom

zbrojnym nowoczesnych produktów.

Czy wasze technologie są własne, czy też

licencjonowane?

Roketsan ma pełną kontrolę nad projektami swoich

produktów. Intelektualne prawa własności należą

w niektórych przypadkach do Ministerstwa

Obrony Turcji z racji charakteru konkretnych programów.

W rezultacie Roketsan potrzebuje jedynie

zgody tureckiego Ministerstwa Obrony, aby sprzedawać

i współpracować w zakresie głównych produktów,

takich jak CIRIT, UMTAS czy TEBER (bomby

precyzyjne). Roketsan jest związany regulacjami

NATO oraz Unii Europejskiej, co oznacza, że jakiekolwiek

państwo będące na czarnej liście tych organizacji

jest objęte sankcjami również z naszej

strony.

Jakie produkty lub usługi promujecie

w Polsce?

Roketsan jest gotowy zaprezentować polskiemu

przemysłowi zbrojeniowemu zdolność produkcji nowej generacji rakiet w

standardzie NATO oraz możliwość nabycia doświadczenia, by zaprojektować

własne. Co więcej, Roketsan uważa, że takie produkty jak CIRIT, UMTAS i TEBER

byłyby bardzo cennym nabytkiem dla polskich sił zbrojnych. Ważne jest, że

mogą zostać one zintegrowane również z posowieckim sprzętem, który znajduje

się na polskim wyposażeniu, takim jak Mi-24 i MiG-29. Co do tego drugiego,

TEBER i SOM mogłyby być uzbrojeniem polskich samolotów MiG-29. Zaproponowaliśmy

również integrację tej broni na śmigłowcach W-3 Sokół oraz

Mi, a także ich koprodukuję z lokalnymi zakładami. Dotyczy to szczególnie rakiet

CIRIT, które są pociskiem dla wielu platform – może być on używany nie

tylko przez śmigłowce, ale także samoloty oraz platformy lądowe i morskie.

Nasza strategia zakłada

partnerstwo z lokalnym

przemysłem zamiast

bezpośredniej sprzedaży

naszych produktów.

Roketsan ma

międzynarodową siatkę

współpracowników

i możliwość zaoferowania

industrializacji.

Our approach is to partner with

the local industry rather than

selling the products directly.

Roketsan has worldwide

cooperation with local

industries and is capable of

providing industrialization

as well.

How do you deal with the countries that require offset, such as Poland?

Do you offer transfer of technology?

Our approach is to partner with the local industry rather than selling the products

directly. Roketsan has worldwide cooperation with local industries and is

capable of providing industrialization as well. We build strong cooperation

with our partners to supply quality products on time. To this end, we investigate

capabilities, establish infrastructure and provide training for future

knowledge. In this context, our technical teams have carried out workshops

with WZL-1 and detailed discussions with MESKO

and HSW. We look forward to widening our discussions

with remaining companies such as WZL-

2, WZU, PZL-Swidnik, WB Electronics. In addition,

we have ongoing cooperation with Jakusz and

Nitrochem. We anticipate that Polish Defence Industry

will be our close partner in providing Polish

Armed Forces with cutting edge products.

Are your technologies indigenous

or licensed?

Roketsan has the full authority of the design of its

products. The Intellectual Property Rights belong

to the Turkish MoD on some basis due to the nature

of the product in terms of the program. Consequently,

Roketsan only requires the approval of

the Turkish MoD for sales and cooperation on its

major products such as CIRIT, UMTAS, TEBER (Precision

Guided Bombs). Roketsan is bound by

NATO and EU regulations; therefore any countries

banned by these two organizations are restricted

by Roketsan as well.

What are the key products or services you

promote for the Polish requirements?

Roketsan is ready to present the Polish defense

industry the capability to produce new generation

NATO standard missiles and gain experience

in developing its own. Furthermore, Roketsan believes that products such as

CIRIT, UMTAS and TEBER would be a valuable asset to Polish Armed Forces.

The important fact here is that they can be integrated also on the post-Soviet

platforms which are currently in Polish use, such as Mi-24s and Mi-29s. Regarding

the latter, TEBER and SOM missiles could be used on Polish Mi-29s. We

have also proposed these weapons to be integrated on W3-Sokol and Mi helicopters

as well as co-production with the local industry. It applies mainly to

CIRIT which is a multi-platform missile that can be used on not only rotary

platforms but also fixed wing aircraft, land and naval platforms.

Thank you for the conversation.

Dziękuję za rozmowę.

Robert Czulda

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 57


Hubert Królikowski

Rozwój

polskich Wojsk Specjalnych

The development of Polish

Special Operations Forces

Polskie Wojska Specjalne rozwinęły się znacząco, bazując na doświadczeniach udziału we współczesnych konfliktach

zbrojnych. Dzięki temu możliwe jest analizowanie aktualnych trendów w prowadzeniu działań zbrojnych i przygotowanie

scenariuszy odpowiedzi na przyszłe zagrożenia, które mogą spowodować ewolucję misji Wojsk Specjalnych.

Żołnierze tego rodzaju wojsk są zaangażowani w każdy aspekt współczesnego konfliktu zbrojnego, w obronę narodową,

dyplomację i rozwój sił zbrojnych.

Special Operations Forces develop significantly through their experiences in conflict. They can further prepare for such

conflicts via the study of future threats and warfare trends that will modify the missions of SOF soldiers in the future. SOF

soldiers will, in general, touch every aspect of the modern day conflict including defence, diplomacy and even development

elements.

Żołnierze Wojsk Specjalnych są w stanie przeprowadzać działania w bardzo

szerokim spektrum - mające bezpośrednio na celu niszczenie infrastruktury

krytycznej przeciwnika albo neutralizację lub branie do niewoli ważnych osób

spośród jego personelu. Wojska te są także zdolne do prowadzenia rozpoznania

najważniejszych obiektów. Mają też zdolności do działań niebezpośrednich,

jakimi są np. szkolenia własnych albo sojuszniczych sił. We współpracy

z innymi organizacjami rządowymi, takimi jak policja i służb wywiadowcze, są

w stanie przeprowadzać szkolenia tak pojedynczych osób, jak i całych zespołów,

albo ustanowić na nowo cywilną infrastrukturę i instytucje. Co więcej, do

zadań Wojsk Specjalnych wlicza się także: prowadzenie działań niekonwencjonalnych,

walkę z terroryzmem, zapobieganie rozprzestrzeniania broni masowego

rażenia, operacje psychologiczne, rozpoznanie strategiczne, ocenę

efektów uderzeń i wiele innych.

Dzisiaj wszystkie kraje będące członkami Sojuszu Północnoatlantyckiego

dysponują różnej wielkości jednostkami Wojsk Specjalnych o specyficznych

funkcjach i doświadczeniach. Większość państw NATO ma różne struktury dowodzenia

wojskami specjalnymi, które można opisać jako elementy dowództwa

narodowych sił zbrojnych dedykowane działaniom wojsk specjalnych,

czy komponenty dowodzenia operacjami specjalnymi lub siłami operacji specjalnych.

Biorąc pod uwagę wszystkie zdolności Wojsk Specjalnych i fakt, że

Many underline that SOF soldiers are able to conduct direct missions to

destroy key infrastructure or neutralize or capture key personnel. They are

also able to spot key object, and at the same time they have indirect

capabilities which can be realized through training of friendly forces. .In

cooperation with other government organizations such as police and

intelligence services, they are able to conduct personal and team training or

reconstitute and improve civilian institutions and infrastructure. Moreover,

Special Forces tasks also include: unconventional warfare, counterterrorism,

counter proliferation of weapons of mass destruction, psychological

operations, information operations, battle damage assessments and many

others.

Today, all NATO member countries possess different size SOF units with

specific functions and expertise. Currently majority of NATO countries

possess different special operations forces command structures that can be

described as national military staff elements for special operations, special

operations components command or special operations services. Taking

into consideration all Special Forces capabilities and the fact that NATO

nations used their special operations forces as national assets mainly under

national command, it became almost natural to initiate and create a joint

headquarters for NATO Special Forces. The main purpose of these activities

58 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


państwa NATO używają ich jako czynnika narodowego i głównie pod dowództwem

narodowym, niemal naturalnym wydawało się stworzenie także

wspólnego dowództwa dla Wojsk Specjalnych NATO. Głównym celem tego

działania było zintegrowanie narodowych wysiłków i możliwości sił operacji

specjalnych tak, aby doprowadzić do ich właściwego zaangażowania, osiągnięcia

efektu synergii i stworzenia możliwości skutecznego użycia ich jako sił

koalicyjnych.

Polska była także uczestnikiem tego procesu. Określając i prezentując swoje

narodowe ambicje i deklarując rozwój narodowych możliwości Wojsk Specjalnych

od dawna dążyła do bycia jednym z państw ramowych NATO w obszarze

operacji specjalnych. Polska chce także uczestniczyć w rozwoju

Dowództwa Operacji Specjalnych NATO, aby stać się jednym z wiodących

państw w regionie i centrum kompetencji dla operacji specjalnych.

Ostatni egzamin - „Noble Sword-14”

Ukoronowaniem tych działań było sojusznicze ćwiczenie „Noble

Sword-14”, które odbyło się we wrześniu 2014 roku. Był to istotny element

certyfikacji Komponentu Operacji Specjalnych NATO (Special

Operations Component – SOC) przed przejęciem zadania

utrzymywania stałej gotowości bojowej w ramach

Sił Odpowiedzi NATO w 2015 roku. W ćwiczeniu wzięło

udział łącznie 1700 żołnierzy z 15 krajów. Przez ponad

trzy tygodnie żołnierze szkolili się na poligonach

wojskowych w Polsce, na Litwie i na Bałtyku.

Sztab komponentu dowodzenia

operacjami specjalnymi

(Special Operations Component

Command - SOCC),

który był głównym rozgrywającym

podczas ćwiczeń, bazował na

żołnierzach polskiego Centrum

Operacji Specjalnych - Dowództwie

Komponentu Wojsk Specjalnych z Krakowa

z gen. bryg. Jerzym Gutem na czele. Pięć

grup zadaniowych operacji specjalnych (Special Operation Task Groups

– SOTG): trzy lądowe (polska, holenderska i litewska), jedna morska

i jedna powietrzna (obydwie polskie), zrealizowały wszystkie praktyczne

zadania przydzielone przez SOCC.

Głównym tematem ćwiczenia było planowanie i przeprowadzanie

operacji specjalnych przez SOCC i grupy zadaniowe, w ramach wypełniania

sojuszniczego Artykułu 5. o Kolektywnej Obronie. Istotna była także

weryfikacja wielonarodowej struktury SOCC, procedur i łączenia wybranych

elementów systemów bojowych. W „Noble Sword-14” brało udział

15 państw: Chorwacja, Estonia, Francja, Holandia, Litwa, Niemcy, Norwega,

Polska, Słowacja, Słowenia, Stany Zjednoczone, Turcja, Węgry, Wielka

Brytania i Włochy. Ćwiczenie zostało wsparte przez wojska konwencjonalne

i inne służby: Straż Graniczną, Policję i Służbę Celną. Działania grup zadaniowych

były także wsparte przez śmigłowce, samoloty bojowe, lotnictwo

transportowe i okręty Marynarki Wojennej RP.

was to integrate national SOF efforts and resources to address their proper

employment in order to achieve synergic and strategic effect of use these

assets as national and now as coalition forces.

Poland was also an participant of this process, through establishing and

presenting national ambitions and declarations about the development of

national SOF capabilities, wants to become the NATO Special Operations

Framework Nation and contribute to the progress of NATO Special

Operations Headquarters in order to become one of the leading countries

in the area of special operations.

Final exam - “Noble Sword-14”

The crowning of Polish efforts was an allied Field Training Exercise (FTX)

“Noble Sword-14” in September of theyear 2014. It was a certification

for NATO Special Operations Component (SOC) before taking

over combat readiness duties within the NATO Response Forces

in 2015 (NRF 2015). Altogether, about 1700 soldiers

from 15 countries took part in the exercise. For more

than three weeks soldiers practiced

on military training areas in Poland,

Lithuania and the Baltic

Sea areas.

Special Operations Component

Command (SOCC) staff, which

was the main exercise player, based

on soldiers from Polish Special Operations

Centre – the Special Forces

Component Command (SOC-SFCC)

in Cracow commanded by Brigadier

General Jerzy Gut. Five Special Operation

Task Groups (SOTG’s): three land

SOTG’s (Polish, Dutch and Lithuanian)

Przy budowie polskich Wojsk Specjalnych wsparcia udzielały i nadal

udzielają Stany Zjednoczone, co widać m.in. po sprzęcie, który jest

wykorzystywany przez polskich żołnierzy.

During the contsruction of Polish Special Forces, it was, and it is still, supported

by United States, which can be seen e.g. while looking at the equipment

used by Polish soldiers.

Żołnierze JW GROM – polskiej jednostki przeznaczonej do prowadzenia działań kontrterrorystycznych

i ratowania zakładników.

Soldiers of GROM SOF unit dedicated to conduct counterterrorist missions and saving the

hostages.

one maritime and one air (both Polish) took responsibility for conducting

practical tasks assigned by SOCC.

Planning and conducting special operations by Special Operations Component

Command and Special Operation Task Groups as a part of allied Article

5 Collective Defense were the core subjects of the exercise. The plan

was also to verify the multinational structure and procedures and combining

the chosen elements of combat systems. Countries participated in

“Noble Sword-14” included: Croatia, Estonia, France, the Netherlands, Lithuania,

Germany, Norway, Poland, Slovakia, Slovenia, the USA, Turkey, Hungary,

Great Britain and Italy. The exercise was supported by conventional forces

and several institutions: the Border Guard, the Police and the Customs Service.

SOTG’s activity was also supported by helicopters, fighter jets, transport

aircrafts and the Polish Navy.

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 59


Gotowość Komponentu Operacji

Specjalnych NATO musiała zostać potwierdzona

certyfikatem, przed przejęciem

obowiązków w 2015 r. Certyfikacji

dokonywał wielonarodowy

zespół certyfikujący, złożony ze specjalistów

z Dowództwa Sojuszniczych

Sił Połączonych (Neapol, Włochy)

i Dowództwa Operacyjnego Sił

Zbrojnych RP. Szefem ćwiczenia był

w czasie „Noble Sword-14” gen. dyw.

Piotr Patalong, Inspektor Wojsk Specjalnych

przy Dowództwie Generalnym

Sił Zbrojnych RP.

Sukces odniesiony we wrześniu

2014 roku spowodował, że w 2015

roku Polska mogła wystawić po raz

pierwszy jednostki specjalne jako

państwo ramowe w obszarze Komponentu

Operacji Specjalnych NATO.

Oznaczało to, że polscy żołnierze

Wojsk Specjalnych stanowili jego

główną część, a jednostki Wojsk Specjalnych

rozpoczęły turę gotowości

bojowej od 1 stycznia 2015 r. Trwała

ona do końca grudnia 2015. Dla Polski

jako siódmego kraju, który uzyskał

status państwa ramowego w zakresie

przeprowadzania sojuszniczych

operacji specjalnych, obok

Stanów Zjednoczonych, Wielkiej

Brytanii czy Francji, oznaczało to bycie

liderem w tej dziedzinie w Europie

Środkowo-Wschodniej.

Polska metoda rozwijania zdolności

Wojsk Specjalnych jest stawiana

jako przykład tego, jak państwo

może wytworzyć nowe strategiczne

zdolności. Niektóre państwa prosiły

stronę polską o podzielenie się

doświadczeniami w budowaniu nowoczesnych

struktur sił operacji specjalnych.

Niektóre polskie rozwiązania

i pomysły zostały nawet

zastosowane przez siły operacji specjalnych

Stanów Zjednoczonych

i Wielkiej Brytanii (obydwa te kraje

można uznać za wiodące w zakresie

operacji specjalnych). Wszystkie

wspomniane powyżej fakty potwierdzają,

że poprzez rozwój narodowych

struktur Wojsk Specjalnych,

Polska wiele wniosła do budowy

Centrum Koordynacji Operacji Specjalnych

NATO i dalszego rozwoju

Centrali Operacji Specjalnych sojuszu.

Biorąc pod uwagę fakt, że potencjalni

przeciwnicy nie odczuwają

potrzeby stosowania się do jakichkolwiek

zasad, wliczając w to normy

prawne i bardzo szybko dzielą się

swoimi doświadczeniami z innymi

organizacjami terrorystycznymi i kryminalnymi

– wszystkie kroki zwiększające

bezpieczeństwo państw

członkowskich NATO są niezbędne.

Co za tym idzie kreacja i dalszy rozwój

sił operacji specjalnych NATO,

podobnie jak zdolności narodowych

w tym obszarze i jest bardzo ważne

i powinno być kontynuowane.

Sprzęt Wojsk Specjalnych jest stale modernizowany, co widać na przykładzie wyposażenia

pododdziałów wyspecjalizowanych w taktyce niebieskiej.

Equipment of Polish Special Forces is constantly beeing modernized. It can be seen while

looking on the equipment of the units specialized in blue tactics.

Żołnierze polskich Wojsk Specjalnych brali udział w misjach m.in. w byłej Jugosławii, Iraku

i Afganistanie, ponieśli też straty. W późnych godzinach nocnych 23 stycznia 2013 r.

trakcie akcji zatrzymania grupy terrorystów z Abdulem Rahmanem na czele, zginął oficer

z JW GROM, Krzysztof Woźniak.

Soldiers of the Polish Special Forces took part in various missions – among others – in

ex-Yugoslavia, Iraq and Afghanistan, they also had some losses. In the late night hours of

the 23th January 2013, during the mission of taking into custody a group of terrorist with

Abdul Rahman, the GROM oficer, Krzysztof Woźniak was killed.

NATO Special Operations Component

combat readiness before taking

over duties within the NRF 2015 had

to be certificated by Multinational

Certification Team consisting of specialists

from Allied Joint Force Command

(Naples, Italy) and the Operational

Command of Polish Armed

Forces. Major General Piotr Patalong,

the Inspector of Special Forces to

General Command of the Polish

Armed Forces hold the post of “Noble

Sword-14” Exercise Director.

After success achieved in September

2014, Poland could deploy

it’s SOF units as a framework nation

in the area of NATO Special Operations

Component. It means that the

Polish Special Forces soldiers created

the main part of NATO Special

Operations Component. Polish Special

Forces units started their combat

readiness duties from 1st January

till 31 st December, 2015. For

Poland, as the seventh state in the

world, besides countries such as U.S.,

United Kingdom or France gained

status of a framework nation in the

field of conducting allied special

operations and became an unquestionable

leader in Central-Eastern

Europe.

The Polish way of development of

SOF capabilities has been shown as

an example of how a nation can

built new strategic capabilities,

some nations asked Poland for share

our experiences in constructing modern

structures of special forces.

Some Polish solutions and ideas are

even now implemented by the US

and the UK special operations forces

(both nations can be described as

leading nations in the area of special

operations). All above mentioned

facts indicate that through development

of national structures of Polish

Special Forces, Poland contributes

to the construction of NATO Special

Operations Coordination Center and

further development of NATO Special

Operations Headquarters. Moreover,

we must take into consideration

the fact that our enemies do

not need to follow any rules including

rules of law and share their

experiences very rapidly with other

terrorists or criminal organizations.

That is why all steps dedicated to increase

security of individual states or

countries which are members’ alliance

as NATO are necessary. Therefore,

the creation and future development

of NATO SOF, as well as

national capabilities of NATO nations

are very important and should be

continued.

Hubert Królikowski

60 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Zapraszamy na targi MSPO

HALA C

Przedsiêbiorstwo

Sprzêtu Ochronnego

MASKPOL S.A.

Konieczki

42-140 Panki

www.maskpol.com.pl

tel. (+48) 34 310 93 00

fax. (+48) 34 317 98 31

maskpol@maskpol.com.pl


dr inż. Przemysław Kowalczuk

PRZEKRÓJ PLANÓW WZE S.A.

DZIŚ I JUTRO NA TLE ZMIENIAJĄCYCH SIĘ UWARUNKOWAŃ

The Strategic Plans of MEW JSC. Tomorrow and Today

in the Rapidly Changing Environment

Konsolidacja polskiego przemysłu obronnego zaowocowała koncentracją

w Grupie PGZ przedsiębiorstw o bardzo zróżnicowanych profilach

oraz skali działalności. Dla niektórych z nich jest to doskonała

okazja do osiągnięcia pozycji lidera w danym obszarze technologicznym,

produktowym czy usługowym. Do spółek tych należą Wojskowe Zakłady

Elektroniczne S.A., których nowy Zarząd wyjawił nam śmiałe plany

rozwojowe na najbliższe lata. Plany, ale też podejmowane konkretne działania

opierają się na trzech filarach:

– Ścisłej korelacji z potrzebami Sił Zbrojnych w tym nadchodzącymi programami

PMT (m.in.: Wisła, Narew czy Homar) jako wiarygodny partner

innych spółek PGZ.

– Szerokiego rozwinięcia dotychczasowej współpracy z obecnymi partnerami,

jak i nowymi partnerami zagranicznymi: Honeywell, Kongsberg,

Harris, Raytheon, Lockheed Martin...

– Przekształcenie dotychczas świadczonych usług z grupy remontowo-

-naprawczej w nowocześnie zarządzany hub serwisowy oferujący

wsparcie w pełnym cyklu życia systemów będących na wyposażeniu Sił

Zbrojnych RP.

