Konsentrasiekampe Die lewe daarbinne - Afrikanergeskiedenis

At the bay he fell in with the captain of a French slaver, who
furnished him with so much of his needs without paymenr that John
spent only two dollars. His expedition, while "exceedingly bold and
wonderfully enterprising", was thus also economical.
It took him eighteen days to cover the distance between Chaka's
Kraal and the Maputa River, which runs into the bay, and which he
crossed in native boats. FIe was thrilled to see so many wild animals,
including rhinoceros and sebra, but most of the countrv was flat,
marshy and uninteresting.
FIe was much annoyed when the Portuguese said he was a spy
from Chaka. They did not believe that any white people would have
sent a boy like him that distance. He indignantly produced his dollars
to the Governor. and asked for "medicinei and other necessaries". He'
felt, too, that the Portuguese had their eyes on his native escort as
slaves. He therefore left secretly and without delay.
After spending many anxious days and nights in the N'ild country,
he eventually arrived back at the port with the medicines.
Many people marvelled as they reflected how John Ross had
travelled along wild, inhospitable and savage tracks through a country
infested rvith wild and ferocious animals and uncivilized natives.
Their admiration was not misplaced. It needed a brave hean and a
wise head to complete the journey. As a physical effort alone it is
worth recording; as the triumph of a mere child over the well-nigh
invincible it is immortal. John
Ross may, for all one knows, have died
the undistinguished master of a leaky ship, but he sleeps in the Halls
of Courage.
"The Cradle Days of Natal". by Graham MacKeurtan. Page: l-111-1-19
Die Lewe in die Konsentrasiekamp
Deur Rosie aan d.er Walt, Die Ho€rskool Hendrik Veruoerd',
(Soos uertel aan my deur my oupa, tnnr, G, H, r. d. Wak,)
Gedurende die Anglo-Boere-oorlog is alle Boere en selfs jong
seuns wat deur die Engelse gevang word, na Indi6 en Ceylon gestuur
as krygsgevangenes.
Die vrouens en kinders is na Konsentrasiekampe gestuur. 'Wat was
die toestande op die boere-plase en waarom is die vrouens Konsentrasiekampe
toe geneem?
1. Toestande op d,ie plase:
Die toestande op die boere-plase was koninklik in vergelyking
met die toestande in die Konsentrasiekampe. Op die plase was die vrou
en kinders afhanklik van die plaas se inkomste. Daar was genoeg kos
soos vleis, melk, vrugte, ens., genoeg vir die hele gesin, ook vir haar
man wat somtyds huis toe gekom het vir kos en skoon klere.

Die Engelse het snuf in die neus gekry dat die boere beurtelings
huis toe gaan vh skoon klere en kos. Toe besluit die Engelse om al
die diere of vee wat hulle op die plase in die hande kon kry, weg te
neem, sodat daar nie kos vir die Boere sal wees as hulle huis toe gaan
vir skoon klere en kos nie. Maat die vrouens was uitgeslape. Hulle het
die meeste vee weggesteek. Sodoende het hierdie plan van die Engelse
misluk. Toe bedink hulle hierdie plan om die vrouens en kinders
na die Konsentfasiekampe toe te stuuf.
2. Konsentrasiekampe toe:
Op 'n goeie dag, as die vrouens en kinders hulle oti uiwee, dan
sien hulle 'n stofwolk daar oor die bult aankom. Dit was die Engelse.
Gewoonlik het hulle lank voor die tyd die kosbare dinge begrawe
en die vee is gewoonlik weggesteek, anders sou die Engelse dit saamneem.
Maat om die Engelse te flous, is net 'n klein hoeveelheid vee
op die werf gelaat, sodat die Engelse moet dink dit is al vee war dje
boer besit.
Die mense kon net 'n klein hoeveelheid nodige dingetjies saamneem
wat hulle dalk in die kamp sou nodig kry, byvoorbeeld beddegoed,
'n paar stoele, klere en nog 'n paar kleinighede. Dit alles word
op die wa gelaai, wat gewoonlik deur osse getrek is. Die res? SZel
die res is in een kamer gepak en die huis is vol paraffien gegooi en
dan aan die brand gesteek. Seuns van l2-L3 jaar word krygsgevangene
geneeln en weggestuur na Ceylon.
3. Die Leute ha d.ie Kons'entrasiekancpe:
(Ons bepaal ons hier by die Konsentrasiekamp by Mafeking.)
Ongeveer 400 tente is in rye opgeslaan, 2O voet van mekaar; en
daarin word 'n familie geplaas, of hulle nou 2 of 8 persone is. Elke
familie het dus 'n eie tent gehad.
Verder was daar 'n ,,Ressingshuis" waar die rantsoen vir die dag
ontvang is, slagpale en hospitaal. Ook was daar 'n put met 'n pomp
op waar water gekry kon word. Die kamp is omhein met'n doringdraad
met blikke daaraan vas. Om die kampe was daar seilhuise. Hierdie
seilhuise was eintlik vir die verraaiers. Die vrou kon haar kamplewe
verruil vir so 'n seilhuis, maat dan moes sy haar man ompraat om
wapefl neer te 16. Hulle en hulle kinders kon dan in so 'n seilhuis bly.
flulle kos en alles wat hulle nodig het, sou ra hulle toe gebring word.
Hierdie seilhuis was ook baie groter as die gewone tente waarin die
mense geblv het. Maar baie dapper vroue het geweier.
4. Daaglikse leu'e:
Die vrou moes elke more rapporteer met 'n kaatt. om haar raotsoen
vir die dag te ontvang. Op hierdie kaart staan die aantal persone wat
kos moes krv.

