06.06.2023 Views

T&L 2022 - Editie 12

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

<strong>12</strong><br />

december <strong>2022</strong><br />

transportlogistiek.nl<br />

TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK<br />

Eindejaarspecial<br />

Professor zet<br />

duurzame<br />

inzetbaarheid<br />

van ondernemers<br />

op de kaart<br />

Karel Hermans start midden in de energiecrisis een transportbedrijf<br />

Voor gek verklaard


De Actros L Edition 3<br />

ENJOY MORE.<br />

Voor iedereen die meer verdient. Meer design.<br />

Meer comfort. Meer Actros L. Beleef rijplezier en<br />

pure emotie met de Edition 3. Meer informatie<br />

op mercedes-benz-trucks.com<br />

#GetMore


6<br />

Interview<br />

6 Met dichte mist op een onbekende<br />

weg rijden zonder navigatie. Zo<br />

omschrijft docent Jo Vincken<br />

van de Nyenrode Business<br />

University de uitdagingen van<br />

transportondernemers. Hij geeft<br />

toekomstbestendige en praktische<br />

handvatten.<br />

Aandocken<br />

10 “In twee waterstofauto’s hebben<br />

wij veel geld geïnvesteerd”, zegt<br />

Jules Menheere van Vos Transport<br />

Group Deventer. “Daar gaan we<br />

gericht klanten op zoeken.” De<br />

waterstofauto’s worden eind volgend<br />

jaar geleverd.<br />

Eindejaarspecial<br />

16 Duurzame inzetbaarheid voor<br />

ondernemers, dat thema wil prof.<br />

dr. Josette Dijkhuizen op de kaart<br />

zetten. Zij is zelf ondernemer en<br />

daarnaast een dag in de week<br />

bijzonder hoogleraar aan Tilburg<br />

University.<br />

18 Emissievrije stadsdistributie staat<br />

hoog op de agenda bij Sligro<br />

Food Group. De organisatie<br />

voegt binnenkort 30 elektrische<br />

vrachtwagens toe. “Maar de<br />

beschikbaarheid van elektriciteit<br />

kan een bottleneck vormen”, zegt<br />

manager transport Yvonne Poels.<br />

20 Batterij-elektrisch is de toekomst,<br />

voorspelt fleetmanager Wim Roks<br />

van Simon Loos. De transporteur<br />

beschikt over 1.400 tot 1.500<br />

voertuigen. “Waterstof verkeert nog<br />

in de embryonale fase.”<br />

4 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK<br />

24<br />

22 De komst van elektrische<br />

vrachtwagens zet de<br />

transportwereld op stelten, aldus<br />

Richard Bos, key accountmanager<br />

bij Daimer Truck Nederland. Zo<br />

moeten ondernemers hun eigen<br />

laadinfrastructuur aanleggen.<br />

24 “Vervoerders moeten niet denken<br />

dat ze zomaar inwisselbaar zijn”,<br />

verkaart Roderick de la Houssaye.<br />

Tot een half jaar terug was hij<br />

mede-eigenaar van NedCargo. Hij<br />

adviseert transporteurs om goed te<br />

zijn voor hun personeel.<br />

28<br />

Economie<br />

27 De nieuwe regels uit het Europese<br />

Mobiliteitspakket zijn soms<br />

onduidelijk nadat nationale<br />

regeringen ze hebben omgezet<br />

in landelijke regels. Hoe wordt er<br />

bijvoorbeeld op gehandhaafd?<br />

Logistiek<br />

28 ‘Horecavracht door de gracht,<br />

100% elektrisch’. Dat is de slogan<br />

van de winnaar van de Future<br />

Food Logistics Challenge voor<br />

het bevoorraden van horeca in de<br />

binnenstad van Amsterdam: Zoev<br />

City. De organisatie wil bestellingen<br />

per boot afleveren bij klanten.<br />

ICT<br />

31 Logistieke ketens moeten versneld<br />

worden gedigitaliseerd. Dat is het<br />

doel van het Programma Digitale<br />

Infrastructuur, een samenwerking<br />

tussen het bedrijfsleven en de<br />

overheid. Het programma werd<br />

onlangs gelanceerd.


Voorwoord<br />

In polonaise<br />

34<br />

Duurzaamheid<br />

34 Ook het transport moet vergroenen<br />

om de klimaatdoelstellingen te halen.<br />

Waterstof tanken is een mogelijkheid<br />

met het oog op minder uitstoot.<br />

38 Opstoppingen op het elektriciteitsnet<br />

worden straks net zo normaal als<br />

files op de weg. Dat is een van de<br />

uitkomsten van het Zero Emissie<br />

Truck Debat van de RAI Vereniging.<br />

Techniek<br />

42 Met de XD voegt DAF Trucks een<br />

nieuw gezinslid toe aan de Nieuwe<br />

Generatie van de truckfamilie.<br />

46 Bij de ontwikkeling van de nieuwe<br />

eTruck heeft MAN Truck & Bus de<br />

productie van batterijen tot haar<br />

kerntaak verklaard.<br />

Transportlogistiek.nl<br />

Bij een aantal artikelen in deze<br />

Transport & Logistiek vindt u een<br />

QR-code die verwijst naar meer<br />

of andere relevante informatie<br />

op onze website. Scan de codes en<br />

lees meer op transportlogistiek.nl!<br />

Bent u abonnee? Dan kunt u<br />

Transport & Logistiek ook online<br />

lezen. Kijk voor meer informatie op<br />

pagina 48.<br />

46<br />

13<br />

En verder:<br />

13 Column Diederik Antvelink<br />

14 Hij begon zijn transportbedrijf<br />

midden in de energiecrisis: Karel<br />

Hermans uit Venlo. “Het klopt, de<br />

wereld staat nu wel erg in brand.<br />

Maar ik geloof in anticyclisch<br />

denken.”<br />

41 Column Menno Menist<br />

50 Binnenkort<br />

Een wederom enerverend jaar loopt<br />

ten einde, waarbij de crisissen –<br />

overbodig ze nog te benoemen- in<br />

polonaise voorbij kwamen. En helaas zullen<br />

we daar ook in 2023 nog niet vanaf zijn.<br />

Gelukkig voor de voetballiefhebbers onder<br />

ons werd het omstreden WK voetbal in<br />

Qatar vanwege de hitte aldaar verschoven<br />

van de zomer naar november/december.<br />

Zodoende toch nog wat oranje lichtpuntjes<br />

in deze donkere dagen voor kerst.<br />

Tenminste zo lang ‘onze jongens’ blijven<br />

winnen…<br />

Ander lichtpuntje is natuurlijk het op de<br />

mat vallen van Transport & Logistiek <strong>12</strong>.<br />

Rode draad in deze eindejaarspecial is de<br />

transitie naar elektrisch rijden en alles wat<br />

daarbij komt kijken. Zo geeft Jo Vincken,<br />

docent Nyenrode Bussiness University, in<br />

een interview over verandermanagement,<br />

ondernemers handvatten voor het managen<br />

van de energie- en brandstoffentransitie.<br />

Managers van Simon Loos en Sligro Food<br />

Group geven op hun beurt aan volop te<br />

investeren in batterij-elektrische voertuigen,<br />

maar doen ook uit de doeken hoe<br />

problematisch de huidige netwerkcapaciteit<br />

en laadinfrastructuur is.<br />

Dit laatste kwam ook aan de orde tijdens<br />

het onlangs gehouden Zero Emissie<br />

Truckdebat. Daar werd gesteld dat<br />

‘Opstopping op het elektriciteitsnetwerk<br />

net zo gewoon wordt als files op de weg’.<br />

De aanwezigen waren het erover eens dat<br />

om dit probleem van schaarste aan geld,<br />

infra en beschikbare stroom te tacklen, alle<br />

betrokken partijen moeten samenwerken.<br />

Om ervoor te zorgen dat al die managers<br />

gezond van lichaam en geest kunnen<br />

blijven samenwerken en ondernemen,<br />

zal er naast aandacht voor de duurzame<br />

inzetbaarheid van werknemers, veel meer<br />

interesse moeten komen voor de duurzame<br />

inzetbaarheid van ondernemers, aldus<br />

prof. dr. Josette Dijkhuizen in het interview.<br />

Zij moeten er immers voor zorgen dat<br />

bedrijven blijven draaien. Misschien een<br />

idee om Louis van Gaal, als dit WK voorbij<br />

is en hij bondscoach-af is, eens uit te<br />

nodigen voor een inspiratiesessie.<br />

Voor nu wens ik iedereen namens Team<br />

Transport fijne feestdagen en een goed en<br />

vooral gezond 2023!<br />

Annelies van Stijn<br />

Volg ons op transportlogistiek.nl<br />

5


Interview<br />

Tekst Erik Stroosma<br />

Jo Vincken reikt handvatten aan in boek over verandermanagement<br />

In de mist naar een onbekende<br />

bestemming<br />

6 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK


De wereld wordt steeds complexer en dat maakt het werk van managers moeilijker. Met onder<br />

meer de energie- en brandstoftransitie staan zij komende jaren voor grote uitdagingen. Maar hoe<br />

manage je die? Docent Jo Vincken van de Nyenrode Business University schreef een boek over<br />

verandermanagement voor de toekomst. Daarin reikt hij handvatten aan die managers moeten helpen<br />