Systemy WZE S.A.

Realizacja tych planów, jak zapewnia Zarząd WZE S.A. posiada solidne podstawy

w postaci bogatego doświadczenia pracowników, głębokich kontaktach

biznesowych z kluczowymi partnerami zagranicznymi oraz dobrą, bo popartą

sukcesami komercyjnymi współpracą z ośrodkami naukowymi (co samo

w sobie jest rzadkością w krajowej rzeczywistości). Doświadczenia Spółki wynikają

z programów modernizacji, gdzie „wizytówką” cały czas jest zestaw

Newa SC jak i opracowania osobnych produktów, główne z dziedziny pasywnego

rozpoznania oraz Walki Radioelektronicznej. Przyjrzyjmy się: Przebiśnieg

– wykrywanie, identyfikacja oraz zakłócanie źródeł radiowych przeciwnika;

Mobilna Stacja Rozpoznania „MSR-W” - automatyczne rozpoznawanie sygnałów

z radarów i urządzeń montowanych na statkach powietrznych ESM/

ELINT. Rozwinięcie powyższej technologii nastąpiło w MZRiASR, czyli ultra

Mobilnym Zestawie Rejestracji i Analizy Sygnałów Radiolokacyjnych oraz

Mobilnej Stacji Rozpoznania Radioelektronicznego ESM/ELINT z sukcesem

dostarczonej do wojsk specjalnych. Tak kompleksowe oraz niewątpliwie

skomplikowane technologicznie systemy, opracowane i wyprodukowane

w kooperacji krajowej jak i zagranicznej, są dobrą bazą oraz mocnymi referencjami

WZE w przyszłych przedsięwzięciach.

Przyszłość

Budując swoją przyszłość firma najwyraźniej nie czeka na „mannę z nieba”

tylko przystępuje aktywnie do tych inicjatyw, których wyniki są zgodne z wytyczonymi

wcześniej kierunkami oraz posiadają wystarczający potencjał

biznesowy. W czerwcu br. Spółka uzyskała certyfikat jak i związaną z nim licencję

wyłączną pozwalającą na ustanowienia w jej strukturach certyfikowanego

przez Kongsberg Centrum Serwisowego Systemów Morskiej Jednostki

Rakietowej z pociskami NSM. Wojskowe Zakłady Elektroniczne S.A.

już teraz inwestują w nową infrastrukturę oraz rozszerzają swoją

Consolidation of the Polish defense industry resulted in grouping in the Polska

Grupa Zbrojeniowa (PGZ) consortium companies of much varying profiles

and size. For some of those companies it is an opportunity to achieve leading

position in the particular technological, manufacturing or servicing field.

Among such companies is Military Electronic Works JSC, and the management

unveiled to us daring development plans for years to come.

Plans and the company’s activity are based on three pillars:

– close correlation with the needs of Polish Armed Forces, including large

armament programs (Wisła, Narew, and Homar, among others), being a credible

partner of the other companies forming Pegaz consortium;

– aggressive development of cooperation with present domestic and foreign

partners, and also undertaking cooperation with new foreign partners,

like Honeywell, Kongsberg, Harris, Raytheon, Lockheed Martin;

– evolution of activities from service-repair activities towards modern, well

managed service hub, offering full life-cycle support of the electronics

systems used by Polish Armed Forces.

Systems of MEW JSC

Implementation of the plans, as it is confirmed by MEW JSC management, has

solid base in experienced personnel, well developed business contacts with

key foreign partners, and in good cooperation with scientific-research entities,

which has been proven during the works on some successful programs. Such

cooperation with scientific community is rarely observed in our reality. Experience

of the MEW JSC company in modernizations have been recently gained

mainly during the Newa SC program, which remains a flag achievement

of the company. MEW JSC also developed some successful electronic support

and electronic countermeasures systems. Among them is Przebiśnieg, a system

able to detect, identify and jamm the radio signals emitted by enemy

systems; MSR-W Mobile Reconnaissance Station, which automatically gathers

intelligence data about radars and other electronic devices on board of enemy

aircraft. The technology of the above system has been farther developed

in the MZR and ASR systems, which are: Mobile ESM/ELINT System delivered

to the Special Operations Force and ultra Mobile Set for Recording and Radar

Signal Data Processing.

Such complex and undoubtedly technologically advanced systems, developed

in cooperation with domestic and foreign electronics companies, give

the MEW JSC a good recommendation for future works.

Future

Company remains very active in shaping its own future, trying to undertake all

the possible projects within the military electronics field, if such projects have

adequate business potential. In June this year company was certified by Kongsberg

company to establish service & maintenance center for the servicing of

Naval Shore-Based Missile Unit and NSM missiles. MEW JSC already now invests

in the new infrastructure and carries on process of enhancing the Konsberg’s

license for servicing also energetic materials of the mentioned system,

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 63


licencję o możliwość serwisowania materiałów energetycznych w tym głowic

bojowych. Takie kompleksowe podejście pozwala na budowę zgodnego

ze standardami zachodnimi hub-a serwisowego i przełożenie nowych

struktur na potrzeby serwisowe Armii w pozostałych obszarach.

Duże programy offsetowe…

Pozyskiwanie nowych kompetencji w znacznej części jest możliwe poprzez

programy offsetowe. Wojskowe Zakłady Elektroniczne S.A. posiadają jedne

z największych (o ile nie największe) w kraju doświadczenie w absorpcji

transferu technologii poprzez offset oraz licencje. Przykładem może być tu

offset ze strony amerykańskiej firmy Honeywell, który pozwolił na oferowanie

spolonizowanych systemów nawigacji inercjalnej TALIN niezbędnej dla

dalszych produktów takich jak KTO Rosomak, Poprad czy Krab. Obecnie

Spółka jest w trakcie przygotowań do przyjęcia transferu technologii części

offsetu dla systemu Wisła oraz licencji dla Narwi. Transfer ten jest niezbędny

do szybkiego uruchomienia zdolności produkcyjnych z zakresu komponentów

licencyjnych – głównie podsystemów elektroniki rakiety oraz radaru

konstrukcji partnera zagranicznego. Powiązaną z systemami OPL, a z pewnością

coraz bardziej palącą kwestią jest kompleksowa produkcja modułów

nadawczo-odbiorczych w technologii GaN. Praktycznie każdy nowy radar

dla SZ RP będzie oparty o moduły N/O i co za tym idzie ich źródło musi być

zabezpieczone w zasobach krajowych. Niezależnie od potencjalnego offsetu/licencji

Zarząd WZE rozpoczął działania zmierzające do budowy w ramach

spółki (lub kilku spółek PGZ) wydziału montażu takich modułów. Przy

założeniu importu układów MMIC od partnerów zagranicznych taka inwestycja

powinna przynieść pierwsze rezultaty w postaci gotowej serii modułów

już po ok. 1.5 roku.

…i małe programy offsetowe

Najwyraźniej firma nie zapomina także o mniejszych inicjatywach, których

rezultaty może nie będą aż tak spektakularne, ale jednak szybsze i równie potrzebne

SZ. Przykładem jest tu program kompleksowej i głębokiej modernizacji

radarów precyzyjnego lądowania GCA2000 amerykańskiej firmy Exelis

(dzisiaj Harris). Rezultatem programu będą nie tylko radary o nowych możliwościach

zmodernizowane w całości przez polską spółkę grupy PGZ, ale również

pogłębiona współpraca z silnym partnerem ze Stanów Zjednoczonych.

Praktyka innych firm wskazuje, że właśnie takie działania pozwalają na przyszłościowe

otwarcie rynków zachodnich i uruchomienie oczekiwanego eksportu.

A co z R&D ?

Ostatnim i jednocześnie szalenie istotnym obszarem działalności każdej firmy

zbrojeniowej jest iteracyjny proces opracowywania nowych produktów.

Zarząd Spółki, posiadając doświadczone zespoły skupione w działach B+R

podjął decyzję o przystąpieniu do kilku programów rozwojowych kluczowych

z punktu widzenia przyjętych planów. Jednym z nich jest dołączenie

do „rakietowego” projektu NCBiR domeny kosmicznej PGZ, w obrębie którego

spółka będzie miała możliwość opracowania polskiego rozwiązania

nawigacji inercjalnej (INS) oraz komputera pokładowego rakiety przeciwlotniczej.

Pracą badawczo-rozwojową jest również modyfikacja stacji RSWP

P-18 polegająca na „cyfryzacji” oryginalnie analogowego urządzania. Do

grupy tej zaliczyć należy również projekt opracowania i produkcji seryjnej

kompleksowego, opartego o zmienione założenia systemu Walki Radioelektronicznej

(WRE) o kryptonimie Kaktus. Ze względu na skomplikowanie

i zakres niezbędnych kompetencji do realizacji programu PGZ utworzyło

konsorcjum zadaniowe, gdzie WZE pełni rolę lidera technicznego.

Wygląda na to, że plany nowego Zarządu Wojskowych Zakładów Elektronicznych,

choć śmiałe posiadają realne podstawy realizacji. Jak zawsze czekamy

na pierwsze rezultaty i nowe produkty spełniające oczekiwania Sił

Zbrojnych.

like warheads for example. Such comprehensive approach enables to built

a service hub in accordance to the western countries’ standard and using of

the new structures for meeting the other service requirements of Polish Armed

Forces in other fields.

Large off-set programs

Getting new capabilities in considerable part is possible due to the off-set

programs. Military Electronic Works JSC has one of the largest (if not the largest)

experience among the Polish defense industry companies in absorbing

technologies through off-set and license programs. An example can be the

off-set technology transfer made by American Honeywell company, which

enabled to offer TALIN inertial navigation systems, being a Polish version of

American systems. The TALIN set is necessery for such products like Rosomak

wheeled APC, Poprad air defense system or Krab artillery system. Presently the

company is preparing itself to absorb technology transfer related to the Wisła

program and related to license for Narew air defense system. The transfer is

necessary for quick launching of component production to be realized at

MEW JSC for this programs, mainly the electronic blocks for missiles and the

radar developed by foreign partner. Comprehensive production of trans-receiver

modules in GaN technology is very urgent and this undertaking is also

related to air defense systems. Practically every radar for Polish Armed Force

will be based on such modules, so the production source of them must be

available domestically.

Independently from the off-set & license potential the MEW JSC management

initiated activities towards establishing within the company (or a few

companies within PGZ consortium) a manufacturing division of such modules.

Assuming that MMIC components will be imported from foreign partners,

the first modules can be produced by the new division within 1.5 years.

…and small off-set programs

The company does not forget about smaller initiatives, maybe not so spectacular

like the large ones, but also needed for Polish Armed Forces and which

are quicker to realize. An example can be the program of comprehensive and

deep modernization of GCA2000 GCA (Ground Controlled Approach) radar

manufactured by American company Exelis (presently Harris). The program

will result not only in much more capable radars modernized completely in

Poland, but also in deepened cooperation with powerful partner from the

United States. Experiences of other companies show that such activities enables

to enter difficult western markets and starting of long awaited export.

What about Research & Development?

Very important field of activity of every defense company is the process of

developing of new products. The MEW JSC management and the experience

development and engineering cells decided to undertake some development

programs, being of key importance for the company’s development

plans. One of such project is joining the space domain of PGZ Group and joining

the NCBiR missile program. MEW JSC will have possibility to develop the

INS system and on-board computer for air defense missile. Also, the works are

carried on a fully digital version of the RSWP P-18 station, which originally was

analogue system. The other development project is the program Kaktus,

which will result in development of new Electronic Warfare system, based on

requirements, which have been recently changed. PGZ consortium formed

an ad-hoc group to run the program. The group is lead by MEW JSC (technical

leader), due to the company’s experience and competence.

It seems that the plans of the new management of Military Electronic Works

JSC, thought daring and far-reaching, have solid base and are quite realistic. So

we will wait for the results and new products for Polish Armed Forces.

dr inż. Przemysław Kowalczuk

64 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Maciej Szopa

Bezzałogowce

dla Sił Zbrojnych RP

UAVs for Polish Armed Forces

W czasie Szczytu NATO i Światowych Dni

Młodzieży w lipcu br. nadzór sprawowały BSP

Elbitu, w tym należący do kategorii

MALE Hermes 900.

During the NATO summit and World Youth Day

tis year in July, the supervision was performed

by Elbit System’s UAV’s including

the MALE class Hermes 900.

O bezzałogowych systemach powietrznych w kontekście zdobywania nowych zdolności przez Siły Zbrojne RP i inne

polskie służby porządku publicznego, mówi się już od lat. I chociaż pierwszy sprzęt tego typu pojawił się w Wojsku

Polskim już w 2005 roku i do tej pory, dla Wojsk Lądowych i Wojsk Specjalnych, zakupiono ponad 35 zestawów mini-

-BSP szczebla taktycznego (kolejne cztery kupiła m.in. Straż Graniczna), to program systemowych zakupów do dzisiaj

pozostaje na papierze. Niedawno, na szczeblu kierownictwa Ministerstwa Obrony Narodowej, zapadły w tej sprawie

nowe decyzje.

The unmanned air systems being part of future capabilities of the Polish armed forces and other uniformed services are

discussed for many years. Although first such systems were introduced in Polish Army already in 2005, to date Army and

Special Forces have purchased more than 35 tactical mini-UAV sets (further four were acquired by Border Guard), but the

framework for purchasing program still remains on paper. Recently Ministry of Defence has made new decisions regarding

this case.

Przede wszystkim, zgodnie z deklaracjami z połowy lipca 2016 r., jak

najwięcej bezzałogowych systemów zostanie zamówionych bezpośrednio

w polskim przemyśle, ale pod tym określeniem należy rozumieć

firmy znajdujące się pod kontrolą Skarbu Państwa, a nie podmioty

prywatne (chyba, że ściśle współpracujące z Polską Grupą

Zbrojeniową). Siły Zbrojne RP nadal mają pozyskać systemy BSP siedmiu

klas. Sześciu - zgodnie z obowiązującym nadal Planem modernizacji technicznej

Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej w latach 2013-2022, decyzja

o pozyskaniu siódmego zapadła w lipcu br.

Duże systemy rozpoznawczo-bojowe

Największymi i najdroższymi polskimi systemami bezzałogowymi mają być

te należące do klasy MALE (Medium Altitude Long Endurance – operujące na

średnich wysokościach, o dużej długotrwałości lotu), określane kryptonimem

Zefir. Polska planuje pozyskać cztery takie zestawy, po trzy aparaty latające

w każdym, które pojawić miałyby się w służbie w latach 2019-2022. Zefiry mają

dysponować promieniem operacyjnym od 750 do nawet 1000 km i wykonywać

zadania na korzyść całych Sił Zbrojnych RP. Byłyby to przede wszystkim

misje rozpoznawcze, ale polskie MALE mają także być zdolne do wykonywania

uderzeń na cele „uprzednio rozpoznane” albo wykryte samodzielnie

przez własne sensory pokładowe. Uzbrojenie Zefira miałyby stanowić m.in.

kierowane pociski „powietrze-ziemia”, a zapewne także niekierowane pociski

rakietowe i bomby szybujące. Polskie MON prowadziło rozmowy w sprawie

największych systemów bezzałogowych z amerykańską firmą General

According to statements issued by MoD in July 2016, Polish industry should

deliver as much as possible of UAV systems. This definition applies mostly to

the state-controlled companies, not private or joint-stock entities, although it

may apply to the companies closely cooperating with Polish Armament Group

(PGZ).

The Polish Armed Forces would still acquire seven UAS classes. Six were already

included in the current technical modernization program for the Polish armed

forces for 2013-2022; the decision to acquire the seventh tier was made in

July this year.

Large surveillance and armed systems

The largest and most expensive Polish unmanned air systems should be MA-

LE-class (Medium Altitude Long Endurance) ones, codenamed Zefir (Zephyr).

Poland plans to acquire four sets of such UAVs, each consisting of three aircraft,

to enter service between 2019 and 2022. Zefirs should have operating radius of

750 to 1000 km and perform tasks for the benefit of entire Armed Forces.

These would be primarily reconnaissance missions, but future Polish MALE

should also be able to strike on "previously identified” targets, or the ones detected

by UAV’s own sensors. Zefirs should be armed, among others, with

guided air-to-ground missiles, and probably also unguided missiles and gliding

guided bombs. Polish Ministry of Defence held talks about the largest

UCAV systems with the US General Atomics company (possibly regarding the

MQ-9 Reaper) and Israeli Elbit (Hermes 900).

Interestingly, SkyEye, a system developed by Elbit – long-range stabilized

66 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Atomics (w tym kontekście mówi się najczęściej o MQ-9 Reaper) i izraelskim

Elbitem (Hermes 900). Co ciekawe, opracowany przez Elbit SkyEye – stabilizowany,

optoelektroniczny sensor dalekiego zasięgu z własną nawigacją, opartą

o układ inercyjny i GPS, zdolny do obserwacji obszaru o powierzchni nawet

100 km 2 , został w czerwcu sprowadzony (na mocy kontraktu z Elbitem) do

Polski w celu nadzorowania bezpieczeństwa w czasie lipcowych imprez o krytycznym

znaczeniu, które odbyły się w naszym kraju: szczytu NATO i Światowych

Dni Młodzieży. Zintegrowano go z dwiema platformami bezzałogowymi

BSP: Hermes 900 i Hermes 450. Zgodnie ze słowami szefa MON Antoniego

Macierewicza system ten „sprawdził się znakomicie”, co może świadczyć o rosnących

szansach Elbitu w programach Zefir i Gryf.

Drugim co do wielkości i zdolności rozpoznawczo-bojowych miałby być system

taktyczny średniego zasięgu Gryf. Ma być zdolny do prowadzenia rozpoznania

na korzyść dywizji (promień działania 200 km) i przy okazji mieć zdolność

do uderzeń na uprzednio rozpoznane cele, za pomocą bomb

szybujących i/lub rakiet niekierowanych. Planuje się pozyskanie do 10 zestawów,

w każdym po 3-4 aparaty latające. Do tej kategorii należy właśnie Hermes

450, oferowany wspólnie z Elbitem przez Polską Grupę Zbrojeniową. W rywalizacji

brała udział także prywatna WB Group, współpracująca z Thalesem UK.

Wspólnie proponują one daleko idącą polonizację, sprawdzonego brytyjskiego

systemu Watchkeeper. Opracowanie własnego systemu tej klasy zapowiadają

także firmy zrzeszone w Polskiej Grupie Zbrojeniowej lub z nią współpracujące.

Bazą dla niego miałby być taktyczny system krótkiego zasięgu E-310,

którego egzemplarze przedseryjne właśnie przechodzą próby. Może się jednak

okazać, że zanim będzie on gotowy, niezbędne będzie pozyskanie części

zestawów bazujących na zagranicznej platformie.

Mniejsze systemy rozpoznawcze

Jeszcze poprzednia ekipa rządząca podkreślała, że mniejsze rozpoznawcze

systemy BSP trzeba zamówić w Polsce, jako że rodzimy przemysł ma do tego

pełne kompetencje. Obecne władze dodały do tego wymóg, że państwo

polskie musi utrzymać kontrolę nad technologiami rodzimych bezzałogowych

aparatów latających, a co za tym idzie, mieć także kontrolę nad produkującymi

je i serwisującymi podmiotami gospodarczymi. Tłumacząc to właśnie

takimi przesłankami, 15 lipca br. MON anulowało dotychczasowe

postępowanie na systemy Orlik (system taktyczny krótkiego zasięgu, działający

na szczeblu brygady o promieniu działania co najmniej 100 km, planowano

zakup 12-15 zestawów po 3-5 aparatów latających) i Wizjer (system

mini-BSP, działający na szczeblu batalionu, promień operacyjny 30 km,

wstępnie planowano zakup 15, a docelowo 40 zestawów po 4-5 aparatów).

Intencje MON są takie, że rezygnacja z toczącego się przetargu miałaby nie

prowadzić do opóźnień w całej procedurze. Wkrótce zatem należy spodziewać

się wystosowania zaproszenia do analogicznego postępowania

electrooptical payload set with own GPS navigation and inertial guidance,

able to provide persistent surveillance of areas up to 100 km2, was in June

employed under agreement with Elbit to provide critical wide area coverage

during large scale events taking place in Poland: the NATO Summit and the

World Youth Days. It was integrated into two unmanned platforms, Hermes

900 and Hermes 450. According to Polish Minister of Defence Antoni Macierewicz,

system „was performing perfectly”, which may indicate growing chances

of Elbit to win Zefir and Gryf programs.

The second largest, regarding the size and attack/reconnaissance capabilities,

would be a medium-range tactical unmanned system codenamed

Gryf (Griffin). These should be able to conduct reconnaissance tasks for units

up to division size (200 km radius), and also be able to destroy previously

identified targets using gliding bombs and/or unguided rockets. It is planned

to acquire up to 10 sets, each consisting of 3-4 UAVs. This category includes

Hermes 450, offered jointly by PGZ (Polish Armament Group) with Elbit.

The contest included also private WB Group, cooperating with Thales UK.

Together they offer a far-reaching polonization of British service-proven

Watchkeeper system. Companies associated in Polish Armament Group, or

closely cooperating with PGZ, announced development of their own UAS of

this class. It would be based on E-310 short range tactical system, whose

pre-serial examples are now being tested. However, before the mentioned

system will be ready, it might be necessary to acquire some UAS based on

a foreign-built platform.

