13.10.2022 Views

jenerik

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

İNSAN

ANATOMİSİ

11. BASKI

Sistematik Temel Bilgiler

Klinik Özellikler

TUS - Çalışma Soruları ve Cevapları

Seçilmiş Öğretici Resimler

Kısa Sözlük

Prof. Dr. Mehmet YILDIRIM

İÜC Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Anatomi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

NOBEL TIP KİTABEVLERİ


ÖNSÖZ

Tıp Fakülteleri ve sağlıkla ilgili yüksek okullarda eğitimin ilk amacı, eğitilen hekim, hemşire, eczacı,

fizyoterapist ve laborant adaylarına, üzerinde sa natlarını uygulayacakları İNSAN VÜCUDU’nu öğretmektir.

Bu öğre tim Temel Tıp Bilimleri ile sağlanır. İnsan vücudunun fonksiyonel morfolojisinin öğretisi

olan İNSAN ANATOMİSİ, temel tıp bilimleri içindeki en önemli ve en kapsamlı derslerden biridir.

İnsan anatomisinin öğretiminde, sistemik ve topografik olmak üzere klasik iki yöntem kullanılır.

Tıptaki klinik ihtisas dalları ile uyumlu olan sistemik anatomi, anatomi öğretiminde başlangıç dersi

niteliğindedir. Bu kitap sistemik yöntemle yazılmıştır.

Zamanın çok önemli olduğu günümüzde, öğretim prensipleri de bu na saygılı olarak gelişmektedir.

Bu amaçla bütün dünyada, pratik de ğeri olmayan ayrıntıların atıldığı, olabildiğince az ve anlaşılır

cümleler le yazılmış, öğretici şekiller-tablolar içeren, çeşitli uyarı-vurgu ve ipuç larının bulunduğu kitaplar

ön plana çıkmıştır. Elinizdeki kitap, bu dü şünce ve prensipler doğrultusunda yazılmıştır.

İlk örneği, teksir kitap şeklinde 1983 yılında “Resimli Temel Anato mi” olarak yayımlanan bu kitap, 40

yıllık öğretim deneyimlerimiz ışı ğında sürekli geliştirilmektedir. Her yeni baskısında kitabın tüm met ni,

şekilleri, terminolojisi son çıkan kitaplar ve Nomina Anatomica dikkate alınarak gözden geçirilmektedir.

Elinizdeki 11. baskı, eski baskı lara göre birçok yenilikler de taşımaktadır. Bu baskıda, konu sonlarına

KLİNİK TEMEL BİLGİLER eklenerek morfolojik bilgilerin klinikle bağlantısı sağlanmaya çalışılmıştır. Yeni

eklenen 100 şekil, konuların daha kolay öğrenilmesine katkı sağlayacaktır. Kitaptaki temel bilgiler yanında,

TUS sorularından da örnekler içeren “Çalışmalarınızı Denet leyiniz” soruları, çeşitli sınavlar

için yol gösterici olacaktır.

İnsanın anatomik yapısı ile ilgili mutlaka bilinmesi gereken temel bil gileri içeren bu kitap, son

15 yılda gördüğü ilgi ile önemli bir ihtiyaca cevap verdiğini kanıtlamıştır. Yorgunluklarımın ve birçok

özveri nin bir hizmete dönüştüğünü görmek, en büyük mutluluğumdur. Ülke mizin birçok yerindeki

öğretim üyesi, hekim ve öğrencilerimizden al dığım övgü ve teşekkürler yanında, kitabın gelişmesine

katkı sağlayan yapıcı eleştiriler, bundan sonraki baskılar ve yeni kitaplarım için enerji kaynağım olacaktır.

Kitabın 11. baskısındaki katkılarından dolayı başta Nobel Tıp Kitabevleri yöneticilerinden sayın

Ersal Bingöl olmak üzere tüm mensuplarına, diz gi ve şekillerin en iyi şekilde ortaya çıkarılmasındaki

emekleri nedeniy le Hakkı Çakır’a, bilgisayar çıktılarını okuyarak öneriler getiren değerli arkadaşım

Prof. Dr. Zeki Yıldız’a teşekkürlerimi sunuyorum.

