chirurgie - Europa Ziekenhuizen
chirurgie - Europa Ziekenhuizen
chirurgie - Europa Ziekenhuizen
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
HART-<br />
CHIRURGIE<br />
De pioniers van hart<strong>chirurgie</strong><br />
Geschiedenis van de Hart<strong>chirurgie</strong> in België<br />
Dr Raphael Suy<br />
Chirurg op rust<br />
Em. Hoogleraar K.U.Leuven<br />
De Professer Raphaël Suy heeft ons de eer gedaan<br />
om een zeer mooi artikel te schrijven voor dit<br />
nummer gewijd aan de hart<strong>chirurgie</strong>. In naam van de<br />
redactieraad, hebben wij het genoegen om hem onze<br />
welgemeende dank te betuigen.<br />
Mitralisklep comissurotomie met de vinger en met behulp van een dilatator.<br />
18 | N r 12 - DECEMBER 2008<br />
Hart<strong>chirurgie</strong> is het jongste heelkundige deelspecialisme.<br />
Het begin bevindt zich ergens in het interbellum, indien<br />
men althans enkele sporadische bravourestukjes van onze<br />
verre voorgangers achterwege laat. De stelling van Theodoor<br />
Billroth, de befaamdste chirurg uit de tweede helft van de<br />
19de eeuw, dat “een chirurg die de waardering van zijn<br />
collega’s op prijs stelt, nooit een hechting op het hart<br />
zal uitvoeren” was wel al enkele decennia achterhaald, maar<br />
de start van de hart<strong>chirurgie</strong> is wel een verhaal van vallen en<br />
opstaan.<br />
Kort na de tweede wereldoorlog werden de nieuwe<br />
technieken vanuit de USA in West-<strong>Europa</strong> overgenomen. De<br />
ontwikkeling van de hart<strong>chirurgie</strong> heeft ook in België zweet,<br />
bloed en tranen heeft gekost. Adelbert van Bogaert, befaamd<br />
cardioloog verbonden aan het Antwerps Bunge instituut,<br />
verzuchtte in 1960 dat “Pour être <strong>chirurgie</strong>n (cardiaque), il<br />
faut être amnésique, ignorant et inconscient”. Twijfelaars<br />
stelden zich bij het begin vragen over het nut van al die, soms<br />
vruchtloze, chirurgische inspanningen. Het was een avontuur<br />
dat alleen maar tot stand kon komen door het niet afl atend<br />
doorzettingsvermogen van enkele pioniers, maar het werd<br />
een succes: één generatie later worden er in België, een landje<br />
van amper 10 miljoen inwoners, door ongeveer 100 chirurgen<br />
jaarlijks 14.000 hartoperaties verricht in 30 ziekenhuizen. En<br />
daarmee zijn we nu koplopers geworden van het Europees<br />
peloton.<br />
Het is de bedoeling van deze bijdrage de sluier rond het begin<br />
van de Belgische hart<strong>chirurgie</strong> op te lichten, althans voor zover<br />
dit nog mogelijk is, want veel is in de mist van de tijd verloren<br />
gegaan. De meeste betrokken ziekenhuizen zijn grondig<br />
omvormd, verplaatst of zelfs afgebroken. Nieuwe directies<br />
hebben vaak alles opgeruimd, daarbij gerugsteund door een<br />
beslissing van hogerop dat patiëntengegevens maar 30 jaar<br />
moeten bewaard worden. Gelukkig waren de meeste pioniers<br />
ijverig met de pen in de toenmalige Acta Chirurgica Belgica en<br />
Revues de Médecine, en zijn de nog levende pioniers uitvoerig<br />
met hun commentaar, waarvoor mijn welgemeende dank.<br />
Hoe begon de hart<strong>chirurgie</strong> in België?<br />
In België kwam de hart<strong>chirurgie</strong> laat en langzaam uit de<br />
startblokken in de tweede helft van de veertiger jaren van de<br />
vorige eeuw. Er was, zelfs ten opzichte van onze buurlanden,<br />
enige achterstand door ons gebrek aan volwaardige<br />
anesthesisten. In 1946 werden de eerste pericardectomies<br />
voor behandeling van het pantserhart nog onder plaatselijke<br />
verdoving verricht door René Appelmans in het Leuvens<br />
Universitair St. Rafaelsziekenhuis. Vanzelfsprekend met