03.09.2015 Views

Rhifyn 48 Hydref 2004 - Cyd

Rhifyn 48 Hydref 2004 - Cyd

Rhifyn 48 Hydref 2004 - Cyd

SHOW MORE
SHOW LESS
  • No tags were found...

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 2:54 pm Page 1<br />

<strong>Rhifyn</strong> <strong>48</strong> <strong>Hydref</strong> <strong>2004</strong><br />

Am ddim/Free<br />

Y cylchgrawn i siaradwyr a dysgwyr<br />

The magazine for Welsh<br />

y Gymraeg<br />

speakers and learners<br />

CYD<br />

Cyhoeddir 15,000 o Cadwyn<br />

<strong>Cyd</strong> bedair gwaith y<br />

flwyddyn fel arfer. Cyfle<br />

gwych i hysbysebu.<br />

Tudalen/Page 4/5<br />

Eisteddfod Genedlaethol Cymru <strong>2004</strong><br />

Tudalen/Page 6<br />

Gwefan Newydd i <strong>Cyd</strong><br />

Tudalen/Page 7<br />

Ugain Mlwyddiant <strong>Cyd</strong><br />

Tudalen/Page 10/11<br />

Dysgwr y Flwyddyn <strong>2004</strong><br />

Tudalen/Page 13<br />

Tlws Coffa Elvet a Mair Elvet Thomas <strong>2004</strong><br />

Dawnswyr Bola Laoanna<br />

Yn diddanu ymwelwyr â Phabell <strong>Cyd</strong> - Eisteddfod Genedlaethol Cymru Casnewydd a’r Cylch


Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 2:56 pm Page 4<br />

<strong>Cyd</strong> yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Casnewydd a'r Cylch <strong>2004</strong><br />

Tîm H<br />

<strong>Cyd</strong>ra<br />

Tîm Caerdydd<br />

3ydd / 3rd<br />

Cwis Cenedlaethol <strong>Cyd</strong><br />

Lowr<br />

yn cy<br />

adwe<br />

Mhab<br />

Tîm Llanelli<br />

1af / 1st<br />

Tîm Caerffili<br />

2il / 2nd<br />

Tîm Sir y Fflint<br />

<strong>Cyd</strong>radd 4ydd / Join


Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 2:56 pm Page 5<br />

Tîm Hirwaun<br />

<strong>Cyd</strong>radd 4ydd / Joint 4th<br />

Edwyn Williams<br />

Cwisfeistr Cwis Cenedlaethol <strong>Cyd</strong><br />

Rhodri Francis<br />

(Yn y canol)<br />

yn sgwrsio<br />

y tu allan i<br />

Babell <strong>Cyd</strong><br />

Lowri Gwenllian<br />

yn cynnal sesiwn<br />

adweitheg ym<br />

Mhabell <strong>Cyd</strong><br />

y Fflint<br />

4ydd / Joint 4th<br />

Sesiwn <strong>Cyd</strong> ym Mhabell y Dysgwyr<br />

gyda Guto Dafis ar yr acordian â<br />

botymau


Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 2:57 pm Page 6<br />

www.cyd.org.uk gwefan newydd - new website !<br />

Diolch i Arian i Bawb Cymru am ddyfarnu grant o<br />

£4,750 i <strong>Cyd</strong> i greu gwefan newydd i’r<br />

mudiad.<br />

Daeth grw^p o Gymry Cymraeg a<br />

dysgwyr ynghyd yn ddiweddar i drafod<br />

rhai o’r pethau y dylai <strong>Cyd</strong> eu cynnwys<br />

ar y wefan newydd.<br />

Cwmni Technoleg Taliesin sy’n creu’r<br />

wefan i ni.<br />

Bydd pob cangen o <strong>Cyd</strong> yn cael tudalen<br />

ei hun i gyfrannu gwybodaeth am eu<br />

gweithgareddau, manylion a rhaglen y<br />

gangen. Trefnir cymorth i aelodau’r<br />

gangen i ddysgu sgiliau newydd, fel<br />

ysgrifennu adroddiadau, tynnu lluniau a’u<br />

paratoi i fynd ar y wefan ac ati.<br />

Mae croeso i chi anfon eich sylwadau a’ch<br />

syniadau am yr hyn yr hoffech chi ei weld<br />

ar wefan <strong>Cyd</strong> i <strong>Cyd</strong>, 10 Maes Lowri,<br />

Aberystwyth, Ceredigion SY23 2AU, neu e-<br />

bost: cyd@aber.ac.uk<br />

Thanks to Awards For All Wales for awarding a grant of £4,750 to<br />

<strong>Cyd</strong> to create a new website for the organisation.<br />

Diolch i Simon Thomas AS am gyflwyno’r siec<br />

i Jaci Taylor, Rheolwr Canolog <strong>Cyd</strong><br />

A group of Welsh speakers and learners came together recently to<br />

discuss some of the things which <strong>Cyd</strong> should have on the new website.<br />