bij het aanpakken van de veranderingen waarvoor hun organisaties staan.<br />

Varen op toeters in de mist. Die metafoor<br />

gebruikt Jo Vincken (67) om duidelijk<br />

te maken hoe organisaties in deze tijd de<br />

toekomst tegemoet gaan. Vertaald naar<br />

transport en logistiek wordt dat: met dichte<br />

mist op een onbekende weg zonder navigatie<br />

naar een nooit eerder bezochte bestemming<br />

U werkte onder meer als<br />

human resource directeur<br />

bij Start Uitzendbureau en<br />

informatiebemiddelaar Swets.<br />

Heb je ook affiniteit met<br />

transport en logistiek?<br />

“Jazeker, die stamt eveneens<br />

rijden. Beide omschrijvingen komen erop neer<br />

uit mijn studententijd. Mijn oom had<br />

dat je van A naar B moet, maar dat het niet<br />

een transportbedrijf met ongeveer<br />

(helemaal) duidelijk is hoe je daar komt en hoe<br />

30 vrachtwagens. Bij hem heb ik als<br />

B er precies uit ziet.<br />

student een paar jaar een bijbaan gehad<br />

In zijn dit najaar verschenen boek<br />

als autowasser. Ik heb daar niet alleen<br />

‘Verandermanagement voor de toekomst -<br />

geleerd dat vrachtwagens vreselijk smerig<br />

#HoeDan waardevolle beweging creëren’ legt<br />

kunnen worden, maar ook hoe hecht de<br />

Vincken een en ander uit. Wat maakt deze tijd<br />

band van chauffeurs met hun voertuig is.<br />

zo complex, welke maatschappelijke thema’s<br />

Bij het doorvoeren van veranderingen met<br />

moeten bedrijven de komende tijd het hoofd<br />

betrekking tot het wagenpark is draagvlak<br />

bieden en wat kunnen managers doen om die<br />

creëren bij de chauffeurs waarschijnlijk<br />

veranderingen succesvol tegemoet te treden.<br />

wel de grootste horde die managers bij<br />

Dat doet hij met, zoals hij het zelf omschrijft,<br />

transportbedrijven moeten nemen. Zeker<br />

toekomstbestendige praktische handvatten.<br />

in deze krappe arbeidsmarkt.”<br />

Vincken werkt via zijn bedrijf Overzicht als<br />

adviseur, opleider en coach en is kerndocent<br />

aan de Nyenrode Business University. Daar<br />

verzorgt hij al negen jaar masterclasses<br />

verandermanagement. In een gesprek over<br />

de VUCA-wereld, wicked issues, generatieve<br />

vaardigheden en voetbal vertelt hij over zijn<br />

boek en visie op verandermanagement voor<br />

1<br />

aanpakken, spraken mij enorm aan. Die<br />

openden mijn ogen voor een nieuwe<br />

wereld, schrijf ik in mijn boek. Als<br />

directeur van bedrijven en in mijn werk als<br />

Als het om hordes gaat, die<br />

liggen er voor managers<br />

genoeg. In uw boek heeft u<br />

het in dat verband over de<br />

VUCA-wereld. Wat bedoelt u<br />

daarmee?<br />

“VUCA is een Engelstalige afkorting<br />

de toekomst en hoe managers waardevolle<br />

organisatieadviseur is dat thema een rode<br />

die voor volatile, uncertain, complex en<br />

beweging kunnen creëren in deze turbulente<br />

draad. Op de Nyenrode Business University,<br />

ambiguous staat. In het Nederlands is dat<br />

tijden.<br />

waaraan ik sinds 2013 verbonden ben, hield<br />

vluchtig, onzeker, complex en dubbelzinnig.<br />

Verandermanagement is een<br />

specifiek thema. Hoe kwam dat<br />

op uw pad?<br />

“Dat gebeurde tijdens mijn studie. Aan<br />

ik mij als programmadirecteur intensief met<br />

dit onderwerp bezig en als kerndocent van<br />

de masterclass verandermanagent doe ik dat<br />

nog altijd.”<br />

Sinds de beginjaren 2000 wordt de<br />

wereld waarin we nu leven zo getypeerd.<br />

Ontwikkelingen buitelen over elkaar heen,<br />

zijn soms tegenstrijdig en komen, vaak<br />

tijdelijk, uitvergroot op de agenda. Bij dat<br />

de Radboud Universiteit in Nijmegen heb ik<br />

laatste spelen de snelheid en inkleuring<br />

politicologie gestudeerd.<br />

De colleges van de inmiddels overleden<br />

professor Jos Vollebergh, over hoe<br />

je veranderingen in organisaties kunt<br />

1. Verandermanagement loopt als een rode draad<br />

door het leven van Jo Vincken. Zijn kennis<br />

daarover deelt hij onder meer op de Nyenrode<br />

Business University waar hij masterclasses over<br />

dat onderwerp geeft.<br />

van (sociale) media een belangrijke rol. Het<br />

verloop van de coronacrisis is een heel<br />

duidelijk voorbeeld van de VUCA-wereld<br />

waarin we ons bevinden.”<br />

> ><br />

7


Interview<br />

‘Managers zijn in<br />

veel gevallen niet te<br />

benijden’<br />

> ><br />

In die wereld, zo schrijft u, zijn<br />

de uitdagingen van ingewikkelde<br />

puzzels veranderd in wicked<br />

issues voor de leiding van<br />

bedrijven. Wat zijn dat?<br />

“De puzzels die managers voorheen<br />

bezighielden waren, hoe complex soms<br />

ook, uiteindelijk altijd oplosbaar. Bij wicked<br />

issues, ongestructureerde problemen, is dat<br />

anders. Dat zijn heel ingewikkelde opgaven<br />

waarvan we de dimensies nauwelijks<br />

kennen. Met het aanpakken daarvan hebben<br />

we weinig ervaring, maar we zijn er wel van<br />

doordrongen dat er iets moet gebeuren.<br />

Misschien wat uitgekauwd, maar ook hierbij<br />

kun je, om het inzichtelijk te maken, de<br />

coronacrisis invullen. Dat lijken we onder<br />

controle te hebben nu, maar helemaal<br />

opgelost is het niet. Zo gaat dat met wicked<br />

issues, ook na succesvolle deeloplossingen<br />

blijven er opgaven over.”<br />

Welke uitdagingen van deze<br />

tijd zou je nog meer als wicked<br />

issue kunnen omschrijven?<br />

“Verschillende maatschappelijke<br />

opgaven die nu spelen kun je daar onder<br />

rekenen. De balans tussen economische<br />

groei en duurzaamheid bijvoorbeeld. Maar<br />

ook de invloed die digitalisering en artificiële<br />

intelligentie op organisaties en onszelf<br />

heeft en de balans tussen werkdruk en<br />

gezondheid, vitaliteit en geluk.<br />

Een ander wicked issue is het afkalvende<br />

vertrouwen in instituties en leiderschap en in<br />

de legitimiteit daarvan. In de maatschappij<br />

en op de werkvloer is die ontwikkeling al<br />

lang gaande. In de tijd dat ik begon met<br />

werken was het heel normaal dat je een<br />

leidinggevende met ‘u’ aansprak. Dat is<br />

natuurlijk al lang niet meer zo. De afstand<br />

tussen managers en medewerkers is kleiner<br />

8 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK


geworden, maar dat geldt ook voor het<br />

vertrouwen in leidinggevenden. Dat is sterk<br />

afgenomen.”<br />

Dus de uitdagingen zijn<br />

onoplosbare puzzels en<br />

medewerkers accepteren je<br />

maar moeilijk als leider en<br />

vertrouwen je niet. Ga er maar<br />

aanstaan.<br />

“Het is er voor managers in de VUCAwereld<br />

zeker niet makkelijker op geworden.<br />

Ze zijn in veel gevallen niet te benijden.”<br />

Ook, zo begrijp ik uit uw boek,<br />

vergeten zij zichzelf nog wel<br />

eens bij veranderprocessen.<br />

“Dat kom ik inderdaad geregeld<br />

tegen. Als organisatieadviseur bezoek<br />

ik veel bedrijven. Ook ondernemingen<br />

die klantgerichter willen werken. Aan mij<br />

vragen zij dan onder meer advies over hoe<br />

zij hun medewerkers daarin mee kunnen<br />

krijgen. Vaak moet ik bij aankomst zoeken<br />

naar een parkeerplek omdat de weinige<br />

bezoekersplaatsen bezet zijn. Bij de ingang<br />

staat dan wel een hele rij auto’s van de<br />

directie. Hoezo klantgericht?<br />

Ik confronteer hen dan daarmee en adviseer<br />

de parkeerplaatsen van de directie te<br />

verplaatsen en de vrijgekomen plekken voor<br />

bezoekers te bestemmen. Zo laat je als<br />

directie zien dat je zelf stappen zet en de klant<br />

letterlijk op de eerste plaats zet. Daarmee<br />

kun je een beweging creëren in het bedrijf die<br />

bijdraagt aan het bereiken van het doel.”<br />

U noemt het woord beweging.<br />

De ondertitel van uw boek is<br />

‘#HoeDan waardevolle beweging<br />

creëren’. Wat verstaat u<br />

daaronder?<br />

“Dat je bijvoorbeeld niet verduurzaamt<br />

omdat het moet, omdat je het opgelegd<br />

krijgt, maar omdat je er zelf in gelooft.<br />

Dat maakt de kans op een succesvol<br />

veranderingsproces ten aanzien van de<br />

maatschappelijke opgaven die ik noemde,<br />

die wicked issues, veel groter. Door dat<br />

als organisatie te omarmen, creëer je een<br />

beweging die niet alleen voor het bedrijf,<br />

maar ook voor de maatschappij waardevol<br />

is. Daar moeten bedrijven heen in mijn visie.”<br />

U beschrijft een reeks<br />

zogenoemde generatieve<br />

vaardigheden die managers<br />

helpen om de zaak in beweging<br />

te krijgen. Welke zijn dat?<br />

“Dat zijn er tien. Die zijn onder te<br />

verdelen in drie groepen: ‘systemisch kijken,<br />

denken en willen’, ‘doen’ en ‘verbreden van<br />

beweging’.<br />

In de eerste groep vallen meervoudig<br />

kijken, fusie van belangen, waagstuk en<br />

opgavegericht werken. Onder ‘doen’ valt<br />

leidende coalitie, beleven en teamleiderschap.<br />

Tot het ‘verbreden van beweging’ horen ten<br />

slotte storystelling, feed forward (andere<br />

stakeholders erbij betrekken en het initiatief<br />

verbreden, red.) en ervaringsgericht leren.<br />

Die vaardigheden zijn handvatten die<br />

leidinggevenden helpen om beweging te<br />

veroorzaken als de boel vastzit, of om die<br />

juist verder aan te jagen. Bovendien zijn<br />

het instrumenten waarmee je waarde kunt<br />

creëren in de VUCA-wereld.”<br />

Dat zijn veel vaardigheden.<br />

Ik kan mij voorstellen dat<br />

managers daar niet allemaal<br />

zelf over beschikken of aanleg<br />

hebben ze zo te leren dat zij die<br />

optimaal beheersen.<br />

“Natuurlijk zijn we allemaal anders en<br />

heeft iedereen zijn minder sterke punten,<br />

maar als je daar serieus aan werkt, kun je die<br />

heel goed ontwikkelen. Ik ben bijvoorbeeld<br />

gek van voetbal, rechtsbenig en heb in<br />

mijn jeugd heel veel met mijn linkerbeen<br />

getraind. Die is nooit zo goed geworden<br />

als mijn rechterbeen, maar ik kon daar wel<br />

goed gericht mee schieten. Als ik in een<br />

kansrijke positie een bal voor mijn linkerbeen<br />

kreeg, schoot ik die daarmee op doel en<br />

scoorde zo regelmatig met links. Behalve<br />

werk maken van je zwakke punten doe je<br />

er als moderne manager verstandig aan de<br />

zaken waarin je minder goed bent, neer te<br />

leggen bij iemand in de organisatie die daarin<br />

excelleert. De tijd dat leidinggevenden in hun<br />

eentje voor de troepen uitliepen en de richting<br />

aangaven is voorbij. De uitdagingen van nu<br />

zijn zo complex dat daarvoor iedereen in de<br />

organisatie nodig is om die aan te gaan.”<br />

Is dat uiteindelijk de sleutel?<br />

Dat je als manager alle neuzen<br />

dezelfde kant op krijgt?<br />

“Om bij het voetbal te blijven: welk team<br />

heeft de grootste kans om verder te komen<br />

en uitdagingen succesvol het hoofd te<br />

bieden? Dat is het team waarin ieders<br />

talenten optimaal tot hun recht komen, met<br />

een gezamenlijk doel voor ogen, dat daarin<br />

gelooft en voor het behalen daarvan bereid is<br />

met en voor elkaar te werken.<br />

Bij het aanpakken van veranderingen in<br />

organisaties is het eigenlijk niet anders.<br />

Het is aan de managers om dat te creëren.<br />

Een moeilijke taak waarmee ik hen met de<br />

handvatten in mijn boek probeer te helpen.”<br />

Jo Vinckens boek<br />

Verandermanagement voor de toekomst<br />

- #HoeDan waardevolle beweging (ISBN 978<br />

94 6215 792 7) is uitgegeven door B + B<br />

Vakmedia en verkrijgbaar bij de boekhandel<br />

en online.<br />

9


Aandocken<br />

Tekst Anita Hestens<br />

Transport & Logistiek dockt<br />

aan bij:<br />

Wie: Jules Menheere, 58 jaar<br />

Bedrijf: Vos Transport Group Deventer<br />

Functie: Managing director<br />

“Uiteindelijke doel van Mobility<br />

Package is nog niet bereikt”<br />

In de serie Aandocken dockt Transport & Logistiek aan bij iemand in de transport- en logistieksector.<br />

Hem of haar wordt gevraagd naar zijn drijfveren. Dit keer Jules Menheere, vanaf mei 2009 managing<br />

director bij Vos Transport Group Deventer. ”Het uiteindelijke doel van Mobility Package, dat elke<br />

vrachtwagenchauffeur in de EU werkt tegen dezelfde beloning in hetzelfde land, dat is nog steeds<br />

niet bereikt. Het moet toch mogelijk zijn om binnen de EU voor een vrachtwagenchauffeur een loon<br />

inclusief onkosten en sociale lasten af te spreken dat in een land gelijk is?”<br />

Hoe bent u in de sector<br />

terechtgekomen en wat vindt u<br />

daar leuk en uitdagend aan?<br />

“Toen ik klein was, ging ik altijd met<br />

mijn broer mee op de vrachtwagen. Daarna<br />

werd ik bijrijder en uiteindelijk wilde ik<br />

vrachtwagenchauffeur worden. In overleg<br />

met mijn moeder heb ik eerst het HEAOdiploma<br />

behaald, waarna ik direct bij een<br />

logistiek dienstverlener kon gaan werken.<br />

Dat beviel me uiteindelijk zo goed dat ik het<br />

rijbewijs voor de vrachtwagen nooit meer<br />

gehaald heb.<br />

De omgang met vrachtwagens en chauffeurs<br />

vond ik altijd prachtig. Dat vind ik nog steeds<br />

en daar komt bij dat ik in de afgelopen tijd<br />

niet alleen aan de transport- maar ook aan de<br />

warehousing- en expeditiekant heb gewerkt.<br />

Logistiek is zo veelzijdig en er is altijd wel een<br />

uitdaging. Leuk om te noemen is verder dat<br />

Vos Transport Group eerder dit jaar bij de Top<br />

100 logistieke dienstverleners is uitgeroepen<br />

als het meest innovatieve bedrijf binnen de<br />

categorie met een omzet lager dan 200<br />

miljoen euro.”<br />

Welke ontwikkelingen vindt u<br />

belangrijk?<br />

“Belangrijke ontwikkeling binnen onze<br />

sector is natuurlijk de energietransitie. Wij<br />

zijn heel erg betrokken om een duurzame<br />

exploitatie te realiseren. Dat is niet altijd<br />

mogelijk met de hedendaagse overheid. Heb<br />

10 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK<br />

je dik geïnvesteerd in LNG-auto’s, gaat de<br />

prijs van LNG zo door het dak dat je ze zelfs<br />

werkeloos aan de kant zet om het verlies<br />

zo veel mogelijk te beperken. Dat zijn rare<br />

dingen en je komt dus telkens opnieuw voor<br />

andere uitdagingen te staan.<br />

Momenteel hebben we ontzettend veel geld<br />

geïnvesteerd in twee waterstofauto’s. We<br />

hebben tijdens de Lean & Green Summit<br />

op 2 november de bestelling van twee<br />

waterstoftrekkers afgerond. Die hebben een<br />

range van minimaal 600 kilometer. In het<br />

project DreamH2aul doen we dit samen met<br />

BCTN Network of Inland Terminals en<br />

zepp.solutions.<br />

De levering van de auto’s staat gepland voor<br />

eind 2023. Dan gaan we gericht klanten<br />

zoeken die ook duurzaam willen zijn en daarin<br />

willen investeren. We barsten dus van de<br />

ambitie, maar worden niet altijd even goed<br />

daarvoor gemotiveerd of daarin ondersteund.<br />

De overheid moet gerichter meedenken en<br />

ondernemingen die zulke hoge investeringen<br />

doen, aanmoedigen en geruststellen dat de<br />

overheid hen ondersteunt en niet tussentijds<br />

andere beslissingen zal nemen, waardoor<br />

de hele business case wegvalt. Daar komt<br />

bijvoorbeeld in het geval van waterstofauto’s<br />

nog bij dat Duitsland met subsidie tot 80%<br />

over de meerwaarde veel meer bijdraagt in<br />

investeringen in waterstof dan Nederland. Dat<br />

moet Europees toch gewoon gelijk zijn in elk<br />

land?<br />

De oorlog speelt momenteel ook een hele<br />

belangrijke rol. Met hoge brandstofprijzen<br />

en een beginnende recessie als<br />

gevolg. Naast het feit dat die oorlog<br />

mensonterend is, is het ook zakelijk een<br />

grote zorg en moet je constant ‘aan<br />

staan’. Als we in maart bijvoorbeeld niet<br />

direct zouden hebben gereageerd op de<br />

abrupte verhoging van de dieselprijzen,<br />

dan waren we van de ene op de andere<br />

dag in een verliessituatie terecht gekomen.<br />

In augustus gebeurde hetzelfde met<br />

AdBlue. Die prijs ging door het dak,<br />

maar op enig moment kwam ook de<br />

beschikbaarheid in gevaar. Dat bedoel ik<br />

met aan staan. Als je gewoon doorgaat<br />

zonder dat je ook maar iets in de gaten<br />

hebt, dan loopt de situatie zó uit de hand.<br />

Een andere belangrijke ontwikkeling is<br />

de beschikbaarheid van personeel. Wij<br />

zijn heel content dat we al jaren een erg<br />

actief leerbedrijf zijn en hier plukken we<br />

inmiddels ook de vruchten van. Zowel<br />

een groot deel van onze chauffeurs,<br />

maar ook van ons kantoorpersoneel is<br />

door onszelf opgeleid en mede daardoor<br />

hebben wij minder last van de krapte in de<br />

arbeidsmarkt.”<br />

Wat zou u willen veranderen in/<br />

aan de sector en waarom?<br />

“Ik zou graag zien dat de regelgeving<br />

in onze sector bepaald en gemaakt wordt


“We hebben ontzettend veel geld geïnvesteerd in<br />

twee waterstofauto’s.<br />

door mensen die er iets van snappen<br />

in plaats van door theoretici die niet<br />

weten wat er nu werkelijk speelt in de<br />

transport. Het gaat hier bijvoorbeeld om<br />

de recente regelgeving als het Mobility<br />

Package. Daar zijn heel veel mensen<br />

heel lang mee bezig geweest en nu<br />

hebben ze uiteindelijk een pakket aan<br />

maatregelen bedacht die een gigantische<br />

rompslomp aan werkzaamheden met<br />

zich meebrengen. Maar het uiteindelijke<br />

doel, dat elke vrachtwagenchauffeur in<br />

de EU werkt tegen dezelfde beloning<br />

in hetzelfde land, dat is nog steeds niet<br />

bereikt.<br />

Het moet toch mogelijk zijn om binnen de<br />

EU voor een vrachtwagenchauffeur een<br />

loon inclusief onkosten en sociale lasten af<br />

te spreken dat in een land gelijk is.<br />

De nieuwe regels worden nu al door<br />

diverse landen op een andere manier<br />

geïnterpreteerd en daarmee wordt de<br />

doelstelling dus niet bereikt. Daarnaast<br />

vind ik het persoonlijk niet uit te leggen<br />

dat enerzijds de uitstoot en het milieu<br />

zo hoog op de agenda staan, terwijl<br />

anderzijds transportondernemers verplicht<br />

worden om duizenden kilometers met hun<br />

vrachtauto’s leeg te rijden om te voldoen<br />

aan de terugkeerplicht voor voertuigen.<br />

Daar valt dus wat mij betreft nog veel winst<br />

te behalen.”<br />

Wat is een hobby of leuke<br />

bezigheid buiten het werk?<br />

“Buiten het werk ben ik heel veel<br />

bezig met sport: van voetbal en tennis<br />

tot hardlopen en fietsen. De grote<br />

overeenkomst met mijn werk en is dat ik<br />

ook in de sport doorlopend bezig ben om<br />

mezelf te verbeteren. Dat doe je in het<br />

bedrijfsleven niet anders.”<br />

11


NEW GENERATION DAF<br />

XD<br />

De Nieuwe Norm<br />

in Veiligheid<br />

DAF wint opnieuw de International Truck of the Year award, en dit voor het tweede jaar<br />

op rij! De nieuwe generatie DAF XD is de absolute winnaar in de distributiesector en zet<br />

nieuwe normen op het gebied van veiligheid, effi ciëntie en chauffeurscomfort.<br />

Kijk op startthefuture.com en ontdek de nieuwe DAF XD!<br />

A PACCAR COMPANY DRIVEN BY QUALITY


Column Diederik Antvelink<br />

Beeld Christiaan Krouwels<br />

Drie letters<br />

Ik heb mijn hele leven in de logistiek gewerkt en doe mee met het vakjargon. Leuk, maar<br />

als ik op een BBQ sta moet ik vaak het jargon uitleggen. Wat mij opvalt, is dat we vaak in<br />

drieletterige afkortingen praten. Een kleine bloemlezing over dit fenomeen.<br />

In de transport- en de logistieke sector kom je met drie letters al een flink eind. Sterker<br />

nog: de belangrijkste onderdelen van de moderne LDV (Logistiek Dienstverlener) bestaan<br />

uitsluitend uit drieletterige woorden. Om een paar te noemen: ETA (Expected Time of<br />

Arrival), JIT (Just in Time), 3PL (third party logistics), ERP (Enterprise resource planning),<br />

DDP (Deliverd duty paid), FTL (Full Truck Load) en VAL (Value added logistics). Daarbij komt<br />

dat de vier grootste logistieke dienstverleners ook met drie letters door het leven gaan: DSV,<br />

DHL, K+N en XPO. Het bedrijf hebben we ook mooi geordend in drieletterige afkortingen: ICT<br />

(Informatie- en Communicatietechnologie), HRM (Human Recourse Management) en een CEO<br />

(Chief Executive Officer) en CFO (Chief Financial officer) et cetera… die de boel aansturen.<br />

En bij een grotere LDV vind je tegenwoordig ook een KAM (Keyaccountmanager) die alles in<br />

goede banen leiden via hun CRM (Customer Relationship Management).<br />

Een belangrijke afkorting kwam vaak over de vloer afgelopen weken: de nieuwe cao<br />

(collectieve arbeidsovereenkomst) BGV (Beroepsgoederenvervoer). Uitonderhandeld door<br />

TLN (transport & Logistiek Nederland), FNV (Federatie Nederlandse Vakvereniging) en CNV<br />

(Christelijke Nationaal Vakverbond). De loonkosten zijn een belangrijk onderdeel van de kosten<br />

in onze sector. En bepalen de KPU (Kostprijs per uur), wat weer een grote invloed heeft op<br />

de NEA-index en natuurlijk de door het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) uitgebrachte<br />