Smaller reconnaissance UAVs

Previous government has already stressed the need to order indigenous small

reconnaissance UAVs, as Polish industry is capable to design and build such

systems. Current authorities have since added the requirement to maintain

government’s control over the own UAV technologies, including manufacturing

and servicing companies. Taking into account above-mentioned conditions,

on July 15th MoD has cancelled previous tenders regarding Orlik (short

range tactical UAVs, employed on brigade level with combat radius of at least

100 km; planned purchase of 12-15 sets of 3-5 UAVs each) and Wizjer (mini-U-

AVs for battalion level, with up to 30 km radius, requirement for initially 15, later

40 sets of 4 or 5 UAVs each) systems. MoD expects the cancelling of ongoing

tender would not delay the whole procurement procedure. Therefore we may

soon expect an invitation for a tender to be sent to „selected” (ie. controlled by

Treasury) companies. MoD expects the contenders would create capabilities

to assembly, maintain and modernize these UAS in Poland.

Such a requirement for an Orlik-class favourite prefers an UAS proposed by

PIT-Radwar and WZL-2 consortium, under the aegis of Polska Grupa Zbrojeniowa,

designed in cooperation with strategic subcontractor Eurotech – already

mentioned E-310 UAV.

Spolonizowany Watchkeeper to jedna z ofert w kategorii

taktycznego BSP średniego zasięgu.

Polonized Watchkeeper is one of the offers in the medium

range tactical UAV category.

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 67


E-310 jest obecnie niemal pewnym wyborem na taktyczny BSP krótkiego zasięgu.

E-310 is now an almost sure choice for a short range tactical UAV.

„wybranych” (tj. znajdujących się pod kontrolą Skarbu Państwa) podmiotów.

MON oczekuje przy tym ustanowienia w Polsce zdolności do montażu końcowego,

modernizacji i serwisu tego sprzętu. W tej sytuacji na faworyta w klasie

Orlika wysunął się system proponowany przez konsorcjum spółek PIT-Radwar

S.A. i WZL nr 2 S.A., działających pod egidą Polskiej Grupy Zbrojeniowej, powstały

we współpracy ze strategicznym podwykonawcą - firmą Eurotech.

Chodzi o wspomniany już system E-310. W kategorii mini-BSP Wizjer sytuacja

nie jest już tak oczywista. W grę mogą wchodzić izraelskie systemy Aeronautics

Orbiter-2B, dotąd oferowane przez PGZ, albo krajowy system FlyEye z WB

Group, który odnosi sukcesy na rynkach międzynarodowych (m.in. na Ukrainie

i ma duże szanse na wybór w prestiżowym przetargu francuskim). Ale

w tym ostatnim przypadku polski prywatny potentat zbrojeniowy musiałby

sprzymierzyć się z podmiotem państwowym.

Systemy pionowego startu i lądowania

Sporo nowości pojawiło się w kontekście systemów pionowego startu i lądowania.

Do tej pory planowano pozyskanie dwóch klas o takich możliwościach.

Pierwszym miały być systemy o kryptonimie Ważka, mini-BSP, które planuje się

zakupić w liczbie 15 zestawów. Według założeń, mają one być zdolne do operowania

w promieniu 300 m w terenie zurbanizowanym bądź 3 km w terenie

otwartym. Ich długotrwałość lotu określono na co najmniej 30 minut, a maksymalną

masę startową na 5 kg. Wymagania te utrzymano, jednak nadal trwa

jeszcze faza analityczno-koncepcyjna tego postępowania. Trwa też proces

oceny całego projektu ze względu na występowanie interesu bezpieczeństwa

państwa. Wydaje się, że systemy w tej klasie będą mogły z łatwością zostać

dostarczone przez krajowy przemysł obronny – swoje propozycje przedstawiają

tu bowiem tak prywatne jak i państwowe podmioty. Rozwiązaniami

tej klasy dysponowały już w zeszłym roku: WB Group, MSP, a także Instytut

Techniczny Wojsk Lotniczych, a ostatnio pojawiły się w ofercie m.in.: WZL Nr 2,

Optimum i Drone House.

Drugą z planowanych jest klasa mikro-BSP, której konsekwentnie nie nadaje

się kryptonimu. Dzieje się tak zapewne dlatego, że systemy te mają zostać

przeznaczone dla Wojsk Specjalnych. Wymagania dotyczące tych niewielkich

maszyn to: możliwość działania w promieniu 1,5 km w terenie otwartym,

maksymalna masa startowa 2 kg i zdolność do prowadzenia działań przez

przynajmniej 25 minut. „Mikro” maja zostać zakupione w sześciu zestawach

i w tej sprawie trwa już postępowanie w trybie prawa zamówień publicznych.

Oferty wstępne złożyły cztery podmioty: konsorcjum Polskiej Grupy

Zbrojeniowej i ITWL, firma Siltec, konsorcjum ASECO-MSP i konsorcjum Cube-Yagal.

Niestety, żaden z konkurentów nie będzie w stanie spełnić wymagania

dotyczącego dostarczenia systemów jeszcze w 2016 roku.

25 lipca br. Inspektorat Uzbrojenia poinformował o zamiarze przeprowadzenia

dialogu technicznego dotyczącego siódmej klasy BSP i trzeciej z aparatami

pionowego startu i lądowania. Chodzi o systemy taktyczne krótkiego

zasięgu, określane jako Albatros. Miałby on zostać pozyskany na potrzeby

Marynarki Wojennej. Aparaty charakteryzować się mają maksymalną masą

startową do 200 kg i być zdolne do operowania także z pokładów jednostek

pływających. Powinny być zdolne do prowadzenia działań na lądzie, morzu

i na terenach przybrzeżnych w sposób ciągły i być zintegrowane z szeroką

gamą sensorów, m.in. kamerą dzienną i termowizyjną, dalmierzem

Mini-BSP FlyEye jest poważnym kandydatem we francuskim przetargu na 70 systemów.

Tu prezentowany w sąsiedztwie francuskiego „żołnierza przyszłości” FELIN 2015.

Mini-UAV FlyEye is a serious candidate in the French tender for 70 systems. Here

presented next to the French „future soldier” FELIN 2015.

In the category of Wizjer („Viewfinder”) mini-UAV picture it is not so clear. The

ones being at the stake are Israeli Aeronautics Orbiter-2B, offered previously by

PGZ, or indigenous FlyEye system of WB Group, successful in international tenders

(including Ukraine, with good chances in the prestigious French „FELIN”

programme). But in the latter case, a private Polish defence heavyweight would

have to join the state-controlled company.

Vertical take-off and landing UAV systems

A lot of new data have appeared recently regarding vertical take-off and landing

(VTOL) UAVs. Until recently it has been planned to acquire two such UAV

classes. The first one was mini-UAVs codenamed Ważka (Dragonfly), of which

15 sets were to be acquired. According to the requirements they should be

able to operate within a radius of 300 m in urban environment, or 3 km in

open area. The required endurance was set for at least 30 minutes, and maximum

take-off weight was 5 kg. These requirements remain current, but the

evaluation and analysis phase of the tender is going on. Also the evaluation of

the whole project is now conducted in regard to the national security issues.

As it seems UAS of this class should be easily delivered by indigenous defence

industry, as the proposals are being made by private as well as government-

-owned companies. A few solutions were available already last year, laid out by

WB Group. MSP and Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych, and recently by

WZL-2, Optimum and Drone House.

Second of planned VTOL classes is micro-UAV, which still did not receive

a codename. The reason is probably the assignment of these systems to the

Special Forces. Specifications for these small UAS include the action radius of

1.5 kilometres in the open area, maximum take-off weight of 2 kg and the

endurance of at least 25 minutes. Micro UAS will be acquired in six sets, the

requirement was already published according to public procurements law.

Preliminary bids were submitted by four subjects: a consortium of Polish Armament

Group and ITWL, Siltec, ASECO-MSP and Cube-Yagal consortium.

Unfortunately, none of the competitors will be able to meet the requirement

regarding the delivery in 2016.

On July 25th the Armament Inspectorate has announced the requirement set

for a technical dialogue about the seventh UAV tier, third regarding VTOL

ones. Short-range tactical system, known as Albatros, would fulfil the needs of

the Polish Navy. These UAS should have a maximum weight of 200 kg and

should be capable to take off and land on navy vessels. Also they should be

able to operate continuously over land, sea and coastal areas, have a wide

68 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


AIR FORCE INSTITUTE OF TECHNOLOGY

INSTYTUT TECHNICZNY WOJSK LOTNICZYCH

ul. Księcia Bolesława 6, 01-494 Warszawa, skr. poczt. 96, POLAND

tel.: +48 261 851 300; fax: +48 261 851 313

www.itwl.pl

e-mail: poczta@itwl.pl

The institute is involved in the innovative work

in the following areas:

• On-ground and in-flight tests

• Diagnostic systems dedicated for aviation technology

• Support for the aviation technology management

• Simulation and modelling

• Avionic systems

• Air armament

• Reconnaissance, command and training systems

• C4ISR systems integration

• Unmanned Aerial Vehicles

• Diagnostics of airfields pavement

• Testing of petroleum and working fluids

• Products testing and certification

We've got:

• NATO Commercial and Government Entity Code

(NCAGE) 0481H

• The Internal Audits System No. W-45/8/2015 in the field of

scientific research to support operation/maintenance

of military aeronautical systems

• The authority to confer the post-doctoral degree

Please find our detailed offer on G-24 booth


i podświetlaczem laserowym, urządzeniami rozpoznania elektronicznego

ELINT/COMINT, radiolokatorem typu SAR/GMTI (zdolnym do wykrycia żołnierza)

lub SAR/MMTI (zdolnym do wykrywania obiektów nawodnych), a być

może także uzbrojeniem. Aparaty latające mają być trudnowykrywalne i zdolne

do lotu nisko nad powierzchnią morza. Mają wykonywać misje autonomicznie

albo być sterowane bezpośrednio przez operatora. Postawiono także

wymóg pływalności platformy latającej, np. po jej przymusowym wodowaniu.

IU chce pozyskać Albatrosy w latach 2019-20, zainteresowane firmy mogły

składać swoje propozycje do 31 sierpnia br.

Jak widać, Siły Zbrojne RP nadal stoją u progu wielkiego skoku technicznego,

jakim będzie wprowadzenie kilkudziesięciu, a być może nawet ponad stu

zestawów BSP, z setkami aparatów latających. Pozostaje mieć nadzieję, że konkretne

decyzje zakupowe zostaną podjęte w najbliższym czasie i konkretne

działania zaczną być realizowane jeszcze w roku 2016.

range of sensors, including day and infrared cameras, laser rangefinder and illuminator,

ELINT/COMINT devices, SAR/GMTI (allowing to detect a human) or

SAR/MMTI (detecting maritime vessels) radar, and possibility to carry armament.

The Albatros unmanned vehicles should be low observable and able to

fly low over the water surface. They should be able to perform missions autonomously,

or be remotely controlled. One of the requirements is UAS buoyancy,

for example after forced landing in water. Armament Inspectorate wants to

acquire Albatros UAS’s during 2019-20; interested parties could submit proposals

until August 31st.

As one can see, the Polish Armed Forces are now standing at the threshold of

a technological leap, about to introduce several dozens, and perhaps more

than a hundred sets of UAS, with hundreds of flying vehicles. One should

hope the arrangements regarding the unmanned air vehicles should be finalized

in the near future and further acquisition steps would be made in 2016.

ATRAX-M (u góry) to jedna z propozycji, jeśli chodzi o BSP pionowego startu i lądowania dla SZ RP. W kategoriach tych będą rywalizowały m.in. także Virtus i Sowa.

ATRAX-M (above) is one of the proposals in VTOL UAV. Contenders in those categories are also, among others – Virtus and Sowa.

Maciej Szopa

70 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Paweł Bondaryk

Nowe

Śmigłowce

dla Sił Zbrojnych RP

Wysłużone i pozbawione podstawowego uzbrojenia przeciwpancernego Mi-24 pilnie potrzebują następców. Mi-24 are worn out and stripped out of

their main weapon - antitank missiles, therefore urgently needing a successor. Fot. Andrzej Bąk

New Helicopters for Polish Armed Forces

Konieczność pilnej wymiany najważniejszych kategorii śmigłowców używanych przez Siły Zbrojne RP została dostrzeżona kilka lat

temu. Postępowanie przetargowe dotyczące zakupu zunifikowanej wiropłatowej platformy wielozadaniowej zostało zakończone

jeszcze za kadencji poprzedniego rządu. W kwietniu ubiegłego roku wybrana została oferta Airbus Helicopters, a dostarczonych

miało zostać 50 śmigłowców H225M Caracal. Do dziś jednak umowa nie została podpisana. W kontekście sytuacji międzynarodowej

priorytetowo zaczyna być traktowany drugi przetarg, oznaczony kryptonimem Kruk. Dotyczy on zakupu nawet 32 nowoczesnych

śmigłowców bojowych. The need of urgent replacement of the most important classes of Polish Armed Forces helicopters was recognized

few years ago. The tender for purchase of unified multirole rotorcraft platform has been completed during the term of

previous government. An Airbus Helicopters offer was selected in April 2015, regarding delivery of 50 Airbus H225M Caracal helicopters.

However, the contract was not signed to this day. Changing international political situation means the priority is now put on the

other project, codenamed Kruk, concerning acquisition of up to 32 modern combat helicopters.

Rozpoczęty w połowie 2013 r., etapem negocjacji technicznych, przetarg na

wielozadaniowe śmigłowce transportowe miał wyłonić dostawcę 70 śmigłowców,

które zastąpić miały obecnie użytkowane maszyny rodziny Mi-8/17,

a także morskie Mi-14.

Pierwotnie, na bazie jednej platformy, miały zostać zakupione wyspecjalizowane

odmiany – 10 śmigłowców ratownictwa bojowego (CSAR), sześć ratownictwa morskiego,

sześć do zwalczania okrętów podwodnych i 48 transportowych. Co zrozumiałe, tak

duży zakup, o wartości ponad 10 miliardów PLN, będący jednym z ważniejszych elementów

Planu Modernizacji Technicznej Sił

Zbrojnych w latach 2013-2022, wzbudził

duże zainteresowanie światowych potentatów.

Nie mogło wśród nich zabraknąć podmiotów

mających już zakłady produkujące

wiropłaty w Polsce.

Należąca do niedawna do United Technologies

Corporation, a obecnie do koncernu

Lockheed Martin, firma Sikorsky Aircraft

Corporation produkuje obecnie

w Polskich Zakładach Lotniczych Sp. z o.o.

w Mielcu śmigłowce S-70i Black Hawk i kabiny

oraz elementy do pozostałych maszyn

rodziny S-70/UH-60. Z uwagi na

względy korporacyjne, koncern UTC zaoferował

w przetargu śmigłowce nieuzbrojone,

aczkolwiek z technicznymi możliwościami

zintegrowania różnorodnych systemów

uzbrojenia. Niedawna zmiana właściciela

firmy Sikorsky spowodowała jednak zmianę założeń oferty – obecnie Lockheed

Martin promuje śmigłowce rodziny S-70 uzbrojone w różnorodne systemy rakietowe

i strzeleckie.

Kolejnym oferentem była, należąca do grupy Finmeccanica (obecnie Leonardo) firma

PZL-Świdnik S.A., dostarczająca od wielu lat śmigłowce dla polskiego wojska. Producent

ten do dziś podkreśla polskość przedsiębiorstwa, przedstawiając osiągnięcia w postaci

dostarczanych Wojsku Polskiemu od kilkudziesięciu lat śmigłowców Mi-2,

następnie licznych odmian wielozadaniowych maszyn W-3 Sokół i Anakonda, a w ostatniej

dekadzie szkolnych SW-4 Puszczyk. W Świdniku powstają struktury większości śmigłowców

AgustaWestland (obecnie Leonardo Helicopter Division) AW109/119, AW139

Airbus H225M Caracal był wielokrotnie prezentowany w Polsce, również podczas kieleckich

MSPO. Airbus H225M Caracal was displayed in Poland many times,

also during Kielce’s MSPO fair. Fot. Paweł Bondaryk

Launched in mid-2013 with technical negotiations stage, tender for multirole transport

helicopters had to figure out a provider of 70 helicopters to replace currently used Mi-

8/17 family, and maritime Mi-14s as well. Specialized variants to be based on one multirole

rotorcraft platform were: Combat SAR (ten), maritime SAR (six), antisubmarine (six),

and 48 basic transport ones. Understandably such a large acquisition, worth more than

PLN 10 billion (EUR 2,5 bln), being one of the most important elements of Armed Forces

Technical Modernization plan for 2013-22, was watched closely by largest rotorcraft

players. It could not be missed by companies already building rotorcraft in Poland.

Sikorsky Aircraft Corporation, owned until

recently by United Technologies Corporation,

now by Lockheed Martin, produces

in Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o. in Mielec

complete S-70i Black Hawk helicopters,

cabins and other parts for S-70/UH-60 family.

Due to corporate guidelines, UTC offered

in the mentioned tender unarmed

helicopters, but with possibility to integrate

various third-party weapon systems. Recent

change of the Sikorsky Corporation

owner entailed change in the producer’s

offer – now Lockheed Martin promotes

S-70 family helicopters armed with various

rocket and gun systems.

Another bidder was PZL-Świdnik S.A.,

belonging to Finmeccanica (now Leonardo)

group, being the long-time Polish

Armed Forces helicopter provider. The

producer still emphasizes being the only Polish helicopter OEM, boasting achievements

like decades of deliveries of Mi-2 rotorcraft, then many variants of multirole

W-3 Sokół and Anakonda, and in the last decade training SW-4 Puszczyk helicopters.

PZL Świdnik facility builds the structures of most AgustaWestland (now Leonardo

Helicopters Division) rotorcraft – AW109/119, AW139 and AW149; provided the AW149

would be chosen, PZL-Świdnik will get exclusive rights to build the military variants of

the type. The tender has ended by choosing the winner – but we still do not know

whether the final one – the consortium of Airbus Helicopters and Heli Invest Sp. z o.o.

This manufacturer was present so far only on Polish civil market (eg. delivering equipment

for Polish Helicopter Emergency Medical Service), and offered large-scale

72 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


i AW149, a po ewentualnym wyborze jego oferty, PZL-Świdnik miałby wyłączność na

produkcję wojskowych odmian AW149.

Przetarg zakończył się jednak zwycięstwem – do dziś jednak nie wiemy, czy ostatecznym

– konsorcjum Airbus Helicopters i firmy Heli Invest Sp. z o.o. Producent, obecny

w Polsce dotychczas tylko na rynku cywilnym (m.in. jako dostawca śmigłowców dla

Lotniczego Pogotowia Ratunkowego), zaoferował inwestycje, w tym stworzenie

w Wojskowych Zakładach Lotniczych Nr 1 w Łodzi linii montażu końcowego śmigłowca

H225M Caracal. Według Airbus Helicopters Polska, po zamówieniu H225M, miałaby

stać się jednym z najważniejszych państw-filarów globalnego koncernu Airbus, mającego

już w Polsce zakłady Airbus Defence & Space PZL Warszawa-Okęcie S.A.

W kwietniu 2015 r. ogłoszono zakwalifikowanie do prób wojskowych śmigłowca

H225M, ponieważ oferta Airbus Helicopters jako jedyna spełniła wymagania formalne

i techniczne zapisane w warunkach przetargu. Liczbę planowanych do zakupu śmigłowców

ograniczono jednak do 50, rezygnując z 20 sztuk odmiany transportowej. Po

analizach przeprowadzonych w MON i weryfikacji stanu pozostających w służbie śmigłowców

Mi-8/17 zdecydowano, że można zrealizować ich kolejne remonty i eksploatować

przez kolejnych kilkanaście lat. Próby techniczne H225 przeprowadzono

w maju i zakończyły się one wynikiem pozytywnym. Spodziewane podpisanie umowy

na dostawę śmigłowców nie doszło jednak

do skutku ze względu na zmiany polityczne

w kraju. Po wyborach parlamentarnych

nowy rząd kontynuuje jednak, zainicjowane

jeszcze przez poprzedników, negocjacje

z producentem odnośnie offsetu powiązanego

z kontraktem. Zawarcie umowy

kompensacyjnej, w trybie w jakim prowadzone

jest te postępowanie, jest bowiem

warunkiem podpisania zasadniczej umowy

na dostawę śmigłowców.

Rozmowy prowadzone przez Ministerstwo

Gospodarki trwają od roku – według

MON są one bardzo trudne ze względu na

rozbieżność stanowisk stron w wielu kwestiach.

Jednym ze spornych zagadnień jest

harmonogram dostaw oraz wartość umowy,

które uległy nieuchronnej zmianie ze

względu na upływ czasu. W sierpniu w mediach

pojawiły się informacje o woli MON rychłego rozwiązania tej patowej sytuacji, aby

do połowy września uzyskać jasność odnośnie najbliższej przyszłości programu śmigłowców

wielozadaniowych.

Nieco w cieniu głośnego programu zakupu śmigłowców transportowych pozostawał

do niedawna, równie ważny, a może i ważniejszy, projekt zakupu wiropłatów bojowych.

Reagując na negatywne zmiany sytuacji międzynarodowej na świecie i w najbliższym

sąsiedztwie kraju, MON w ubiegłym roku przyspieszyło plany ich pozyskania.