Sağlık ve başarı dileklerimle.

Ekim 2022 Corona

Cerrahpaşa - İstanbul

Prof. Dr. Mehmet YILDIRIM

v


ANATOMİ’Yİ ÖĞRENMEDE BAŞARILI OLMAK İÇİN

➢ Teorik/uzaktan eğitim derslerini mutlaka izleyin. Ders süresince kısa notlar tutun (anlatılanları aynen

yazmaya çalışmayın). Teorik derse, ilgili konu yu okuyarak gelmeniz öğrenmenizi kolaylaştıracaktır.

➢ Pratiklere çalışarak gelin. Pratik süresini iyi değerlendirin ve bil mediklerinizi sorumlu öğretim

üyesine mutlaka sorun.

➢ Çalışırken, konuyu önce hızlı bir şekilde okuyarak genel bilgi sa hibi olun. Daha sonra ana hatları

öğrenin, detaylara adım adım gi rin.

➢ Öğretimde, atlas, seçilmiş resimler, sözlük, kemik, anatomik mo deller ve kadavra kullanın. Detaylı

ve özet yazılmış iki kitap sahibi olun.

➢ Ezberlenmesi gereken kelimeleri listeleyerek Türkçe anlamları ile beraber öğrenin. Kendinize, süreli

hedefler seçin.

➢ Ortak bilgileri gruplayın (örnek : n.medianus’un innerve ettiği kaslar, tuber ischiadicum’dan başlayan

kaslar, foramen jugulare’den ge çen oluşumlar, kolun adduktor kasları, aynı uzunluktaki organlar,

intraperitoneal organlar vb). En büyük, en küçük, en kısa, en ince vb. ayrıcalıkları öğrenin.

➢ Öğrendiklerinizi, vücut üzerinde veya şekiller üzerinde somutlaştırın.

➢ Daha sonra da yararlanabileceğiniz özetler çıkarın. Bu özetleri, olanak ölçüsünde teorik derslerden

hemen sonraki saatlerde - gün lerde birkaç kitap çerçevesinde yaparsanız daha iyi öğrenirsiniz.

➢ Çalıştığınız konudan, “ben öğretim üyesi olsam şu soruları sorardım” düşüncesi ile sorular çıkarın

ve yanıtlarını doğru bir şekilde öğrenin.

➢ Kendinizi sınamak için konuların sonunda verilen “ÇALIŞMA LARINIZI DENETLEYİNİZ” sorularını yanıtlayın;

başarınızı ölçün. Başarınız düşükse konuyu tekrar çalışın.

➢ Arkadaşlarınızla konuları tartışın. Sık tekrar, çok tekrar yapın. Konuşamadığın ve yazamadığın

bilgiler senin olamaz. Başarısızlı ğınızı, hafızanızın zayıflığına bağlamayın; anatomiyi öğrenmek

için çok çalışmanız gerektiğini unutmayın.

➢ Ara sınavlara gereken önemi vererek iyi bir başarı elde edin. Unutmayın ki sene sonu geçme notunuz

ara sınavlardan alacağı nız notla çok sıkı bağlantılıdır.

➢ Final sınavı için tüm konuları çalışın - konu seçmeyin.

vi


İÇİNDEKİLER

1. BÖLÜM

GİRİŞ VE TERMİNOLOJİ

• İnsan Anatomisinin Tanımı.......................................................................................................................................1

• Anatomi çeşitleri..........................................................................................................................................................1

• Anatomi terminolojisi ...............................................................................................................................................2

• Tasarılı düzlemler ve eksenler.................................................................................................................................3

• Genel Terimler...............................................................................................................................................................4

• Tıbbi / medikal terimlerlerin oluşumu ile ilgili genel bilgiler.......................................................................5

• Sorular 1........................................................................................................................................................................8