Company Technoleg Taliesin is<br />

creating the website for us.<br />

Each <strong>Cyd</strong> Branch will have<br />

their own page to contribute<br />

information about their<br />

activities, branch details and<br />

programme. Help will be<br />

organised for branch members<br />

to learn new skills, such as<br />

writing reports, taking<br />

photographs and processing<br />

them to put on the website etc.<br />

You are welcome to send your<br />

comments and ideas about<br />

what you would like to see on<br />

the website to <strong>Cyd</strong>, 10 Maes<br />

Lowri, Aberystwyth,<br />

Ceredigion SY23 2AU, or<br />

e.mail: cyd@aber.ac.uk<br />

6


Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 2:57 pm Page 7<br />

UGAIN MLWYDDIANT CYD<br />

Cyfarchion y Llywydd Anrhydeddus Yr Athro Bobi Jones<br />

Pen-blwydd hapus, bawb.<br />

Dyma ni eleni yn cael ugeinfed pen-blwydd <strong>Cyd</strong>.<br />

Ugain mlynedd yn ôl daeth criw bach at ei gilydd yn Aberaeron.<br />

Dyma nhw’n penderfynu bod eisiau mudiad iaith i oedolion.<br />

Mudiad i ddysgwyr a siaradwyr rhugl arfer y Gymraeg.<br />

Doedd protestio ddim yn ddigon. Doedd cadw ddim yn ddigon.<br />

Rhaid oedd ennill yn ôl. Rhaid oedd ymarfer siarad. Rhaid<br />

oedd gwneud rhywbeth ein hunain. Ac felly, ar ôl penderfynu,<br />

dyma fynd ati i sefydlu canghennau.<br />

Wedyn, dyfal donc a dyr y garreg, o gangen i gangen.<br />

Weithiau, fe fydd pobl o’r tu allan yn meddwl mai mudiad i<br />

ddysgwyr yw <strong>Cyd</strong>. Ond <strong>Cyd</strong> yw’r enw. Mae’n meddwl ‘gyda’n<br />

gilydd’. Yn wir, y dyddiau hyn mae mwy o angen <strong>Cyd</strong> ar y<br />

Cymry Cymraeg efallai. Mae eisiau iddyn nhw wybod am yr<br />

adfywio yn ymarferol. Mae eisiau iddyn nhw godi eu calonnau.<br />

Mae eisiau iddyn nhw fod yn rhan o’r ennill tir.<br />

Felly, pen-blwydd hapus BAWB<br />

Greetings from the Honorary President Professor Bobi Jones<br />

Happy Birthday Everyone<br />

Here we are this year having <strong>Cyd</strong>’s 20th birthaday.<br />

Twenty years ago a small crew came together in Aberaeron.<br />

They decided that there was a need for a language organistion<br />

for adults. An organisation for learners and fluent Welsh<br />

speakers to revive the Welsh language. Protesting was not<br />

enough. Retaining the language was not enough. It had to be<br />

regained. It was necessary to practise speaking it. We had to<br />

do something ourselves. And therfore, after the decision, set to<br />

it establishing branches of <strong>Cyd</strong>. Afterwards, bit by bit knocking<br />