CPI (Consumentenprijsindex). De verkorting NEA is ontstaan uit een samenwerking van<br />

het Nederlands Vervoerswetenschappelijk Instituut (NVI) het Economisch Bureau voor het<br />

Wegvervoer (EWB) en het Administratief Centrum Beroepsvervoer (ACB). De NEA- en/of CPIindex<br />

fungeren voor de jaarlijkse indexeringen op de transporttarieven.<br />

Op kantoor komen iedere dag de KPI’s langs. We leggen de gewenste niveaus vast in een<br />

SLA (Service Level Agreement). Deze staan de laatste jaren natuurlijk onder druk door tekorten<br />

aan vrachtwagens, personeel en onderdelen. De SLA’s worden weer tegen het licht gehouden<br />

tijdens onze QBR (Quarterly Business Review), besproken en geëvalueerd.Verder kan je<br />

natuurlijk niet meer in duurzaamheid denken zonder dat de NO x<br />

(Stikstof), CO 2 (kooldioxide)<br />

moeten worden gereduceerd.<br />

Maar uiteindelijk draait het om de pegels. En ik, als DGA (Directeur Groot Aandeelhouder)<br />

en UBO (ultimate beneficial owner), wil weten wat mijn ROI (return on investment) is op<br />

investeringen. En voor de investeringen moet ik de IRS (Interest Rate Swap), ICR (interest<br />

Coverage Ratio) en de LTV (Loan To Value) scherp in de gaten houden. En dan heb ik niet de<br />

laatste afkortingen beschreven die ik hier op de planning dagelijks te horen krijg: GVD, K*T,<br />