Nie jest tajemnicą, że wartość bojowa 30 użytkowanych obecnie w jednostkach

w Inowrocławiu i Pruszczu Gdańskim śmigłowców Mi-24D/W, pochodzących z końca

lat 70. i połowy 80. jest niewielka. Ich przydatność do służby podczas „misji stabilizacyjnych”

w Iraku i Afganistanie była wystarczająca, ale brak skutecznej modernizacji

powoduje ich coraz mniejszą przydatność na współczesnym polu walki. Szczególnym

problemem jest wyczerpanie resursu ich podstawowego uzbrojenia, czyli kierowanych

pocisków przeciwpancernych Falanga (wersja D) i Kokon (wersja W), co znacząco

obniża ich możliwości bojowe. Zakup następców, w liczbie do 32 egzemplarzy, miałby

umożliwić przezbrojenie dwóch eskadr Lotnictwa Wojsk Lądowych. W ubiegłym roku

optymistyczne plany zakładały pojawienie się pierwszych nowych śmigłowców już

pod koniec tego roku.

W ramach analizy rynku, zrealizowanej w sierpniu 2014 r., do rywalizacji w programie

Kruk zgłosiło się dziesięć firm, z czego na zapytanie o informację (RFI), do października

2014 roku, odpowiedziało sześć podmiotów. Były to: konsorcjum Airbus Helicopters

i Heli Invest, Turkish Aerospace Industries, Boeing, Bell Helicopter Textron

Company, Instytut Metali Nieżelaznych i BIT S.A. Realnie w grę wchodzi zakup jednej

z dwóch konstrukcji amerykańskich (Boeing AH-64E Apache Guardian i Bell AH-1Z

Viper), jednej europejskiej (Airbus Helicopters EC665 Tiger) lub jednej z Turcji (TAI T129

ATAK).

Negocjacje techniczne wykazały, że zdefiniowane przez Sztab Generalny WP wymagania

operacyjne spełnia tylko jeden z oferowanych śmigłowców (wyposażony

w pokładową stację radiolokacyjną). Według informacji przedstawionej w lipcu br. na

posiedzeniu Sejmowej Komisji Obrony Narodowej, Inspektorat Uzbrojenia opracował

już Wstępne Założenia Taktyczno-Techniczne i Studium Wykonalności do programu

Kruk. Biorąc pod uwagę czas na uruchomienie postępowania przetargowego, realny

termin podpisania ewentualnej umowy na dostawę nowych śmigłowców bojowych

to druga połowa roku 2017. Tym samym realny termin pozyskania pierwszych maszyn

przesuwa się na rok 2019. Być może w grę wejdzie wcześniejszy termin dostawy, pod

warunkiem udostępnienia przez wojska kraju producenta wybranych śmigłowców

z jego zasobów.

Bell AH-1Z Viper jest efektem kilkudziesięciu lat doświadczeń firmy Bell w dziedzinie

śmigłowców bojowych. Bell AH-1Z Viper was designed using many decades

of Bell’s experience building attack Helicopters. Fot. USMC

investments, including the establishment of Caracal final assembly line in Wojskowe

Zakłady Lotnicze Nr 1 in Łódź. According to Airbus Helicopters, after acquiring H225M

Poland could become one of the most important pillars of Airbus company, which is

already the owner of Airbus Defence & Space PZL Warszawa-Okęcie S.A. facility.

As the only offer answering all formal and technical requirements was the Airbus

Helicopters’ one, H225M was qualified for military trials in April 2015. Planned acquisition

size was however reduced to 50 airframes, giving up 20 transport ones. After the

Ministry of Defence analyses and verification of remaining in service Mi-8/17 helicopters,

decision was taken to carry the overhauls of some Hip family airframes, allowing

them to serve few more years. H225 military trials were conducted in May, with positive

outcome. However, expected delivery contract signature did not happen due to political

changes in Poland. New government instated after last year’s parliamentary elections

continues negotiations with the manufacturer initiated by the predecessors, regarding

the offset related to the contract. The proceedings of the tender depend upon

an offset agreement as a crucial condition for contract signature. The talks are being led

by the Ministry of Economy since a year – according to MoD they are very difficult to

conclude, due to parties’ disagreement on many issues. One of the important questions

are the delivery schedule and contract’ value, inevitably changed due to passing

time. In August media have notified about

MoD will to quick resolve of the stalemate

negotiations, to have a clear picture regarding

multirole helicopter project before half

of September.

Remaining until recently in the shadow

of much-publicised transport helicopters

tender was equally important, and perhaps

more crucial project concerning new attack

rotorcraft. Reacting to changes in international

situation and in the immediate

neighbourhood of Poland, the MoD decided

last year to accelerate acquisition of this

equipment class. Low battlefield value of

some 30 Mi-24D/W helicopters, built in 70s

and 80s, used now by Inowrocław and

Pruszcz Gdański units is not a secret. Their

suitability to „stabilization missions” service

in Iraq and Afghanistan was satisfactory, but

lack of effective equipment update makes them less useful on the present-day battlefield.

The most important issue is expiration of their basic weapon systems – guided

antitank missiles Falanga (used by Mi-24D) and Kokon (arming W variant), significantly

reducing combat capabilities. Buying up to 32 examples of Hind successors should allow

equipping of two Army Aviation squadrons. Last year’s optimistic plans expected

delivery of first new attack helicopters before the end of 2016. After market analyses

conducted in August 2014, ten companies expressed will to take part in Kruk project,

with six responding on issued RFI in October 2014. These were Airbus Helicopters/Heli

Invest consortium, Turkish Aerospace Industries, Boeing, Bell Helicopter Textron Company,

Instytut Metali Nieżelaznych and BIT S.A. The serious contenders are now one of

two US-built designs - Boeing AH-64E Apache Guardian or Bell AH-1Z Viper, one European

- Airbus Helicopters EC665 Tiger, or the Turkish TAI T129 ATAK.

Technical negotiations have proved that set of requirements defined by the General

Staff is being met by only one of the offered designs (equipped with on-board radar).

According to information disclosed in July at the meeting of Parliamentary Committee

on National Defence, the Defence Inspectorate has already developed basic technical

requirements and feasibility study of Kruk project. Given the time necessary to launch

the tender procedures, real deadline for signing new attack helicopters delivery contract

is now second half of 2017. Thus the real delivery dates for the first examples

should move to 2019. Perhaps the earlier delivery would be possible, provided the

armed forces of the country of manufacture allows to take some of their own delivery

slots.

In the mid-2016 Boeing AH-64E Apache Guardian was seen as the favourite for Mi-

24 replacement. Capabilites of those versatile helicopters should meet all the requirements

set by military; though the problem may be the price, usually being more than

USD 50 million each. In case of AH-64 selection and inability to negotiate lower price

with US Government, it may be necessary to reduce number of purchased helicopters.

Boeing offers complementing Guardians with light armed AH-6i, but those have

small chances to be taken on strength of Polish Armed Forces. According to the manufacturer,

thanks to the capabilities of a newest AH-64 variant, even fewer of them

can effectively work in a present network-centric battlefield conditions. Aircraft is

also able to cooperate with UAVs and can destroy targets without entering the range

of enemy AAA. Apache Guardian is frequently gaining new export customers, being

already selected by India, Indonesia, Republic of Korea, Saudi Arabia, Taiwan and United

Kingdom.

Since half of 2015 one could notice in Poland marketing activity of Turkish Aerospace

Industries, offering upgraded variant of AgustaWestland A129 Mangusta helicopter,

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 73


W połowie 2016 r. jako faworyt na następcę Mi-

24 postrzegany był Boeing AH-64E Apache Guardian.

Możliwości tych wszechstronnych śmigłowców

powinny odpowiadać wymaganiom

postawionym przez wojsko; problemem może

z kolei być cena, przekraczająca 50 milionów USD

za egzemplarz. W przypadku wyboru AH-64 i niemożności

wynegocjowania z rządem Stanów

Zjednoczonych niższych cen może zajść konieczność

zmniejszenia liczby pozyskiwanych śmigłowców.

Boeing oferuje uzupełnienie Guardianów

lekkimi uzbrojonymi AH-6i, lecz szanse tych

ostatnich na znalezienie się w uzbrojeniu SZ RP są

raczej niewielkie. Według producenta, dzięki możliwościom

najnowszej odmiany AH-64, nawet

mniejsza liczba tych maszyn jest w stanie efektywnie

działać na współczesnym sieciocentrycznym

polu walki. Maszyna jest zdolna również do

operowania we współpracy z BSP i może likwidować

cele bez wchodzenia w strefę ognia obrony

przeciwlotniczej nieprzyjaciela. Apache Guardian

systematycznie zyskuje nowych odbiorców eksportowych,

dotąd zakupiły go: Arabia Saudyjska, Tajwan, Indie, Republika Korei, Indonezja

i Wielka Brytania.

Od połowy ubiegłego roku można było zauważyć dużą aktywność promocyjną

tureckiej firmy Turkish Aerospace Industries, oferującej własną odmianę śmigłowca

AgustaWestland A129 Mangusta, nazwaną T129 ATAK. Jest to maszyna o najmniejszej

masie spośród oferowanych w programie Kruk, jednak pod względem możliwości

i przenoszonego uzbrojenia wcale nie ustępuje konkurentom. Na czterech węzłach

podwieszeń można przenosić do 8 pocisków kierowanych i bogaty zestaw innego

uzbrojenia; śmigłowiec dysponuje również wielolufowym działkiem 20 mm w ruchomej

wieżyczce. TAI zdecydowało o zabudowie w śmigłowcu własnej awioniki, co pozwala

elastycznie reagować na pojawiające się wymagania odbiorców.

Producent z Azji Mniejszej wciąż zdobywa doświadczenie bojowe w kwestii eksploatacji

tego śmigłowca; w walkach z Kurdami na południowym wschodzie kraju bierze

udział kilka przedseryjnych egzemplarzy T129. Niewątpliwie doświadczenia z niemal

frontowej eksploatacji wiropłatów przysłużą się ich dopracowaniu i przystosowaniu do

konkretnych zadań. Niestety, szybko zmieniające się w ostatnich miesiącach uwarunkowania

polityczne w Turcji wpływają negatywnie na ocenę oferty przemysłowej TAI.

Będące konsekwencją powyższego zbliżenie Turcji z Rosją powoduje, że oferta TAI

musi być obecnie traktowana z ostrożnością.

Niepewność polityczna, co do zakupu A129 ATAK może zwiększyć szanse na zwycięstwo

drugiego amerykańskiego śmigłowca oferowanego w polskim przetargu. Śmigłowce

Bell AH-1Z Viper są najnowszym ogniwem rozwoju rodziny bojowych wiropłatów

pochodzących od protoplasty gatunku, Bella Huey Cobry. Z „pradziadkiem” łączy je

jedynie układ płatowca, w rzeczywistości są współczesnymi maszynami zaprojektowanymi

w oparciu o najnowsze doświadczenia bojowe, a także z wykorzystaniem najnowszych

rozwiązań technicznych i technologii. Śmigłowiec powstał na potrzeby US

Marine Corps, dzięki czemu ma wszystkie zalety maszyn użytkowanych przez tego

wymagającego użytkownika. AH-1Z może bez problemów operować nad morzem,

w środowisku słonej wody i z pokładów okrętów, jest konstrukcją prostą i wymagającą

jedynie podstawowego zaplecza technicznego. Vipery używane są od 2010 roku i zostały

sprawdzone w warunkach bojowych w Afganistanie i Iraku. Dowództwo USMC

zamówiło 189 AH-1Z, będą one produkowane co najmniej do roku 2022. W kwietniu

2015 r. zaakceptowano sprzedaż do Pakistanu 15 śmigłowców AH-1Z z uzbrojeniem

i pakietem wsparcia technicznego, co dodatkowo wydłuży okres produkcji tych maszyn.

Ponadto zainteresowanie „bliźniakiem” AH-1Z, czyli UH-1V Venom - jako następcą

Mi-24W/Mi-35/W-3A - deklarują Siły Zbrojne Republiki Czeskiej; biorąc pod uwagę, że

śmigłowce obu typów mają 85% wspólnych elementów, stwarza to możliwość uzyskania

synergii w przypadku wspólnego zakupu, w perspektywie jest rozszerzenie ewentualnego

kontraktu na poszukujące nowych śmigłowców pozostałe kraje Grupy Wyszehradzkiej.

Ostatnią, ale mającą spore szanse konstrukcją, jest śmigłowiec bojowy Airbus Helicopters

Tiger. Wiropłat powstały w ramach współpracy niemiecko-francuskiej jest używany

obecnie w kilku odmianach przez: Francję, Niemcy, Hiszpanię i Australię. Śmigłowiec

został przetestowany bojowo w szeregach francuskiego lotnictwa wojsk

lądowych, współpracując z maszynami transportowymi i wielozadaniowymi w Afganistanie,

Libii, Mali i Somalii, a także przez Niemców w Afganistanie. Tiger to konstrukcja

zintegrowana z bogatym zestawem uzbrojenia, zależnego od specyficznych wymagań

poszczególnych klientów. Airbus Helicopters reklamuje swój produkt jako idealne

uzupełnienie wybranego przez MON Caracala. Przedstawiciele Airbus Helicopters

twierdzą, że w przypadku wyboru tej konstrukcji europejski gigant lotniczo-kosmiczny

w jeszcze większym stopniu zaangażuje się w Polsce, co będzie miało wymierny wpływ

na jej pozycję jako partnera strategicznego polskiego przemysłu obronnego.

Airbus Helicopters Tiger to konstrukcja sprawdzona w misjach ekspedycyjnych przez lotnictwo wojsk lądowych Francji. Airbus

Helicopters Tiger is a combat-proven design, taking part in expeditionary operations

of French Army Aviation ALAT. Fot. Paweł Bondaryk

Od połowy ubiegłego roku można było zauważyć

dużą aktywność promocyjną tureckiej firmy Turkish

Aerospace Industries, oferującej własną odmianę

śmigłowca AgustaWestland A129 Mangusta,

nazwaną T129 ATAK.

called T129 ATAK. It is the lightest of the Helicopters offered in Kruk project, although its

performance and ordnance options are comparable to the competitors. Up to eight

guided missiles or other kinds of air weapons can be carried on four hardpoints, helicopter

is also armed with multi-barrelled 20 mm gun turret. TAI decided to supply helicopter

with its own avionics, allowing to flexibly react on changing customers’ requirements

in this area. The manufacturer from Asia Minor is constantly getting the limited

field experience; a few pre-serial T129 airframes are taking part in fight with ISIS and

Kurdish guerrilla in the southern part of Turkey. Undoubtedly, the experience gained

while conducting combat missions should allow to refine and adapt the design to the

specific tasks. Unfortunately, quickly changing political environment in Turkey would

likely have a negative impact on TAI’s long-term industrial cooperation offer. As a consequence,

warming of relations between Turkey and Russia causes the TAI offer should

be now treated with some prudence.

Uncertain international future of T129 ATAK pushes the rising odds of second USmade

rotorcraft offered in Polish tender. Bell AH-1Z Viper is the last generation of respected

family of attack helicopters, derived from the species’ progenitor, Bell Huey

Cobra. Commonality with „great-grandfather” is now only the general airframe layout,

in fact they are modern rotorcraft designed using recent combat experience and the

modern technologies. This helicopter was built to fulfil the requirements of US Marine

Corps, therefore it has all the qualities requested by this demanding user. AH-1Z can

efficiently operate over the sea, in the salt-water environment and from the ships, is a simple

design requiring basic maintenance facilities during deployments. Vipers are in

service since 2010 and were proven in combat conditions of Afghanistan and Iraq. US

Marine Corps has ordered 189 AH-1Z, so the production should continue to at least

2022. The sale of 15 helicopters with weapons and support package to Pakistan was

accepted in April 2015, further extending production run of these aircraft. In addition,

interest in „twin brother” of AH-1Z, UH-1V Venom, as a replacement for Mi-24W/Mi-35/

W-3A was declared by the Armed Forces of Czech Republic.

Taking into account both types boast 85% parts commonality, which creates possible

synergy effect in case of combined purchase, with further chances of selling one or

both types to other so-called Visegrad Group countries.

The last but not least, and being a serious Kruk contender, is Airbus Helicopter Tiger

attack helicopter. This rotorcraft, created as Franco-German cooperation project, is

used now in different variants by Australia, France, Germany and Spain. The helicopter

was battle-proven in French army aviation (ALAT) service, cooperating successfully

with transport and multirole rotorcraft in Afghanistan, Libya, Mali and Somalia; it was

also used by German Army aviation in Afghanistan. Tiger may be integrated with a many

kinds of weapons, depending on a specific customer requirements. Airbus Helicopters

advertises its product as a perfect complement to the Caracal, already selected by the

Polish Ministry of Defence. Airbus Helicopters’ representatives state that choosing their

attack rotorcraft means European aerospace giant would become more involved in

Poland, having a measurable impact on a company’s position as a strategic partner of

Polish defence industry.

Paweł Bondaryk

74 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Gorący Hasztag

„#T129forPoland”

Hot and High Hashtag;

“#T129forPoland”

W ubiegłym roku częstym gościem na polskim niebie był śmigłowiec bojowy T129 ATAK, którego przybycie zostało

zorganizowane pod hasłem przewodnim „T129 ATAK On Air...”. Podczas MSPO 2016 filmy z jego pokazów biły rekordy

popularności w sieci z hasztagiem „#T129forPoland”.

Last year’s most popular visitor T129 ATAK with the “T129 ATAK On Air…” motto is now chasing online popularity during

MSPO 2016 with the hashtag “#T129forPoland”.

T129 ATAK to śmigłowiec bojowy i rozpoznania taktycznego, arcydzieło optymalizacji

stworzone, aby wypełnić, a następnie przekroczyć specyficzne

i trudne wymagania postawione przez Siły Zbrojne Turcji. To najnowocześniejszy

wiropłat w swojej klasie, zaoferowany Siłom Zbrojnym RP w programie

śmigłowca bojowego Kruk.

T129 ATAK – Poland Roadshow

Obecnie, w tureckim programie śmigłowca ATAK - 13 śmigłowców zostało już

dostarczonych użytkownikom, a w czasie zeszłorocznych pokazów T129 ATAK

Poland Roadshow maszyna tego typu wylatała łącznie w granicach RP – 17

godzin.

Podczas T129 ATAK Poland Roadshow, który odbywał się w sierpniu i we wrześniu

2015 roku, śmigłowiec odwiedził pięć polskich miast (Lublin, Radom, Warszawę,

Bydgoszcz i Kielce). Zachwycił wtedy przedstawicieli polskich władz

i dowództwa Wojska Polskiego oraz miłośników lotnictwa kilkoma ekscytującymi

pokazami w locie.

T129 ATAK Tactical Reconnaissance and Attack Helicopter, an optimization masterpiece

developed to meet and exceed the specific harsh requirements of

the Turkish Armed Forces, is the most modern helicopter in its class and it is on

offer to Polish Air Force for the KRUK Combat Helicopter Program.

T129 ATAK Poland Roadshow...

As of today, within the scope of the Turkish ATAK Program, 13 helicopters are

delivered to Turkish Armed Forces and 17 flight hours have been accumulated

within Polish borders during T129 ATAK Poland Roadshow.

During the T129 ATAK Poland Roadshow, which was held during August and

September 2015, T129 ATAK has visited 5 cities in Poland (Lublin, Radom, Warsaw,

Bydgoszcz and Kielce) and amazed Polish authorities and aviation lovers

with several exciting flight demonstrations.

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 77


T129 na szczycie świata w Himalajach. T129 Top of the World at Himalayas.

Osiągając współczesne światowe wymagania...

Międzynarodowe zainteresowanie T129 ATAK jest bardzo duże, ponieważ

obecnie jest on najdoskonalszą alternatywą w swojej klasie. Do dnia dzisiejszego

T129 ATAK udowodnił swoją wartość i z powodzeniem spełniał wyznaczone

role w różnych miejscach na świecie. Śmigłowiec pojawił się w wielu krajach,

m.in.: Turcji, Polsce, Pakistanie, Niemczech, Włoszech, Republice

Południowej Afryki, Bahrajnie i Wielkiej Brytanii.

Nowy sukces: przesuwanie granic możliwości

w Himalajach, na dachu świata...

W maju 2016 roku T129 ATAK osiągnął kolejny ważny kamień milowy w swojej

historii operacyjnej. Po przylocie do bazy lotnictwa Wojsk Lądowych Pakistanu

w Multan, przez około 15 dni, jego możliwości były testowane przez pakistańskich

wojskowych.

W czasie tych prób, T129 ATAK latał w najwyżej położonych i najgorętszych

regionach Pakistanu – Pano Aquil-Chor i Quetta. W czasie siedmiu przeprowadzonych

lotów, pakistańscy piloci mieli okazję przetestować śmigłowiec

w warunkach dziennych i nocnych, lecąc na maksymalnie obciążonym śmigłowcu

(5065 kg) przy temperaturze 50°C i na wysokości 14 000 stóp.

Oświadczenie o polonizacji; T129 ATAK

Mając już doświadczenie w łączeniu i integrowaniu możliwości lokalnych oraz

globalnych firm, TAI poszukuje obecnie możliwości współpracy z polskimi firmami

o unikalnych zdolnościach. Poprzez kooperację w programie KRUK ma

to doprowadzić do wprowadzenia sprawdzonych do tej pory możliwości

T129 ATAK na nowe wyżyny.