Daar is geboutjies opgerig waar die vrouens moes toustaan vir die
dag se kos. Soms het die vrou klein kindertjies en miskien 'n baba
gehad. Die kindertjies moes dan by die tent bly, terwyl die moeder en
die baba io haar arms gaan toustaan het vir die dag se kos. Dit het baie
gebeur dat vrouens inmekaar gesak het, terwyl hulle toustaan.
As die moeder nou haar meel, koffie, ens. vir die dag gekry het,
moes sy haar vleis by die slagpale gaan haal, wat meestal uit derms,
ma g en lewer bestaan het. 'n End van die slagpale het sy 'n stgk
hout gekry vir die dag. Met hierdie ongekapte stuk hout moes sy
haar kos, ens. gaar maak.
'Weens siektes, ongesonde kosse en honger het baie dappet
Boere-helde en -heldinns gesterwe.
Kort voor die vrede gesluit is, het die verpleegster Emily Hobhouse
die kamp besoek. Gou het daar groot veranderings plaasgevind. Die
mense het beter kos, om maar een ding te noem, gekry. Die siekes het
sy genees, en gedoen wat sy kon vir die mense. Daar is later ter ere
van Emily Hobhoqse 'n gedenkteken opgerig.
Toe die vrede verklaar is. het duisende mense met wa en osse
huiswaarts gekeer, fla 'n afgebrande huis en 'n kaal plaas. Nou was
daat 'n nuwe lewe om te begin, 'n lewe om weer op te bou, waar
die oorlog vernietig het.
Die Boesmans
(Mei. G, Rabie,)
Die oudste ras, wat die blankes in Suid-Afrika gekry het, was die
Boesmans. Hulle was 'n eenvoudige jagtersvolkie. Hul het geen volksf,aam
vir hulself gehad nie, alleen name vir die verskillende stamme.
Boa en gelaatstrekke:
Hul was klein, geel mensies, omtrent 5 voet hoog met klein hande
en voete, plat neuse, dun lippe en skerp o€, wat diep in die oogkaste
gesit het. Die ho6 wangbene en skerp kennetjie het die gesig 'n driehoekige
vorm gegee. Die hoof was yl bedek met peperkorrels en die
liggaam het dieselfde eienskap gehad as wat die Afrikanerskaap
kenmerk. Hul vel het op 'n vroe€ leeftyd rimoels gekry, sodat hulle
baie gou oud gelyk het.
Die taal:
Die taal het bestaan uit tongklappe en is opgebou uit kort woorde,
wat gewoonlik net een lettergreep bevat het. Soos alle ander tale is
daar ook dialekte in die Boesmantaal.
Geuoontes:
Hulle woon in kampe, bestaande uit skerms van takke wat in 'n
halwe kring gepak is. Di6 is gewoonlik naby die drinkplekke van
diere, maar nie so naby dat die diere verwilder word nie. Vroedr het
hulle onder die oorhangende kranse in die bergagtige dele gewoon,
I