WTF…<br />

Diederik Antvelink is ceo bij Nedcargo.<br />

13


Bedrijfsreportage<br />

Tekst Ank van Lier<br />

Karel Hermans treedt in voetsporen van drie generaties:<br />

‘Ik geloof in<br />

anticyclisch denken’<br />

Met een overgrootvader, opa, ooms en vader in het transport,<br />

stroomt er bij Karel Hermans uit Venlo diesel door de aderen. Dit<br />

jaar trok hij de stoute schoenen aan en blies hij het familiebedrijf<br />

weer nieuw leven in. Hierbij schuwt Hermans de samenwerking<br />

met andere transporteurs niet.<br />

Midden in de energiecrisis een<br />

transportbedrijf starten: veel mensen<br />

verklaarden Karel Hermans voor gek. Zelf<br />

vraagt hij zich af wanneer dan wél het goede<br />

moment is. “Het klopt, de wereld staat nu wel<br />

erg in brand. Maar ik geloof in anticyclisch<br />

denken. Als we deze roerige tijd overleven,<br />

hebben we een heel goede basis om op voort<br />

te borduren. Hoe ik dat aanpak? Naar mijn<br />

idee hebben kwaliteit, het ontzorgen van de<br />

klant en een goede service een bepaalde prijs<br />

én waarde”, begint Hermans.<br />

De naam zal bij veel mensen in de branche<br />

een belletje doen rinkelen. Want Hermans<br />

is een telg uit een bekende transportfamilie.<br />

“Mijn overgrootvader startte in de<br />

negentiende eeuw transportbedrijf Karel<br />

Hermans in Venlo. Ik ben de vierde generatie<br />

aan het roer en heb ook diesel door mijn<br />

bloed stromen”, lacht Hermans. Als jonge<br />

jongen mocht hij al met chauffeurs mee in het<br />

bedrijf van zijn familie. Later waste hij in de<br />

vakanties en weekends auto’s, bracht hij post<br />

rond en leerde hij rangeren op het terrein.<br />

Helaas ging het bedrijf in 1996 failliet. “Op<br />

1<br />

14 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK


2<br />

dat moment studeerde ik nog. Ik heb eerst<br />

mbo Logistiek gedaan en wilde daarna<br />

verder met hbo Logistiek. Maar ik kreeg<br />

een negatief studieadvies vanwege mijn<br />

wiskunde. Eigenlijk vond ik het niet zo erg<br />

om te stoppen met studeren, want ik zat<br />

niet zo graag met mijn neus in de boeken.”<br />

Concurrentie- en relatiebeding<br />

Met zijn grootrijbewijs op zak, kon<br />

Hermans via Randstad Transportdiensten<br />

aan de slag als weekendchauffeur. In 2000<br />

begon hij bij Kempen Transport als planner.<br />

Hij werkte maar liefst 21 jaar bij dit Venlose<br />

bedrijf. “Ik groeide door in het bedrijf en<br />

was vanaf 2007 algemeen directeur, en<br />

uiteindelijk medeaandeelhouder. Onze<br />

wegen scheidden zich begin 2020 omdat<br />

we binnen de directie niet meer op één lijn<br />

lagen. Maar ik kijk met veel trots terug op<br />

hetgeen ik daar met de mensen heb weten<br />

op te bouwen.”<br />

Vanwege het concurrentie- en relatiebeding<br />

mocht Hermans twee jaar lang niet in de<br />

branche werken. “Op dat moment brak<br />

net de coronapandemie uit, dus ik heb<br />

een tijdje onze drie kinderen opgevangen<br />

thuis. Verder heb ik nog wat appartementen<br />

opgeknapt, mezelf bezig gehouden.”<br />

Stoute schoenen aantrekken<br />

Na twee jaar mag Hermans weer<br />

stappen zetten in de sector die hem<br />

na aan het hart ligt en besluit hij de<br />

stoute schoenen aan te trekken. “Ik had<br />

zo lang bij een ander bedrijf ervaring<br />

opgedaan, dat ik het tijd vond om voor<br />

mezelf te beginnen. Daarmee trad ik<br />

in de voetstappen van mijn vader, opa<br />

en overgrootvader. Omdat ik zelf ook<br />

Karel Hermans heet, was het voor mij<br />

vanzelfsprekend om het bedrijf dezelfde<br />

naam te geven als mijn overgrootvader ooit<br />

deed.”<br />

Hermans bestelde zes wagens bij<br />

Mercedes, maar door leveringsproblemen<br />

kwamen die later dan gepland. “We hebben<br />

er nu twee op de weg; eind november<br />

komen er nog drie en in januari volgt de<br />

laatste. Zelf rijd ik alleen nog incidenteel.<br />

Ik richt me voornamelijk op de planning,<br />

en onderhoud het contact met de klanten:<br />

internationale handelsbedrijven in de agfsector<br />

en bloemen- en plantenbranche. We<br />

beginnen met een team van iets minder dan<br />

tien medewerkers en daar ben ik erg trots<br />

op.”<br />

De Duitse markt op<br />

Bijzonder aan het vernieuwde Karel<br />

Hermans Transport is de samenwerking met<br />

Kivits uit Drunen. “Mede-eigenaar Rob van<br />

Opzeeland en ik hebben dezelfde visie. We<br />

zitten op één lijn en kunnen onze knowhow<br />

en inkoopvoordeel delen. Kivits richt zich<br />

voornamelijk op de Benelux, ik wil vooral de<br />

Duitse markt op. Zo vullen wel elkaar goed<br />

aan.”<br />

Waarom de Duitse markt? “Dat heb ik de<br />

laatste jaren bij Kempen ook gedaan, het<br />

is voor mij bekend terrein. En mijn Duits is<br />

beter dan mijn Frans”, lacht hij. “Je moet<br />

een keuze maken. Ik denk dat we met de<br />

Benelux en Duitsland een mooi gebied<br />

bestrijken. Mijn netwerk bevindt zich in het<br />

koeltransport, dus daar ga ik eerst ‘graven’.<br />

Maar ik ben flexibel en neem uiteraard ook<br />

andersoortige klussen aan.”<br />

Thuisbasis in Venlo<br />

De reacties vanuit de branche op<br />

de start van het nieuwe Karel Hermans<br />

Transport zijn zeer positief, vertelt de<br />

ondernemer. “Mensen moeten het je ook<br />

gunnen. Ik wil langzaam maar zeker gaan<br />

groeien.” Of dat allemaal met eigen auto’s<br />

moet, dat is nog de vraag.”Er zijn collega’s<br />

genoeg die ook wagens hebben en ik geloof<br />

heel erg in transparantie en samenwerking.”<br />

Dat de thuisbasis van het bedrijf Venlo was,<br />

is en blijft: dat is voor Hermans duidelijk.<br />

“Ik ben hier geboren en vind het praktisch<br />

én prettig om vlakbij het bedrijf te wonen.<br />

In en om Venlo zit heel wat bedrijvigheid en<br />

geografisch ligt het ideaal met het oog op de<br />

ritten naar Duitsland.”<br />

Tijd voor een grapje<br />

Of Hermans het structureel anders gaat<br />

aanpakken dan zijn voorouders? “Dat is<br />

een duaal antwoord. De tijden zijn natuurlijk<br />

veranderd, maar het ondernemende<br />

karakter en de menselijke aanpak van mijn<br />

voorouders neem ik mee. Tegelijkertijd ben<br />

ik een groot fan van automatisering. Alles<br />

wat je kunt automatiseren, daar pluk je de<br />

vruchten van. Daar heb ik de laatste jaren bij<br />

Kempen Transport ook hoog op ingezet.”<br />

Verder denkt de ondernemer dat het<br />

beroep van vrachtwagenchauffeur weer<br />

‘sexy’ gemaakt moet worden. “De laatste<br />

tijd is het bij veel bedrijven geland dat ze<br />

hun medewerkers weer wat meer moeten<br />

waarderen. Ik hecht veel belang aan een<br />

familiaire bedrijfscultuur. Het transport is hard<br />

werken, maar oog hebben voor je mensen en<br />

plezier maken hoort er ook bij!”<br />

Op de Facebookpagina ‘Vrienden van Karel<br />

Hermans’ zetten oud-medewerkers foto’s van<br />

de tijd dat ze bij het bedrijf werkten. “Vroeger<br />

moest er weliswaar keihard gewerkt worden,<br />

maar was er ook tijd voor een grapje en<br />

gezelligheid. Daar hoop ik me nu ook mee te<br />

onderscheiden. Bij Karel Hermans Transport<br />

zijn mensen geen nummer, maar onderdeel<br />

van de familie.”<br />

1. Veel mensen verklaarden Karel Hermans voor<br />

gek: midden in de energiecrisis een bedrijf<br />

starten.<br />

2. Hermans is een telg uit een bekende<br />

transportfamilie.<br />

15


Eindejaarspecial<br />

Tekst Anita Hestens<br />

Ondernemer en bijzonder hoogleraar Josette Dijkhuizen:<br />

‘Duurzame inzetbaarheid voor<br />

ondernemers is zó belangrijk’<br />

Duurzame inzetbaarheid voor werknemers is een bekend thema,<br />

maar duurzame inzetbaarheid voor ondernemers is nieuw. “Het is<br />

gek waarom dit onderwerp voor ondernemers zo weinig aandacht<br />

krijgt, zowel vanuit allerlei organisaties als vanuit de ondernemers<br />

zelf”, zegt prof. dr. Josette Dijkhuizen. Zij is ondernemer en<br />

daarnaast sinds mei één dag per week bijzonder hoogleraar<br />

‘Duurzame inzetbaarheid van ondernemers in Nederland’ aan<br />

Tilburg University.<br />

Want, vervolgt Josette Dijkhuizen:<br />

“Ondernemers vormen de motor<br />

van onze economie en zorgen voor<br />

werkgelegenheid en innovatie. Ik ben al<br />

twintig jaar bezig om dit thema op de kaart<br />

te krijgen en ben daarom zo blij met deze<br />

leerstoel.”<br />

Duurzame inzetbaarheid voor ondernemers<br />

gaat volgens Dijkhuizen – zelf actief als<br />

ondernemerschapsadviseur – over de<br />

mogelijkheden en voorwaarden waaronder<br />

zij tot het einde van hun werkzame leven<br />

kunnen blijven werken. “Dat heeft met<br />

allerlei factoren te maken, zoals cognitieve,<br />

mentaal-sociale en fysieke factoren. Iedere<br />

ondernemer is bovendien anders”, aldus<br />

Dijkhuizen, die door haar coachnetwerk<br />

andere ondernemers begeleidt bij hun<br />

zakelijke en persoonlijke ontwikkeling.<br />

Een andere focus in haar activiteiten is intern<br />

ondernemerschap en wendbaarheid bij<br />

organisaties. In dit kader heeft zij onder meer<br />

projecten gedaan in de logistieke sector.<br />

Daarnaast richt zij zich op de begeleiding van<br />

vrouwelijke ondernemers en vluchtelingen tot<br />

ver over onze landsgrenzen heen.<br />

Verschil met werknemers<br />

“In tegenstelling tot werknemers<br />

die in een functioneringsgesprek hun<br />

duurzame inzetbaarheid kunnen bespreken,<br />

eventueel iets anders kunnen gaan doen<br />

en bijvoorbeeld een opleiding krijgen<br />

aangeboden, moeten ondernemers zelf<br />

zorgen voor hun duurzame inzetbaarheid”,<br />

constateert Dijkhuizen. “Zij moeten zelf<br />

zorgen dat zij zich een leven lang blijven<br />

ontwikkelen. Dingen worden niet voor hen<br />

geregeld. Er is niemand die vraagt hoe het<br />

met ze gaat. Opleidingen moeten zij zelf<br />

betalen en organiseren. En daarbij hebben<br />

zij ook nog een bedrijf te runnen voor<br />

eigen rekening en risico en waar zij en hun<br />

medewerkers van afhankelijk zijn. Dat bedrijf<br />

moet meeontwikkelen en die ontwikkeling<br />

moet synchroon lopen aan de ontwikkeling<br />

van de ondernemer. Het bedrijf kan zich<br />

niet verder ontwikkelen als de ondernemer<br />

dat niet kan. In iedere fase van ontwikkeling<br />

van zijn of haar bedrijf zal een ondernemer<br />

moeten meebewegen en eventueel<br />

nieuwe vaardigheden moeten ontwikkelen.<br />

Dat maakt duurzame inzetbaarheid een<br />

ongelooflijk belangrijk maar ook een lastig<br />

onderwerp voor ondernemers. Met andere<br />

woorden: duurzame inzetbaarheid voor<br />

ondernemers is een tough job!”<br />

Oorzaken van uitval<br />

Ze erkent dat er ondernemers zijn die<br />

een soort natuurtalent voor ondernemen<br />

hebben. “Zij bezitten kwaliteiten die daarvoor<br />

belangrijk zijn. Maar dan nog is het ook<br />

voor hen van belang om af en toe een<br />

onafhankelijke expert of coach van buiten te<br />

laten meekijken. Je moet jezelf en je bedrijf<br />

tenslotte continu herijken, want de omgeving<br />

verandert constant. Er doen zich allerlei<br />

ontwikkelingen voor – zowel zakelijk als privé<br />

– en ook je eigen ambitie kan variëren door<br />

je loopbaan heen.”<br />

Een ondernemerscoach betrekt zowel zakelijk<br />

als privé bij ieder vraagstuk. “Het bedrijf kan<br />

bijvoorbeeld te snel groeien, je kunt ziek<br />

worden of een blessure krijgen, maar ook een<br />

privégebeurtenis als een scheiding kan zijn<br />

weerslag hebben op het bedrijf. En dan kan<br />

het gaan om zowel begeleiding ter preventie<br />

van uitval, als om coaching van ondernemers<br />

die al zijn uitgevallen. Ondernemers gaan heel<br />

lang door en zeggen niet snel: het gaat niet,<br />

ik stop even. Een van de redenen is dat nog<br />

geen 20 procent van de ondernemers een<br />

arbeidsongeschiktheidsverzekering heeft, dus<br />

velen hebben dat vangnet niet.”<br />

Transport en logistiek<br />

Ondernemerschap in de transport en<br />

logistiek is heel complex en dynamisch,<br />

heeft Dijkhuizen ervaren. “Als ondernemer<br />

in de sector moet je continu meebewegen<br />

met nieuwe ontwikkelingen en crises.<br />

Je moet je medewerkers meekrijgen bij<br />

de inzet van nieuwe middelen, efficiënter<br />

werken en omgaan met personeelskrapte<br />

en de energiecrisis. In de logistiek gaat<br />

ook nog eens alles razendsnel. Je moet<br />

geoliede bedrijfsprocessen hebben en alles<br />

in goede banen leiden. Dit alles vraagt veel<br />

van de wendbaarheid en creativiteit van<br />

ondernemers. Het advies is om alle potentieel<br />

en kennis te benutten. De beste ideeën<br />

kunnen wel eens uit het magazijn komen.”<br />

Wanneer het niet goed gaat met<br />

16 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK


‘Succes is niet alleen het maken van winst,<br />

maar heeft ook te maken met persoonlijke<br />

doelen en ambitie’<br />

Over Josette Dijkhuizen<br />

Josette Dijkhuizen behaalde haar<br />

masteropleiding bij Tilburg University<br />

en promoveerde bij het departement<br />

Human Resource Studies van TSB.<br />

Van augustus 2015 tot augustus<br />

2021 was Dijkhuizen honorair<br />

hoogleraar ondernemerschap bij<br />

Maastricht School of management.<br />

Ook is zij zelf sinds 2005 actief<br />

als ondernemer op de genoemde<br />

thema’s.<br />

Meer informatie:<br />

josettedijkhuizen.nl<br />

ondernemers, is er een risico op uitval<br />

of arbeidsongeschiktheid. Dat kan grote<br />

gevolgen hebben voor deze groep en voor<br />

de samenleving.<br />

Van verzekeraars krijgt Dijkhuizen<br />

opdrachten om ondernemers te helpen. “Van<br />

verzekeraars heb ik begrepen dat vrouwelijke<br />

ondernemers vaker en ook langer uitvallen.<br />

Hopelijk gaan de onderzoeken in de komende<br />

jaren meer inzicht geven in de oorzaken<br />

daarvan en ook van andere groepen die<br />

je zou kunnen onderscheiden, want dé<br />

ondernemer bestaat niet.”<br />

Leerstoel<br />

De leerstoel over duurzame inzetbaarheid<br />

van ondernemers wordt gesponsord door<br />

Movir, inkomensverzekeraar voor zelfstandig<br />

ondernemers. Dijkhuizen licht toe: “De<br />

leerstoel richt zich de komende jaren op<br />

wetenschappelijk onderzoek<br />

naar de vraag welke kritische gebeurtenissen<br />

in het persoonlijke en zakelijke leven van<br />

ondernemers invloed hebben op het<br />

succes en welzijn van ondernemers en<br />

hoe zij daarmee omgaan. En welke<br />

interventies – zoals het instellen van<br />

een intervisiegroep met ondernemers –<br />

zetten zij in en wat is het effect daarvan<br />

op succes bij welk type ondernemer?<br />

Succes is in mijn ogen niet alleen het<br />

maken van winst, maar heeft ook met<br />

persoonlijke doelen en ambitie te maken.<br />

Om ondernemers bewust te maken waar zij<br />

staan met hun duurzame inzetbaarheid, heb<br />

ik een scan ontwikkeld die hen inzicht geeft.<br />

Awareness is stap één, maar uiteindelijk<br />

moet duidelijk worden wat elementen<br />

zijn om hen te helpen bij hun duurzame<br />

inzetbaarheid en hoe uitval te voorkomen.”<br />

17


Eindejaarspecial<br />

Tekst Ingrid Damen<br />

Sligro kijkt uit naar emissievrij wagenpark<br />

Elektrisch rijden is niet de<br />

heilige graal<br />

1<br />

Sligro Food Group gaat op korte termijn maar liefst 30 elektrische<br />

vrachtwagens toevoegen aan het wagenpark. En speelt in op<br />

de trend van emissievrije stadsdistributie. ”Elektrisch rijden is<br />

trouwens niet hetzelfde als emissievrij rijden”, merkt manager<br />

transport Yvonne Poels fijntjes op. En de beschikbaarheid<br />

van voldoende elektriciteit op het juiste moment is ook niet<br />

vanzelfsprekend.<br />

Momenteel rijden er rond 500<br />

vrachtwagens van diverse<br />

vervoerpartners voor de groothandel<br />

met hoofdkantoor in Veghel. Die buigt<br />

zich intensief over het thema emissievrije<br />

distributie. “Als marktleider zijn we dat aan<br />

onze stand verplicht”, ventileert de manager<br />

transport de visie. De groothandel startte in<br />