2. BÖLÜM

BİR BÜTÜN OLARAK İNSAN VÜCUDU

• Atomlar, moleküller, bileşikler..............................................................................................................................10

• Hücreler........................................................................................................................................................................10

• Dokular..........................................................................................................................................................................10

• Organlar ve sistemler...............................................................................................................................................11

• İnsan vücudunun anatomik bölümleri ve bölgeleri.....................................................................................12

• İnsan vücudunun boşlukları..................................................................................................................................14

• Vücut zarları.................................................................................................................................................................15

• Sorular 2......................................................................................................................................................................16

3. BÖLÜM

HAREKET SİSTEMİ (SYSTEMA LOCOMOTORIUM)

o İSKELET SİSTEMİ (SYSTEMA SKELETALE)

• Genel Kemik Bilgisi....................................................................................................................................................17

• Kemik çeşitleri ............................................................................................................................................................17

• Kemik doku..................................................................................................................................................................18

• Kemiğin fonksiyonları .............................................................................................................................................20

• Beslenme ve hormonların kemikler üzerindeki etkileri...............................................................................20

• Kemik oluşumların adlandırılması.......................................................................................................................21

• Vücut kemikleri (tablo)............................................................................................................................................22

• Tipik bir kemiğin anatomik yapısı........................................................................................................................23

• Kıkırdak doku ve kıkırdak çeşitleri.......................................................................................................................24

• Üsttaraf kemikleri......................................................................................................................................................24

Scapula...................................................................................................................................................................24

Clavicula.................................................................................................................................................................26

Humerus................................................................................................................................................................26

Radius.....................................................................................................................................................................28

Ulna ........................................................................................................................................................................28

Ossa manus .........................................................................................................................................................29

vii


viii

İÇİNDEKİLER

• Alttaraf kemikleri.......................................................................................................................................................30

Os coxae.................................................................................................................................................................30

Os femoris.............................................................................................................................................................32

Tibia.........................................................................................................................................................................33

Fibula......................................................................................................................................................................33

Ossa pedis ............................................................................................................................................................33

• Omurga ........................................................................................................................................................................34

Tipik bir omurun anatomik yapısı.................................................................................................................35

Vertebrae cervicales..........................................................................................................................................37

Vertebrae thoracicae.........................................................................................................................................38

Vertebrae lumbales............................................................................................................................................38

Os sacrum..............................................................................................................................................................39

• Pelvis .............................................................................................................................................................................40

Kadında pelvis çapları.......................................................................................................................................41

Kadın ve erkek pelvisleri arasındaki farklar...............................................................................................41

• Kaburgalar

Tipik bir kaburganın özellikleri......................................................................................................................42

Atipik kaburgalar................................................................................................................................................42

• Sternum........................................................................................................................................................................42

• Kafatası..........................................................................................................................................................................43

Neurocranium kemikleri.....................................................................................................................................44

Os frontale............................................................................................................................................................44

Os parietale...........................................................................................................................................................45

Os occipitale.........................................................................................................................................................45

Os temporale.......................................................................................................................................................46

Os sphenoidale...................................................................................................................................................47

Os ethmoidale.....................................................................................................................................................48

Splanchnocranium kemikleri...................................................................................................................................48

Maxilla....................................................................................................................................................................48

Os zygomaticus...................................................................................................................................................49

Os lacrimale..........................................................................................................................................................49

Os nasale ..............................................................................................................................................................49

Os palatinum........................................................................................................................................................49

Concha nasalis inferior ....................................................................................................................................49

Mandibula ............................................................................................................................................................49

Os hyoideum..................................................................................................................................................................50

Bir bütün olarak cranium...........................................................................................................................................51

Calvaria...................................................................................................................................................................51

Çocuklarda calvaria......................................................................................................................................51

Basis cranii.............................................................................................................................................................52

Kraniumun dıştan görünüşü..........................................................................................................................54

Fossa temporalis............................................................................................................................................54

Fossa infratemporalis...................................................................................................................................54

Fossa pterygopalatina.................................................................................................................................54