away at it, from branch to branch. Sometimes, people from<br />

outside think that <strong>Cyd</strong> is an organisation for learners.<br />

But <strong>Cyd</strong> is the name. It means together (with each other).<br />

Indeed, these days it is likely that Welsh speaking Welsh people<br />

have more of a need for <strong>Cyd</strong>. They need to know about the<br />

revival in<br />

practical terms.<br />

They need to lift<br />

up their hearts.<br />

They need to be<br />

part of the<br />

regaining of the<br />

land.<br />

So happy birthday<br />

Aelodau gwreiddiol un o ganghennau cynharaf EVERYONE.<br />

<strong>Cyd</strong>, Cangen <strong>Cyd</strong> Aberystwyth<br />

Ysgoloriaeth Dan Lynn James<br />

Scholarship <strong>2004</strong><br />

Annwyl <strong>Cyd</strong><br />

Diolch yn fawr am eich cymorth. Rwy’n<br />

edrych ymlaen at fynd ar y cwrs Gloywi Iaith<br />

Ysgrifenedig.<br />

Dyma ffoto ohono i a fy mab iau Aled.<br />

Yn gywir<br />

Margaret Lowe<br />

Annwyl <strong>Cyd</strong><br />

Diolch yn fawr am eich llythyr am<br />

Ysgoloriaeth Dan Lynn James. Mi es i’r<br />

Ysgol Haf ym Mangor ac roedd hi’n<br />

fendigedig. Mi gaethon ni lawer o hwyl yn<br />

ein dosbarth ni ac mi wnaethon ni drafod lot<br />

o bethau gwahanol fel bywyd yn yr ugeinfed<br />

ganrif - sut rydyn ni’n medru rhoi pen ar road<br />

rage?<br />

Aeth rhai ohonon ni i’r twmpath dawns ac<br />

roeddwn i’n meddwl bod aelodau’r band yn<br />

ardderchog. Mi wnaethon nhw gymysgu<br />

dipyn bach o jas efo cerddoriaeth werin.<br />

Mi aethon ni i Pili Palas ac mi wnaethon ni<br />

ddysgu llawer o bethau diddorol am y Siani<br />

flewog a’r glöyn byw.<br />

Ar ddiwedd yr Ysgol Haf fe wnaeth pob dosbarth<br />

ganu neu wneud drama fach. Rydw i’n meddwl bod pawb wedi<br />

mwynhau'r sioe bypedau gan ein dosbarth ni.<br />

Rhaid i bawb fynd y tro nesa.<br />

Yn gywir<br />

Siân Lewis<br />

IOGA YN GYMRAEG<br />

GYDA VALERIE PRICE<br />

Mae Valerie yn gobeithio sefydlu<br />

dosbarth rheolaidd yng Nghaerdydd<br />

y flwyddyn nesa.<br />

Os oes diddordeb gyda chi mewn<br />

cynnal (in holding) sesiwn ioga yn y<br />

Gymraeg yna cysylltwch â Valerie Price.<br />

Mae Valerie yn byw yng Nghaerdydd ond mae hi’n fodlon teithio<br />

(willing to travel).<br />

Rhif ffôn: 029 2071 2017 e-bost: yoga@vcprice.demon.co.uk<br />

7


Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 2:58 pm Page 8<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

BBC Vocab - A groundbreaking new tool<br />

which you can use on any computer.<br />

Just hold your mouse over a Welsh word,<br />

and the English equivalent is instantly displayed.<br />

BBC Vocab - Dyfais arloesol y gellwch ei<br />

defnyddio ar unrhyw gyfrifiadur. Daliwch eich<br />

llygoden dros air Cymraeg, a chaiff cyfieithiad<br />

Saesneg ei arddangos yn syth.<br />

bbc.co.uk/vocab<br />

8


Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 2:58 pm Page 9<br />

LANSIO CANGEN CYD NEWYDD<br />

Clwb Cymraeg <strong>Cyd</strong> Tonteg<br />

Croeso cynnes i gangen newydd o <strong>Cyd</strong>. Cynhaliwyd (was held) noson i lansio’r gangen ym<br />

Mhentre’r Eglwys ganol mis Medi yng nghwmni (in the company of) Siwsann George ar y gitâr.<br />

Bydd y gangen yn cwrdd bob nos Wener yn Festri Salem, Salem Lane, Tonteg, Pontypridd.<br />

The branch will be meeting every Friday evening in Salem Vestry.<br />

Croeso i aelodau newydd.<br />

New Members welcome.<br />

Cysylltwch â/ Contact: 02920 813662<br />

Neu/or: Rhian James 01685 871002<br />

e-bost: rhianlj@aol.com<br />

Castellnewydd Emlyn 2003-04<br />

Diolch i Margaret Hollman am ei hadroddiad cynhwysfawr ar weithgareddau Cangen <strong>Cyd</strong> Castellnewydd Emlyn am y flwyddyn 2003-04.<br />

Many thanks to Margaret Hollman for her comprehensive report on the Castellnewydd Emlyn Branch activities for the year 2003-04<br />

Dyma grynodeb o’r adroddiad /Here’s a summary of the report.<br />

Medi Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol AGM<br />

<strong>Hydref</strong><br />

Cynllunio rhagen y flwyddyn.<br />

Noson gymdeithasol<br />

Plan the annual programme<br />

Social evening<br />

Tachwedd Cwis hollol anarferol gyda Keith. A very unusual quiz with Keith<br />

Rhagfyr Cinio Nadolig ‘Tafarn y Cwper’ Christmas dinner<br />

Diolch i’r delynores, Marian O’Toole<br />

Thanks to Marian O’Toole the harpist<br />

Ionawr Dysgwyr yn darllen o’u hoff lyfr Learners read from their favourite book<br />

Chwefror <strong>Cyd</strong> Preseli’n ymuno â ni <strong>Cyd</strong> Preseli join us<br />

Delyth Wyn, actores adnabyddus<br />

Delyth Wyn, a famous actress talks about<br />

yn sôn am ei phrofiadau ac yn ein<br />

her experiences and entertains us with her<br />

diddanu gyda’i phypedau<br />

puppets<br />

Mawrth Ymuno â Merched y Wawr i<br />

Ddathlu Dydd G˘yl Dewi – teulu’r<br />

Join Merched y Wawr to celebrate St<br />

David’s Day – the Samson family<br />

Samson yn ein diddanu gyda<br />

entertained us with songs and recitations<br />

chaneuon ac adroddiadau<br />

Ebrill Noson gyda’r Parchedig Kevin<br />

Davies yn gosod blodau a<br />

An evening with the Reverend Kevin<br />

Davies - flower and plant arranging<br />

phlanhigion<br />

Mai Pawb yn cyflwyno profiadau Everybody presented strange experiences -<br />

rhyfedd - cyd-ddigwyddiad ac ati<br />

coincidences etc<br />

Mehefin Ymweliad ag Aberteifi yng nghwmni A visit to Cardigan in the company of the<br />

Y Parch Percy Griffiths – hanes Aberteifi<br />

Reverend Percy Griffiths – history of the town<br />

Gorffennaf Cwis <strong>Cyd</strong> yn y ‘Drovers Arms, <strong>Cyd</strong> quiz in the Drovers Arms in<br />

Caerfyrddin<br />

Carmarthen<br />

Diwedd y tymor a chyfle i ddathlu yn nhfl'r Cadeirydd, Ken Jones wrth chwarae gêm ‘Enwogion’ yn ogystal â chael gwledd o ddanteithion<br />

blasus. End of the term and a chance to celebrate in the home of the Chairman, Ken Jones, whilst playing a game ‘Famous People’ as well<br />

as having a feast of tasty delicacies.<br />

Yn ystod y tymor roedd y dysgwyr yn eu tro yn gwneud y diolchiadau, siawns dda iddynt ddefnyddio’r Gymraeg ac ennill hyder yn ogystal.<br />