2014 met het eerste elektrische voertuig via<br />

Peter Appel Transport: een hydrotruck. In<br />

2018 waren er maar liefst negen elektrische<br />

trucks op de weg, voor gecombineerde<br />

vrachten van zowel Sligro als Heineken.<br />

Waterstofstation<br />

Het bedrijf beperkt zich niet tot<br />

elektrisch transport alleen. Woordvoerder<br />

Wilco Jansen: “In 2024 komt in Veghel een<br />

waterstofstation. Wij hopen tegen die tijd<br />

ook een waterstofvoertuig in te kunnen<br />

zetten.” Maar die plannen staan nu nog in de<br />

kinderschoenen.<br />

Klanten vinden transport zonder uitstoot<br />

steeds belangrijker. “Kleine vegan restaurants<br />

willen echt niet dat wij voeding komen<br />

brengen met ronkende diesels”, legt Poels<br />

uit. “En grote bedrijven eisen op hun beurt<br />

via tenders dat cateraars gebruikmaken<br />

van vervoerders die zonder uitstoot rijden.”<br />

Ook medewerkers vinden duurzaamheid<br />

belangrijk, merken ze binnenshuis. Dit<br />

onderwerp speelt een belangrijke rol bij de<br />

wens om voor Sligro te willen werken. Tot slot<br />

stellen minimaal 30 steden vanaf 2025 een<br />

emissievrije zone in. De leveranciers die zich<br />

daar begeven, moeten dan een aandrijving<br />

hebben die emissievrij is.<br />

Momenteel doet Sligro ervaring op met<br />

elektrisch vervoer in drie steden: Den Bosch,<br />

18 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK


2<br />

“Dat betekent meer dan alleen overgaan op<br />

elektrische voertuigen. We moeten de gereden<br />

kilometers eveneens omlaag brengen”<br />

Amsterdam en Rotterdam. In de Brabantse<br />

stad rijdt sinds begin dit jaar een bijzonder<br />

voertuig: de Solar City Train. Een vriendelijk<br />

ogende glazen trekker met een of meer<br />

wagons er achter die 2,50 meter hoog zijn.<br />

“Klanten zijn er dol op”, zegt Poels. De trein<br />

is laag en heeft deuren aan de zijkant, wat<br />

laden en lossen van rolcontainers gemakkelijk<br />

maakt. Doordat de combinatie slechts 1,85<br />

meter breed is, manoeuvreert de chauffeur er<br />

soepeltjes mee door de smalle straatjes van<br />

het centrum.<br />

De maximum afstand is 80 kilometer. Nadeel<br />

is wel dat het transportmiddel drie keer zo<br />

duur is als een traditionele dieselvrachtwagen.<br />

Voordelen zijn er ook: de trein is muisstil.<br />

3<br />

Daardoor mag Sligro er tot 13.00 uur mee<br />

in de stad komen. Dat is twee uur winst.<br />

Bonnenkort volgt een Solar City Train 2.0, die<br />

in Zeeland gaat rijden.<br />

Elektrische boot<br />

Voor klanten van Sligro rijdt Simon Loos<br />

sinds medio dit jaar met de Mercedes-Benz<br />

eActros in het centrum van de hoofdstad.<br />

De eActros is een koelbakwagen die<br />

helemaal elektrisch is. In tegenstelling tot<br />

andere auto’s van Simon Loos is het geen<br />

omgebouwde diesel. De 27 tons auto is<br />

emissievrij en maakt nauwelijks geluid. Aan<br />

boord zijn een gecombineerde diepvries en<br />

een koelinzet, en de capaciteit van de batterij<br />

is 335 kWh. Daardoor kan de auto circa 200<br />

kilometer afleggen.<br />

Overigens kijkt Sligro in Amsterdam ook naar<br />

vervoer over het water. Er loopt momenteel<br />

een pilot om klanten via een elektrische boot<br />

te beleveren, met alle problemen van dien.<br />

Opladen van de boot lukt nog niet altijd.<br />

Vanuit Berkel en Rodenrijs bezorgen enkele<br />

elektrische vrachtwagens bij klanten in<br />

Rotterdam. “Maar daar rijden ook nog<br />

dieselvoertuigen”, aldus Poels. “Op zijn<br />

vroegst zijn we over tien jaar van alle diesels<br />

af.”<br />

Diepvriescel ontdooit<br />

Door de toename van elektrische<br />

voertuigen heeft Sigro meer elektriciteit<br />

nodig. “Met veel zonnepanelen wekken we<br />

overdag groene stroom op”, aldus Jansen.<br />

“Dan rijden de auto’s, dus onderzoeken<br />

Wat is emissievrij?<br />

Als je het hele proces onder de loep<br />

neemt, bestaat emissievrij rijden<br />

momenteel nog niet. “Bij elektrisch<br />

rijden komt er weliswaar geen uitlaatgas<br />

uit een pijpje, maar daarmee is die<br />

nog niet emissievrij”, zegt Jansen.<br />

“En de opgewekte stroom kan nog<br />

steeds grijs zijn.””De banden van een<br />

elektrische auto slijten ook, vult Poels<br />

aan. “Waardoor fijnstof vrijkomt. Ook<br />

levert de productie en afschrijving van<br />

een vrachtwagen emissie op.”<br />

we of we de stroom via batterijen<br />

kunnen opslaan. Dan kunnen we die<br />

vrachtwagens ’s avonds en ’s nachts<br />

opladen.” Poels: “ En we willen ook niet<br />

dat een diepvriescel ontdooit als een<br />

vrachtauto aan de stekker ligt.”<br />

Alles zelf opwekken is onmogelijk, dus<br />

moet er worden ingekocht. Dat vormt de<br />

bottleneck. Netbeheerders kunnen niet<br />

voldoen aan de toenemende marktvraag.<br />

“In overleg met de gemeente en de<br />

netwerkbeheerder gaan we na hoe we dit<br />

kunnen oplossen”, aldus Poels. “Kunnen<br />

we in de nacht meer capaciteit krijgen?<br />

Juist dan hebben we die nodig.”<br />

“Er zijn gemeentes die nu termijnen<br />

noemen waarop de diesels uit de steden<br />

moeten zijn”, aldus Jansen. “En er<br />

zijn partijen zoals wij, die de uitdaging<br />

aangaan. Maar op een gegeven moment<br />

moet die vrachtwagen aan de stekker. En<br />

het is de vraag of dat wel kan? Gelukkig<br />

ontstaan er nu openingen.”<br />

Ondernemers kunnen helpen<br />

Dan komt Poels terug op emissievrije<br />

distributie. “Dat betekent meer dan alleen<br />

overgaan op elektrische voertuigen. We<br />

moeten de gereden kilometers eveneens<br />

omlaag brengen en daarbij kunnen<br />

ondernemers ons helpen. Ze kunnen<br />

bijvoorbeeld minder vaak bestellen en<br />

bestellingen op hetzelfde tijdstip doen als<br />

een collega vlakbij. En dan hebben we<br />

meteen een oplossing voor het steeds<br />

groter wordende tekort aan chauffeurs.”<br />

1. De Solar City Train rijdt momenteel in Den Bosch<br />

rond.<br />

2. Yvonne Poels: “Klanten zijn dol op de emissievrije<br />

Solar City Train .”<br />

3. Wilco Jansen: “Stroom kan nog steeds grijs zijn.”<br />

19


Eindejaarspecial<br />

Tekst Ruud van Roosmalen<br />

Fleetmanager Wim Roks van Simon Loos:<br />

“Waterstof verkeert nog in de<br />

embryonale fase”<br />

Met zo’n 3.200 medewerkers, tussen de 1.400 en 1.500 voertuigen<br />

en 60 standplaatsen in Nederland is Simon Loos één van de grote<br />

logistieke dienstverleners van ons land. Fleetmanager Wim Roks<br />

verwacht dat batterij-elektrisch de toekomst is. En waterstof dan?<br />

“Dat gaat het voorlopig niet worden, want dat verkeert nog in de<br />

embryonale fase.”<br />

Wim Roks is sinds eind 2005 actief<br />

als fleetmanager bij Simon Loos. Tot<br />

voor kort beheerde hij de volledige vloot van<br />

Simon Loos, maar sinds de fusie met Peter<br />

Appel Transport, eind 2020, gaat hij over de<br />

gemotoriseerde voertuigen, terwijl zijn collega<br />

de opleggers beheert.<br />

Roks vertelt dat de vloot van Simon Loos<br />

zo tussen de 1.400 en 1.500 voertuigen<br />

groot is: “Het gaat daarbij om ongeveer 320<br />

bakwagens, 30 combi’s en voor het overige<br />

gedeelte trekkers met opleggers. Momenteel<br />

beschikken we over 20 elektrische<br />

bakwagens en 130 trekkers op LNG. De<br />

andere voertuigen rijden op diesel.”<br />

Gaat Simon Loos omschakelen<br />

op voertuigen die geen CO 2<br />

uitstoten?<br />

“We zijn al bijna tien jaar bezig met<br />

duurzaam vervoer en hebben in totaal al meer<br />

dan anderhalf miljoen kilometer elektrisch<br />

gereden. In 2013 zijn we ermee gestart<br />

om ervaring op te doen en te leren hoe we<br />

elektrische voertuigen efficiënt kunnen inzetten.<br />

In 2014 startten we met een bierbrouwer een<br />

proef. Die vond plaats in de Amsterdamse<br />

binnenstad met een volledig elektrische<br />

Ginaftruck, voor het bezorgen van producten<br />

van de brouwer. Een jaar later schaften we er<br />

nog zeven aan. Daarna volgden twee Ginaf<br />

koelwagens voor een retailer.<br />

In 2020 startten we een experiment met<br />

een prototype van de eActros en vervolgens<br />

een proef met een productie-exemplaar van<br />

dit voertuig. Deze tests verliepen positief,<br />

mede door de goede samenwerking met<br />

onze opdrachtgever en de leverancier<br />

van de laadinfrastructuur. Begin dit jaar<br />

kochten we zeven Mercedes-Benz eActros<br />

koelbakwagens. Het zijn de eerste elektrische<br />

vrachtwagens die in serie zijn geproduceerd<br />

voor de Nederlandse markt. We zetten ze in<br />

voor grote retailers en hebben er inmiddels<br />

nog zeventien in bestelling, naast de vijf<br />

eActros trekkers en acht Volvo FM electric<br />

trekkers voor winkeldistributie en een FH<br />

electric trekker voor langere afstanden.”<br />

Wat zijn jullie ervaringen met<br />

elektrisch rijden?<br />

“Laat ik voorop stellen dat elektrisch<br />

rijden momenteel veel duurder is dan rijden<br />

op diesel. Daar zijn diverse redenen voor:<br />

de hoge aanschafprijs van elektrische<br />

voertuigen, de geringere actieradius en de<br />

oplaadtijden. En, in tegenstelling tot wat je<br />

vaak hoort, is het onderhoud erg kostbaar,<br />

vanwege de hoge onderdelenprijzen. Wij<br />

zetten elektrische vrachtwagens daarom<br />

alleen in voor klanten die bereid zijn om mee<br />

te betalen aan de meerkosten.<br />

Maar elektrische voertuigen rijden uitstekend<br />

en de brandstofkosten zijn laag ten opzichte<br />

van diesel, als je zelf over laadinfrastructuur<br />

beschikt. En ik heb er vertrouwen in dat de<br />

actieradius snel groter wordt. Zo is deze bij<br />

onze versie van de eActros het in vier jaar tijd<br />

verdubbeld ten opzichte van de actieradius<br />

van de proefversie.<br />

Probleem van elektrisch rijden is wel<br />

dat de capaciteit van het Nederlandse<br />

elektriciteitsnetwerk volstrekt onvoldoende<br />

is voor het opladen van voertuigen voor de<br />

transportsector. Daarom is het belangrijk dat<br />

de capaciteit snel wordt uitgebreid.”<br />

Hoe kijkt u aan tegen<br />

alternatieven zoals rijden op<br />

waterstof?<br />

“Daarin zijn wij vooralsnog<br />

terughoudend, gezien de forse<br />

energieverliezen die optreden bij de<br />

productie van waterstof. Vanwege de<br />

schaarste aan groene stroom gebruik ik<br />

die elektriciteit liever om direct op te rijden.<br />

Daarnaast blijkt dat waterstof dat door het<br />

bestaande aardgasleidingenstelsel wordt<br />

getransporteerd, niet geschikt te zijn voor<br />

de productie van stroom met behulp van<br />

een brandstofcel. Dat gas is daar niet<br />

zuiver genoeg voor. Waterstof bevindt zich<br />

momenteel nog in de embryonale fase en ik<br />

verwacht dat het in eerste instantie alleen op<br />

wat grotere schaal toegepast gaat worden<br />

door de zware industrie.”<br />

Wat kan de overheid doen om<br />

CO 2 -vrij vervoer te stimuleren?<br />

“De overheid moet de netwerkcapaciteit<br />

snel uitbreiden. Dat is essentieel om<br />

elektrisch rijden te stimuleren. Daarnaast<br />

zou het prettig zijn als eventuele<br />

aanschafsubsidies op elektrische voertuigen<br />

direct via de importeur worden verrekend<br />

in de aanschafprijs. Dat scheelt ons veel<br />

administratieve rompslomp.<br />

En elektrische trucks die geschikt zijn voor<br />

20 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK


“We hebben al meer dan anderhalf miljoen<br />

kilometer elektrisch gereden”<br />

1<br />

zwaardere ladingen dan 23 ton, drie-assige<br />

trekkers, zijn langer geworden door het<br />

ingebouwde accupakket. Dit zou moeten<br />

worden gecompenseerd door een verhoging<br />

van de maximaal toegestane lengte van deze<br />

trekker/opleggers.<br />

Tot slot vind ik dat het de taak van de<br />

overheid is om normen vast te stellen. De<br />

wijze waarop die gerealiseerd worden,<br />

moet echter worden overgelaten aan het<br />

bedrijfsleven. Zo stelt men nu voertuigen<br />

zonder uitlaatpijp verplicht. Hierdoor kap je<br />

direct allerlei andere duurzame initiatieven<br />

af, zoals de ontwikkeling van schone<br />

verbrandingsmotoren op waterstof en<br />

dergelijke. Dat is niet juist.”<br />

Heeft u nog tips voor collegabedrijven<br />

die bezig zijn met<br />

elektrisch rijden?<br />

“Begin er zo snel mogelijk mee. Doe<br />

ervaring op en leer ervan. Dan weet je<br />

wat er straks allemaal op je afkomt als je<br />

moet opschalen. En vraag nu alvast extra<br />

netwerkcapaciteit aan. Want het kan lang<br />

duren voordat je aan de beurt bent.”<br />

In welk jaar bestaat de vloot<br />

van Simon Loos volledig uit<br />

emissieloze voertuigen?<br />

“Er komt nogal wat kijken bij elektrisch<br />

rijden. In feite koop je een voertuig waarvoor<br />

een geheel nieuwe beheersystematiek<br />

nodig is. En als de kosten van elektrisch<br />

rijden verder dalen en de actieradius groter<br />

wordt, zal iedereen dergelijke voertuigen<br />

willen aanschaffen. Dat kan zorgen voor een<br />

enorme schaarste. Ik kan daarom nu niet<br />

aangeven wanneer wij volledig emissieloos<br />

rijden. Maar elektrisch rijden is de toekomst<br />

en wij denken dat we 90 procent van ons<br />

werk met elektrische voertuigen kunnen<br />

uitvoeren. Wel schat ik in dat sommige<br />

speciale voertuigen voor zware toepassingen<br />

nog lang op diesel blijven rijden.”<br />

1. “Wij denken dat we 90 procent van onze<br />

werkzaamheden met elektrische voertuigen<br />

kunnen uitvoeren”, aldus fleetmanager Wim Roks.<br />

21


Eindejaarspecial<br />

Tekst Ingrid Damen<br />

Key accountmanager Richard Bos Daimler Truck:<br />

“Alles wat je hebt geleerd over<br />

dieselauto’s kun je vergeten”<br />

De komst van elektrische vrachtwagens zet de transportwereld de<br />

komende jaren op zijn kop, voorspelt key accountmanager Richard<br />

Bos van Daimler Truck Nederland. “Alles wat je hebt geleerd over<br />

dieseltrucks moet opnieuw uitgevonden worden. Vergelijk het met<br />

de mobiele telefoon. Op YouTube staat een mooi filmpje van KPN<br />

met beelden uit 1999. Niemand had behoefte aan een mobieltje,<br />

maar ons leven ziet er inmiddels wel heel anders uit.”<br />

Loopt Mercedes-Benz voor<br />

op het gebied van elektrische<br />

vrachtwagens?<br />

“Ja, dat klopt. We hebben niet<br />

de dieselmotor vervangen door een<br />

elektromotor en de dieseltanks voor<br />

batterijen. Er is veel aandacht geschonken<br />

aan een nieuw concept dat zowel efficiënt<br />

als veilig is. Zo zit de aandrijving in de as<br />

zelf voor een efficiënt energieverbruik en<br />

de batterijen onder het chassis. Bij een<br />

aanrijding is het veiliger dat de batterijen<br />

onder de chassisbalken zitten dan ernaast.<br />

Op het gebied van veiligheid hebben we<br />

sowieso grote stappen gezet. De trucks<br />

hebben bijvoorbeeld camera’s in plaats van<br />

spiegels, wat het zicht aanzienlijk verbetert.<br />

En het noodremsysteem Active Brake<br />

Assist (ABA5) is in staat om stilstaande en<br />

bewegende objecten te herkennen. Bij een<br />

dreigende impact brengt het het voertuig<br />

volledig tot stilstand.<br />

Sideguard Assist is een veiligheidssysteem<br />

dat de volledige rechterzijde van het voertuig<br />

bewaakt en de bestuurder in kritieke situaties<br />

met rechts afslaan ondersteunt. De focus ligt<br />

hierbij op het voorkomen van ongevallen met<br />

fietsers, elektrische scooters of voetgangers.<br />

Het voertuig wordt verder opgeladen<br />

met gelijkstroom. Dat maakt hogere<br />

laadvermogens mogelijk.”<br />

22 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK<br />

1<br />

Wat zijn de voordelen van<br />

elektrische vrachtwagens voor<br />

ondernemers?<br />

“Veel Nederlandse gemeentes voeren<br />

vanaf 2025 een zero-emissiezone in.<br />

Met een emissievrije truck, zoals onze<br />

eActros, mag je deze zones gewoon<br />

in. Ook veel van onze klanten nemen<br />

hun verantwoordelijkheid om uitstoot te<br />

verminderen.