Orbita ................................................................................................................................................................54

Cavitas nasalis et oris...................................................................................................................................56

Kraniumdaki delikler ve içinden geçen oluşumlar.................................................................................59

• Sorular 3A...................................................................................................................................................................61

o EKLEM SİSTEMİ (SYSTEMA ARTICULARE)

• Genel eklem bilgisi...................................................................................................................................................65


İÇİNDEKİLER ix

Fibröz eklemler....................................................................................................................................................65

Kartilaginoz eklemler........................................................................................................................................66

Sinoviyal eklemler..............................................................................................................................................66

Sinoviyal eklemlerin çeşitleri.....................................................................................................................67

• Üsttaraf eklemleri......................................................................................................................................................70

Art. acromioclavicularis et sternoclavicularis...........................................................................................70

Art. humeri............................................................................................................................................................70

Art. cubiti...............................................................................................................................................................71

Art. radioulnaris prox. et distalis...................................................................................................................71

Art. radiocarpalis.................................................................................................................................................71

Artt. manus...........................................................................................................................................................71

• Alttaraf eklemleri.......................................................................................................................................................72

Art. sacroiliaca.....................................................................................................................................................72

Symphysis pubica..............................................................................................................................................72

Art. coxae...............................................................................................................................................................73

Art. genus..............................................................................................................................................................73

Art. talocruralis....................................................................................................................................................75

Artt. pedis..............................................................................................................................................................75

• Baş - boyun eklemleri...............................................................................................................................................76

Art. temporomandibularis..............................................................................................................................76

Art. atlantooccipitalis .......................................................................................................................................76

Artt. atlantoaxiales.............................................................................................................................................76

• Omurga eklemleri

Symphysis intervertebralis..............................................................................................................................77

Syndesmoses columnae vertebrales...........................................................................................................78

Artt. zygapophysiales (faset eklemleri)......................................................................................................78

• Bazı eklemlerin hareket olanakları......................................................................................................................79

• Sorular 3B...................................................................................................................................................................80

o KAS SİSTEMİ (SYSTEMA MUSCULARE)

• Genel bilgeler.............................................................................................................................................................83

• Baş ve boyun kasları.................................................................................................................................................84

Mm. faciei..............................................................................................................................................................84

Mm. masticatorii.................................................................................................................................................88

Gözü hareket ettiren kaslar.............................................................................................................................90

Dili hareket ettiren kaslar.................................................................................................................................91

Mm. colli................................................................................................................................................................92

• Gövde kasları

Mm. dorsi...............................................................................................................................................................97

Mm. thoracis........................................................................................................................................................97

Solunum kasları ............................................................................................................................................99

Mm. abdominis...................................................................................................................................................99

Pelvik çıkışı kapatan kaslar........................................................................................................................... 100

• Üsttaraf kasları

Omuz kemeri kasları....................................................................................................................................... 102

Mm. brachii........................................................................................................................................................ 105

Mm. antebrachii............................................................................................................................................... 105

Mm. manus........................................................................................................................................................ 108

• Alttaraf kasları

Kalça kemeri kasları........................................................................................................................................ 109

Mm. femoris...................................................................................................................................................... 110


x

İÇİNDEKİLER

Mm. cruris.......................................................................................................................................................... 113

Mm. pedis........................................................................................................................................................... 115

• Ekstremite kaslarının innervasyonları............................................................................................................. 117

• Kasların topografik sınıflaması........................................................................................................................... 119

• Kasların fonksiyonel sınıflaması

Boyunda ekstansiyon yaptıran kaslar ..................................................................................................... 122

Truncus fleksiyonunda etkili kaslar........................................................................................................... 122

Truncus rotasyonunda etkili kaslar .......................................................................................................... 122

Omuz kemerinin hareketleri....................................................................................................................... 122

Omuz ekleminin hareketleri........................................................................................................................ 123

Dirsek ekleminin hareketleri....................................................................................................................... 124

Radiokarpal eklemin hareketleri................................................................................................................ 125

