Views
7 months ago

هنر و سرمایه‌داری

به قلم: الن وودز ترجمه گروه تئاتر اگزیت - شیرین میرزانژاد

شکسپبریبرر

شکسپبریبرر و ایبسن هبرنبرر ‏بمنبممایشی با آثار شکسپبریبرر به سطحی واقعاً‏ عالىللىی می رسد که تا کنون چبریبرزی با آن برابری نکرده است،‏ چه رسد به آنکه از آن پیشی بگبریبررد.‏ در اینجا شعر و تئاتر در یک فرم هبرنبرری در هم می آمبریبرزند.‏ هر ‏جمججممله از این ‏بمنبممایشنامه های عالىللىی،‏ شعری در بالاترین سطوح است.‏ این به هیچ وجه از تاثبریبرر دراماتیک ‏بمنبممایشنامه ها ‏بمنبممی کاهد.‏ کاملاً‏ برعکس،‏ تاثبریبرر دراماتیک با تصویرسازی شاعرانه حبىتبىی قوی تر نبریبرز شده است.‏ این نوشتار جای بسط ‏بجتبجحلیل آثار شکسپبریبرر نیست ‏(در جای دیگری به آن مبادرت کرده ام).‏ قطعاً‏ در این قضاوت تزلزل ناپذیرم تنها نیستم که شکسپبریبرر بزرگ ترین نویسنده ی ‏بمتبممام دوران ها بوده است.‏ اما از آبجنبججا که تکیه ی اصلی این مقاله مربوط به رابطه ی میان سیاست ‏(و به خصوص سیاست انقلابىببىی)‏ و ادبیات است،‏ باید اشاره کنم که چنبنیبنن رابطه ای با اینکه می تواند در برخی از آثار شکسپبریبرر یافت شود،‏ اهمھهممیت عمده ای ندارد.‏ درباره ی رویکرد شکسپبریبرر نسبت به انقلاب،‏ می توان از بعضی متون مثلاً‏ در هبرنبرری پنجم ‏بجببجخش ٢ و ژولیوس سزار،‏ نتاتحیتحج مشخصی گرفت،‏ اما چنبنیبنن نتابجیبججی می بایست خصلبىتبىی مشخصاً‏ منفی داشته باشد.‏ خاطرات جنگ های خونبنیبنن داخلی که به عنوان جنگ های گل های سرخ شناخته می شود در دوران شکسپبریبرر هنوز در ذهن مردم حضوری عمده داشت و مردم طبقه ی اجتماعی او رویکرد مساعدی نسبت به بازگشت به ‏بجتبجحولات سیاسی و اجتماعی نداشتند.‏ از این بعد دیدگاه شکسپبریبرر ‏مجممجحافظه کارانه بود،‏ هر چند که در زمینه ی هبرنبرر و ادبیات یک انقلابىببىی بزرگ و مبتکری جسور بود.‏ شکسپبریبرر در زمینه ی هبرنبرر انقلابىببىی بود،‏ گرچه برخی از دیدگاه های سیاسی اش ‏مجممجحافظه کارانه بود !10