2<br />

Wij verwachten dat elektrische trucks in<br />

de nabije toekomst steeds meer financiële<br />

voordelen gaan krijgen ten opzichte van<br />

dieseltrucks. Hiermee bedoelen we niet<br />

alleen subsidies op zeroemissietrucks, maar<br />

ook hogere toeslagen op dieselaangedreven<br />

trucks.”<br />

Wanneer denkt Mercedes-<br />

Benz dat de prijs vergelijkbaar<br />

zal zijn met exemplaren met<br />

verbrandingsmotoren?<br />

“Op dit moment vergt een elektrische<br />

vrachtwagen een hogere investering in<br />

aanschaf dan een diesel. Technologische<br />

ontwikkelingen op het voertuig, maar ook<br />

de laadtechnieken zijn volop in beweging.<br />

Wij streven ernaar dat de Total Cost of<br />

Ownership hetzelfde wordt als bijj een<br />

dieseltruck. De energieprijzen hebben een<br />

grote invloed hierop. Daarbij speelt de<br />

overheid ook een rol. Gaan zij bijvoorbeeld<br />

subsidiëren?”<br />

Welke types zijn er?<br />

“De eActros is momenteel leverbaar als<br />

bakwagen met drie of vier batterijpakketten<br />

van 1<strong>12</strong> kWh per pakket. De auto heeft een<br />

actieradius tot 400 kilometer. Daarnaast is de<br />

eEconic ook al in serieproductie genomen.<br />

Naast het buitengewoon goede zicht rondom<br />

kenmerkt de eEconic zich door de low<br />

entrycabine, waardoor het in- en uitstappen<br />

veilig en ergonomisch is. Dus ideaal voor het<br />

ophalen van huisvuil of voor stadsdistributie.<br />

Op verzoek van veel van onze klanten is de<br />

eActros 300 trekker aan ons productgamma<br />

toegevoegd. Met deze distributietrekker kun<br />

je 250 kilometer afleggen.<br />

En onze volledig elektrisch aangedreven<br />

langeafstandstrekker: de LongHaul wordt<br />

in 2024 in serieproductie genomen. Die zal<br />

een actieradius hebben van minimaal 500<br />

kilometer. Door MegaWatt charging kun je<br />

deze truck in een half uur volladen!”<br />

Wat is de levertijd?<br />

“De levertijd van elektrische<br />

vrachtwagens is korter dan die van diesels.”<br />

Wat is de rol van andere<br />

energiedragers als waterstof en<br />

biobrandstoffen?<br />

“De dieselmotoren van Mercedes-<br />

Benz kunnen probleemloos op HVO<br />

rijden voor minder CO 2 -uitstoot. Verder<br />

maken we ons op voor de introductie<br />

van een waterstofvoertuig voor zware<br />

ladingen en onplanbare ritten, waarmee je<br />

minimaal 1.000 kilometer kunt afleggen.<br />

Momenteel rijden er al testvoertuigen over<br />

de Brennerpas. In dit testtraject worden<br />

zowel gasvormig als vloeibare waterstof<br />

uitgebreid geanalyseerd op onze voertuigen.<br />

De markt zal bepalen welke waterstofvariant<br />

uiteindelijk de toekomst heeft. Mercedes-<br />

Benz is klaar voor beide varianten.”<br />

Hoe lang duurt het om de<br />

verschillende types op te laden?<br />

“Opladen is altijd maatwerk en<br />

hangt af van diverse factoren. Wat is<br />

bijvoorbeeld je lading, welke afstand moet je<br />

overbruggen, maar ook wat is bijvoorbeeld<br />

de buitentemperatuur? Het opladen van<br />

een truck met drie batterijen met 160 kW<br />

oplaadcapaciteit kost zo’n 65 minuten tijd.<br />

Is er meer tijd beschikbaar ,dan kun je ook<br />

opladen en met een lagere capaciteit. Om<br />

een voorbeeld te noemen: laden met 50 kW<br />

neemt 3,5 uur in beslag. Het loont dus om<br />

uit te zoeken of variabele tarieven passen in<br />

de dagelijkse planning.”<br />

Is de oplaadduur werkbaar voor<br />

transporteurs?<br />

“In veel gevallen zullen ondernemers<br />

hun eigen laadinfrastructuur moeten gaan<br />

aanleggen. Maar de laadinfrastructuur staat<br />

in Nederland onder druk. Niet alleen het<br />

wegtransport ,maar ook andere branches<br />

hebben de focus op reductie van CO 2 . Denk<br />

hierbij aan elektrificering van koelhuizen,<br />

bouwmachines, datacenters, et cetera.”<br />

Wat is de rol van de overheid?<br />

“De overheid eist van de truckindustrie<br />

dat trucks in 2025 15 % minder uitstoten dan<br />

in 2019. In 2030 moet dat zelfs 30 % minder<br />

zijn. De branche wil graag samenwerken met<br />

de overheid om aan deze eisen te voldoen.<br />

We dienen de randvoorwaarden hiervoor<br />

gezamenlijk te creëren.”<br />

1. “De levertijd van elektrische vrachtwagens is<br />

korter dan die van diesels”, verklaart Richard<br />

Bos.<br />

2. “We hebben niet de dieselmotor vervangen<br />

door een elektromotor en de dieseltanks voor<br />

batterijen. “<br />

23


Eindejaarspecial<br />

Tekst Annelies van Stijn Beeld Fotografie Christiaan Krouwels<br />

Roderick de la Houssaye:<br />

Sector moet<br />

zichzelf waarderen<br />

Roderick de Houssaye vertrok<br />

ruim een half jaar geleden bij<br />

NedCargo, het bedrijf dat hij<br />

samen met Diederik Antvelink<br />

22 jaar geleden startte.<br />

Transport & Logistiek sprak met<br />

hem over zijn plannen en hoe hij<br />

nu -met iets meer afstand- kijkt<br />

naar de sector. ¨Vervoerders en<br />

logistiek dienstverleners moeten<br />

zichzelf waarderen en vooral<br />

niet denken dat ze zo maar<br />

inwisselbaar zijn.¨<br />

Het monumentale Groot Handelsgebouw<br />

in hartje Rotterdam. De ideale (werk)<br />

plek voor Roderick de la Houssaye om na te<br />

denken over en te bouwen aan de toekomst.<br />

¨Het is inspirerend om tussen jonge, creatieve<br />

mensen in een dynamische omgeving rond<br />

te lopen en op zoek te gaan naar wat ik<br />

verder wil gaan doen. Zo hoorde ik net bij de<br />

koffieautomaat bijvoorbeeld een paar mensen<br />

praten over containers en de Rotterdamse<br />

haven. Boeiend. Ik dacht meteen: met hen<br />

ga ik morgen eens een praatje maken¨.<br />

Overigens niet omdat De la Houssaye nou<br />

per se weer in de sector actief wil worden. ¨ n<br />

het begin dacht ik dat ga ik sowieso niet zo<br />

snel meer doen. Maar nu een half jaar later<br />

denk ik daar wat genuanceerder over. Ik mis<br />

het wereldje namelijk ook wel. Bovendien zit<br />

daar mijn kennis, ervaring en natuurlijk mijn<br />

netwerk.¨<br />

Verenigde Naties<br />

Maar De la Houssaye kijkt breder. Zo<br />

heeft hij onlangs gesproken met iemand<br />

bij de Verenigde Naties. ¨Het World Food<br />

24 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK


“Kostengedreven werken moet echt uit de hoofden<br />

van klanten, leveranciers, maar ook vooral uit dat<br />

van de transporteurs zelf ”<br />

Programme is een organisatie waar ik wel<br />

iets voor zou willen doen. Niet vast, maar op<br />

projectbasis. Internationaal bezig kunnen zijn<br />

en duurzaamheid staan bij mij hoog op mijn<br />

wensenlijstje. Maar voorlopig is het allemaal<br />

nog oriënterend. Ik heb geen haast. Ik heb<br />

nu juist meer tijd om te sporten, muziek te<br />

maken en tijd voor m’n gezin. Daarnaast ben<br />

ik druk met de bouw van een huis in Italië.<br />

Een extreem luxe positie, dat realiseer ik me.<br />

En ik geniet ervan.¨<br />

Dat De la Houssaye ooit in de transportsector<br />

terecht is gekomen, is een klein wonder. ¨Ik<br />

ben opgeleid als industrieel ontwerper en heb<br />

niet veel met vrachtwagens en containers.<br />

Wel ben ik een ondernemer, houd van<br />

uitdagingen en omgaan met mensen, of het<br />

nou klanten, leveranciers of medewerkers zijn.<br />

Door de jaren heen ben ik de sector waarin<br />

we sinds de start van ons bedrijf langzaam<br />

in zijn gerold en doorgegroeid, enorm gaan<br />

waarderen. Dat moet ook wel, want anders<br />

had ik het niet zo lang volgehouden.<br />

Niks verdienen<br />

Wat me echter in deze sector altijd is<br />

opgevallen en ook heeft gestoord dat is<br />

de overtuiging van velen dat er niks mag<br />

worden verdiend.¨ Daarmee doe je volgens<br />

De la Houssaye de sector, de mensen die<br />

erin werken en de klanten tekort. ¨Efficiency<br />

gedreven werken is niet verkeerd, maar<br />

kostengedreven werken daarentegen gaat<br />

ten koste en innovatie en duurzaamheid.<br />

Dat kostengedreven werken moet dus echt<br />

uit de hoofden van klanten, leveranciers,<br />

maar ook vooral uit dat van de transporteurs<br />

zelf.¨ Als voorbeeld geeft De la Houssaye<br />

de containerprijs voor een trip Shanghai-<br />

Rotterdam, die in coronatijd steeg van 1.800<br />

naar 18.000 euro. ¨Er is daardoor geen<br />

container minder vervoerd. Blijkbaar is die<br />

ruimte er gewoon. Nu de inflatie met dubbele<br />

cijfers stijgt, is dus een evenredige indexatie<br />

nodig om als sector te kunnen blijven<br />

innoveren, digitaliseren en verduurzamen.<br />

Drie zeer belangrijke zaken in mijn ogen. Nou<br />

gaat digitalisering redelijk vanzelf, maar voor<br />

innovatie en verduurzaming moet je je als<br />

ondernemers echt inzetten.¨<br />

Waarderen<br />

De la Houssaye benadrukt ook hoe<br />

belangrijk het is om goed te zijn voor je<br />

personeel, en dat niet alleen in deze tijd van<br />

krapte op de arbeidsmarkt. ¨Ik heb daarom<br />

ook in de tijd dat ik bestuurslid was bij TLN<br />

altijd aangegeven dat het niet goed is dat<br />

onze sector de op een na slechtste cao<br />

heeft van Nederland. Een goede cao is ook<br />

zeker in deze tijd heel erg belangrijk om<br />

personeel binnen te halen en te behouden.¨<br />

Om als sector ruimte te hebben voor<br />

innovaties, verduurzaming en een goed<br />

personeelsbeleid is het volgens De la<br />

Houssaye nodig dat de sector zichzelf gaat<br />

waarderen. ¨We moeten niet meegaan in een<br />

sfeer dat we aan het einde van de logistieke<br />

keten zitten en daardoor de sluitpost zijn.<br />

De coronacrisis heeft laten zien dat veel<br />

deelmarkten in het transport, waaronder food<br />

waarin Nedcargo opereert, essentieel is. Er<br />

is slechts een kleine groep ondernemers in<br />

de sector die haar rol en belang kent en dat<br />

ook richting de klant weet te communiceren.<br />

De grootste groep weet dat ze niet gemist<br />

kan worden, maar denkt wel van zichzelf dat<br />

ze makkelijk inwisselbaar is. Met als gevolg<br />

gaan voor te lage tarieven en daarmee te lage<br />

marges.<br />

Knap samenwerken<br />

Dat echt inwisselbaar zijn, geldt slechts<br />

voor een hele kleine groep vervoerders.<br />

Maar ook zij kunnen die inwisselbaarheid<br />

omdraaien door goed ondernemerschap<br />

en hun unieke kwaliteiten en toegevoegde<br />

waarde uit te dragen naar hun klanten. De<br />

overgrote groep transportbedrijven biedt<br />

namelijk toegevoegde waarde. “Het zijn<br />

superbedrijven die vaak knap samenwerken<br />

en veel extra´s leveren voor hun klanten.<br />

Klanten zullen daarom echt niet zomaar<br />

weglopen. Zeker als ze in een tijd als<br />

deze zien dat je als bedrijf investeert in<br />

de toekomst, duurzaamheid, mensen en<br />

materieel.”,<br />

Energietransitie<br />

De la Houssaye hoopt dat de<br />

energietransitie, mede geforceerd door<br />

de oorlog van Oekraïne met Rusland, nu<br />

doorzet. Alhoewel de povere uitkomsten van<br />

de onlangs gehouden Klimaatconferentie in<br />

Sharm-el-Sheikh hem niet vrolijk stemmen.<br />

¨Ik denk werkelijk dat nu de energietransitie in<br />

gang is gezet bedrijven die nu het voortouw<br />

daarin nemen, de winnaars van de toekomst<br />

zijn. Dat moeten ze wel samen doen met<br />

klanten, leveranciers en banken. Financieel<br />

is dat voor individuele bedrijven anders niet<br />

haalbaar. Daarbij is het zaak dat de overheid<br />

een sector met weinig marge zoals de onze<br />

daarin ook steunt en tijd geeft. Bijkomend<br />

voordeel van investeren in duurzaamheid<br />

is ook dat je de beste mensen aantrekt.<br />

De huidige generatie werknemers heeft<br />

duurzaamheid hoog op hun lijstje staan. Voor<br />

een dergelijk stap heb je als ondernemer wel<br />

lef nodig. Maar dan tackle je ook meteen de<br />

twee belangrijkste uitdagingen van deze tijd:<br />

personeel en duurzaamheid.¨<br />

1. Roderick de la Houssaye: ¨De WFP is een<br />

organisatie waar ik wel iets voor zou willen doen.”<br />

25


Zonder gedoe<br />

BEDRIJFSKLEDING<br />

BESTELLEN<br />

HKV MAAKT KWALITEIT<br />

PERSOONLIJK<br />

Het begint met goed luisteren. Wij willen jouw<br />

situatie en behoefte begrijpen. Het persoonlijke<br />

contact maakt van HKV een betrokken partner die<br />

proactief meedenkt en duidelijk communiceert. Een<br />

goed proces zorgt ervoor dat alles tot in de puntjes<br />

geregeld wordt. Zodat jij er geen omkijken naar hebt.<br />

50 PAGINA’S<br />

VOL KENNIS<br />

EN INFORMATIE!<br />

Vraag ons GRATIS magazine<br />

aan via: www.hkvochten.nl/tl<br />

0344 - 22 76 00<br />

info@hkvochten.nl<br />

Ochten | Tilburg | Vlaardingen


Economie<br />

Tekst Anita Hestens<br />

Inspectie ILT erkent in verband met mobiliteitspakket:<br />

Handhaving is lastig’<br />

Nieuwe regels uit het<br />

Mobiliteitspakket - ook wel Mobility<br />

Package genoemd - gingen in<br />

februari van dit jaar in. Regels voor<br />

cabotage, detachering, tachograaf<br />

en een terugkeerplicht voor<br />

vrachtauto’s. Hoe staat het met de<br />

naleving en de handhaving ervan?<br />

Nationale regeringen hebben het<br />

Europese Mobiliteitspakket omgezet<br />

in landelijke regels. Maar deze nieuwe regels<br />

zijn complex. Daarnaast is het onduidelijk of<br />

de lidstaten de regels in Europa op dezelfde<br />

manier hebben ingevoerd, en hoe zij erop<br />

handhaven. Hoewel het Mobility Package<br />

tot doel heeft de regels uniform te maken<br />

voor het grensoverschrijdend vervoer in de<br />

EU, zijn de invoering en handhaving door de<br />

lidstaten dat nog niet. Bij detachering is zelfs<br />

sprake van een lappendeken aan regelingen.<br />

Bedrijven zijn in beweging gekomen om<br />

compliant te zijn, maar de regels zijn soms<br />

onduidelijk. Dit viel te beluisteren in een TTM<br />

Talk waarin het onderwerp uitgebreid ter<br />

sprake kwam.<br />

Cabotageregels<br />

Teamleider Digitale en bedrijfsinspecties<br />

bij de Inspectie Leefomgeving en<br />

Transport (ILT) George Koehorst: “Bij de<br />

implementatie van de maatregelen van<br />

het Mobiliteitspakket lopen de lidstaten<br />

niet gelijk. Er zijn interpretatieverschillen<br />

en verschillende focussen. Ook is de<br />

controle op de naleving van de aangepaste<br />

cabotageregels bijvoorbeeld best lastig. De<br />

chauffeur hoort een sluitende administratie<br />

te overleggen aan de inspecteur. Het is<br />

best een puzzel voor een inspecteur om<br />

1<br />

te controleren of deze administratie klopt,<br />

zeker nu met de cooling off periode van vier<br />

dagen.”<br />

Terugkeerplicht<br />

De terugkeerplicht van chauffeurs<br />

is langs de weg zelfs nauwelijks te<br />

handhaven, zo geeft Mark van der Ham,<br />

teamleider Goederenvervoer weg bij ILT<br />

aan. Die geldt al vanaf 2020. Kevin Vierhout<br />

van Vallenduuk Transport Advocaten wijst<br />

erop dat deze plicht een organisatieplicht is<br />

voor werkgevers. Die moeten de chauffeurs<br />

de mogelijkheid bieden elke drie of vier<br />

weken hun weekendrust thuis of in hun<br />

eigen land te genieten, maar de chauffeurs<br />

hóeven dit niet te doen. “Hier is veel<br />

discussie over.”<br />

Langs de weg is dit niet na te gaan of<br />

te bewijzen. Dit is wél te controleren<br />

tijdens bedrijfsinspecties, die ILT alleen<br />

bij Nederlandse bedrijven mag houden.<br />

“Bij buitenlandse organisaties die in<br />

Nederland vervoer doen, kan ILT alleen<br />

onrechtmatigheden signaleren en deze<br />

doorgeven aan buitenlandse inspecties.”<br />

Over de terugkeerplicht van vrachtwagens<br />

zegt Van der Ham hetzelfde: “Moeilijk te<br />

handhaven.”<br />

De smart tachograaf zal hier in de toekomst<br />

bij helpen, aldus Van der Ham: “Met name<br />

door het automatisch detecteren van<br />

grensovergangen wordt het makkelijker om te<br />

bepalen waar een voertuig en een chauffeur<br />

op een bepaald moment zijn geweest.”<br />

ILT geeft aan dat haar risicogerichte<br />

inspecties door digitalisering worden<br />

uitgebreid. De weginspecties worden verder<br />

opgevoerd doordat ILT er zeven fte bij krijgt<br />

om goed te kunnen handhaven. Dat blijkt uit<br />

een nota over de wijziging van de WWG die<br />

minister Mark Harbers aan de Tweede Kamer<br />

heeft gestuurd.<br />

Meer vrachtwagens controleren<br />

De wetswijziging heeft onder meer te<br />

maken met de nieuwe cabotageregels en de<br />

terugkeerplicht voor vrachtwagens. Doordat<br />

de vergunningsgrens voor vrachtwagens is<br />

verlaagd, wordt ook het aantal te controleren<br />

voertuigen groter. ILT geeft aan dat de norm<br />

voor het aantal door de EU vereiste controles<br />

op de rij- en rusttijden in de toekomst alleen<br />

gehaald wordt, als de extra capaciteit wordt<br />

toegekend.<br />

1. De regels zijn soms onduidelijk, wat handhaving<br />

lastig maakt.<br />

27


Logistiek<br />

Tekst Erik Stroosma Beeld Zoev City en Anke Hoets/Amsterdam Logistics<br />

Zoev City wint Future Food Logistics Challenge<br />

Winnend project<br />

ligt voorlopig stil<br />

De aanbieder van e-transport over water Zoev City won vorige<br />

maand de Future Food Logistics Challenge. Bij die wedstrijd draait<br />

het om innovatieve en duurzame oplossingen voor het bevoorraden<br />

van horeca in de binnenstad van Amsterdam. Het leverde een<br />

aantal concepten op dat ook elders inzetbaar is. Alleen dat van de<br />

winnaar vooralsnog niet.<br />

orecavracht door de gracht, 100%<br />

‘Helektrisch’ is de slogan van het winnende<br />

project. Van de zes partijen die meedongen naar<br />

de prijs (2.500 euro, vrij te besteden) is die van<br />

Zoev City het meest Amsterdamse concept.<br />

Amsterdams in de zin van vooral/alleen daar in<br />

de binnenstad toepasbaar.<br />

En dat heeft volgens mede-eigenaar Bart<br />

Verweijen van Zoev City alles met ‘noodzaak’<br />

te maken. “In Amsterdam is die er vanwege<br />

de kademuren en bruggen in de binnenstad”,<br />

zegt hij. “Een groot deel daarvan stamt uit<br />

de zeventiende eeuw. Vele zijn onder meer<br />

door achterstallig onderhoud en het zware<br />

vrachtverkeer aan het verzakken. Ze worden<br />

de komende twintig jaar hersteld.”<br />

Om die bruggen en kades te beschermen,<br />

de emissies van fijnstof en CO2 in de<br />

stadslogistiek naar nul te reduceren, de<br />

geluidsoverlast drastisch te verminderen<br />

en de doorstroom te bevorderen, neemt<br />

de gemeente maatregelen. “Dat maakt ons<br />

concept hier kansrijk. In Amsterdam moeten<br />

we wel een alternatief voor zware (al dan niet<br />

elektrische, red.) vrachtwagens vinden en dan<br />

kom je al gauw bij de grachten uit. In andere<br />

steden met veel water, zoals bijvoorbeeld<br />

Utrecht, Haarlem en Leiden, ontbreekt<br />

die noodzaak nu nog. Zonder dat hele<br />

kadeverhaal was dit project er niet geweest,<br />

want tegen stadsdistributie met vrachtwagens<br />

valt normaal gesproken niet te concurreren<br />

met schepen.”<br />

Bloed, zweet en tranen<br />

Bij het project van Zoev City bevoorraadt<br />

een elektrisch vrachtschip ongeveer twintig<br />

horecaklanten van de groothandels Bidfood<br />

en Sligro. Zij zitten in het Amsterdamse<br />