El parmaklarının hareketleri........................................................................................................................ 125

Kalça ekleminin hareketleri......................................................................................................................... 126

Diz ekleminin hareketleri.............................................................................................................................. 127

Ayak bileği ekleminin hareketleri.............................................................................................................. 128

Diger ayak hareketleri.................................................................................................................................... 128

Solunum kasları............................................................................................................................................... 128

• Hareket sisteminin klinik özellikleri........................................................................................................... 129

• Sorular 3C................................................................................................................................................................ 132

4. BÖLÜM

DOLAŞIM SİSTEMİ

• Kalp ............................................................................................................................................................................. 135

Dış görünüşü..................................................................................................................................................... 136

Kalp boşlukları.................................................................................................................................................. 137

Kalbe girip - çıkan büyük damarlar........................................................................................................... 139

Kalbin yapısı...................................................................................................................................................... 139

Kalbi besleyen damarlar .............................................................................................................................. 140

Kalbin impuls üreten - ileten sistemi........................................................................................................ 142

• Atardamarlar

Aorta.................................................................................................................................................................... 143

- Baş - boyunun arteryel kanlanması........................................................................................................ 143

A. carotis externa........................................................................................................................................ 144

A. carotis interna......................................................................................................................................... 146

- Üsttarafın arteryel kanlanması................................................................................................................. 147

A. subclavia .................................................................................................................................................. 147

A. axillaris...................................................................................................................................................... 148

A. brachialis ................................................................................................................................................. 148

A. radialis ................................................................................................................................................. 149

A. ulnaris .................................................................................................................................................. 149

Arcus palmaris superficialis et profundus ................................................................................... 149

- Göğüsün arteryel kanlanması

Aorta thoracica............................................................................................................................................ 150

- Karın organları ve karın duvarının arteryel

kanlanması

Aorta abdominalis .................................................................................................................................... 151

- Pelvis’in arteryel kanlanması..................................................................................................................... 154

- Alttarafın arteryel kanlanması.................................................................................................................. 155

A. iliaca externa........................................................................................................................................... 155


İÇİNDEKİLER xi

A. femoralis .................................................................................................................................................. 155

A. poplitea..................................................................................................................................................... 156

A. tibialis arterior et posterior .......................................................................................................... 156

- Vücuttaki nabız arterleri (Resim)............................................................................................................. 156

• Toplardamarlar

- V.cava superior’un oluşumu...................................................................................................................... 158

- Baş - boyun venleri....................................................................................................................................... 158

V. jugularis externa.................................................................................................................................... 158

V. jugularis interna..................................................................................................................................... 159

V.vertebralis.................................................................................................................................................. 159

Sinus durae matris..................................................................................................................................... 159

- Üsttaraf venleri

V. subclavia, v. axillaris.............................................................................................................................. 160

V. cephalica, v. basilica.............................................................................................................................. 160

- Göğüs venleri................................................................................................................................................. 160

V. azygos........................................................................................................................................................ 161

V. hemiazygos ve v. hemiazygos accessoria..................................................................................... 161

- Karın venleri.................................................................................................................................................... 162

V. cava inferior............................................................................................................................................. 162

V. portae hepatis......................................................................................................................................... 162

- Porta - caval anastomozlar (Resim) ....................................................................................................... 164

- Alttaraf venleri............................................................................................................................................... 164

- Vücuttaki yüzeyel venler (Resim)............................................................................................................ 165

• Lenfatik sistem........................................................................................................................................................... 167

Lenf düğümünün yapısı ............................................................................................................................... 168

Bölgesel lenf düğümleri ............................................................................................................................... 168

Üsttaraf ve alttaraf lenf düğümleri (Resim) ........................................................................................... 170

Tonsillalar ........................................................................................................................................................... 171

Dalak ................................................................................................................................................................... 172

Timus ................................................................................................................................................................... 172

• Dolaşım sisteminin klinik özellikleri .............................................................................................................. 173

• Sorular 4................................................................................................................................................................... 177