Jako globalny gracz w przemyśle obronnym i lotniczym, TAI wierzy, że ta

nowa, kwitnąca współpraca między nim a polskim przemysłem obronnym

nie ograniczy się tylko do programu KRUK, ale będzie stała i długoterminowa

– z korzyścią dla obu stron. Wszystkie zainteresowane strony powinny na tym

polu znaleźć okazję do osiągnięcia swoich celów biznesowych na lokalnych

i globalnych rynkach.

T129 operuje przy temperaturze +50°C. T129 flying at +50°C.

Getting the Contemporary World’s Requirements...

Currently, there is a really strong international interest on the T129 ATAK, since

it is a superior alternative in its class. Until now, the T129 ATAK has proven its

worth as an internationally deployable asset, by being successfully deployed

for several tests and demonstrations in various locations of the world including

Turkey, Poland, Pakistan, Germany, Italy, South Africa, Bahrain and the

United Kingdom.

Success Update: Pushing the Limits on Himalayas,

Top Of the World...

In May 2016, T129 ATAK has reached yet another critical milestone in its operational

history: Having been successfully deployed in Pakistan Army Aviation

Base in Multan, during around 15 days, T129 ATAK Helicopter’s wide capability

range has been put to test by Pakistan Army Aviation authorities.

Throughout the testing activities, the T129 ATAK Helicopter flew to the highest

and hottest regions of Pakistan Pano Aquil-Chor, which followed by Quetta.

During the 7 flight sorties performed, Pakistani pilots had the chance to test

the helicopter in day and night conditions with MTOW of T129 ATAK (5.065kg)

at 50°C and at 14 000 ft.

Thesis Statement of Polonization; T129 ATAK

With experience in merging and integrating the capabilities of local and global

companies, TAI is now chasing the opportunity to cooperate with Polish

companies with unique and exclusive capabilities in order to bring the already

proven capabilities of the T129 ATAK to new heights, through cooperation on

the KRUK Program.

As a global player in defence and aerospace industries through its wide range

of capabilities, TAI is of the belief that this newly blossoming cooperation between

TAI and Polish industry will not be limited to the KRUK Program, but will

be a sustainable, long-term win-win relationship, in which all parties will find

opportunities to advance their business goals in local and global markets in

the medium run.

Konferencja dotycząca T129 na lotnisku Babice. T129 Press Conference at Babice Airport.

78 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Master

The M-346 Master

the new training aircraft

for the Air Force

– nowy samolot

szkolno-treningowy

dla Sił Powietrznych

Paweł Bondaryk

Zapoczątkowany w 2012 r. program zakupu nowych odrzutowych samolotów szkolenia zaawansowanego dla Sił Powietrznych

wszedł w decydującą fazę. Polscy piloci odbywają właśnie szkolenie praktyczne we Włoszech, a za kilka

miesięcy do Dęblina przylecą pierwsze dwa, a może nawet trzy nowe maszyny M-346 Master.

The program of procuring new advanced jet training aircraft for the Air Force, initiated in 2012, has just entered its final

phase. Polish pilots are currently undergoing practical training in Italy, and in several months the first two, or maybe

even three new M-346 Master aircraft will arrive in Dęblin.

Podpisana 27 lutego 2014 r. pomiędzy Alenia Aermacchi S.p.A. (obecnie

Leonardo-Finmeccanica Aircraft) i Ministerstwem Obrony Narodowej

umowa o wartości 1 167 754 500 PLN (ok. 280 mln EUR) obejmuje

dostawę ośmiu samolotów w wariancie dostosowanym do

polskich wymagań, z opcją na cztery kolejne. Kontrakt przewiduje również

zapewnienie zaopatrzenia w części zamienne przez cztery lata; ponadto

inżynierowie obsługi technicznej producenta mają być obecni w Polsce

przez trzy lata. Oprócz samolotów, na mocy kontraktu zostanie dostarczony

naziemny system szkoleniowy, składający się ze stanowiska szkolenia

teoretycznego, z uproszczonego symulatora FTD (Flight Training Device),

z zaawansowanego symulatora

misji FMS (Full Mission Simulator)

oraz stanowisk treningu sytuacji

awaryjnych i opuszczania kabiny

EPT (Egress Procedure Trainer). System

uzupełni osiem komputerowych

stanowisk planowania i analizy

zadań.

Master stanowi, w porównaniu

z obecnie eksploatowanym maszynami

TS-11 Iskra z początku lat

60. XX wieku, zupełnie nową jakość.

Jest to samolot dwusilnikowy,

co zwiększa bezpieczeństwo lotów

i jednocześnie umożliwia trening

sytuacji awaryjnych związanych

z jednostkami napędowymi.

Ponadto nowe M-346 dysponują

maksymalną masą startową ponad

dwukrotnie większą niż TS-11 (9500

kg w porównaniu z 3840 kg), ciąg

silników jest zaś pięciokrotnie

większy. Piloci mają do dyspozycji:

kabiny skonfigurowane zgodnie z zasadami HOTAS, nowoczesny wyświetlacz

przezierny, monitory wielofunkcyjne zamiast klasycznych przyrządów

elektromechanicznych oraz - opcjonalnie - hełm z wyświetlaczem.

The contract signed on February 27, 2014, between Alenia Aermacchi

S.p.A. (now Leonardo-Finmeccanica Aircraft) and the Ministry of National

Defense, worth 1,167,754,500 PLN (about 280 million EUR), provides for delivering

eight aircraft in a configuration adjusted to Polish requirements,

with an option of ordering additional four. The contract also ensures deliveries

of spare parts for four years; moreover, the producer’s technical support

engineers are to be present in Poland for three years. Apart from aircraft,

the contract provides for delivering a ground-based training system including:

a theoretical training post, a Flight Training Device (FTD), a Full Mission

Simulator (FMS), and an Egress Procedure Trainer (EPT). The system will

be complete with eight task planning

and analysis computer posts.

In comparison to currently used

TS-11 Iskra aircraft from the early

1960s, Master is an entirely new quality.

It is a twin-engine aircraft,

which makes the flights safer and

also allows for training emergency

procedures connected with drive

units. The maximum take-off weight

of the new M-346 is twice as

big as the TS-11’s (9,500 kg in comparison

to 3,840 kg), and the thrust

of the engines is five times bigger.

The cockpit is configured according

to the HOTAS setup, with a modern

head-up display, multi-function

monitors instead of classic electromechanical

devices, and, optionally,

a helmet-mounted display system.

The Polish version of the M-346

is different than the machines

made for other users, due to changes

introduced upon the request of the air force. The Polish airframe will

receive the first package of improvements created on the basis of operational

experience; one of the most important changes will be putting data

Podpułkownik pilot Konrad Madej z włoskimi instruktorami po wykonaniu pierwszego lotu na

M-346 Master. Lieutenant coronel Konrad Madej with Italian instructors after performing

a first flight on M-346 Master.

80 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Polski wariant M-346 różni się od maszyn innych użytkowników zmianami

wprowadzonymi na życzenie Sił Powietrznych. Na polskich płatowcach zastosowany

zostanie pierwszy pakiet udoskonaleń wynikających z doświadczeń

eksploatacyjnych; jedną z najważniejszych zmian będzie zabudowanie w kadłubie

elementów do transmisji danych systemu szkoleniowego ETTS (Embedded

Tactical Training Simulation), poprzednio podwieszanych w oddzielnym

zasobniku (P5 CTS). Mastery z szachownicami otrzymają spadochrony

hamujące, używane głównie do zapoznania szkolonego pilota z ich zastosowaniem

i z zachowaniem samolotu w trakcie wypuszczania spadochronu

oraz dobiegu ze spadochronem. Drugą cechą charakterystyczną polskich

maszyn będzie zabudowa zasłony w przedniej kabinie umożliwiającej szkolenie

w lotach bez widoczności.

Pierwszy płatowiec dla Polski ma numer fabryczny 50 i ma otrzymać numer

boczny 7701; kolejne budowane są jako: 51, 54 i 55. Uroczyste wytoczenie

pierwszego polskiego M-346 odbyło się 6 czerwca br. W uroczystości tej

udział wzięli m.in. wiceminister obrony narodowej Bartosz Kownacki, dyrektor

zarządzający działu lotniczego Leonardo-Finmeccanica Aircraft Filippo Bagnato

i Inspektor Sił Powietrznych gen. bryg. Tomasz Drewniak. Pierwszy lot

polskiego Mastera odbył się w dniu 4 lipca 2016 r.

Do października bieżącego roku nowe samoloty mają zostać oficjalnie certyfikowane,

przez podległą włoskiemu Ministerstwu Obrony – Dyrekcję

Uzbrojenia Lotniczego i Zdatności do Lotu (ARMAEREO, Direzione Armamenti

Aeronautici e per l’Aeronavigabilità). Polski Inspektorat Uzbrojenia zdecydował

o uznaniu dokumentów włoskiego odpowiednika.

Pierwsze dwa samoloty przylecą do Dęblina pod koniec listopada, choć

nieoficjalnie mówi się, że do końca roku może do nich dołączyć trzeci. Pozostałe,

według umowy, miałyby również przybywać do Polski parami – trzeci

i czwarty (jeśli trzeci przyleci w grudniu, to tylko czwarty) samolot do końca

lutego 2017 r., piąty i szósty do końca maja, a ostatnie dwa spodziewane są

w październiku przyszłego roku. Biorąc pod uwagę dostępność maszyn do

lotów, ze względu na planowe prace obsługowe i usterki techniczne, wskazane

byłoby jak najszybsze potwierdzenie stale dostępnej opcji na zakup czterech

kolejnych. Byłoby to uzasadnione również ze względu na zainteresowanie

szkoleniem w Wyższej Oficerskiej Szkole Sił Powietrznych w Dęblinie ze

strony wojsk lotniczych innych państw, często nie dysponujących własnymi

maszynami tej klasy.

Na jednej z tablic przedstawiających harmonogram budowy poszczególnych

maszyn w zakładach Leonardo-Finmeccanica w Venegono, po planowanym

21. egzemplarzu dla Włoch, zaznaczono rezerwację linii montażowej

dla 9. i 10. egzemplarza dla Polski. Jeżeli doświadczenia z wykorzystania nowego

sprzętu okażą się pozytywne, opcja na dodatkowe cztery samoloty może

zostać wkrótce przekształcona w formalne zamówienie.

transmission elements of the Embedded Tactical Training Simulation system

inside the fuselage (earlier, they were placed in a separate external pod

under the fuselage (P5 CTS). Masters with checkerboards will get drogue

parachutes, used mainly to teach the training pilot how to use them and

how the aircraft reacts when the parachute is deployed and during the

landing roll with a parachute. The second characteristics of the Polish machines

will be equipping the forward cockpit with a blind allowing for practising

IFR flights.

The first airframe for Poland has serial number 50 and is going to receive

tactical number 7701; the following airframes are being built with numbers

51, 54 and 55. The first Polish M-346 was ceremoniously wheeled out on

June 6, 2016. The ceremony was attended by, among others: the Deputy

Minister of National Defense, Bartosz Kownacki, the Managing Director of

the aircraft department of Leonardo-Finmeccanica Aircraft, Filippo Bagnato,

and the Inspector General of the Air Force, Brig. Gen. Tomasz Drewniak.

The first flight of the Polish Master took place on July 4, 2016.

By October 2016, the new aircraft are to be officially certified by the Italian

MoD’s Directorate for Aircraft Armament and Airworthiness (ARMAE-

REO, Direzione Armamenti Aeronautici e per l’Aeronavigabilità), and the

Polish Armament Inspectorate decided to recognize the documentation of

its Italian equivalent.

The first two aircraft are going to come to Dęblin at the end of November,

and according to unofficial information, a third one might join the two

by the end of the year. The remaining aircraft, in compliance with the contract,

are also to arrive in Poland in batches – the third and fourth (and if the

third one comes in December, only the fourth) by the end of February 2017,

the fifth and the sixth by the end of May, and the last two are expected to

be in Poland in October 2017. Considering the limited availability of aircraft

for flights, due to planned maintenance work and technical defects, it would

be advisable to confirm as soon as possible the offered option to procure

four more machines. This decision would also be justified because of

the big interest in training at the Polish Air Force Academy in Dęblin,

expressed by air force units from other countries, which often do not own

machines of this class.

One of the boards with the schedule of building individual machines at

the Leonardo-Finmeccanica Aircraft plant in Venegono, shows that after

the 21st aircraft for Italy, the assembly line is marked as reserved for building

Uproszczony symulator PTD (Procedures Training Device) służy do wstępnego zapoznania

się uczniów z procedurami i sytuacjami awaryjnymi. Simplified PTD (Procedures Training

Device) simulator was made to initialy prepare the students for procedures and emergency

situations.

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 81


Szkolenie personelu

Oprócz samolotów, kontrakt obejmuje dostawę systemu szkoleniowego i wyszkolenie

personelu latającego i technicznego. Do poziomu instruktora zostanie

wyszkolonych 16 polskich pilotów. W skład pierwszej sześcioosobowej

grupy wchodzą lotnicy z różnorodnym doświadczeniem, zdobytym nie tylko

na samolotach szkolnych, ale i na maszynach bojowych, w tym F-16C/D Jastrząb.

Szkolenie odbywa się obecnie w jednostce będącej pierwszym użytkownikiem

samolotów T-346A w Aeronautica Militare, czyli 61° Stormo, stacjonującym

w Lecce na południu Włoch. Pierwszym etapem był kurs językowy

w Aviation English Training Center w Loreto, zakończony znajomością języka

angielskiego na poziomie ICAO level 4. Kolejne fazy to szkolenie teoretyczne

z wykorzystaniem naziemnych pomocy treningowych, a następnie kilkadziesiąt

godzin lotu w symulatorze. Pierwsze loty samolotami T-346A polscy piloci

odbyli w marcu 2016 r. Druga grupa – czterech pilotów ma ukończyć 11-miesięczne

szkolenie we Włoszech w czerwcu przyszłego roku, pozostałych sześciu

– do końca listopada 2017 r. Przed dostawą M-346, w listopadzie zostanie

również zakończone szkolenie 139 osób personelu technicznego. Pod koniec

lutego szkolenie zakończyło 16 techników, kolejnych 26 było w jego trakcie.

Od pewnego czasu prace przygotowawcze do przyjęcia nowych maszyn

prowadzi 41. Baza Lotnictwa Szkolnego w Dęblinie, inwestując w infrastrukturę

lotniskową. Zbudowano tam: nową wieżę kontroli lotów, domek pilotów

i techników, bazę straży pożarnej i indywidualne, lekkie hangary dla samolotów

M-346.

System szkoleniowy nowej generacji

Stwierdzenie, że nowy system szkoleniowy będzie rewolucją w procesie przygotowania

polskich pilotów wojskowych jest w pełni uzasadnione. Przejście

od „analogowej” Iskry na samoloty wykorzystujące w pełni urządzenia cyfrowe,

łącznie z systemem sterowania fly-by-wire, będzie w Siłach Powietrznych

sytuacją bezprecedensową, porównywalną jak dotąd tylko z wdrożeniem do

służby Jastrzębi. Samolot M-346 został opracowany z myślą o współczesnych

samolotach bojowych o wysokiej manewrowości i z zaawansowanym uzbrojeniem,

dlatego też zestaw naziemnych elementów systemu szkolenia jest

w tym celu odpowiednio rozbudowany.

Oprócz samolotów do Dęblina trafi kilka nowych pomocy naukowych. Najprostsze

z nich to komputerowe stanowiska szkolenia teoretycznego, dysponujące

oprogramowaniem do nauki zarówno personelu latającego, jak i naziemnego.

Polskie zamówienie nie obejmuje uproszczonych statycznych

symulatorów lotu PTD (Procedures Training Device); rolę pierwszego symulatora

będzie pełnić stanowisko FTD (Flight Training Device), czyli makieta kabiny

samolotu, wyposażona w przestrzenny ekran odpowiadający polu widzenia

220° w poziomie i 90° w pionie.

the 9th and 10th machine for Poland. If the operational experience connected

with using the new aircraft is positive, the option of purchasing

additional four machines may soon turn into a formal order.

Personnel Training

Apart from aircraft, the contract provides for delivering a training system and

training flying and technical personnel. 16 Polish pilots are to be trained to the

instructor level. The first six-person group includes airmen with various experience,

gained not only on trainer aircraft, but also fighters, such as the F-16C/D

Jastrząb.

Currently, the training is taking place at the unit which has been the first

user of the T-346A aircraft at Aeronautica Militare, i. e. 61° Stormo, stationed in

Lecce, in the south of Italy. The first phase was a language course at the Aviation

English Training Center in Loreto, ended with ICAO level 4 knowledge of

English. The next three phases include theoretical training using ground-based

training systems, and later several dozen flight hours in a simulator. The

first flights of Polish pilots in the T-346A aircraft took place in March 2016. The

second group of four pilots is to finish the 11-month training in Italy in June

2017, and the remaining six – by the end of November 2017. Before the November

delivery of the M-346s, also 139 technical personnel will also finish

training. At the end of February, 16 technicians ended their training, and

another 26 were still in training.

For some time now, the 41st Air Training Base in Dęblin has been preparing

to receive the new machines by investing in airport infrastructure. The new

facilities include a new flight control tower, a house for pilots and technicians,

a fire brigade base, and individual, light air docks for the M-346s.

A New Generation Training System

Saying that the new training system will be a revolution in the process of preparing

Polish military pilots is fully justified. The transfer from the “analog” Iskra

to an aircraft taking full advantage of digital devices, including the fly-by-wire

flight control system, will be an unprecedented situation in the Polish Air Force,

comparable so far only to introducing into service the Jastrząb aircraft. The

M-346 has been developed thinking of modern fighter aircraft with high maneuverability

and advanced armament, and therefore the ground-based elements

of the training system are very well-developed.

Apart from aircraft, Dęblin will receive some new teaching aids. The least

complicated ones are theoretical training computer posts, with software for

teaching both flying and ground personnel. The Polish order does not include

Procedures Training Devices (PTDs); the Flight Training Device (FTD) stand will

play the role of the first simulator – it is a model of the aircraft’s cockpit, equipped

with a three-dimensional screen corresponding to a field of vision reaching

220° horizontally and 90° vertically.

Kadłub drugiego polskiego M-346 Master w fabryce w Venegono we Włoszech. The hull of the second Polish M-346 Master in the factory in Venegono, Italy.

Fot. Elmer vanHest/airheadsfly.com.

82 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych gen. broni Mirosław Różański składa podpis

na kadłubie pierwszego polskiego Mastera. General Commander of Branches of Armed

Forces, Lieutenant general Mirosław Różański signs the hull of the first Polish Master.

Znacznie bardziej zaawansowany będzie drugi symulator, odpowiadający

standardowi FMS (Full Mission Simulator). Dysponuje on polem widzenia 360°

w poziomie i 130° w pionie, odwzorowuje przeciążenia i działanie kombinezonu

przeciwprzeciążeniowego. Będzie on umożliwiał ćwiczenie praktycznie

wszystkich elementów szkolenia – od planowania i omawiania misji, przez

loty w dowolnych warunkach atmosferycznych, loty w szyku, różnorodne zadania

bojowe, uzupełnianie paliwa w powietrzu i loty z goglami nocnego

widzenia.

Specyficzną pomocą szkoleniową, zaprojektowaną na życzenie Sił Powietrznych,

będzie symulator sytuacji awaryjnych (EPT), zbudowany przy

współpracy z polską firmą ETC-PZL Aerospace Industries Sp. z o.o. Pozwoli on

na naukę właściwych procedur w razie awarii systemów samolotu i fizyczny

trening katapultowania (z przeciążeniami do +4 g). W razie przyjęcia przez pilota

niewłaściwej pozycji fotel nie zadziała.

Technicy będą dysponować systemem szkoleniowym wykorzystującym

trójwymiarowe animacje, pozwalając na dokładne przećwiczenie konkretnych

czynności obsługowych przed ekranem komputera. Inną pomocą będzie

trójwymiarowy schemat konstrukcji, pokazujący wszelkie jej elementy

i instalacje z dowolnej strony.

System szkoleniowy oparty o samolot Master pozwala również na szkolenie

w użyciu uzbrojenia, przenosząc część zadań wykonywanych obecnie na samolotach

bojowych i w operacyjnych jednostkach na szkolnictwo. Samolot

ma możliwość symulowania nie tylko wykorzystania stacji radiolokacyjnej czy

zasobnika celowniczo-nawigacyjnego, ale również wielu rodzajów uzbrojenia.

Dodatkowym atutem jest wspomniane łącze danych ETTS, pozwalające

na przykład na „wspólny lot” nie tylko statków powietrznych, ale również załogi

w samolocie i pilota ćwiczącego w symulatorze. W przypadku dysponowania

kilkoma symulatorami FMS, można je połączyć w sieć, zarówno między

sobą, jak i z samolotem wykonującym misję w powietrzu.

Tablice przyrządów kabin pilotów polskich M-346 będą skonfigurowane

w sposób jak najbardziej upodabniający je do tablic Jastrzębi. Z myślą o amerykańskiej

odmianie M-346 – T-100, oferowanej wspólnie przez Raytheona i Leonardo

w ramach programu T-X, opracowano także inny wariant tablicy przyrządów,

zbliżony wyglądem i filozofią do kabiny F-35 (samoloty te nie mają

szkolnej wersji dwumiejscowej). Włoskie wojska lotnicze będą jednym z pierwszych

użytkowników nowych maszyn bojowych 5. generacji koncernu Lockheed

Martin w Europie, i z pewnością możliwość wykorzystania Masterów do

szkolenia pilotów F-35 pozwoli AMI na znaczne oszczędności.