1<br />

28 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK


‘Tegen stadsdistributie<br />

met vrachtwagens valt<br />

normaal gesproken niet<br />

te concurreren’<br />

2<br />

Nieuwmarktgebied. De last mile in die keten<br />

verzorgen licht elektrische vrachtvoertuigen<br />

(LEVV’s; waaronder de FlexTemp LEVcombi<br />

van Seval e Cargo, zie ook het artikel<br />

daarover in Transport & Logistiek 11 - <strong>2022</strong>).<br />

Twee jaar kostte het Verweijen om<br />

zijn plan in de praktijk te brengen. Dat<br />

leverde bij de jury van de Future Food<br />

Logistics Challenge waardering op voor<br />

het doorzettingsvermogen van ‘Zorgeloze<br />

Oplossing Elektrisch Vervoer in de City’.<br />

Jurylid en projectmanager van Topsector<br />

Logistiek Veronique Meines sprak bij de<br />

finale van de wedstrijd, die op 15 november<br />

<strong>2022</strong> werd gehouden, over ‘jaren van bloed,<br />

zweet en tranen’.<br />

Concurrenten aan boord<br />

Zij nam tijdens die bijeenkomst de<br />

honneurs waar van juryvoorzitter en lector<br />

citylogistiek aan de Hogeschool van<br />

Amsterdam (HvA)Walther Ploos van Amstel,<br />

die verhinderd was. Hij, Meines en de<br />

overige juryleden prezen Zoev City in hun<br />

rapport voor het bereiken van een doorbraak<br />

in het bevoorraden van de horeca over water<br />

in de binnenstad. Op die plekken is het<br />

volgens hen, ‘het vervoer over de weg door<br />

gewichtsbeperkingen en drukte bijna niet<br />

meer mogelijk en wordt het onbetaalbaar’.<br />

“Jullie kregen het voor elkaar dat<br />

concurrenten bij elkaar aan boord kwamen,<br />

Bidfood en Sligro, en dat zelfs de gemeente<br />

overstag ging (met een subsidie op de<br />

aanloopkosten, red.)”, zei Meines bij de<br />

finale. Ook merkte zij op dat men in andere<br />

Europese steden over de schouders van Zoev<br />

City en zijn partners meekijken. In dat verband<br />

noemde zij Berlijn, Brussel, Gent, Londen en<br />

Gothenburg.<br />

Ook voor een snelle uitrol van het concept<br />

naar andere Amsterdamse buurten ziet<br />

zij mogelijkheden. Die ziet Verweijen,<br />

overigens zonder de toevoeging van ‘snel’,<br />

ook wel, maar voorlopig ligt zijn aandacht<br />

op de verdere ontwikkeling van het<br />

‘Nieuwmarktproject’.<br />

Walstroomvoorziening<br />

Dat project ligt na een proef van zes<br />

weken al ruim een maand stil. Dat<br />

heeft te maken met ontbreken van een<br />

walstroomvoorziening bij de aanlegplaats.<br />

“Het varen van het schip, de kraan waarmee<br />

we de rolcontainers op de kant zetten, het<br />

koelen en vriezen van producten; alles moest<br />

tijdens de pilot van accu’s komen”, geeft<br />

Verweijen aan. “Dat is een kostbare zaak.<br />

We wachten al een jaar op aansluiting op<br />

walstroom.”<br />

In februari komt die er, als het goed is. “Dan<br />

gaan we weer verder. We willen dit verder<br />

uitbouwen met een nieuw en groter schip<br />

– planning ingebruikname eind volgend jaar<br />

– en drie shifts per dag in plaats van één.<br />

Het doel is om op die manier de achttien<br />

vrachtwagens te vervangen, die Bidfood en<br />

Sligro nu inzetten om de horeca rondom<br />

de Nieuwmarkt te bevoorraden. Tijdens de<br />

proef hebben we laten zien dat dit concept<br />

werkt. De volgende stap is opschalen.”<br />

Ondanks de internationale belangstelling<br />

ziet de initiatiefnemer voorlopig dus<br />

niet veel kans op navolging van het<br />

‘Nieuwmarktproject’. Bij dat van Bidfood<br />

ziet hij dat wel. Die groothandel dong ook<br />

nog met een eigen project mee naar de<br />

winst. Daarbij gaat het om gebundelde<br />

bevoorrading van horeca in complex De<br />

Hallen (waar in een evenementenlocatie die<br />

daar gevestigd is, ook de finalebijeenkomst<br />

plaatsvond) met ‘white label’ elektrische<br />

voertuigen.<br />

Volgens Kees-Willem Rademakers is dat de<br />

‘runner-up’ van de ‘challenge’. Rademakers<br />

is docent en onderzoeker logistiek aan<br />

de HvA. Die onderwijsinstelling is samen<br />

met Vervoerregio Amsterdam, Bidfood<br />

en Logistiek 020 de initiatiefnemer van de<br />

wedstrijd. Studenten van de HvA zorgen bij<br />

verschillende projecten, waaronder die van<br />

‘De Hallen’, ook voor ondersteuning.<br />

De overige vier deelnemers waren<br />

Local2Local (project voor het versterken van<br />

bestaande korte-keten-collectieven), Leen<br />

Menken Foodservice Logistics (Last Mile Box;<br />

containers als hub voor last-mile-distributie),<br />

VebaBox (foodcontainers die autonoom<br />

kunnen koelen en vriezen) en Seval e Cargo<br />

(met het eigen project HET DC; concept<br />

met dubbeldeckstrailers als hub voor verder<br />

distributie met LEVV’s).<br />

Vervolg<br />

De Future Food Logistics Challenge is<br />

bedoeld als voorbereiding op de Regionale<br />

Uitvoeringsagenda Stadslogistiek. In de<br />

Metropoolregio Amsterdam begint volgend<br />

jaar de uitvoering daarvan. De komst van<br />

zero-emissiezones maakt hiervan deel<br />

uit. Om ondernemers in de foodlogistiek<br />

alvast bij elkaar te brengen in een<br />

‘verduurzamingsnetwerk’, is de Challenge<br />

in het leven geroepen. Samenwerking en<br />

kennisdelen staan centraal in dat netwerk.<br />

Via de regionale uitvoering volgt volgend<br />

jaar een nieuwe Challenge, laat Rademakers<br />

weten. Meer over die van dit jaar is te vinden<br />

op de website van Logistiek 020.<br />

1. ‘Horecavracht door de gracht, 100% elektrisch’,<br />

het vrachtschip van Zoev City bij de Nieuwmarkt<br />

in Amsterdam. In afwachting van een<br />

walstroomaansluiting ligt dit project tijdelijk stil.<br />

2. Bij de finale van de Future Food Logistics<br />

Challenge reikt interim secretaris-directeur<br />

Alexandra van Olst van Vervoerregio Amsterdam<br />

de prijs uit aan Bart Verweijen (rechts) van Zoev<br />

City.<br />

29


STERK GENOEG<br />

VOOR ELKE KLUS.<br />

VRIENDELIJK<br />

VOOR HET MILIEU.<br />

IK KIES VOOR E.<br />

EN U?<br />

THE NEXT GENERATION eCANTER.<br />

FUSO – A Daimler Truck Group Brand


ICT<br />

Tekst Anita Hestens<br />

Lancering programma Digitale Infrastructuur Logistiek<br />

Mkb’ers krijgen ondersteuning<br />

in digitalisering<br />

Binnen het Programma Digitale<br />

Infrastructuur Logistiek moet<br />

een samenwerking van overheid<br />

en het bedrijfsleven zorgen<br />

voor een versnelling van de<br />

digitalisering in de logistieke<br />

ketens.<br />

Met het programma Digitale Infrastructuur<br />

Logistiek (DIL) – dat tijdens de vakbeurs<br />

ICT & Logistiek in Utrecht werd gepresenteerd<br />

– zetten overheid én bedrijfsleven samen<br />

de schouders onder toekomstbestendige<br />

logistieke ketens. Daar speelt digitaal<br />

samenwerken de hoofdrol.<br />

Digitalisering is broodnodig<br />

Van het ministerie van Infrastructuur en<br />

Waterstaat was Ruth Clabbers, directeurgeneraal<br />

Luchtvaart en Maritieme zaken,<br />

aanwezig bij de lancering. De noodzaak<br />

om stappen te maken met digitalisering is<br />

volgens haar glashelder: “We kunnen niet<br />

langer varen op onze gunstige geografische<br />

ligging en onze uitstekende fysieke<br />

achterlandinfrastructuur. Digitalisering is<br />

de komende jaren dé onderscheidende<br />

factor. Met het programma DIL geven we<br />

gezamenlijk invulling aan de broodnodige<br />

digitalisering en zorgen we ervoor dat onze<br />

logistieke ketens hun positie in de wereldtop<br />

kunnen behouden. Samen zorgen we voor<br />

efficiëntere en duurzamere logistiek.”<br />

In de basis draait DIL om efficiënt<br />

samenwerken in de hele logistieke keten.<br />

Om veilig en beheersbaar data te delen, is<br />

er een nieuwe manier van werken nodig.<br />

Een bedrijf wil zelf over de data gaan die het<br />

deelt en weten dat het veilig en foutloos is.<br />

Met een centraal platform gaat dat niet, hier<br />

worden data weggegeven. Om de gewenste<br />

nieuwe manier van werken te ondersteunen,<br />

is er een digitale infrastructuur in de maak<br />

waarbij bedrijven decentraal data kunnen<br />

delen: de Basis Data Infrastructuur (BDI).<br />

Met de komst van een BDI werken alle<br />

partijen in de logistieke keten efficiënt<br />

samen. In ‘living labs’, een soort proeftuinen,<br />

gaan Nederlandse bedrijven nu al aan de<br />

slag met de uitwerking hiervan in de praktijk.<br />

Ondersteuning<br />

Een belangrijk onderdeel van het DILprogramma<br />

is het bieden van ondersteuning<br />

aan mkb-bedrijven die verder willen met<br />

digitalisering om klaar te zijn voor wat in<br />

de toekomst nodig is om mee te blijven<br />

doen – nationaal, maar ook internationaal.<br />

Zo’n 69 procent van het Nederlandse mkbbedrijfsleven<br />

is echter nog niet klaar om<br />

volledige digitaal samen te werken.<br />

Via www.logistiekdigitaal.nl kunnen bedrijven<br />

een eerste scan uitvoeren om te ontdekken<br />

welke stappen zij kunnen zetten om (verder)<br />

te digitaliseren. Ook is hier een aanbod te<br />

vinden met diverse initiatieven die helpen bij<br />

het digitaliseren van logistieke processen.<br />

DIL wordt financieel ondersteund door<br />

een bijdrage uit het Nationaal Groeifonds. Het<br />

ministerie van Infrastructuur en Waterstaat,<br />

Havenbedrijf Rotterdam, Havenbedrijf<br />

Amsterdam, Schiphol, evofenedex,<br />

TLN, douane en vertegenwoordigers uit<br />

het bedrijfsleven werken samen aan de<br />

uitvoering. Het DIL-programma realiseert<br />

een versnelling van de ontwikkeling van<br />

een decentrale basisdata-infrastructuur en<br />

helpt ondernemers stappen te maken naar<br />

datagedreven werken. Connekt treedt op<br />

als programmabureau en coördineert de<br />

uitvoering. Logistiek Digitaal – onderdeel<br />

van het DIL-programma – helpt mkb’ers<br />

in de logistieke ketens , zowel beginners<br />

als gevorderden, in het stap voor stap<br />

digitaliseren van hun bedrijf. Dit begint met<br />

een stevige digitale basis om daarna als<br />

bedrijf slim om te gaan met data en<br />

100 procent digitaal samen te werken.<br />

1. Ruth Clabbers (links) lanceerde het programma<br />

tijdens de beurs ICT & Logistiek. Hier samen<br />

op de foto met Ivanka Janssen, chief supply<br />

chain officer en executive vicepresident bij<br />

Philips, en Johan Kerver, mt-lid evofenedex en<br />

kwartiermaker Logistiek Digitaal.<br />

1<br />

31


Techniek – advertorial<br />

Tekst Tim de Jong<br />

Stilstand voorkomen?<br />

Volvo Trucks voorspelt toekomst<br />

met artificial intelligence<br />

Ongeplande stilstand is een van de grootste frustraties van transportbedrijven. Naast veel<br />

extra kosten brengt het reputatieschade door het niet op tijd kunnen leveren. Met behulp van<br />

machine learning en artificial intelligence kan ver van tevoren worden bepaald of er uitval gaat<br />

plaatsvinden, zodat een ongeplande stop of werkplaatsbezoek wordt voorkomen. Volvo Trucksdealers<br />

kunnen daarnaast het onderhoud nauwgezet afstemmen op de inzet van de trucks, wat de<br />

inzetbaarheid of uptime ook vergroot.<br />

Hoe zou het zijn als je in de toekomst<br />

kunt kijken? En stilstand ruim van<br />

tevoren kunt voorspellen en voorkomen?<br />

Het is mogelijk met behulp van Real Time<br />

32 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK<br />

Monitoring. Aan de hand van het functioneren<br />

van de onderdelen, worden de data die<br />

daaruit komen, verwerkt door logaritmes<br />

en artificial intelligence. Daarmee kan Volvo<br />

1<br />

Trucks voorspellen wanneer bepaalde<br />

onderdelen dreigen uit te vallen, wat mogelijk<br />

kan leiden tot een ongeplande stop.<br />

Real Time Monitoring<br />

Een ongeplande stop brengt voor<br />

een transporteur – naast reputatieschade<br />

door het niet op tijd kunnen leveren – ook<br />

veel extra kosten met zich mee; denk aan<br />

afsleepkosten, claims van klanten door<br />

vertraagde levering en eventuele schade aan<br />

de lading. “Met Real Time Monitoring kunnen<br />

we ver van tevoren bepalen of er uitval gaat<br />

plaatsvinden zodat een ongeplande stop<br />

of werkplaatsbezoek wordt voorkomen”,<br />

verklaart Edwin Reiziger, manager Aftersales<br />

bij Volvo Trucks Nederland. “Wij kunnen<br />

voorzien welke component gaat uitvallen<br />

vóórdat het daadwerkelijk gebeurt. Wat zou<br />

hebben geleid tot een mogelijke stilstand, is<br />

dus te voorspellen.”<br />

Zodra een afwijking wordt geconstateerd die<br />

kan leiden tot een ongeplande stop, wordt<br />

de thuisdealer van de klant geïnformeerd<br />

over de geconstateerde afwijking en de te<br />

nemen maatregelen. “We hebben ervaren<br />

dat klanten die onderweg zijn en die ons<br />

nodig hebben, het minder fijn vinden<br />

wanneer ze een callcenter aan de lijn krijgen<br />

en er de voorkeur aan geven om hun eigen<br />

dealer te spreken”, vertelt Reiziger. “Dat<br />

geeft vertrouwen en het laat zien dat de<br />

Volvo-organisatie je nooit in de steek laat.”


Schat aan informatie<br />

De organisatie voor Real Time<br />

Monitoring is net als Volvo Action Service<br />

gevestigd in Gent. Onder leiding van een<br />

team dataspecialisten en met behulp<br />

van artificial intelligence is de Real<br />

Time Monitoring-service ontwikkeld.<br />

Stap voor stap worden steeds meer<br />

onderhoudsgevoelige componenten met<br />

succes permanent in beeld gebracht.<br />

De keuze voor de componenten wordt<br />

gebaseerd op de impact van de downtime<br />

voor de transporteur. Daarnaast worden er<br />

ook steeds meer voertuigen toegevoegd.<br />

Reiziger: “Onze database groeit en biedt<br />

een steeds grotere schat aan informatie.<br />

Hiermee kunnen we veel betere en<br />

nauwkeurigere voorspellingen doen. Ook<br />

het team van dataspecialisten is verder<br />

uitgebreid en we hebben plannen om Real<br />

Time Monitoring ook op andere voertuigen<br />

mogelijk te maken.” Vooralsnog is de<br />

service beschikbaar voor de bekende<br />

hardlopers van Volvo: de FM, FH en FMX.<br />

Betere inzetbaarheid truck<br />

Steeds meer transportbedrijven kiezen<br />

voor een servicecontract bij hun nieuwe<br />

truck. Volvo Trucks breidt de diensten die<br />

bij die contracten horen, telkens verder<br />

uit. Ook Connected Service Planning is<br />

onderdeel van een servicecontract. “Een<br />

voertuig met Connected Service Planning<br />

verzendt data naar onze systemen” legt<br />

Reiziger uit. “Deze gegevens worden<br />

gebruikt om het daadwerkelijke gebruik<br />

van het voertuig op te volgen. Naast<br />

informatie over bijvoorbeeld gereden<br />

kilometers, verbruikte brandstof,<br />

voertuiggewicht en topografie wordt ook<br />

informatie over de conditie van allerlei<br />

slijtage-onderdelen doorgestuurd. Met<br />

deze data kan een dealer het exacte<br />

onderhoudsmoment beter bepalen en<br />

het onderhoud beter afstemmen op het<br />

daadwerkelijke gebruik van het voertuig.<br />

Daarnaast kan hij preventief onderhoud<br />

plegen, mocht hij zien dat een bepaald<br />

onderdeel aan vervanging toe is. Hij weet<br />

in hoeverre er onderdelen besteld moeten<br />

worden om de onderhoudsbeurt zo snel<br />

en efficiënt mogelijk af te ronden. Dat<br />

voorkomt verrassingen tijdens de beurt<br />

en het verkort de tijd in de werkplaats.<br />

Wanneer het moment van de afspraak<br />

daar is, liggen de onderdelen namelijk<br />

al klaar. De klant wint, want die ziet de<br />

inzetbaarheid van zijn voertuig verbeteren.”<br />

De kracht van Connected Service<br />

Planning is volgens Reiziger dat de<br />

Volvo Trucks-dealer op afstand inzicht<br />

heeft in slijtageonderdelen en dus op<br />

voorhand kan bepalen wat er vervangen<br />

moet worden en hoelang het voertuig<br />

hiervoor in de werkplaats staat. “Vroeger<br />

werden slijtageonderdelen gemeten<br />

en gecontroleerd tijdens een reguliere<br />

onderhoudsbeurt. Doordat er niet vooraf<br />

bekend was welke onderdelen vervangen<br />

moesten worden, kon het voorkomen dat<br />

een voertuig tijdens zijn onderhoudsbeurt<br />

langer moest blijven of dat er een nieuwe<br />

afspraak moest worden gemaakt.<br />

Doordat we nu inzicht hebben in de<br />

slijtageonderdelen, kunnen we preventief<br />

het onderdeel vervangen en het geplande<br />

onderhoud snel en efficiënt uitvoeren.”<br />

Pitstop voor een vrachtwagen<br />

De manager Aftersales vergelijkt de<br />

servicebeurt met een pitstop: “Wanneer<br />

een Formule 1-auto binnenkomt voor<br />

2<br />

een pitstop, staan de monteurs klaar.<br />

Iedereen weet wat hij moet doen. De<br />

juiste onderdelen liggen klaar en niet<br />

de onderdelen van een ander voertuig.<br />

Daardoor wordt de tijd dat de truck<br />

stilstaat tot een minimum beperkt en<br />

profiteert de klant van optimale inzet: er<br />

is sprake van minimaal tijdverlies. Met<br />

Connected Service Planning is dat wat we<br />

willen bereiken. Van tevoren weten wat<br />

alle partijen te wachten staat wanneer het<br />

tijd is voor onderhoud op maat.”<br />

Hogere kosten?<br />

Wanneer Volvo Trucks dit verhaal in<br />

de praktijk vertelt, reageren klanten in<br />

sommige gevallen met de vrees dat ze<br />

te veel betalen voor onderhoud. “Het<br />

tegendeel is het geval”, zegt Reiziger.<br />

“Alleen klanten die onderhoudsbeurten<br />

overslaan en gaan voor de korte<br />

termijn, kunnen zoiets zeggen. Maar wie<br />

onderhoud uitvoert wanneer het echt<br />

nodig is, ervaart de voordelen van een<br />

korte tijd in de werkplaats en ziet de<br />

verbeterde inzet terug in de omzet van zijn<br />

of haar bedrijf.”<br />

“Zo veel transportbedrijven, zo veel<br />

verschillen in inzet en daar krijgen we<br />

nu een veel betere kijk op”, vervolgt hij-.<br />

“We kunnen dus voorspellen wanneer<br />

vervanging nodig is en ook dat zal de inzet<br />

van het voertuig ten goede komen. Onze<br />

klant is de winnaar. Van zijn truck ontstaat<br />

een betrouwbaarder onderhoudsschema<br />

waarbij onderdelen alleen worden<br />

vervangen wanneer dat echt nodig<br />

is. Daarmee worden onnodige kosten<br />

voorkomen en proberen we ongeplande<br />

stilstand helemaal uit te bannen.”<br />

1. “Wie onderhoud uitvoert wanneer het echt<br />

nodig is, ervaart de voordelen van een korte<br />

tijd in de werkplaats en ziet de verbeterde inzet<br />

terug in de omzet van zijn of haar bedrijf”, zegt<br />

Edwin Reiziger over de voordelen van Real Time<br />

Monitoring.<br />

2. “Onze klant is de winnaar”, zegt Edwin Reiziger<br />

over Connected Service Planning. “Van zijn truck<br />

ontstaat een betrouwbaarder onderhoudsschema<br />

waarbij onderdelen alleen worden vervangen<br />

wanneer dat echt nodig is. Daarmee worden<br />

onnodige kosten voorkomen en proberen we<br />

ongeplande stilstand helemaal uit te bannen.”<br />

33


Duurzaamheid<br />

Tekst Daphne Doemges-Engelen<br />

Wordt rijden op waterstof<br />

de toekomst?<br />

Willen we de klimaatdoelstellingen halen, dan moet ook het transport vergroenen. Daar zijn we ons<br />

allemaal van bewust. Waterstof tanken is een mogelijke optie om voor minder uitstoot te zorgen.<br />