Diolch yn fawr iddynt i gyd. During the term the learners in their turn gave a vote of thanks, a good chance for them to use Welsh and<br />

gain confidence as well. Many thanks to all of them.<br />

9


Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 2:59 pm Page 10<br />

D Y S G W R Y F L W Y D D Y N L E<br />

Profiad Cystadlu<br />

gan Lois Arnold, Dysgwr y Flwyddyn <strong>2004</strong><br />

Bob blwyddyn yn yr Eisteddfod Genedlaethol mae cystadleuaeth<br />

o’r enw ‘Dysgwr y Flwyddyn’. Mae ITV Cymru yn<br />

paratoi rhaglen deledu am y gystadleuaeth. Ro’n i wedi<br />

gwylio’r rhaglen bob blwyddyn ers i mi ddechrau dysgu Cymraeg.<br />

Weithiau ro’n i wedi breuddwydio am gymryd rhan yn y<br />

gystadleuaeth – ac ennill! Ond do’n i ddim wedi meddwl o ddifrif<br />

am gystadlu – dim tan eleni, pan ddaeth yr Eisteddfod i Went.<br />

Does dim llawer o bobl yn siarad Cymraeg yn yr ardal yma, ond<br />

mae miloedd yn dysgu. Ro’n ni eisiau i bobl weld bod y Gymraeg<br />

yn bwysig i ni yma. Felly, cytunais i roi cynnig ar y gystadleuaeth.<br />

Ro’n i’n teimlo’n swil ac yn nerfus, ond penderfynais fwynhau’r<br />

profiad a chael hwyl.<br />

Yn y rownd gyntaf roedd rhaid i ni fynd am y diwrnod i Dfl<br />

Tredegar, safle’r Eisteddfod eleni. Daeth dysgwyr eraill o bob rhan<br />

o Gymru ac roedd hi’n hyfryd cwrdd a siarad â nhw. Yn ystod y<br />

dydd cawson ni gemau, cwis, sgyrsiau gan siaradwyr a lot o hwyl!<br />

Cawson ni i gyd gyfweliad gyda’r tri beirniad, hefyd. Roedd pawb<br />

yn nerfus, ond roedd y beirniaid yn gyfeillgar ac yn gefnogol iawn!<br />

Ar ôl mynd adre roedd rhaid aros i glywed a o’n i wedi cyrraedd y<br />

pedwar olaf. Faswn i ddim wedi synnu taswn i ddim wedi cael fy<br />

newis, gan fod pawb yn siarad Cymraeg mor dda. Ond ro’n i wrth<br />

fy modd pan glywais fy mod i wedi cyrraedd y ffeinal, a theimlais<br />

ei bod hi’n anrhydedd fawr. Roedd pethau’n gyffrous iawn wedyn.<br />

Daeth Nia Parry a chriw teledu i ffilmio fi ar gyfer y rhaglen.<br />

Wedyn roedd rhaid paratoi am y rownd derfynol ar Faes yr<br />

Eisteddfod. Roedd hi’n help mawr siarad ar y ffôn â’r tri arall oedd<br />

yn y rownd derfynol - Jane, Alison a Nick.<br />

Roedd hi’n boeth iawn ar ddiwrnod y ffeinal a ro’n ni i gyd<br />

yn nerfus ac yn chwyslyd! Roedd rhaid i ni siarad ar y<br />

llwyfan ym Mhabell y Dysgwyr. Yna cawson ni ginio<br />

hyfryd ym Mhabell ITV a gweld y ffilm o’n nhw wedi’i<br />

wneud amdanon ni. Wedyn yn ôl i Babell y Dysgwyr i<br />

siarad am ein ‘trysorau’ (ro’n ni wedi dod â phethau oedd<br />

yn bwysig i ni), ac yn olaf, cyfweliadau gyda’r beirniaid.<br />

Lansiais i fy llyfr i ddysgwyr, ‘Cysgod yn y Coed’ hefyd,<br />

felly roedd hi’n ddiwrnod llawn cyffro! Roedd hi’n braf<br />

iawn wedyn cael mynd i fy mhabell ar y Maes Carafannau<br />

i orffwys, cyn newid a mynd i’r Noson Wobrwyo.<br />

Roedd hi’n noson hyfryd pan gyrhaeddon ni’r gwesty ac<br />

roedd pawb yn ymlacio, yn yfed gwin ac yn mwynhau –<br />

pawb ond Alison, Jane, Nick a fi! Ond o’r diwedd daeth<br />

yr amser i’r beirniaid gyhoeddi pwy oedd wedi cael ei<br />

ddewis fel Dysgwr y Flwyddyn <strong>2004</strong>. Ces i sioc pan<br />

glywais fy enw i! Ces i dlws hyfryd yn wobr a chafodd<br />

y pedwar ohonon ni sawl gwobr arall, gan gynnwys<br />

aelodaeth o <strong>Cyd</strong>.<br />

Os dych chi’n ffansio rhoi cynnig ar y gystadleuaeth yn y dyfodol,<br />

ewch amdani! Mae’n llawer o hwyl ac mae’n brofiad<br />

bythgofiadwy.<br />

GEIRFA<br />

cystadleuaeth<br />

Ro’n i wedi<br />

ers i mi ddechrau<br />

roi cynnig<br />

Faswn i ddim wedi synnu<br />

taswn i ddim wedi cael fy newis<br />

Ro’n i wrth fy modd<br />

Pan glywais i fy mod wedi cyrraedd<br />

ewch amdani<br />

profiad bythgofiadwy<br />

competition<br />

I had … (pluperfect)<br />

since I started<br />

give it a try<br />

I wouldn’t have been<br />

surprised<br />

if I hadn’t been chosen<br />

I was delighted<br />

When I heard that I<br />

had reached …<br />

go for it<br />

unforgettable<br />

experience<br />

10


Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 2:59 pm Page 11<br />

L E A R N E R O F T H E Y E A R<br />

Llongyfarchiadau i Lois Arnold ar ennill Tlws Dysgwr y<br />

Flwyddyn.<br />

Congratulations to Lois Arnold on winning the Learner of the Year<br />

Trophy<br />

Mae Lois yn dod o Loegr yn wreiddiol.<br />

Mae hi’n byw yn y Fenni, Sir Fynwy<br />

Mae hi’n gweithio mewn iechyd meddwl.<br />

Mae hi hefyd yn diwtor Cymraeg i Oedolion.<br />

Mae hi’n hoffi ysgrifennu a marchogaeth.<br />

Mae hi’n aelod brwd o Gymdeithas Cymreigyddion y Fenni.<br />

Mae hi’n aelod o <strong>Cyd</strong>.<br />

Cafodd Lois wobr o aelodaeth oes gan <strong>Cyd</strong>.<br />

Llongyfarchiadau hefyd i Nicholas Davies, Jane Hafren<br />

Green ac Alison White a oedd wedi cyrraedd y rownd<br />

derfynol (who reached the final round)<br />

Lois, Alican, Jane, Nicholas gyda’u tystysgrifau aelodaeth gan <strong>Cyd</strong><br />