Mastery mają możliwość uzupełniania paliwa w powietrzu. Daje to możliwość

nie tylko wyszkolenia w tej operacji uczniów latających M-346, ale również

tańszego szkolenia załóg tankowców, oszczędzając godziny lotu maszyn

bojowych. Ponadto, uzyskany dzięki tankowaniu w powietrzu dłuższy czas

lotu samolotu szkolnego pozwala na wykonanie w jednym locie większej liczby

zadań, po raz kolejny wpływając na zmniejszenie kosztów szkolenia.

Nowy system szkolenia Sił Powietrznych, który powinien zostać wdrożony

już w przyszłym roku, pozwoli na znaczne zmniejszenie kosztów szkolenia pilotów

naddźwiękowych samolotów bojowych F-16, prowadzonego obecnie

w Stanach Zjednoczonych. Włączenie nowego samolotu do systemu szkolenia

w WSOSP w zasadzie pozwoliłoby zrezygnować ze szkolenia w Stanach

Zjednoczonych, ale utrzymanie kontaktu i dostępu do wiedzy oraz doświadczenia

przez szkolenie części pilotów za oceanem wydaje się być cenną wartością

dodaną. Mimo to około 30% nalotu wykonywanego obecnie na F-16

będzie można przenieść na samolot szkolenia zaawansowanego. Różnica w kosztach

jest tu diametralna; koszt godziny lotu M-346 to bowiem 20-25% kosztów

godziny lotu F-16.

W lutym włoskie samoloty T-346A wzięły udział w kursie Tactical Leadership Programme

w Albacete, odgrywając role agresorów. In February Italian aircrafts T-346A took part in

the Tactical Leadership Programme course in Albacete, playing the role of agressors.

The second simulator, complying with the Full Mission Simulator (FMS)

standard, will be much more advanced. It has a field of vision reaching 360°

horizontally and 130° vertically, it simulates g-forces and operation of an anti-g

suit. It will allow for practicing virtually all elements of the training, from planning

and discussing a mission, through flights in chosen weather conditions,

flying in formation, various combat tasks, aerial refueling, and flights in night-

-vision goggles.

A very distinctive training aid, designed upon the request of the air force,

will be the Emergency Procedures Training (EPT) simulator, built in cooperation

with the Polish ETC-PZL Aerospace Industries company. It will enable the

trainees to learn proper procedures in the event of aircraft system failure and

train actual ejection (with g-forces up to +4 g). If the pilot is in wrong position,

the ejector seat will not work.

Technical personnel will use a training system with 3D animations, which

will enable them to thoroughly practice specific maintenance tasks in front of

the computer screen. Another aid will be a 3D model of the aircraft’s structure,

showing all its elements and installations from any angle.

The Master aircraft training system also allows trainees to practice operating

armament, transferring a part of tasks currently executed on fighter aircraft

and at operational units to the schooling system. The aircraft can simulate not

only operation of the radar or the targeting pod, but also many varieties of

weapons. An additional asset is the mentioned Embedded Tactical Training

Simulation system, thanks to which it is possible to conduct a “joint flight” of

not only aircraft, but also the crew, and the pilot training in the simulator. In

case of using more than one FMS simulator, they can be connected into a network

– between each other, and also with the aircraft executing a mission in

the air.

Control panels in the cockpits of Polish M-346s will be configured in a way

that will make them as similar as possible to the control panels in Jastrząb.

Having in mind the American version of the M-346 – the T-100, offered jointly

by Raytheon and Leonardo within the frame of the T-X program, another version

of the control panel has been developed. It is similar in looks and philosophy

to the cockpit of the F-35 (which does not come in a two-seat training

version). The Italian Air Force will be one of the first European users of the new,

5th generation fighter aircraft produced by the Lockheed Martin concern, and

the possibility to use Masters to train pilots of the F-35s will surely save AMI a lot

of money.

Masters can be refueled in flight. This gives an opportunity to not only practice

this operation with students flying the M-346s, but also organize cheaper

trainings for tanker aircraft crews, saving flight hours on fighter aircraft. Moreover,

the time saved due to the possibility of refueling in the air can be used to

execute more tasks during one flight, again reducing the costs of training.

The new air force training system, which should be implemented next year,

will significantly reduce the costs of training pilots flying the F-16 jet fighter

aircraft, currently conducted in the USA. Introducing the new aircraft into the

training system of the Polish Air Force Academy would basically allow for giving

up training in the USA, but keeping the contact and access to knowledge,

as well as the experience gained by pilots who train overseas seem to be

a valuable asset. Nevertheless, about 30% of the flight time currently executed

on the F-16s can be transferred in the future to the advanced training aircraft.

The difference in costs is indisputable: one hour flight on the M-346 is 75-80%

cheaper than the same time spent on the F-16.

Paweł Bondaryk

84 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Wojskowe Zakłady Lotnicze Nr 4 S.A.

ul. Księcia Bolesława 1/3, 01-452 Warszawa, Polska

tel. +48 22 532 43 01, fax +48 22 532 43 04

www.wzl4.mil.pl, biuro@wzl4.mil.pl

WZL-4 S.A REALIZUJE USŁUGI W ZAKRESIE:

REMONTU, NAPRAW I SERWISOWANIA:

✈ turbinowych silników lotniczych:

ū odrzutowych: RD-33, AŁ-21F3

ū turbowałowych

✈ turbostarterów: TS-21, AI-9/9W

✈ turbin napędowych: DG-4M1, GTD-5/5M,

2PW8-1, 9I56-3

✈ agregatów sterowania, paliwowych, olejowych

i elektrycznych ww. silników

THE WZL-4 PLC PROVIDES:

MRO SERVICES OF:

✈ aircraft turbine engines:

ū jet engines: RD-33, AŁ-21F3

ū turboshaft engines

✈ turbostarters: TS-21, AI-9/9W

✈ turbine engines: DG-4M1, GTD-5/5M, 2PW8-1,

9I56-3

✈ control, lubrication, fuel and electric accessories

for afore mentioned engines

✈ naziemnego testowania silników do samolotów

cywilnych i wojskowych

✈ kontroli boroskopowej silników turbinowych

INNE USŁUGI:

✈ wyważanie dynamiczne wirników silników

✈ badania nieniszczącące (NDI),

✈ usługi galwaniczne – pokrycia chemiczne

i elektrochemiczne

✈ automatyczna kontrola wymiarów

✈ konwencjonalna obróbka mechaniczna

✈ spawanie stali, aluminium i stopów tytanu,

✈ wytwarzanie i naprawa pokryć metodą

natryskiwania plazmowego

✈ produkcja małych części

✈ engine ground testing of commercial

and military aircrafts

✈ borescope inspections and condition assessment

of turbine engines

OTHER SERVICES:

✈ dynamic balancing of engine rotors

✈ non destructive inspections (NDI),

✈ chemical and electro-chemical plating

✈ automated dimensional measurment

✈ conventional machining

✈ welding of steel, aluminum and titanium alloys

✈ plasma spray coatings manufacturing and

restoration

✈ small parts manufacturing

www.pgzsa.pl


Eurofighter Eurofighter –

The Platform of Choice

wyjątkowa platforma

Sprawdzony w warunkach bojowych. Codziennie w dyżurze. Ośmiu użytkowników, 600 zamówionych myśliwców.

Combat Proven. Daily Operations. 8 customers and 600 Orders

Eurofighter Typhoon jest dziś najbardziej zaawansowanym na świecie

samolotem bojowym, zdolnym do wypełniania wielu zadań jednocześnie

(tzw. swing-role), spośród obecnie dostępnych na światowym rynku.

Jako efekt największego wspólnego europejskiego programu militarnego,

zapewnia zarówno przewagę w powietrzu jak i zdolność

przeprowadzania skutecznych uderzeń na cele naziemne. Udało się to uzyskać

dzięki zastosowaniu zaawansowanych technologii i rozwiązań technicznych.

Jak dotychczas samolot został zamówiony przez osiem krajów – partnerów

programu: Niemcy, Wielką Brytanię, Włochy, Hiszpanię, a także: Austrię,

Arabię Saudyjską, Oman i Kuwejt. Od kiedy wszedł do służby w 2003 roku, zamówionych

zostało prawie 600 egzemplarzy tych maszyn, a ponad 480 z nich

znajdujących się w służbie osiągnęło sumaryczny nalot ponad 350 tysięcy

godzin.

Typhoon stanowi znaczące wzmocnienie systemu bezpieczeństwa i zdolności

obronnych państw, które zdecydowały się na jego zakup. Jest w pełni

interoperacyjny ze wszystkimi samolotami bojowymi NATO oraz Stanów

Zjednoczonych i uważany za doskonałą platformę. Manewrowość, możliwości

sensorów i potężne silniki umożliwiają Typhoonowi zapewnienie bezpieczeństwa

przestrzeni powietrznej użytkowników w sposób szybki i efektywny.

Obecnie siły powietrzne w Niemczech, Wielkiej Brytanii, we Włoszech,

w Hiszpanii, Austrii i Arabii Saudyjskiej używają Typhoonów do pełnienia dyżurów

bojowych (Quick Reaction Alert – QRA) w systemie obrony powietrznej.

W styczniu 2016 roku cztery Eurofightery Hiszpańskich Sił Powietrznych rozpoczęły

swoją zmianę w ramach misji Baltic Air Policing, zabezpieczającej

przestrzeń powietrzną Estonii, Łotwy i Litwy. Wcześniej zadanie to wykonywały

Eurofightery niemieckie, brytyjskie i włoskie. We wrześniu 2016 roku Luftwaffe

ponownie skieruje pięć Taifunów do Estonii w celu realizacji zadań dozoru

przestrzeni powietrznej. Maszyny Eurofighter Typhoony były używane także

w trakcie wielu innych operacji i międzynarodowych ćwiczeń, m.in. w Stanach

Eurofighter is the world’s most advanced new generation swing-role

combat aircraft currently available on the world market. As Europe’s largest

military collaborative programme, it delivers both air dominance and effective

air to ground capability through leading-edge technologies and unrivalled

performance. It has been ordered by eight nations: Germany, the United

Kingdom, Italy, Spain, Austria, Saudi Arabia, Oman and Kuwait. Since Eurofighter

entered into service in 2003, almost 600 aircraft have been ordered, more than

480 aircraft delivered and over 350,000 flying hours achieved.

Eurofighter delivers significant contributions to the security and defence

of its customer nations. It is fully interoperable with all NATO and US combat

aircraft and is considered as the platform of choice for its current and

potential customers. Its maneuverability, agility, sensor capability and

powerful engines enable the Eurofighter Typhoon to secure the airspace of

its customers quickly and efficiently. At present, Air Forces in Germany, the

United Kingdom, Italy, Spain, Austria and Saudi Arabia all use Eurofighters for

Quick Reaction Alert (QRA).

In January 2016, for example, four Eurofighters of the Spanish Air Force

began a tour of duty in the Baltic region securing airspace over Estonia, Latvia

and Lithuania as part of NATO’s “Baltic Air Policing” mission. Previously,

Eurofighters of the German, British and Italian Air Forces had already carried

out this task. In September 2016, the German Air Force will again deploy five

Eurofighters to Estonia for air policing duties.

Eurofighter Typhoons have also been used in numerous operations and

international deployments to the US, Alaska, the Gulf region, India, Malaysia,

Singapore, etc. Eurofighter is combat proven since NATO’s Operation Unified

Protector and Operation Ellamy in the Libya conflict in 2011 and the aircraft is

currently involved in engagements in Syria and Iraq.

In addition, Eurofighter aircraft of various nations have joined international

exercises such as Red Flag, Green Flag, Frisian Flag and Arctic Challenge.

86 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Zjednoczonych, na Alasce, w rejonie Zatoki Perskiej, Indiach, Malezji i Singapurze.

Typhoon został po raz pierwszy przetestowany bojowo w czasie operacji

Sojuszu Północnoatlantyckiego Unified Protector i Ellamy, podczas konfliktu

w Libii w 2011 roku, a obecnie jest zaangażowany w walkach na terytorium

Syrii oraz Iraku.

Co więcej, samoloty Eurofighter Typhoon wielu użytkowników biorą udział

w ćwiczeniach międzynarodowych takich jak: Red Flag, Green Flag, Frisian

Flag i Arctic Challenge. W czasie ćwiczenia Red Flag osiągnęły współczynnik

zdolności do wykonywania zadań przekraczający 98% i były w pełni zdolne

do współdziałania z amerykańskimi i NATO-wskimi systemami bojowymi.

Obecnie program Eurofighter przechodzi jeden z najbardziej pracowitych

okresów w swojej historii. Plan użytkowania tych maszyn przewiduje dalszą

ewolucję zwiększania ich możliwości. Przewiduje on m.in. integrację i wprowadzenie

do zestawu ich uzbrojenia: pocisków manewrujących dalekiego

zasięgu Storm Shadow, pocisku „powietrze-powietrze” dalekiego zasięgu Meteor

i precyzyjnego pocisku „powietrze-ziemia” Brimstone, a także rewolucyjnej

wielofunkcyjnej stacji radiolokacyjnej z aktywną anteną i w pełni elektronicznie

kształtowanymi wiązkami CAPTOR-E. Wszystko to na przestrzeni

najbliższych kilku lat. Wspomniane trzy nowe pociski, wraz z kolejnymi

usprawnieniami sensorów i radarem CAPTOR-E, doprowadzą do uzyskania

przez Typhoony szerokiej gamy nowych możliwości. Duża apertura anteny

nowego radaru myśliwca wraz z dodatkową możliwością jej mechanicznego

poruszania, zapewni Eurofighterowi lepsze zdolności obserwacji i wykrywania

celów niż u maszyn konkurentów, a co za tym idzie pełniejsze możliwości

wykorzystania systemów uzbrojenia.

W czerwcu 2014 roku został dostarczony pełny pakiet ulepszeń pierwszej

fazy (Phase 1 Enhancement – P1E). Zapewnił on Typhoonowi pełne zdolności

do realizacji misji swing-role (możliwość wykonywania kilku zadań w czasie

jednego lotu). Kolejnym będzie Phase 2 Enhancement (P2E), który obejmuje:

integrację z pociskami Storm Shadow i Meteor. P2E zapewni również całą

gamę ulepszeń w zakresie interfejsu człowiek-maszyna (HMI), wprowadzi wielofunkcyjny

system dystrybucji informacji (MIDS - Multiple Information Distribution

System), nowe funkcje systemu samoobrony DASS (Defensive Aids

Sub-System) i innych systemów awionicznych, które zwiększą skuteczność

wykorzystania bojowego i przeżywalności myśliwca na polu walki w czasie

pełnienia przez niego wszystkich rodzajów zadań.

During the Red Flag exercise, for instance, Eurofighters achieved over 98

percent availability and interoperability with US and NATO assets.

At present, the aircraft is going through one of the busiest flight test periods

in the programme’s history. It’s all part of a well-planned Capability Roadmap

that will see the aircraft continue to evolve as an even more powerful and

capable fighter jet.

It will see the arrival of Storm Shadow, a deep strike cruise missile, Meteor, a

beyond visual range air-to-air missile, and Brimstone, a precision attack missile,

as well as the cutting-edge new Electronically Scanned Array radar (E-Scan

radar) over the next few years. This trio of weapons, along with a number of

sensor upgrades, and the E-Scan will introduce a range of new capabilities to

the Eurofighter. The fighter’s large nose aperture, combined with the ability to

move the antenna, will give the Eurofighter greater ‘vision’ than its competitors,

delivering better operational performance to this weapon system.

In June 2014, the complete Phase 1 Enhancement (P1E) package was

delivered, providing a full swing-role capability onto the Eurofighter Typhoon.

The next stage, Phase 2 Enhancement (P2E), brings Storm Shadow and Meteor

capability onto the aircraft. P2E will also deliver a range of enhancements

through the HMI (Human Machine Interface), MIDS (Multiple Information

Distribution System) and DASS (Defensive Aids Sub-System) and other avionics

systems, which will further enhance the aircraft’s lethality and survivability

across all roles.

A further firing of a Meteor beyond visual range air-to-air missile has also

recently taken place, using UK Typhoon aircraft IPA6, at the Hebrides range.

Led by BAE Systems (with support from MBDA, Selex, QinetiQ, the UK Ministry

of Defence and Eurofighter teams), the firing follows trials held in 2015, which

saw the Typhoon aircraft conduct guided Meteor firings against real air targets

in pre-planned scenarios.

The Phase 3 Enhancements package (P3E) will focus on the delivery of the

Brimstone weapon system and a range of other enhancements. Brimstone is

a precision attack missile with proven capabilities against both static and

moving or manoeuvring targets. The initial fit for the missile will see two

launchers fitted to the outboard pylons of the Eurofighter each carrying three

Brimstone 2 missiles. The full swing-role weapons compliment on the

Eurofighter will then include a mixed configuration consisting of six Brimstone

2 missiles; two Paveway IV bombs, two underwing 1,000 l drop tanks, an LDP,

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 87


Ostatnio odbywały się kolejne odpalenia pocisków „powietrze-powietrze”

dalekiego zasięgu Meteor. Wykorzystano w nich brytyjskiego Typhoona IPA6

i poligon na Hebrydach. Próby te, prowadzone przez BAE Systems (ze wsparciem

zespołów takich podmiotów jak: MBDA, Selex, QinetiQ i Eurofighter,

a także brytyjskiego Ministerstwa Obrony), były kontynuacją tych z roku 2015,

kiedy Typhoon odpalał pociski Meteor do realnych celów powietrznych, w ramach

zaplanowanych uprzednio scenariuszy.

Pakiet ulepszeń P3E będzie z kolei związany z wykorzystaniem systemu

uzbrojenia precyzyjnego Brimstone. To kierowany pocisk „powietrze-ziemia”

o zweryfikowanych w bojowych

warunkach możliwościach,

zdolny do niszczenia zarówno celów

stacjonarnych jak i ruchomych.

Na węzłach podskrzydłowych myśliwca

będą mogły zostać podwieszone

dwie belki, na których będzie

można przenosić po trzy pociski

Brimstone 2. Pełny zestaw uzbrojenia,

umożliwiający zdolności typu

swing-role, będzie wówczas obejmował

mieszany zestaw uzbrojenia

i wyposażenia podwieszanego, na

który złożą się: sześć pocisków

Brimstone 2, dwie kierowane laserowo

bomby Paveway IV, dwa podskrzydłowe

zbiorniki paliwa po 1000

litrów każdy, zasobnik celowniczy,

cztery pociski „powietrze-powietrze”

dalekiego zasięgu Meteor i dwa

pociski „powietrze-powietrze” do

samoobrony (IRIS-T albo ASRAAM).

Ten pakiet uzbrojenia, w połączeniu

z osiągami i zdolnością do lotu

z naddźwiękową prędkością przelotową

(supercruise), potwierdza pozycję

Eurofightera Typhoona jako

najbardziej zaawansowanego, z dostępnych

na światowym rynku, samolotu

bojowego, mającego zdolność do realizacji wielu rodzajów zadań

w czasie jednej misji.

Dysponując potężnymi, elastycznymi możliwościami i portfelem zamówień

od państw z całego świata, Eurofighter Typhoon pozostanie kręgosłupem

europejskiej potęgi powietrznej także w horyzoncie po roku 2040. Co za

tym idzie system ten, ma przed sobą duże perspektywy i będzie strzegł bezpieczeństwa

narodów przez wiele kolejnych dekad.

four Meteor beyond visual range air-to-air missiles and either two IRIS-T or two

ASRAAM heat-seeking missiles. This weapons package, combined with the

performance and super cruise capability of the platform, confirms Eurofighter

as the world’s most advanced swing-role combat aircraft available on the

market today.

With all these powerful and flexible capabilities, additional orders and new

customers from all around the globe, the Eurofighter will continue to remain

the backbone of European Air Power well beyond the 2040s. Therefore the

weapon system will have a long-term future and secure the defence and

security of its customer nations in the decades to come.

www.eurofighter.com

88 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Łukasz Pacholski

Do końca 2017 r. PLL LOT będą wykonywać umowę

czarteru dwóch samolotów Embraer ERJ-170-200,

których bezpośrednim następcą ma być używany

samolot do przewozu VIP-ów. Fot. Alan Lebeda.

By the end of 2017 LOT Polish Airlines will have

implemented a contract on chartering two Embraer

ERJ-170-200s to be replaced by the used VIP aircraft.

Photo: Alan Lebeda.

Czy wreszcie doczekamy się

nowych samolotów dla VIP-ów?

Are We To Finally Have New VIP Aircraft?

W ostatnim tygodniu czerwca po raz kolejny rozpoczęto procedurę zakupu samolotów dyspozycyjnych do obsługi lotów

z najważniejszymi osobami w państwie, których użytkownikiem będą Siły Powietrzne. Przyjęta 30 czerwca uchwała

Rady Ministrów otwiera drogę do uruchomienia postępowania przetargowego w ramach wieloletniego programu

„Zabezpieczenie transportu powietrznego najważniejszych osób w państwie (VIP)”, który ma pochłonąć 1,7 mld PLN.

In the last week of June, the procedure of obtaining new aircraft for VIP service in the Polish Air Force was launched

once again. The new law adopted on June 30, 2016 by the Council of Ministers opens the way to launch a tender within

a multiyear program on Securing Air Transportation for VIPs, which is planned to cost 1.7 billion zlotys.