5. BÖLÜM

SİNDİRİM SİSTEMİ

• Sindirim kanalının duvar yapısı ........................................................................................................................ 179

• Ağız ............................................................................................................................................................................. 182

Vestibulum oris................................................................................................................................................. 182

Yanaklar .............................................................................................................................................................. 182

Cavitas oris propria......................................................................................................................................... 182

Lingua ................................................................................................................................................................. 182

Dentes................................................................................................................................................................. 183

Palatum............................................................................................................................................................... 185

• Yutak .......................................................................................................................................................................... 186

• Yemek borusu ......................................................................................................................................................... 187

• Mide

Şekli ve bölümleri............................................................................................................................................ 188

Duvar yapısı....................................................................................................................................................... 189

• İnce barsaklar

Duodenum ....................................................................................................................................................... 191

Jejunum et ileum ............................................................................................................................................ 192


xii

İÇİNDEKİLER

• Kalın barsaklar

Caecum .............................................................................................................................................................. 193

Colon ................................................................................................................................................................... 193

Rectum ve canalis analis .............................................................................................................................. 194

• Sindirim kanalının eklenti organları

Tükrük bezleri................................................................................................................................................... 195

Karaciğer............................................................................................................................................................. 196

Ekstrahepatik biliar apparatus .............................................................................................................. 198

Pancreas.............................................................................................................................................................. 199

• Periton ....................................................................................................................................................................... 199

• Karın bölgeleri......................................................................................................................................................... 200

• Sindirim sisteminin klinik özellikleri ......................................................................................................... 202

• Sorular 5 .................................................................................................................................................................. 205

6. BÖLÜM

SOLUNUM SİSTEMİ

• Genel bilgi................................................................................................................................................................. 207

• Burun (nasus)........................................................................................................................................................... 208

Nasus externus ................................................................................................................................................ 208

Cavitas nasi ....................................................................................................................................................... 209

Burun boşluğunun fonksiyonel bölgeleri .............................................................................................. 210

• Paranazal sinüsler (sinus paranasales) ........................................................................................................... 210

• Yutak (pharynx) ...................................................................................................................................................... 212

• Gırtlak (larynx) ........................................................................................................................................................ 212

Gırtlak kıkırdakları .......................................................................................................................................... 212

Gırtlağın membranları ve bağları ............................................................................................................. 214

Gırtlağın kasları ............................................................................................................................................... 214

Gırtlak boşluğu ................................................................................................................................................ 214

• Soluk borusu (trachea) ........................................................................................................................................ 216

• Bronşlar (bronchi) .................................................................................................................................................. 216

• Solunum organı (pulmo) .................................................................................................................................... 218

• Mediastinum ........................................................................................................................................................... 219

• Akciğer ve plevra topografisi ............................................................................................................................ 221

• Solunum sisteminin klinik özellikleri ........................................................................................................ 223

• Sorular 6 .................................................................................................................................................................. 227

7. BÖLÜM

ÜRİNER SİSTEM

Böbrekler (renes) ................................................................................................................................................................. 229

Böbreğin örtüleri ............................................................................................................................................ 229

Böbreğin yapısı................................................................................................................................................ 231

Böbreğin kanlanması .................................................................................................................................... 231

Üreter (üreter) ...................................................................................................................................................................... 232

İdrar torbası (vesica ürinaria) .......................................................................................................................................... 233

Üretra (ürethra) .................................................................................................................................................................... 234

Urethra feminina ............................................................................................................................................ 234

Urethra masculina .......................................................................................................................................... 234

8. BÖLÜM

KADIN ÜREME SİSTEMİ

Yumurtalık (ovarium) ......................................................................................................................................................... 238


İÇİNDEKİLER xiii

Tuba uterina .......................................................................................................................................................................... 239

Uterus ............................................................................................................................................................................. 239

Bölümleri ........................................................................................................................................................... 240

Normal duruşu ................................................................................................................................................ 240

Yapısı ................................................................................................................................................................... 241