Nicholas Davies<br />

Cafodd Nicholas ei eni yn Northampton.<br />

Aeth e i Goleg Prifysgol Cymru, Casnewydd.<br />

Dechreuodd e ddysgu Cymraeg yn y coleg.<br />

Mae e’n gweithio i Gyngor Celfyddydau Cymru.<br />

Mae e’n trefnu gr˘p dysgwyr Cymraeg yn y swyddfa.<br />

Ei uchelgais yw bod yn rhugl yn y Gymraeg.<br />

Mae e’n aelod o <strong>Cyd</strong>.<br />

Cafodd Nicholas wobr o aelodaeth 10 mlynedd gan <strong>Cyd</strong>.<br />

Jane Hafren Green<br />

Cafodd Jane ei geni ym Mryste.<br />

Cafodd hi ei magu yn Nyfnaint, ger Caerwysg.<br />

Mae hi’n byw ym Mhontyberem nawr.<br />

Dechreuodd hi ddysgu Cymraeg ym Medi 2000.<br />

Mae hi’n gwneud gwaith gwirfoddol yn benodol ar gyfer<br />

dysgwyr Cwm Gwendraeth.<br />

Mae ei phlant hi’n siarad Cymraeg.<br />

Mae hi’n aelod o <strong>Cyd</strong>.<br />

Cafodd Jane wobr o aelodaeth 10 mlynedd gan <strong>Cyd</strong>.<br />

Alison White<br />

Un o Wrecsam yw Alison.<br />

Mae hi’n aelod o gôr Clywedog.<br />

Mae hi’n cynnal sesiwn sgwrsio i ddysgwyr o bob lefel yn<br />

wirfoddol yng Ngholeg Iâl.<br />

Mae hi’n gobeithio dod yn diwtor Cymraeg i Oedolion ar<br />

ôl iddi ennill ei thystysgrif arholiad A2 Cymraeg ail iaith.<br />

Mae ei phlant hi’n dysgu Cymraeg hefyd.<br />

Mae hi’n aelod o <strong>Cyd</strong><br />

Cafodd Alison wobr o aelodaeth 10 mlynedd gan <strong>Cyd</strong>.<br />

Neges i Ganghennau <strong>Cyd</strong><br />

Message for <strong>Cyd</strong> Branches<br />

Beth am roi gwahoddiad i Lois i ddod i siarad â chi?<br />

Mae hi’n edrych ymlaen at eich cyfarfod.<br />

What about inviting Lois to come and talk to you?<br />

She’s looking forward to meeting you.<br />

Rhif ffôn Lois: 01873 856524<br />

Ffôn 01286 674409 Ffacs 01286 677599<br />

E-bost: cymen@btconnect.com<br />

www.cymen.co.uk<br />

11


Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 3:00 pm Page 12<br />

Newyddion o Gangen <strong>Cyd</strong> Llanfairfechan<br />

Annwyl Gyfeillion<br />

Mi aeth pedwar aelod o gangen Llanfairfechan i’r Eisteddfod<br />

Genedlaethol yng Nghasnewydd eleni. Yno derbyniodd Flo a Louis<br />

Brady dystysgrifau am basio’r arholiad lefel sylfaen. Mae Flo a Louis<br />

wedi bod yn dysgu Cymraeg ers blwyddyn a hanner. Hefyd yn yr<br />

Eisteddfod mi dderbyniodd Flo (ffug enw Gwladys Emanuel) wobr am<br />

ysgrifennu Sgwrs mewn Tafarn.<br />

Alan Jones, <strong>Cyd</strong> Llanfairfechan<br />

Here we hear of Flo and Louis passing their Welsh exam. Flo also won<br />

a prize in one of the competitions for learners in the Eisteddfod A Chat<br />

in a Pub. Flo and Louis have been learning Welsh for a year and a half.<br />

Congratulations to both of them on their achievement.<br />