30

czerwca br. podjęto decyzję o zakupie nowych samolotów do

przewozu VIP, które będa eksploatowane przez Siły Powietrzne RP.

Informacje na temat planów obecnego kierownictwa MON w tej

On June 30, 2016 a decision was made on the purchase of new aircraft for

VIP air transportation, which are to be exploited by the Polish Air Force. The

plans in the subject of the present Ministry of National Defense management

Rządowy Airbus A340-300 Luftwaffe został odkupiony od Lufthansy, a wyprodukowano go w 1999 r.

The government’s Airbus A340-300 Luftwaffe was bought from Lufthansa, and manufactured in 1999.

90 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


sprawie przekazał 19 lipca br. wiceminister Bartosz Kownacki, podczas posiedzenia

sejmowej Komisji Obrony Narodowej. Środki na zakup maszyn –

1,7 mld PLN – mają pochodzić spoza budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej

i być wydatkowane w latach 2016–2021. Największe obciążenie

przypadać ma na bieżący rok i opiewa na 850 mln PLN. W kolejnych ma

wynosić ok. 150–200 mln PLN rocznie. Jak już wspomniano, założono zakup

czterech fabrycznie nowych samolotów - po dwa kategorii małej i średniej.

Zakupy mogą także objąć jeden średni samolot na rynku wtórnym. Ma to

być maszyna tego samego typu co planowane dwa kategorii średniej. Jego

dostawa zaplanowana została na 2017 rok, co pozwoliłoby na bezproblemowe

przejście od obecnego czarteru Embraerów 175 od PLL LOT na rzecz

własnego samolotu. Po dostawie fabrycznie nowych maszyn, wyposażonych

m.in. w rozbudowane wyposażenie samoobrony, używana maszyna

ma pozostać we flocie i służyć jako samolot rezerwowy.

Głównym zadaniem docelowych samolotów kategorii średniej będą loty

na trasach europejskich i międzykontynentalnych, sądząc po wypowiedziach

ministra Kownackiego, mowa tu o maszynach pozwalających na zabranie do

machines will serve domestic and European flights

carrying up to 20 passengers. Theoretically, the

purchase of two brand new light machines is planned,

but the MoND may increase that number if

the budget allows for it.

All offers will probably be submitted by four

renown producers: French Dassault Aviation, Canadian

Bombardier, Brazilian Embraer and American

Gulfstream. Each of them can offer designs

with technical parameters – such as range – at

times much better than MoND would expect

for medium aircraft. Considering the above,

even these light aircraft can in the future carry

out intercontinental flights, particularly during

working visits at the lowest and highest level.

The producers of lighter VIP jet aircraft can also

participate in the tender – however the number

of passengers requirement would need to be

specified.

As Secretary of State Bartosz Kownacki said, the

obtained VIP aircraft will be wide-body machines.

Contrary to media reports, Poland maintained its

decision on its participation in the European prowere

announced on July 19 by Secretary of State Bartosz Kownacki during the

sitting of the Seym Commission of National Defense. The financial resources

for the purchase of these machines – i.e. 1.7 billion zlotys – are to be acquired

from outside the MoND budget, and be expended during 2016–2021. The

largest share is to be spent this year, and it is as much as 850 million zlotys. In

the next years, it will be about 150–200 million a year. As it has been mentioned,

four brand new aircraft are assumed to be purchased – two light and two

medium ones. Additionally, one medium aircraft is to be acquired from secondary

market. Its delivery date is 2017, which would allow for a smooth transition

from current chartering the Embraer 175s from LOT Polish Airlines to

flying own aircraft. After the brand new machines equipped with expanded

self-defense system have been delivered, the used machine is to remain in the

fleet and serve as a reserve aircraft.

The new medium aircraft will be mainly performing European and intercontinental

flights, as it has been suggested by Secretary of State Bartosz Kownacki,

and they will carry up to a hundred passengers. The machines will most

likely be delivered by Airbus and Boeing, as of today’s knowledge. The light

AF doposażył do przewozu VIP jeden ze swoich samolotów A330MRTT Voyager, który zadebiutował w nowej roli na warszawskim szczycie NATO. Royal Air Force fitted one of its

A330MRTT Voyagers to the standard of a VIP aircraft, which debuted in its new role at this year’s NATO summit in Warsaw.

100 pasażerów. Prawdopodobnymi dostawcami

samolotów średnich są dzisiaj firmy Airbus i Boeing.

Małe maszyny mają służyć do lotów krajowych

i europejskich z delegacjami liczącymi około

20 osób. Teoretycznie plan zakłada zakup dwóch

fabrycznie nowych, ale MON nie wyklucza zwiększenia

tej liczby jeżeli znajdą się na to środki.

Oferty będą pochodzić, najprawdopodobniej,

od czterech renomowanych producentów: francuskiego

Dassault Aviation, kanadyjskiego Bombardiera,

brazylijskiego Embraera i amerykańskiego

Gulfstreama. Każdy z nich ma w swojej

ofercie konstrukcje, których parametry techniczne

wykraczają poza wymogi strony polskiej,

szczególnie pod względem zasięgu (częściowo

przewyższające te dla konstrukcji kategorii średniej).

Biorąc pod uwagę powyższe fakty, nie można

wykluczyć, że także te niewielkie maszyny

będą w przyszłości wykonywać loty międzykontynentalne,

szczególnie w czasie roboczych wizyt

niższego i najwyższego szczebla. W postępowaniu

mogą wziąć udział producenci mniejszych

odrzutowych samolotów dyspozycyjnych - tu

Oferty będą pochodzić,

najprawdopodobniej, od

czterech renomowanych

producentów: francuskiego

Dassault Aviation,

kanadyjskiego Bombardiera,

brazylijskiego Embraera

i amerykańskiego

Gulfstreama.

All offers will probably be

submitted by four renown

producers: French Dassault

Aviation, Canadian Bombardier,

Brazilian Embraer and American

Gulfstream.

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 91


Słowacy nie bali się zakupu na rynku wtórnym, w bieżącym roku

odebrali używanego A319CJ, wyprodukowanego w 2005 r. i do 2014 r. eksploatowanego przez firmę cywilną.

Slovakia was not afraid of purchasing an aircraft on the secondary market,

and this year they have received a used A319CJ, manufactured in 2005 and exploited by a civil company until 2014.

musiałby zostać doprecyzowany wymóg liczby

zabieranych pasażerów.

Według słów wiceministra Kownackiego, uzupełnieniem

planowanej floty samolotów wyspecjalizowanych

w transporcie VIP będą samoloty

szerokokadłubowe. Wbrew prasowym doniesieniom

Polska podtrzymała bowiem swoją decyzję

o udziale w europejskim programie zakupu czterech

wielozadaniowych samolotów tankowania

powietrznego MRTT. W tej sytuacji będzie istniała

możliwość wykorzystania samolotu Airbus

A330MRTT do przewozu dużych delegacji w dowolny

punkt świata (z takiego rozwiązania skorzystała

Wielka Brytania, używając jednego ze swoich

Voyagerów do transportu delegacji na warszawski

szczyt NATO). Alternatywą jest „szybki” czarter cywilnego

samolotu pasażerskiego Boeing 787-8,

należącego do Polskich Linii Lotniczych LOT. Potrzeba

użycia maszyny szerokokadłubowej będzie

jednak na tyle rzadka (kilka razy w roku), że nie ma

sensu kupowac samolotu tej klasy służącego wyłącznie

do transportu VIP.

Zastanawiające jest kurczowe trzymanie się wymogu

dotyczącego zakupu fabrycznie nowych

samolotów. Patrząc tylko na przykłady płynące

z Europy, można znaleźć wiele przypadków zakupu

maszyn do analogicznych celów pochodzących

z rynku wtórnego – jest to korzystne pod względem czasu dostawy

i relacji koszt–efekt. Pamiętajmy bowiem, że w przeciwieństwie do przewoźników

obsługujących linie regularne i loty czarterowe, rządowe maszyny nie

wykonują tak dużej liczby lotów. Ostatnio na taki krok zdecydowała się choćby

Słowacja, która odebrała niedawno samolot Airbus A319CJ – został on wyprodukowany

w 2005 roku i do 2014 był wykorzystywany przez cywilną firmę

świadczącą usługi przewozu VIP-ów. We wcześniejszych latach na podobny

krok zdecydowały się m.in.: Bułgaria (A319 odkupiony od linii Air Berlin), Francja

(Airbus A330 pochodzący z 1998 roku, którego ostatnim cywilnym użytkownikiem

były linie Air Caraibes), Niemcy (para Airbus A340-300, wyprodukowanych

w latach 1999–2000 i odkupionych od Lufthansy) czy Włochy (Airbus

A340-500, wyprodukowany w 2006 roku i odkupiony od linii Etihad Airways).

Głównym zadaniem

docelowych samolotów

kategorii średniej będą loty

na trasach europejskich

i międzykontynentalnych,

sądząc po wypowiedziach

ministra Kownackiego, mowa

tu o maszynach

pozwalających na zabranie

do 100 pasażerów.

The new medium aircraft will be

mainly performing European

and intercontinental flights, as it

has been suggested by

Secretary of State Bartosz

Kownacki, and they will carry up

to a hundred passengers.

gram for the purchase of four multi-role tanker

transport (MRTT) aircraft. Therefore, there will be

a possibility to use the Airbus A330 MRTT aircraft

for carrying large delegations to any part of

the world (such solution was applied by the United

Kingdom, which used one of its Voyagers to

transport British delegation to NATO summit in

Warsaw). An option can also be fast chartering a civil

passenger aircraft – Boeing 787-8 – owned by

LOT Polish Airlines, however a wide-body aircraft

will probably be rarely used (several times

a year), and there is no need to buy an aircraft of

this class for VIP transportation exclusively.

It is quite puzzling why the machines are

required to be brand new, particularly considering

the fact that in most European countries VIP aircraft

is frequently acquired from the secondary

market – as delivery time and the cost-effect relation

are rather advantageous. It is worth noting

that government transport aircraft do not perform

as many flights as regular and charter aircraft. As of

recently, Slovakia was one of the countries who

have purchased Airbus A319CJ aircraft manufactured

in 2005 and owned by a civil company offering

VIP transportation service until 2014. Earlier on, also

other countries have decided to do the same: Bulgaria

(A319 acquired from Air Berlin); France (Airbus

A330 produced in 1998, its last user being Air Caraibes); Germany (two Airbus

340-300s, produced in 1999–2000 and bought from Lufthansa); or Italy (Airbus

A340-500, produced in 2006 and purchased from Etihad Airways).

Beside economy, there is also a question of time. As declared recently, tenders

are to be announced in August or September 2016. The Armament Inspectorate’s

pace of work is rather slow, which stems from the fact it must

abide by current regulations, and hence any decisions can be made in the

second half of the next year, at the earliest. It means that brand new medium-

-range aircraft are rather unlikely to be delivered before next parliamentary

elections in 2019.

The designs to be purchased – a family of Airbus A320/neo or Boeing

737NG/Max are the most popular in their class on the market. According to

92 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


MILITARY

COMMUNICATION

WORKS No 2 JSC

We have been designing and producing communications

equipment for the Polish Armed Forces for 50 years

RADIOCOMMUNICATION

SYSTEMS HF / VHF

ELECTRO-ACOUSTIC PUBLIC ADDRESS

SYSTEM BASED ON A LIGHT OFF-ROAD

PASSENGER VEHICLE

Electromagnetically shielded cabin

MOBILE ICT NODE

POLISH ARMAMENTS GROUP

www.wzl2.pl

www.pgzsa.pl


Dassault Aviation ma w ofercie rodzinę odrzutowych samolotów dyspozycyjnych Falcon, które mogą przewieźć do 19 pasażerów na trasach międzykontynentalnych.

Dassault Aviation offers a family of VIP jet aircraft – Falcon. They can carry up to 19 passengers on intercontinental flights.

Poza kwestią ekonomii pozostaje jeszcze czas.

Według ostatnich deklaracji, przetargi mają zostać

ogłoszone w sierpniu bądź wrześniu bieżącego

roku. Znając tempo prac Inspektoratu Uzbrojenia,

niewynikające bynajmniej ze złej woli, a bardziej

z konieczności ścisłego przestrzegania obowiązujących

przepisów, rozstrzygnięcia mogą nastąpić

najwcześniej w drugiej połowie przyszłego roku.

Oznacza to, że dostawa fabrycznie nowych samolotów

kategorii średniej do kolejnych wyborów

parlamentarnych, które powinny odbyć się w roku

2019, będzie niewykonalna. Planowane do zakupu

konstrukcje, a więc rodzina Airbus A320/neo bądź

Boeing 737NG/Max są najpopularniejsze w swej

klasie na rynku. Według informacji Boeinga, aby

odebrać VIP-owskiego 737-8 Max w 2018 roku należało

złożyć zamówienie w drugiej połowie 2014

roku. Ze względu na system pracy amerykańskiego

producenta, użytkownik otrzymuje w 2018

roku samolot w podstawowym wyposażeniu. Kolejne

miesiące maszyna spędza jeszcze w centrum

zabudowy specjalistycznego wyposażenia, co

może zająć – w zależności od przedmiotu zamówienia

– od czterech miesięcy wzwyż. Zdaniem

firmy Airbus w przypadku kupna używanego samolotu,

zlecenie może zostać wykonane nawet

w ciągu roku. Z drugiej strony przebudowa, wraz

z przeglądem, używanego samolotu Boeing 787-8

dla władz Meksyku zajęła 17 miesięcy.

Program zakupu maszyn do przewozu rządowych

VIP, niezależnie od padających słów krytyki,

jest ważnym elementem odbudowy utraconego

potencjału transportowego polskiego lotnictwa

wojskowego. Warto wskazać właśnie ten czynnik,

bowiem rzadko kiedy udaje się w Wojsku Polskim

odbudować możliwości, które zostały utracone

w przeszłości. Dodatkowo uchwalenie rządowego

programu za pieniądze spoza MON, uwalnia środki

finansowe na inne projekty modernizacyjne

Wojska Polskiego, które (jeśli wierzyć NIK) i tak zostały

niedoszacowane – oby tylko fundusze te zostały

odpowiednio zagospodarowane przez decydentów.

Zastanawiające jest

kurczowe trzymanie się

wymogu dotyczącego

zakupu fabrycznie nowych

samolotów. Patrząc tylko na

przykłady płynące z Europy,

można znaleźć wiele

przypadków zakupu maszyn

do analogicznych celów

pochodzących z rynku

wtórnego...

It is quite puzzling why the

machines are required to be

brand new, particularly

considering the fact that in most

European countries VIP aircraft

is frequently acquired from the

secondary market...

Boeing, in order to receive the 737-8/Max aircraft

in VIP version in 2018, the order was to be submitted

in the second half of 2014. Due to the work

schedule of this American manufacturer, the user

will receive in 2018 the aircraft in its standard version,

and for the following months the aircraft will

be fitted with specialist equipment, which can

take up – depending on the order – over four

months. Airbus claims that in case of the purchase

of a used aircraft, the order can be realized within

one year. On the other hand, the rebuilding and

overhaul of the used Boeing 787-8 for Mexico took

17 months.

The program for acquiring of the VIP transportation

aircraft, regardless of any critical opinions, is an

important element in the process of renewal of

the lost transportation potential of the Polish military

aviation. This is vital to note, as it has been

quite rare for the Polish Armed Forces that the potential,

lost in the past, was recovered. Additionally,

this government program is planned outside the

MoND budget, which leaves more resources for

other modernization projects in the army, which

– if the Supreme Audit Office (NIK) is right – have

been underestimated anyway; hopefully, the remaining

fund will be properly expended.

Łukasz Pacholski

Bułgaria zakupiła na rynku wtórnym samolot Airbus A319, który przed przebudową latał m.in. w niskokosztowych liniach

lotniczych Air Berlin. Fot. Bastian Ding. Bulgaria purchased on the secondary market the Airbus A319 aircraft, which

earlier (before rebuilding) was flying in low-cost Air Berlin airline. Photo: Bastian Ding.

94 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


OCHRONA CBRN.

Niezawodne kontenerowe systemy dekontaminacji - made in Germany

Zapraszamy do odwiedzenia naszego stoiska na

MSPO 2016. 24 edycja Międzynarodowego

Salonu Przemysłu Obronnego, 6-9 września 2016.

Targi Kielce, Centrum. Targowo-Konferencyjne

www.kaercher-futuretech.com


Tomasz Grotnik

Where is the Polish Navy

Drifting?

Dokąd dryfuje

Marynarka Wojenna?

Marynarka Wojenna wciąż dryfuje w złym

kierunku. Brakuje decyzji o pozyskaniu

okrętów zasadniczych klas. Zakup nowych

holowników nie sprawi, że flota będzie

mogła realizować statutowe działania.

Polish Navy is still drifting in a wrong

direction. There is no decision about

purchasing ships of the main classes.

Buying tugboats will not enable the fleet

to perform its statute tasks.

Gdy w trakcie ubiegłorocznej wystawy MSPO informowaliśmy o podjęciu ważnych kroków w realizacji programu operacyjnego

„Zwalczanie zagrożeń na morzu”, czyli wodowaniach okrętów dwóch klas przeznaczonych dla Marynarki

Wojennej, wydawało się, że zła passa morskiego rodzaju Sił Zbrojnych została przełamana. W przekonaniu tym utrwalały

nas inne wydarzenia, w tym rozpoczęcie postępowania w sprawie pozyskania okrętów obrony wybrzeża Miecznik

i patrolowców Czapla. Niestety, miniony rok boleśnie zweryfikował nasze przewidywania... During the last year’s

edition of MSPO Exhibition in Kielce we informed about important steps that had been taken to implement an operational

program for counteracting sea threats, i.e. launching ships of two classes for the Polish Navy. It seemed then that

a run of bad luck for the naval branch of the Polish Armed Forces had finally ended. This was confirmed by other

events, also by the launch of procedure on acquiring Miecznik coastal defense vessels and Czapla patrol vessels. Unfortunately,

this year painfully verified our expectations…

Pierwsze nowe okręty

2 lipca ub.r. w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni odbyła się uroczystość

chrztu i wodowania patrolowca ORP Ślązak. Ceremonia ta była pierwszym

nadaniem nazwy nowemu polskiemu okrętowi od czasu jednostki wsparcia

logistycznego i dowodzenia siłami przeciwminowymi ORP Kontradmirał X.

Czernicki, czyli od 14 lat, zaś ostatnim nowo zwodowanym okrętem był trałowiec

ORP Wdzydze, który zszedł na wodę w tej samej

stoczni 21 lat temu.

Okręt przeholowano do basenu stoczniowego,

gdzie kontynuowano prace wyposażeniowe. Ich

podsumowaniem miały być próby na uwięzi, a potem

w morzu, które miały rozpocząć się w końcu

2015 roku i być kontynuowane w I kwartale bieżącego.

Planowane przejęcie patrolowca przez MW

RP, zgodnie z umową z września 2013 roku, powinno

nastąpić nadchodzącej jesieni. Jednak już

wkrótce po zwodowaniu okrętu w mediach pojawiły

się doniesienia o problemach technicznych,

które miałyby opóźnić termin zdania Ślązaka o kolejnych

kilkanaście miesięcy. Przypomnijmy – stępkę

tego okrętu, jeszcze jako korwety wielozadaniowej

projektu 621 Gawron, położono 28 listopada

2001 roku... Do chwili otwarcia obecnej edycji

MSPO Inspektorat Uzbrojenia (IU) nie podał oficjalnie

do publicznej wiadomości nowej daty ukończenia

jednostki, wiadomo natomiast, że nie będzie ona pierwszą nowo zbudowaną

dla MW RP od lat, która podniesie banderę wojenną.

Mimo zawirowań trwają prace wyposażeniowe na Ślązaku. 15 czerwca

bieżącego roku nastąpił w nich symboliczny przełom. Na okręt trafił pierwszy

system uzbrojenia, którym jest 76 mm L/62 automatyczna armata

Mimo zawirowań trwają prace

wyposażeniowe na Ślązaku. Na

okręt trafił pierwszy system

uzbrojenia, którym jest 76 mm

L/62 automatyczna armata

uniwersalna Super Rapid.

Despite problems, the work on

equipping Ślązak is being

continued. The ship was fitted

with the first armament system,

which is the 76-mm L/62 Super

Rapid naval gun.

First New Ships

On July 2, 2015 in the Naval Shipyard in Gdynia, there was a ceremony of baptism

and launching of ORP Ślązak ship. Last time when such ship name-giving

ceremony took place was 14 years ago, and it was the multipurpose ORP Kontradmirał

X. Czernicki logistic support ship; before her, the newly launched vessel

had been ORP Wdzydze minesweeper, which occurred in the same shipyard

21 years ago.

The vessel was hauled to the shipyard’s pool,

where the equipment fitting work was continued.

A mooring trial, followed by sea trial, were to start

at the end of 2015 and be continued through the

first quarter of 2016. The planned takeover of this

ship by the Polish Navy, according to the contract

of September 2013, should be this fall. However,

soon after launching of the ship, the media reported

on technical problems which were to delay

delivery date of Ślązak by another several months.

The keel of this ship, at the time designed to be

a multipurpose corvette (Gawron Project 621), was

laid on November 28, 2001… Until now, the Armament

Inspectorate has not officially published any

new date of finishing the ship, but it is known that

she will be the first newly built warship for the Polish

Navy for years.