Vagina ............................................................................................................................................................................. 241

Dış üreme organları

Mons pubis ....................................................................................................................................................... 243

Labia majora pudendi .................................................................................................................................. 243

Labia minora pudendi .................................................................................................................................. 243

Vestibulum vaginae ....................................................................................................................................... 243

Erektil organlar

Clitoris ........................................................................................................................................................... 244

Bulbus vestibuli .......................................................................................................................................... 244

Eklenti bezler (gll. vestibulares) ................................................................................................................. 244

Perineum ............................................................................................................................................................................. 244

Memeler (mammae)........................................................................................................................................................... 245

9. BÖLÜM

ERKEK ÜREME SİSTEMİ

Testis ........................................................................................................................................................................................ 247

Epididymis ............................................................................................................................................................................. 248

Ductus deferens .................................................................................................................................................................. 249

Ductus ejaculatorius .......................................................................................................................................................... 249

Genital eklenti bezler

Vesicula seminalis ........................................................................................................................................... 250

Prostata .............................................................................................................................................................. 251

Glandula bulbourethralis ............................................................................................................................ 252

Meni .................................................................................................................................................................... 253

Dış üreme organları

Penis .................................................................................................................................................................... 253

Scrotum ............................................................................................................................................................. 253

• Üriner ve Genital sistemlerin klinik özellikleri .......................................................................................... 254

• Sorular 7, 8, 9 ............................................................................................................................................................. 258

10. BÖLÜM

ENDOKRİN SİSTEM

• Hipofiz bezi

Adenohipofiz ................................................................................................................................................... 262

Nörohipofiz ....................................................................................................................................................... 262

• Pineal bez ...................................................................................................................................................................... 263

• Tiroid bezi ..................................................................................................................................................................... 263

• Paratiroid bezler .......................................................................................................................................................... 264

• Böbreküstü bezleri ..................................................................................................................................................... 265

• Endokrin pankreas ..................................................................................................................................................... 265

• Gonadlar

Endokrin testis ................................................................................................................................................. 266

Endokrin ovarium ........................................................................................................................................... 266

• Plasenta ......................................................................................................................................................................... 266

• Timus ............................................................................................................................................................................. 267


xiv

İÇİNDEKİLER

• Gastrointestinal mukoza, böbrekler, kalp .......................................................................................................... 267

• Endokrin sisteminin klinik özellikleri ............................................................................................................ 268

• Sorular 10..................................................................................................................................................................... 270

11. BÖLÜM

SİNİR SİSTEMİ

o Sinir sisteminin yapısı .................................................................................................................................................. 271

o Sinir sisteminin oluşumu............................................................................................................................................. 272

o Nöronlar ve sinir liflerinin fonksiyonel tipleri....................................................................................................... 273

o MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ

Omurilik......................................................................................................................................................................... 275

İç yapısı................................................................................................................................................................ 276

Temel yollar........................................................................................................................................................ 278

Beyin

Cerebrum .......................................................................................................................................................... 285

Dış yüzleri, lober yapıları ......................................................................................................................... 285

Cerebrum’un beyaz dokusu................................................................................................................... 288

Bazal çekirdekler......................................................................................................................................... 288

Diencephalon

Talamus ......................................................................................................................................................... 290

Hipotalamus ................................................................................................................................................ 290

Subtalamus .................................................................................................................................................. 290

Metathalamus............................................................................................................................................. 290

Epitalamus ................................................................................................................................................... 290

Beyin sapı

Mesencephalon ......................................................................................................................................... 290

Pons ................................................................................................................................................................ 291

Medulla oblongata ................................................................................................................................... 291

Cerebellum ....................................................................................................................................................... 292

Beyin ventrikülleri .......................................................................................................................................... 294

Beyin-omurilik sıvısı........................................................................................................................................ 294

Beyin örtüleri ................................................................................................................................................... 295

Beynin kanlanması ......................................................................................................................................... 295

o PERİFERİK SİNİR SİSTEMİ

Genel bilgi...................................................................................................................................................................... 299