Sgwrs mewn Tafarn gan Flo Brady<br />

Tafarn y Victoria, hanner awr wedi saith, nos Wener.<br />

Mae Bethan, Elwyn a Gareth yn eistedd mewn ystafell fach. Mae<br />

Gwyneth yn d˘ad i mewn yn cario’i diod.<br />

Gw: O, dyma le dach chi!<br />

Ga: We, wel, dyma Gwyneth o Wynedd! S’mai?<br />

B: O’r diwedd.<br />

Gw: Mae’n ddrwg gen i ’mod i’n hwyr.<br />

E: S’dim ots. Doedd y cwrw ddim yn hwyr.<br />

B: Lle wyt ti wedi bod?<br />

Gw: Drws nesa. Ro’n i’n meddwl ’mod i yma gyntaf. Be’ sy’n bod<br />

efo’r ystafell arferol?<br />

B: Mae hi’n rhy swnllyd.<br />

Gw: Rhy swnllyd? Ro’n i yno am tua ugain munud a wnes i ddim<br />

clywed dim byd.<br />

E: Dim eto, na. Ond mae ‘na gr˘p o bobl yno yn barod i ddechrau<br />

canu Karaoke.<br />

B: Fel baset ti’n gwybod, taset ti wedi d˘ad yma’r wythnos<br />

diwethaf. Lle’r oeddet ti?<br />

Gw: O, mae gen i hanes diddorol i chi! Mi es i i Stiwdio Barcud i<br />

weld rhaglen Cariad@iaith.<br />

Ga: Yn Stiwdio Barcud? Ro’n i’n meddwl bod y rhaglen yn Nant<br />

Gwrtheyrn.<br />

Gw: Ydi, fel arfer, pan mae’r bobl yn dysgu Cymraeg. Ond roedd<br />

y rhaglen yno dipyn yn wahanol. Wnaethoch chi ei gweld hi?<br />

B: Naddo, wir! Roedden ni yma yn aros amdanat ti.<br />

Gw: Wel, mae’n ddrwg gen i. Ond fasech chi wedi gwneud fideo o’r<br />

rhaglen, basech?<br />

Ga:<br />

Gw:<br />

Sut hwyl gest ti, beth bynnag?<br />

Roedd hi’n noson hwyliog iawn. Mi wnes i gyfarfod llawer o<br />

bobl glên ac roedd y sioe yn ddiddorol iawn. Ac - mi gaethon<br />

ni bedair potel o win ar un bwrdd, am ddim.<br />

E: O, neis iawn.<br />

B: Wel rwyt ti’n ffrind bendigedig, mae’n rhaid i mi ddeud! Pam<br />

na ddudest ti ddim byd wrthon ni?<br />

Gw: Doedd dim amser. Mi ddudodd fy nhiwtor wrthon ni yn y<br />

pnawn, ac roedd rhaid i mi gychwyn o’r tfl am chwech.<br />

B: Ac, wrth gwrs, dw i ddim yn cyrraedd adra o’r gwaith tan<br />

chwarter i bedwar. Dim amser, wir!<br />

Gw: Wel, mae’n ddrwg gen i eto.<br />

Ga: Be’ am y rhaglen? Welest ti’r sêr?<br />

Gw: Do, si˘r. Mae Ruth Madoc yn ddynes reit glên. Ac Amy! O,<br />

mae Amy’n ddel iawn. Ac roedd y ddwy ohonyn nhw wedi<br />

dysgu tipyn bach o Gymraeg, ’sti... Un o’r dynion hefyd – dyn<br />

ifanc o’r enw Jamie, hogyn eithaf neis. Roedd ‘na ddyn arall,<br />

hefyd, oedd yn actio yn Pobol Y Cwm ers talwm. Roedd o’n<br />

reit ddoniol ond do’n i ddim yn meddwl ei fod o wedi dysgu<br />

cymaint. Ond Tanni oedd y seren fawr! Mi sgoriodd hi gant yn<br />

yr arholiad ar ddiwedd y cwrs bach.<br />

E: Ond Nia oedd y seren go iawn, mae’n si˘r.<br />

Ga:<br />

Dyma Flo Brady yn derbyn ei gwobr gan Geraint Wilson Price ym Mhabell y Dysgwyr<br />