Despite problems, the work on equipping Ślązak

is being continued. On June 15, 2016, there was a symbolic breakthrough.

The ship was fitted with the first armament system, which is the 76-mm L/62

Super Rapid naval gun, manufactured by Oto Melara, a member of Leonardo

Finmeccanica Group. The Polish piece was newly built in La Spezia plant. It has

a stealth tower, and a multi-ammo feeding magazine allowing for automatic

96 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


uniwersalna Super Rapid. Jej producentem jest spółka Oto Melara S.p.A., należącą

do grupy przemysłowej Leonardo Finmeccanica. Polski egzemplarz

został nowo wyprodukowany w zakładach w La Spezii. Ma wieżę typu stealth,

a także system MultiAmmo Feeding Magazine, pozwalający na automatyczny

dobór dowolnego z kilku typów amunicji, której mieści 80 sztuk.

Obecnie armata jest zabezpieczona i czeka na wyjście okrętu w morze. Gdy

to wreszcie nastąpi, odbędą się SAT (Sea Acceptance Trials) systemu. W ich

trakcie zostanie zużytkowana niewielka partia amunicji zakupionej przez IU

w ramach umowy z producentem, przeznaczona do przeprowadzenia testów.

Po pomyślnym zakończeniu SAT i prób zdawczo-odbiorczych, nastąpi

końcowy odbiór armaty.

Natomiast 7 lipca dokonano prób systemu wodowania łodzi MK-790, przeznaczonej

dla 13-osobowej grupy kontrolno-abordażowej lub oddziału sił

specjalnych. System zrzutowy został wyprodukowany przez firmę Hydro-Naval.

Jego rozmiary, zdeterminowane wymiarami łodzi, zmusiły do pewnych

przeróbek gotowej konstrukcji nadbudówki i jej pokładów. Zresztą sama łódź

została zaprojektowana i zbudowana specjalnie do użycia na Ślązaku,

z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z istniejącej już konstrukcji okrętu.

MK-790 i mniejszą, roboczą łódź MK‐500, wyprodukowała firma Markos.

Próby w morzu obu odbyły się 14 stycznia br.

Ponadto patrolowiec otrzymuje sukcesywnie inne wyposażenie, w tym kabin

załogi, a niebawem także Bojowego Centrum Informacji i mostka nawigacyjnego.

Kolejnym istotnym i trwającym programem jest budowa pierwszego niszczyciela

min typu Kormoran II. Stępkę prototypu położono 23 września 2014

roku w stoczni Remontowa Shipbuilding w Gdańsku. Uroczyste wodowanie

i chrzest jednostki odbyły się ostatniego dnia targów MSPO 2015 – 4 września

ub.r. Zakończenie budowy prototypowego ORP Kormoran i przekazanie MW

RP planowane jest do 31 listopada br. Tymczasem okręt rozpoczął próby morskie.

Po raz pierwszy na Zatokę Gdańską wyszedł 13 lipca br., a w następnych

dniach jeszcze dwukrotnie ruszał w morze. Druga tura prób odbyła się w połowie

sierpnia.

Program prób morskich realizowany jest według, uzgodnionego z IU, harmonogramu.

Procedury przeprowadzenia prób zdefiniowane są w zatwierdzonym

do realizacji Programie Prób Morskich.

Podczas trwających obecnie testów ORP Kormoran sprawdzeniu podlegały

zarówno sama jednostka, jej właściwości manewrowe, jak i osiągi (okręt rozwinął

prędkość około 15,4 w.). Próby prędkości i manewrowości są o tyle ciekawe,

że mamy do czynienia z pierwszym polskim okrętem wojennym poruszanym

przez pędniki cykloidalne. Są to dwa urządzenia Voith Turbo 21 GH/160. Ponadto

testowano urządzenia mające wpływ na bezpieczeństwo pływania,

w tym: silniki główne, zespoły prądotwórcze, silniki elektryczne napędu pomocniczego

(cichego), pędniki cykloidalne, dziobowy ster strumieniowy, radary

nawigacyjne, radiostacje, urządzenia cumownicze i kotwiczne, łódź hybrydową,

żurawie - łodziowy i roboczy, systemy przeciwpożarowe, systemy

nawigacyjne (kompasy, mapy elektroniczne WECDIS, odbiorniki DGPS), światła

nawigacyjne, itp. W dalszej kolejności sprawdzeniu poddany będzie system

zarządzania walką SCOT-M (Ship COmbat Tactical System), a także systemy

broni podwodnej zamontowane na okręcie. Ponadto realizowane będzie

współdziałanie z innymi jednostkami pływającymi i ze śmigłowcem. Przeprowadzone

zostaną próby podawania paliwa w ruchu i wymiany ładunków lekkich

pomiędzy niszczycielem min a jednostką pomocniczą (RAS, Replenishment

At Sea).

Wyposażenie Kormorana zostało już w zasadzie skompletowane. Na okręcie

zamontowano oba radary nawigacyjne Raytheon (pasm X i S), systemy

łączności radiowej i satelitarnej, nawigacji, głowicę optoelektroniczną Indra

oraz inne. Wszystkie czekają testy w morzu. Ponieważ budowa okrętu realizowana

jest w ramach procedury pracy rozwojowej, jesienią odbędą się badania

kwalifikacyjne jednostki i jej wyposażenia. Wówczas okaże się, czy spełniają

one kryteria oczekiwane przez przyszłego użytkownika – MW RP.

Obecnie rozważana jest budowa dwóch kolejnych niszczycieli min w ramach

podpisanej umowy ramowej. Miałoby to nastąpić po pozytywnie zakończonych

badaniach kwalifikacyjnych prototypu i zatwierdzeniu dokumentacji

technicznej do produkcji seryjnej. Koszty ewentualnych błędów

i poprawek poniesie konsorcjum. Niestety, gwarancji, że kolejne niszczyciele

min się pojawią nie ma żadnej. Także dalsze odsuwanie w czasie parafowania

umowy oznacza wzrost ich ceny w stosunku do pierwotnej umowy z 2013

roku. Z każdym rokiem kalendarzowym koszt dostaw systemów i urządzeń

rośnie o kilka procent.

Miecznik, Czapla, Orka i „drobnoustroje”

17 czerwca 2015 r. ówczesny sekretarz stanu w MON Mieczysław Mroczek

oświadczył, że główną rolę w realizacji budowy trzech okrętów obrony wybrzeża

Miecznik i trzech patrolowców z funkcją zwalczania min Czapla odegra

Z opóźnieniem, ale prace na Ślązaku trwają. W czerwcu na okręcie zamontowano armatę Super

Rapid. With delays, works on Ślązak are continued. In June Super Rapid gun was mounted.

choice of any of several types of ammunition from as many as 80 rounds. Currently,

the gun has been secured, and awaits the ship to go to the sea. When

this finally happens, the sea acceptance trials (SATs) of the system will take

place. During the trials, there will be used a small number of ammunition purchased

for the tests by the Armament Inspectorate from the producer accordingly

to the contract. After successful SATs and delivery tests, the final acceptance

of the gun will take place.

On July 7, the system of launching the MK-790 vessel was tested. The vessel

is designed to carry a control and boarding group of 13 or a special forces unit.

The shedding system was manufactured by Hydro-Naval company. The system’s

size, determined by the vessel’s size, imposed certain changes of her

superstructure and decks. She was designed and constructed especially for

use on Ślązak ship, and limitations stemming from the already existing design

were taken into consideration. MK-790, and a smaller working MK-500 boat,

were developed by Markos company. The sea trials of both took place on January

14, 2016.

The patrol vessel is also consecutively receiving other equipment, including

for the crew cabin, and soon will also get the combat information center and

navigation bridge.

Other important and ongoing program is the first minesweeper of Kormoran

II class. The prototype’s keel was laid on September 23, 2014 in Remontowa

Shipbuilding in Gdańsk. The ceremonial ship launching and ship baptism took

place during the last day of MSPO 2015 Exhibition – September 4, 2015. The

ORP Kormoran prototype is planned to be finished and delivered to the Polish

Navy on November 31, 2016. Meanwhile, the ship has started sea trials. She

went to the Bay of Gdańsk for the first time on July 13, and in the following

days she went to sea twice. The second series of trials was carried out in the

middle of August.

The program of sea trials is carried out as scheduled with the Armaments

Inspectorate. The trial procedure is defined in the Sea Trial Program.

The ongoing trials of ORP Kormoran are testing both, the ship herself as well

as her maneuver parameters and performance (the ship reached the speed of

15.4 knots). The speed and maneuver tests are interesting because she is the

first Polish warship powered by cyclorotors. These are two Voith Turbo 21

GH/160 devices. Other devices which affect security on water also have been

tested, including: main engines; power generators; electric engines of additional

propulsion (silent); cyclorotors; bow thruster; navigation radar; radar station;

anchor and mooring systems; hybrid boa; boat and working davits; fire

98 Wojsko i Technika 2016 • Special issue

www.zbiam.pl


Próby morskie Kormorana napawają optymizmem. Tylko, czy i kiedy będą kolejne okręty serii?

Sea trials of Kormoran are the reason for some optimism. But will there be, and when, next ships of this class?

Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. Postępowanie w sprawie pozyskania trzech

okrętów obrony wybrzeża Miecznik i trzech patrolowców z funkcją zwalczania

min Czapla wszczęto formalnie 30 czerwca. Kluczowy udział w projekcie miała

odegrać Stocznia Marynarki Wojennej w Gdyni, nie będąca członkiem PGZ,

która miała występować wspólnie z Grupą w postępowaniu przetargowym,

jednak problemy jakie ma zakład z budową Ślązaka mogą spowodować zmianę

tej decyzji.

Obecnie programy Miecznik i Czapla są na etapie oceny wstępnego formularza

negocjacyjnego. Muszą zostać uwzględnione wszystkie najważniejsze

aspekty platformy okrętu, jak również proponowanego wyposażenia,

w tym zintegrowanego systemu walki. Na razie nie wiadomo jaka firma

miałaby dostarczyć projekty jednostek, choć IU poświęcił wiele czasu na

dialogi techniczne z różnymi producentami okrętów - zarówno polskimi jak

i zagranicznymi. To PGZ ma ją wskazać pod nadzorem MON i najpewniej

poszuka jej za granicą.

Trwają też inne procedury zmierzające do pozyskania jednostek pływających

dla MW RP. Pod koniec lipca IU zakończył analizę zgłoszeń i wysłał zaproszenia

do trzech firm ubiegających się o zamówienie na budowę sześciu holowników

dla MW RP. Są to: Stocznia Remontowa „Nauta” S.A., Remontowa

Shipbuilding S.A. i Damen Shipyards Gdynia S.A. Mają one czas na przesłanie

ofert do 31 sierpnia br. Procedurę wszczęto w grudniu 2014 roku. Będą to jednostki

bardziej uniwersalne, niż wskazuje na to ich nazwa. Oprócz prac holowniczych,

zajmą się: ratownictwem, gaszeniem pożarów, poławianiem torped,

czy transportem osób i ładunków.

5 kwietnia br. IU ogłosił przetarg na zakup dla MW RP zbiornikowców paliwowych

Supply (jedna jednostka z opcją na dodatkową). Aktualnie trwa ocena

złożonych wniosków o udział w postępowaniu. Zgłosiły się cztery podmioty:

Stocznia Remontowa „Nauta”, Morska Stocznia Remontowa Gryfia S.A., Remontowa

Shipbuilding S.A. oraz konsorcjum AYCOMM Sp. z o.o. i WB Electronics

S.A. Przeznaczeniem Supply ma być transport i przekazywanie paliwa

w morzu oraz w portach, a także ładunków suchych (techniczne środki materiałowe,

bojowe, żywność). Dodatkowo wyposażenie ma pozwolić na udzielanie

wsparcia technicznego w naprawach okrętów.

W dalszej perspektywie mają ruszyć kolejne procesy pozyskiwania okrętów,

pomocniczych jednostek pływających i systemów. Okręt wsparcia logistycznego

Bałtyk ma się pojawić do 2021 r. Posłuży on do zabezpieczenia działań

m.in. Mieczników i Czapli. W III kwartale br. planowane jest wszczęcie procedury

jego pozyskania, a podpisanie umowy rok później. Nie sprecyzowano terminów

pozyskania: dwóch okrętów rozpoznawczych Delfin, dwóch okrętów

ratowniczych Ratownik, okrętu hydrograficznego Hydrograf, okrętu wsparcia

i działań połączonych Marlin, pływającej stacji demagnetyzacyjnej Magneto,

barki ekologicznej Ekotank, motorówek transportowych, cumowniczych,

kutrów transportowych, motorówek sztabowych, łodzi transportowych, okrętowego

systemu optoelektronicznego Bielik, bezzałogowych systemów

zwalczania min Kijanka oraz pozyskanie zintegrowanego systemu ochrony

systems; navigation systems (compasses, WECDIS electronic maps, DGPS receivers);

navigation lights; etc. Next, the ship combat tactical system (SCOT-M)

and the underwater weapon systems mounted on the ship will be tested.

Also, cooperation with other vessels and a helicopter will be tested, as well as

refueling on the move and exchange of light cargo between a minesweeper

and a replenishment-at-sea (RAS) vessel.

Kormoran’s equipment has actually been completed. The ship is fitted with

two Raytheon navigation radars (X and S bands), systems of radar and satellite

communication, navigation, Indra optoelectronic warhead and other. All systems

await sea trials, and in the fall, the ship and her equipment will undergo

qualification test, which should reveal whether or not the ship meets the criteria

required by her future user – the Polish Navy.

Presently, a development of two another minesweepers within the already

signed contract is also being considered. This would be to occur after

successful qualification test of the prototype, and the acceptance of technical

documentation for serial production. The cost of potential errors and

corrections will be incurred by the producer. However, there is no guarantee

that these minesweepers will be built. Also, the continuous postponing of

initialing the contract means higher cost compared to the first contract of

2013. With every upcoming year, delivery cost of systems and devices is increasing

by several percent.

Miecznik, Czapla, Orka and Smaller Vessels

On June 17, 2015, the then Secretary of State Mieczysław Mroczek declared

that the main role in the process of building three Miecznik coastal defense

vessels and three Czapla patrol vessels with minesweeping function will be

played by the Polish Armament Group (PGZ). The procedure for acquiring

three Miecznik coastal defense vessels and three Czapla patrol vessels with

minesweeping function was officially launched on June 30. The Naval Shipyard

in Gdynia, not being a PGZ member, was to be a key participant in the

project, and it was to be partnering PGZ in the tender procedure. However,

the problems it currently has with building of Ślązak can affect the change

of this decision.

At present, the Miecznik and Czapla programs are at the phase of evaluation

of the initial negotiation form. All important aspects of the vessel’s

platform as well as suggested equipment, including the integrated warfare

system, must be taken into account. So far, the company to deliver the projects

of the vessels has not been specified, although the Armament Inspectorate

devoted much time to carry out technical dialogues with various ship

manufacturers – both Polish and foreign ones. It is the Polish Armament

Group which is to indicate – under the supervision of the Ministry of National

Defense – such company, and it will probably be the foreign one.

Other procedures on gaining vessels for the Polish Navy are also ongoing.

By the end of July, the Armament Inspectorate completed the analysis of

submitted applications, and sent invitations to three companies applying

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 99


sił morskich w portach, na redach i kotwicowiskach Ostryga (6 kompletów

bezzałogowych platform nawodnych oraz 2 stacjonarnych i 4 mobilnych

centrów zarządzania ochroną sił).

Wciąż najciekawszym jest program Orka, w ramach którego MW RP ma

otrzymać w latach 2024-2026 trzy okręty podwodne. Inspektorat Uzbrojenia

zakończył fazę analityczno-koncepcyjną. Wniosek o pozyskanie sprzętu

wojskowego został przedłożony do akceptacji ministrowi obrony narodowej.

Tymczasem rozważana jest kwestia wypożyczenia używanego okrętu

podwodnego w celu utrzymania zdolności i umiejętności załóg wyeksploatowanych

Kobbenów. Jak dotąd pojawiły się dwie propozycje – szwedzka

i niemiecka. Ostateczna decyzja o wypożyczeniu okrętu podwodnego zapadnie

po wyborze sposobu pozyskania Orek. Opóźnienia w przypadku

tego programu mają swoją przyczynę oczywiście w kwestii wymogu integracji

pocisków manewrujących.

Zeszłoroczne zapowiedzi dotyczące Planu Modernizacji Technicznej SZ

w latach 2013-2022 w zakresie sprzętu dla MW RP, zresztą nie tylko niego,

okazały się niemożliwe do realizacji. Po wyborach parlamentarnych, nowe

władze Ministerstwa Obrony Narodowej dokonały audytu tych zamierzeń

i ich urealnioną wersję prawdopodobnie przedstawią w czasie bieżącego

MSPO. Ile zostanie z zapowiedzi poprzedników? Oby jak najwięcej.

Program pozyskania drugiego dywizjonu Morskiej Jednostki Rakietowej przebiega bez

zakłóceń. W maju odbyły się pierwsze strzelania ćwiczebne polskich rakiet NSM. The program of

acquisition the second Coastal Defence Squadron is ongoing without interference. In May there

were performed first shooting exercises with Polish NSM missiles.

Leasing używanego okrętu podwodnego to dość realne rozwiązanie. Oby zamiast tymczasowego

nie stało się „wieczną prowizorką”, jak było to z Kobbenami. Przy okazji targów BaltMilitary-

Expo do Gdańska wszedł szwedzki Södermanland, który mógłby podnieść biało-czerwoną

banderę w przypadku wyboru jednostek typu Saab Kockums A26. Leasing of an used submarine

is a real solution. Lets hope that it will be only for some time, not the „forever makeshift”, like it

was with Kobbens. During BaltMilitaryExpo fair, Gdańsk was visited by Swedish Södermanland,

which could rise the white and red flag in case of choosing Saab Kockums’ A26 ships.

for the building of six tugboats for the Polish Navy. These are: Shiprepair Yard

Nauta in Gdynia, Remontowa Shipbuilding, and Damen Shipyards Gdynia.

The deadline for submitting offers was August 31, 2016. The procedure started

in December, 2014. The vessels will be rather multipurpose, and next to

tugging, they will also be capable of such roles as rescuing, fire extinguishing,

picking out torpedoes, and carrying personnel or cargo.

On April 5, 2016, the Armament Inspectorate announced tender for the

purchase of two Supply tank ships (the second one optional) for the Polish

Navy. Currently submitted applications to participate in the tender are evaluated.

Four companies have applied: Shiprepair Yard Nauta, Morska Stocznia

Remontowa (Naval Shiprepair Yard) Gryfia, Remontowa Shipbuilding,

and a consortium of AYCOMM and WB Electronics. The Supply tanker is to

transport and tank fuel at sea and in ports, as well as carry dry cargo (technical

materials, combat materials, food). Also, the ship’s equipment should allow

for providing technical support in ship repair.

In the distant future, other ships, auxiliary vessels and systems are to be

acquired. Bałtyk logistic support vessel is to be delivered in 2021. The vessel

will be supporting the activity of Miecznik and Czapla vessels. In the third

quarter of 2016, the procedure should start, and the contract should be signed

a year later. The dates are not yet specified for acquiring the following:

two Delfin reconnaissance vessels; two Ratownik rescue boats; Hydrograf hydrographic

boat; Marlin joint support ship (JSS); Magneto degaussing vessel;

Ekotank ecological boat; transport motorboats; mooring motorboats; transport

cutters; staff motorboats; transport boats; Bielik ship optoelectronic

system; Kijanka unmanned minesweeping systems; and integrated system

for naval forces protection in ports, anchorages and roadsteads (six sets of

unmanned surface platforms and two station and mobile centers for force

protection management).

Still the most important program remains Orka, within which the Polish

Navy should receive during 2024-2026 three surface ships. The Armament

Inspectorate ended the analytical and conceptual phase. The application for

acquiring military equipment has been submitted and awaits acceptance of

the defense minister. Meanwhile, the question of renting a used submarine

to maintain the capabilities and skills of the crews of exploited Kobbens is

considered. So far, there are two propositions – Swedish and German. Final

decision on renting a submarine will be taken after the decision on the Orka

ship program has been made. Delays in case of this program stem from the

requirement of integration of maneuvering missiles.

Last year’s declarations on the Technical Modernization Plan of the Polish

Armed Forces during 2013-2022 for the Polish Navy turned out impossible to

be implemented. After parliamentary elections, new authorities in the Ministry

of National Defense carried out an audit on these plans, and will probably

present an updated version of them during this year’s MSPO Exhibition.

How much will be left from the previous declarations? Hopefully, a lot.

Tomasz Grotnik

Program Supply jest w toku, tymczasem wyremontowany za 17 mln zł, 46-letni zbiornikowiec

Z-8 musi jeszcze poczekać na zmiennika. Supply program is ongoing, while refitted for 17 million

zlotys, 46-year old tanker Z-8 must wait for its replacement.

www.zbiam.pl Special issue • 2016 Wojsko i Technika 101


TOTAL PARTNERSHIP

BENCHMARKING EXCELLENCE

n Effective: being the most powerful and reliable swing role fighter

n Proven: in global operations with highest operational statistics

n Trusted: to deliver performance, political and industrial partnership Effective Proven Trusted

www.eurofighter.com

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!