در قرن ١٩ آثار ‏بمنبممایشنامه نویس نروژی هبرنبرریک ایبسن را دار ‏بمیبمم.‏ این ‏بمنبممایشنامه ها می توانند به مبریبرزان بسیاری ماهیت و مشکلات جامعه ی نروژ در آن دوران و خصوصاً‏ ‏بىببىی فرهنگی کوته بینانه و اخلاقیات ریا کارانه ی طبقه ی متوسط نروژ را روشن کنند.‏ ایبسن این مسائل را در ‏بمنبممایشنامه های خود مورد نقدی نافذ و کوبنده قرار می دهد.‏ این ‏بمنبممایشنامه ها در آن زمان اروپا را تکان داده و با نقض اخلاقیات موجود وحشت زده کرد.‏ ایبسن در ‏بمنبممایشنامه هابىیبىی چون ‏«خانه عروسک»‏ به موضوع رهابىیبىی زنان می پردازد.‏ در اینجا زبىنبىی بالاخره از بندهای خفقان آور ازدواجی نا کام می گریزد.‏ صدای دری که پشت سر خود می کوبد ‏سمسسممبلی قدربمتبممند از زندابىنبىی است که پشت سر می گذارد.‏ این ‏بمنبممایشنامه ‏مجممجحکومیت ویرانگر ارزش های ریا کارانه ی قرن ١٩ است که تلاش می کرد بردگی زنان برای مردان را در لباس وضعیت طبیعی،‏ غبریبررقابل تغیبریبرر و خدادادیِ‏ امور بپوشاند.‏ در ‏«دسمشسممن مردم»‏ شخصیت اصلی دکبرتبرر استکمان درمی یابد که سیستم ‏بجتبجخلیه ی آب ‏جمحجممام آلوده شده است.‏ او به چندین نفر از اعضای جامعه هشدار می دهد و در ابتدا بابت این یافته ی خود قدردابىنبىی و ‏جمحجممایت می بیند.‏ اما صبح فردا،‏ برادرش که شهردار شهر نبریبرز هست،‏ به او می گوید که باید شهادتش را پس بگبریبررد،‏ چرا که هزینه ی تعمبریبررات بالاست و در هر حال شهردار هم از یافته ی او متقاعد نشده است.‏ شهردار اذهان عمومی را علیه برادرش بسیج می کند و حامیان سابقش یکی یکی او را ترک می کنند.‏ از آبجنبججا که او ‏بمنبممی پذیرد افکارش را انکار کند،‏ از سوی جامعه ی ‏مجممجحبرتبررم طبقه ی متوسط طرد می شود.‏ خانه اش ویران می شود و به ‏همھهممراه دخبرتبررانش اخراج می شود.‏ او دسمشسممن مردم شده است.‏ ‏بمنبممایشنامه های هبرنبرریک ایبسن بسیاری از مسائل قرن ١٩ جامعه ی نروژ را مورد نقد قرار می داد !11

هنر و مبارزه طبقاتی
شکسپیر یک انقلابی در ادبیات
اما گلدمن: آنارشیزم و مقالات دیگر| فصل دوم: اقلیت ها در برابر اکثریت ها
تبلیغات یا تلقینات تئاتر؟
اما گلدمن: آنارشیزم و مقالات دیگر | فصل یک- آنارشیزم: واقعاً از چه دفاع می‌کند؟
دختر ونوس
درباره تئاتر امروز ایران
اما
عکاسان مزاحم؛ پیاده‌نظام ارتش تبلیغاتی تئاتر واگذاری‌شده
عواطف سیاسی
سندیکاها در دوران بحران سرمایه‌داری و نیاز به استراتژی انقلابی
باز هم متن و بستر آن
سیاست‌گذاری های بازار؛ هم پیمانی نامبارک دولت و بخش خصوصی در ویرانی تئاتر ایران
تبلیغات در تئاتر امروز ایران
شبه‌تماشاگران؛ هیزم آتش تئاتر تجارت‌زده
مخاطب در تئاتر امروز ایران
مارکسیسم، ماتریالیزم و هنر
سرمایه‌داری و هنر، یا آنها قیمت را می‌دانند ولی نه ارزش را
فتیشیزم سرمایه‌داری و زوال هنر
حفظ فرهنگ تحت سلطه‌ نظام سرمایه‌داری
بررسی وضعیت پوستر و تبلیغات در فضای تئاتر امروز ایران
شکست صندوق سنت
صحنه معاصر - ویژه‌ نامه هنر و سرمایه
درباره دو برداشت روانکاوانه از شازده کوچولو اثر آنتوان دوسنت اگزوپری
دیو دبنگ دال قدرت
مخاطبان تئاتر چگونه به سمت سالن‌های نمایش جذب می‌شوند؟
اندیشه‌های کارل مارکس - آلن وودز
تئاتر به مثابه مبارزه و عمل مقاومت
گفت‌وگو با اگزیت - دکتر رفیق نصرتی