O, dw i’n cytuno. Mae Nia’n hyfryd, yn brydferth, yn berffaith!<br />

O, dw i’n ei charu hi!<br />

B: Ych-a-fi! Nia’n fan‘ma, Nia fan‘ na, Nia’n fan acw. Well i ni<br />

newid ein henwau i Nia, dw i’n meddwl!<br />

E: Hei, sdim ots am Nia. Be’ ydi’r s˘n ‘na?<br />

Gw: Pa s˘n?<br />

B: Y Karaoke, mae’n si˘r.<br />

E: Ond gwrandewch! Maen nhw’n canu Ar Lan y Môr.<br />

Ga: O, ydyn. Mae gynnyn nhw fideo o Dafydd Iwan.<br />

E: Gadewch i ni fynd i mewn. Brysiwch!<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

Llun Felicity Roberts<br />

12


Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 3:00 pm Page 13<br />

Tlws Coffa Elvet a<br />

Mair Elvet Thomas <strong>2004</strong><br />

Ennill mewn<br />

Eisteddfodau lleol<br />

Winning in local<br />

Eisteddfodau<br />

Llun Felicity Roberts<br />

Llongyfarchiadau i Geraint Wilson Price ar ennill y Dlws eleni<br />

yn Eisteddfod Genedlaethol Casnewydd a’r Cylch.<br />

Mae Geraint yn diwtor Cymraeg yng Ngwent.<br />

Mae e wedi helpu llawer o bobl i ddysgu Cymraeg.<br />

Enillodd y Dlws am yr holl waith (all the work) mae e’n ei wneud<br />

yn yr ardal.<br />

Mair<br />

Geraint Elvet<br />

Dathlu yn y Dosbarth Celebrating in the Class<br />

Dydd Sadwrn, <strong>Hydref</strong> 9fed yn Eisteddfod Powys enillwyd (was won)<br />

Tlws y Dysgwyr gan (by) Andrew Lambert ac yn drydydd (third) yn yr<br />

un gystadleuaeth (competition) roedd Sally Carr. Mae'r ddau (both of<br />

them are) yn aelodau o Ddosbarth Uwch Parhad ym Machynlleth. Yn y<br />

llun gwelir eu cyd aelodau yn y dosbarth yn eu llongyfarch. (In the<br />

picture their fellow class members are seen congratulating them).<br />

Llongyfarchiadau i Andrew a Sally gan Cadwyn <strong>Cyd</strong><br />

Eisteddfod Rhys Thomas James (Pantyfedwen) Llanbedr Pont<br />

Steffan<br />

Cystadleuaeth i Ddysgwyr<br />

cerdd, stori fer, adolygiad neu brofiad arbennig<br />

poem, short story, review, or relating to an experience<br />

Gwobr £100 yn rhoddedig gan <strong>Cyd</strong><br />

Prize £100 donated by <strong>Cyd</strong><br />

Llongyfarchiadau i Mary Neal ar ennill y wobr eleni. Cyhoeddir ei stori<br />

yn Cadwyn 49. (Her story will be published in Cadwyn 49).<br />

Rhodd Gymorth/Gift Aid £<br />

A wnewch chi ddarllen y canlynol yn ofalus? / Please read the following carefully<br />

Rwy’n datgan fy mod yn talu rhagor o dreth incwm a/neu dreth enillion cyfalaf na’r dreth y bydd <strong>Cyd</strong> yn adennill ar fy<br />

rhodd/nghyfraniad/tâl cefnogi, sef 28c ym mhob £1 a roddir ar hyn bryd, a fy mod yn fodlon i <strong>Cyd</strong> drin y rhodd uchod a phob<br />

rhodd yn y dyfodol fel rhodd gymorth.<br />

I declare that I pay income tax and/or capital gains tax at least equal to the tax that <strong>Cyd</strong> claims on my donations/supporter’s<br />

fee in the tax year (currently 28p for each £1 you give), and I am willing for <strong>Cyd</strong> to treat the above donation and all donations in<br />