Kranial sinirler............................................................................................................................................................... 300

N. olfactorius .................................................................................................................................................... 302

N. opticus .......................................................................................................................................................... 302

N. oculomotorius ............................................................................................................................................ 303

N. trochlearis .................................................................................................................................................... 303

N. trigeminus ................................................................................................................................................... 304

N. abducens ...................................................................................................................................................... 304

N. facialis ............................................................................................................................................................ 304

N. vestibulocochlearis ................................................................................................................................... 305

N. glossopharyngeus .................................................................................................................................... 306

N. vagus ............................................................................................................................................................. 306

N. accessorius .................................................................................................................................................. 307

N. hypoglossus ................................................................................................................................................ 308

Spinal sinirler

- Genel bilgi ...................................................................................................................................................... 309

- Plex. cervicalis ............................................................................................................................................... 310


İÇİNDEKİLER xv

- Plex. brachialis .............................................................................................................................................. 311

- Plex. lumbalis ................................................................................................................................................. 313

- Plex. sacralis ................................................................................................................................................... 313

- N. pudendus .................................................................................................................................................. 315

o OTONOM SİNİR SİSTEMİ

- Somatik motor sistem ile visseral motor sistem arasındaki anatomik farklılıklar...................................... 317

- Otonomik fokuslar ve kontrol merkezleri ................................................................................................................ 319

Mesencephalonda bulunan fokus ........................................................................................................... 319

Pons’ta bulunan fokuslar ............................................................................................................................. 319

Medulla oblongata’da bulunan fokuslar ................................................................................................ 319

Medulla spinalis’te bulunan fokuslar ...................................................................................................... 320

MSS’deki otonom kontrol merkezleri........................................................................................................................... 321

Otonom sistemin periferik bölümü .............................................................................................................................. 321

Otonom ganglionlar .......................................................................................................................................................... 322

Reseptörler ve transmitterler .......................................................................................................................................... 322

Önemli refleksler ve bağlantıları............................................................................................................................... 324

Sinir sisteminin klinik özellikleri ............................................................................................................................... 325

Sorular 11 ............................................................................................................................................................................. 328

12. BÖLÜM

DUYU ORGANLARI

Deri ve eklentileri ................................................................................................................................................................ 332

Deri eklentileri

Deri bezleri (gll. sebaceae, gll. sudoriferae) ................................................................................................. 333

Kıllar ............................................................................................................................................................................ 333

Tırnaklar .................................................................................................................................................................... 333

Reseptörler .............................................................................................................................................................. 335

Koku organı ........................................................................................................................................................................... 336

Tad organı ............................................................................................................................................................................. 336

Görme organı

Göz küresi ...................................................................................................................................................................... 338

Göz boşlukları .............................................................................................................................................................. 338

Gözün yardımcı organları ........................................................................................................................................ 339

Kaş ............................................................................................................................................................................. 339

Göz kapakları .......................................................................................................................................................... 339

Konjunktiva ............................................................................................................................................................. 339

Gözyaşı sistemi ....................................................................................................................................................... 339

Ekstraokuler kaslar ................................................................................................................................................ 341

İşitme ve denge organı

Dış kulak .................................................................................................................................................................... 342

Orta kulak ................................................................................................................................................................. 343

İç kulak ....................................................................................................................................................................... 344

Duyu organlarının klinik özellikleri ........................................................................................................................ 346

Sorular 12 ............................................................................................................................................................................. 349

13. BÖLÜM

o İnsan vücudundaki çeşitli delik, kanal yarık ve açıklıktan geçen oluşumlar............................................. 351

o Kısa sözlük......................................................................................................................................................................... 355

o Klasik çalışma soruları .................................................................................................................................................. 373

KAYNAKLAR ............................................................................................................................................................................. 377

İNDEKS........................................................................................................................................................................................... 381

ÇALIŞMALARINIZI DENETLEYİNİZ TEST SORULARININ CEVAPLARI................................................................. 391

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!