the future as gift aid.<br />

Llofnod/Signature<br />

13


Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 3:01 pm Page 14<br />

Advert 276 mm x 190 mm 10/11/04 9:55 AM Page 1<br />

Busnesau, Cymunedau<br />

ac Unigolion<br />

Mae Awdurdod Datblygu Cymru’n<br />

helpu cyflawni uchelgeisau<br />

Llywodraeth y Cynulliad dros ein<br />

gwlad – drwy gynorthwyo busnesau<br />

i gychwyn a thyfu, adfywio<br />

cymunedau a chreu cyfleoedd<br />

ehangach i bobl Cymru.<br />

Ffôn: 08457 775566<br />

Typetalk: 18001 08457 775577<br />

Ebost: ymholiadau@wda.co.uk<br />

www.wda.co.uk<br />

Businesses, Communities<br />

and Individuals<br />

The Welsh Development Agency<br />

helps deliver the Welsh Assembly<br />

Government’s ambitions for our<br />

country – by assisting businesses<br />

to start and grow, regenerating<br />

communities and creating greater<br />

opportunities for the people of Wales.<br />

Tel: 08457 775577<br />

Typetalk: 18001 08457 775577<br />

Email: enquiries@wda.co.uk<br />

www.wda.co.uk


Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 3:01 pm Page 15<br />

DIRGELWCH CÔR-Y-CEWRI<br />

Gan Rosalind Guinard, Ffrainc<br />

Sut gwnaethpwyd Côr-y-Cewri? A oes ganddo fe ryw gysylltiad â<br />

chwedlau’r Brenin Arthur?<br />

Ar wyliau yng Nghaersallog ym mis Awst eleni, sylwais fod yn yr<br />

ardal gryn dipyn o lefydd sy’n cael eu cysylltu â Myrddin. Ac yn<br />

wir, mae ‘na nerth rhyfedd sy’n dod allan o’r ddaear. Er enghraifft,<br />

os byddwch chi’n cerdded o gwmpas Côr-y-Cewri gyda gwialen o<br />

wiail ym mhob llaw, bydd y gwiail yn croesi’i gilydd o dro i dro<br />

heb unrhyw reswm amlwg.<br />

Y wyrth fwyaf, wrth gwrs, yw sut y cludwyd y Cerrig Gleision i<br />

Wastadedd Caersallog o Fynydd Preseli (yr unig le sy’n ddigon<br />

agos sydd â Cherrig Gleision). Er mwyn dathlu’r Mileniwm,<br />

treiodd nifer o ddynion o’n cyfnod ni i ddod â cherrig o ddeorllewin<br />

Cymru unwaith eto. Cawson anhawster anghredadwy<br />

gydag un garreg arbennig a syrthiodd i mewn i’r môr. Yn y<br />

diwedd, roedd y flwyddyn 2000 wedi mynd heibio cyn iddynt allu<br />

mynd ag un garreg i Gôr-y-Cewri.<br />

Yn ôl yr haneswyr, dechreuwyd adeiladu Côr-y-Cewri tua 2400<br />

Cyn Crist. Er mwyn cludo’r cerrig o Fynydd Preseli, byddai rhaid<br />

i’r bobl fod wedi eu cludo ar rafft a’u tynnu dros y tir rhwng yr<br />

afonydd.<br />

Ond mae Sieffre o Fynwy’n adrodd stori arall. Yn y 5ed ganrif, yn<br />

ôl ei ‘Hanes Brenhinoedd Prydain’ (1135), daeth Aurelius<br />

Ambrosius, Brenin y Brythoniaid, i Gaersallog. Roedd e wedi<br />

cymryd lle Gwrtheyrn ar ôl brad ‘Noson y Cyllyll Hirion’ yn<br />

Amesbury. Lladdwyd tua 460 o aelodau’r uchelwyr gan y<br />

Sacsoniaid oedd wedi cael eu gwahodd i wledd i drafod cytundeb<br />

heddwch. Claddwyd yr uchelwyr yng Ngwastadedd Caersallog ac<br />

er mwyn codi cofadail addas daeth Myrddin, derwydd o Gymru,<br />

â’r cerrig o Iwerddon trwy hud.<br />

Er nad ydy’r esboniad hwn<br />

yn debygol iawn, mae<br />

cysylltiadau eraill rhwng y<br />

derwydd a cherrig Côr-y-<br />

Cewri. Yn gyntaf, nid yw<br />

Caerfyrddin, man geni<br />

Myrddin yn ôl y chwedl, yn<br />

bell iawn o Fynydd Preseli.<br />

Mae cerrig Sarsen yn dod<br />

mae’n debyg o Avebury,<br />

sy’n llawn ‘Nerth y Ddraig’,<br />

sydd, gyda llaw, ger<br />

‘Merlin’s Mount’, Marlborough,<br />

lle y dywedir fod<br />

Myrddin wedi’i gladdu.<br />

Ysgoloriaeth<br />

Dan Lynn James<br />

Scholarship 2005<br />

£250<br />

Dyddiad cau<br />

Closing Date<br />

I Ebrill/April 2005<br />

Manylion a ffurflen gais:<br />

Details and application form:<br />

10 Maes Lowri, Aberystwyth<br />

Ceredigion SY23 2AU<br />

www.aber.ac.uk/cyd<br />

Yn ogystal â hyn mae gan yr<br />

ardal gysylltiad â pherson Arthur ei hun. Yn ôl Malory, awdur<br />

‘Morte d’Arthur’, cynhaliwyd brwydr Camlan, brwydr olaf Arthur<br />

ar Wastadedd Caersallog. Dywedir hefyd mai yn Abaty Amesbury<br />

oedd y Frenhines Gwenhwyfar yn lliain ar ôl marwolaeth ei g˘r.<br />

Yn anffodus, nid oes gennyf ddigon o le yma i sôn mwy am y<br />

testun; ond dyna rai o’r straeon sy’n cael eu hadrodd ynglfln ag<br />

ardal Caersallog. Beth ddylen ni feddwl amdanyn nhw? Beth<br />

ddigwyddodd mewn gwirionedd? Ac yn arbennig, beth yw<br />

dirgelwch Côr-y-Cewri? Pwy a ˘yr?<br />

<strong>Cyd</strong>nabyddiaeth<br />

Rwyf yn ddiolchgar i’r bobl isod am lawer o’r wybodaeth sy’n cael<br />

ei chynnwys yn yr erthygl hon.<br />

WYETH, Ruth – Stonehenge: the Dragon and the Godess –<br />

Gemini, Codford, 2000<br />

GOODMAN, Kent – Arthur, land and ledgend – Wessex Books,<br />

Salisbury, 1999<br />

Ac i arweinyddes ‘Guide Friday Tours’, Caersallog<br />

15


Cadwyn_16pp.qxd 12/11/04 3:01 pm Page 16

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!