Wordt rijden met waterstoftrucks dé toekomst?<br />

34 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK


De transitie naar zero-emissietrucks gaat<br />

zeker een vlucht nemen, stelt Vincent<br />

Triest van Transport en Logistiek Nederland<br />

(TLN). “Niet alleen omdat wet- en regelgeving<br />

daarop voorsorteert, maar ook omdat de<br />

truckfabrikanten daarin mogelijkheden zien.<br />

Dat gaat dus om zowel batterij-elektrische<br />

trucks (BEV) als waterstof-elektrische trucks<br />

(H2EV).” Vanwege de veel grotere energieefficiëntie<br />

is er binnen de branche een<br />

voorkeur voor BEV, aldus TLN.<br />

Omgebouwde trucks<br />

Volgens de ondernemersorganisatie rijden<br />

er in ons land op dit moment slechts enkele<br />

trucks die zijn omgebouwd van diesel naar<br />

een H2EV-aandrijflijn. “Bij H2EV gaat er<br />

een groot aandeel energie verloren bij het<br />

omzetten van stroom naar H2 en terug, zodat<br />

daar veel meer groene energie voor nodig<br />

is. In een transitieperiode met schaarste<br />

aan groene energie is dat zonde. We zien<br />

bovendien dat de inzetmogelijkheden van<br />

BEV-trucks steeds groter worden, omdat het<br />

rijbereik steeds verder toeneemt. Anderzijds<br />

is de discussie over grondstoffen voor accu’s<br />

actueel. Dat stelt in de toekomst misschien<br />

paal en perk aan de beschikbaarheid.”<br />

Zeker voor zwaarder vervoer over langere<br />

afstand is H2EV een waardevolle technologie<br />

om te kunnen bijdragen aan zeroemissievervoer,<br />

denkt TLN. “De ontwikkeling<br />

en opschaling hiervan vergen, zo blijkt uit de<br />

berichten van truckbouwers, echter wel wat<br />

meer tijd.”<br />

Er blijken nog meer beren op de weg.<br />

Volgens Johnny Nijenhuis, Expert Zero-<br />

Emission Trucks, zijn er namelijk (nog) te veel<br />

beperkingen rondom het rijden op groene<br />

waterstof. “Daarom denk ik dat het rijden op<br />

waterstof bij trucks geen vlucht zal nemen.<br />

Zo ziet het er niet naar uit dat waterstof in de<br />

aankomende tien jaar kan concurreren met<br />

diesel wat betreft prijs. Op een langere termijn<br />

van meer dan vijftien jaar zou dit wel het<br />

geval kunnen zijn. Maar nu is dat nog hoogst<br />

onzeker.”<br />

De prijs voor een kilo groene waterstof bij het<br />

tankstation is te hoog, verduidelijkt Nijenhuis.<br />

waterstof rond de €4,50 per kilo moeten<br />

kosten. Maar het ziet er niet naar uit dat we<br />

dat snel gaan halen.”<br />

Nijenhuis helpt (transport)bedrijven bij het<br />

maken van de overstap naar elektrische<br />

vrachtwagens. “Waterstoftrucks moeten<br />

concurreren met batterij-elektrische trucks.<br />

Kijkend naar total cost of ownership (TCO)<br />

gaan batterij-elektrische vrachtwagens al<br />

ruim voor 2030 goedkoper worden dan<br />

diesel. Zodra groene waterstof-elektrische<br />

trucks ook minder duur worden dan diesel<br />

(rond 2035), dan is die waterstof-elektrische<br />

truck nog steeds duurder dan de batterijelektrische<br />

truck. In de transportsector zijn de<br />

marges flinterdun. Transporteurs maken dus<br />

de keuze voor een bepaalde techniek met de<br />

portemonnee. Ik verwacht niet dat waterstof<br />

die strijd gaat winnen.”<br />

Beschikbaarheid<br />

Los van de prijs, ziet de expert nog<br />

andere praktische uitdagingen rondom<br />

waterstoftrucks. “Zo is het lastig om<br />

genoeg waterstof aan boord te hebben om<br />

een hele dag te kunnen werken, zonder<br />

dat dit ten koste gaat van de ruimte die<br />

je overhoudt om spullen te vervoeren.<br />

Mensen die mij enthousiast willen maken<br />

voor waterstoftrucks, zeggen vaak dat<br />

het elektriciteitsnetwerk al die elektrische<br />

vrachtwagens niet aankan. Maar zij vergeten<br />

dan dat er ook helemaal nog geen uitgebreid<br />

netwerk is waarmee we waterstof bij<br />

tankstations kunnen krijgen.”<br />

Tot slot ziet Nijenhuis nog een uitdaging<br />

rondom de beschikbaarheid. “Groene<br />

waterstof wordt op dit moment nauwelijks<br />

geproduceerd. De waterstof die wel wordt<br />

gemaakt, is nodig voor de processen in de<br />

industrie die we niet kunnen elektrificeren.<br />

Denk aan het maken van staal bij Tata Steel,<br />

of het produceren van kunstmest. Daarbij is<br />

zo ongelofelijk veel groene waterstof nodig,<br />

dat er niets overblijft voor vrachtwagens.”<br />

Typegoedkeuring<br />

Ad Hoefkens, directeur van<br />

transportbedrijf Millenaar & van Schaik<br />

“Om met diesel te kunnen concurreren, zou Transport uit Oude Meer, erkent dat > ><br />

35


TIJDEN<br />

VERANDEREN.<br />

EN JIJ?<br />

De wereld verandert, werken in de sector transport en<br />

logistiek verandert. Als organisatie moet je hierbij wendbaar<br />

zijn en meeveranderen. Wil jij steeds beschikken over de<br />

beste medewerkers die met plezier aan het werk zijn en<br />

blijven? Met onze kennis en expertise zorgen we daarvoor.<br />

Dat doen we namens de sociale partners in de sector.<br />

STL werkt. Voor jou!<br />

Benieuwd naar wat we voor jou kunnen betekenen?<br />

Bel of mail ons via 088 - 2596111 of info@stlwerkt.nl.<br />

We spreken je graag!


er nog heel wat haken en ogen zitten<br />

aan de (grootschalige) inzet van<br />

waterstoftrucks. Toch besloot hij zich te<br />

verdiepen in de materie en bestelde hij<br />

samen met transportbedrijf Jan Bakker<br />

een waterstoftruck om er een jaar<br />

proef mee te rijden. Het zal de eerste<br />

waterstofaangedreven trekker voor de<br />

wegenbouw zijn die in ons land de weg op<br />

gaat.<br />

“We willen als een van de eerste<br />

transportbedrijven in Nederland<br />

zwaartransportvoertuigen in gebruik nemen<br />

zónder schadelijke uitstoot. Op dit moment<br />

wachten we al een jaar op de eerste wagen.<br />

Het is een heel complexe geschiedenis om<br />

zo’n auto op de weg te krijgen.”<br />

De wagen wordt samengesteld uit een DAFonderstel<br />

met een waterstofverbrander en<br />

waterstofinstallatie erin: deze wekt elektriciteit<br />

op om zo de truck aan te drijven. “De auto<br />

wordt dus speciaal omgebouwd, en dan<br />

loop je tegen wetten en regels aan. Het duurt<br />

lang om een typegoedkeuring te krijgen. Dit<br />

is immers de eerste in zijn soort, waardoor er<br />

nog geen richtlijnen voor de keuring zijn.”<br />

Forse investering<br />

Omdat de waterstoftruck langer<br />

dan gedacht op zich liet wachten,<br />

bestelde én kreeg Millenaar & van<br />

Schaik wel al drie elektrische Volvo<br />

trekker-opleggercombinaties. Directeur<br />

Hoefkens ziet voor zowel elektrische als<br />

waterstoftrucks nog een uitdaging op het<br />

gebied van de laadinfrastructuur. “Voor<br />

beide soorten van energie staat het laden<br />

in de kinderschoenen. Er zijn slechts een<br />

handjevol waterstoftankstations in ons land,<br />

Subsidieregeling<br />

Eind november <strong>2022</strong> maakte<br />

het kabinet bekend dat er een<br />

subsidieregeling komt voor<br />

meer waterstoftankstations, met<br />

bijbehorende vrachtwagens. Hier<br />

wordt in eerste instantie 22 miljoen<br />

euro voor uitgetrokken.<br />

(bron: www.rijksoverheid.nl)<br />

waarvan twee in Amsterdam. Dat is voor ons<br />

goed te doen. De actieradius van een volle<br />

waterstoftruck is bijna 600 kilometer.”<br />

Dat het een forse investering is, ontkent<br />

Hoefkens zeker niet. “Op dit moment ben je<br />

voor één volle lading zo’n duizend euro aan<br />

brandstof kwijt. Dat is vijf keer zoveel als bij<br />

een dieseltruck!”<br />

Waarom Hoefkens dan toch een early<br />

adapter wil zijn? “De overheid eist steeds<br />

vaker emmissieloos transport. Onze<br />

opdrachtgevers, zoals Rijkswaterstaat en<br />

grote gemeenten, vragen van ons om mee<br />

te gaan in deze ontwikkeling. Voor dit soort<br />

opdrachten hebben we wel meerjarige<br />

contracten met een hoger tarief afgesloten,<br />

zodat wij weten dat de hogere kosten van<br />

het rijden met een waterstoftruck ook worden<br />

terugbetaald.”<br />

Ondanks de opstartproblemen en<br />

onzekerheden, is er voor Hoefkens ook een<br />

groot voordeel van waterstof ten opzichte van<br />

elektrisch rijden. “De wagens die wij rijden,<br />

zitten aan het maximale laadvermogen: 50<br />

ton totaalgewicht. Elektrisch houd je dan<br />

maar een actieradius van 350 kilometer over.<br />

Waterstof biedt ons een groter bereik in<br />

combinatie met een hoger laadvermogen.”<br />

Proefrijden<br />

Of waterstoftrucks dé toekomst zijn, is voor<br />

Hoefkens lang niet zeker. “De overheid heeft<br />

de techniek gestimuleerd, maar moet nu<br />

doorpakken om de laadinfrastructuur op orde<br />

te krijgen. Dat zit een grootschalige uitrol in de<br />

weg. Wij gaan nu eerst een jaar proefrijden,<br />

dat zal leerzaam zijn!”<br />

37


Duurzaamheid<br />

Tekst Erik Stroosma Beeld Erik Stroosma en Diane Westerveld/RAI Vereniging<br />

Knelpunten bij Zero Emissie Truck Debat<br />

Van de kip en het ei naar<br />

wachten in de rij<br />

De meeste deelnemers vonden dat<br />

‘samenwerking’ het Zero Emissie<br />

Truck Debat het best samenvatte.<br />

Dat woord kwam tijdens die<br />

bijeenkomst van RAI Vereniging<br />

in verschillende verbanden vaak<br />

voorbij. Onder meer als het ging om<br />

laadinfrastructuur en het efficiënt<br />

benutten van de netcapaciteit. Maar<br />

ook het beeld dat opstoppingen op<br />

het elektriciteitsnet straks net zo<br />

gewoon worden als de files op de weg<br />

drong zich op.<br />

De boodschap van de truckfabrikanten<br />

bij de ingang van de Fokker Terminal<br />

in Den Haag luidt: ‘Wij zijn er klaar voor’. Hier<br />

vindt het Zero Emissie Truck Debat van RAI<br />

Vereniging plaats.<br />

Om te onderstrepen dat zij er inderdaad<br />

‘klaar voor zijn’ tonen zeven fabrikanten<br />

een deel van hun elektrisch aanbod in<br />

de hangar van de voormalige Anthony<br />

Fokker School: DAF, MAN, Mercedes-<br />

Benz, Nikola, Renault Trucks, Scania en<br />

Volvo Trucks. Voor de volgende stap, de<br />

grootschalige inzet van die vrachtwagens,<br />

ontbreken de juiste marktomstandigheden<br />

nog. De vervoerssector loopt tegen<br />

verschillende knelpunten aan, aldus RAI<br />

Vereniging. Met onder meer dit debat wil<br />

de belangenvereniging van fabrikanten en<br />

importeurs van auto’s en tweewielers dit bij<br />

belanghebbenden en de politiek onder de<br />

aandacht brengen.<br />

Kip-ei-dilemma<br />

Op het podium zijn alle betrokken<br />

partijen vertegenwoordigd: vervoerders,<br />

1<br />

verladers, lokale en landelijke overheid,<br />

netbeheerders, milieubeweging en uiteraard<br />

de vrachtwagenfabrikanten.<br />

De sectie Zware bedrijfswagens van RAI<br />

Vereniging wordt voorgezeten door Michiel<br />

Kuijs, die verkoopdirecteur Europa bij DAF<br />

Trucks is. Hij complimenteert zijn branche<br />

met de vooruitgang die zij geboekt heeft<br />

bij de ontwikkeling en productie van zero<br />

emissie trucks: “Elk merk heeft ze en met<br />

het uitbreiden van de actieradius naar<br />

400-450 km is ook de range-discussie van<br />

tafel.” Daarmee hebben de OEM’s (original<br />

equipment manufacturers) het kip-ei-dilemma,<br />

dat het onderwerp elektrische trucks lang<br />

domineerde, doorbroken. Geruime tijd<br />

zeiden vervoerders niet op elektrisch over te<br />

kunnen stappen vanwege het gebrek aan<br />

aanbod en gaven fabrikanten op hun beurt de<br />

geringe vraag op als reden waarom zij niet of<br />

nauwelijks elektrische trucks produceerden.<br />

Nu de ‘kippen’ aan de aanbodkant driftig aan<br />

het ‘leggen’ zijn, is alle aandacht gericht op<br />

de vraagkant. Wil daar ook een doorbraak<br />

ontstaan, dan zullen volgens Kuijs en<br />

RAI Vereniging eerst een aantal drempels<br />

moeten worden geslecht. Volgens hen is<br />

het voor vervoerders en verladers nog altijd<br />

moeilijk om elektrische trucks te integreren<br />

in hun logistiek. Dat heeft, aldus hen, met<br />

name te maken met de inzetbaarheid,<br />

laadmogelijkheden en, ondanks de woorden<br />

van Kuijs, ook nog met de actieradius.<br />

Milieunormen<br />

Voor een succesvolle overgang naar<br />

zero emissie trucktransport moet het<br />

beleid tevens ruimte bieden aan andere<br />

alternatieve aandrijftechnieken (waterstof,<br />

biobrandstoffen). Daarvoor dient een<br />

38 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK


Vermoedelijk komt<br />

volgend jaar weer<br />

25 miljoen beschikbaar<br />

voor AanZET<br />

2<br />

adequate laad- en tankinfrastructuur te<br />

komen, moet Nederland geen strengere<br />

milieunormen hanteren dan de Europese en<br />

is een consistent, landelijk en technologieneutraal<br />

beleid nodig. Daarbij bepalen<br />

voertuigfabrikanten binnen de doelstellingen<br />

zelf welke technieken zij daarvoor inzetten, en<br />

moet de overheid meer geld vrijmaken voor<br />

subsidies en stimuleringsregelingen.<br />

Meer geld voor AanZET<br />

Met betrekking tot subsidies valt de<br />

naam AanZET meerdere malen. Die uit 13,5<br />

miljoen euro bestaande Aanschafsubsidie<br />

Zero Emissie Trucks werd dit voorjaar<br />

binnen enkele uren drie keer overtekend<br />

en werd later met 11,5 miljoen aangevuld.<br />

Door de één, directeur duurzame mobiliteit<br />

Petrouschka Werther van het ministerie van<br />

IenW, uitgelegd als een groot succes, want:<br />

vervoerders willen massaal vergroenen.<br />

Voor de ander, zoals fleetmanager Wim<br />

Roks van Simon Loos, een teken dat het<br />

subsidiebudget verre van toereikend is.<br />

Tijdens het debat komt Werther hem enigszins<br />

3<br />

tegemoet. Hij geeft aan dat er volgend<br />

jaar vermoedelijk weer 25 miljoen euro<br />

beschikbaar komt voor AanZET, terwijl daar<br />

eigenlijk maar 4,5 miljoen voor begroot is.<br />

Het is tekenend voor de gemoedelijke<br />

sfeer. Over het doel zijn alle partijen het dan<br />

ook eens. Dat dit vanwege de schaarse<br />

middelen (geld, laadinfra, beschikbare<br />

stroom) alleen met samenwerking bereikt kan<br />

worden, eveneens. Ook de zorgen over de<br />

bereikbaarheid van zero emissie voor kleine<br />

transportondernemingen worden breed<br />

gedeeld.<br />

Daarnaast is er verschil van inzicht. Over<br />

het tempo van de overgang, de precieze<br />

invulling van bepaalde zaken en waar de<br />

rekeningen komen te liggen. Zo kijken<br />

vervoerders, verladers en truckfabrikanten<br />

vooral richting de overheid als partij die<br />

met financiële middelen en het scheppen<br />

van randvoorwaarden over de brug moet<br />

komen. De landelijke overheid, bij het debat<br />

vertegenwoordigd door plaatsvervangend<br />

directeur generaal klimaat en energie<br />

Michel Heijdra van het ministerie van<br />

EZK, schuift een deel van die rekening en<br />

beleidsopdrachten vervolgens weer door naar<br />

Brussel.<br />

File op het net<br />

Naast ‘samenwerking’ noemen veel van<br />

de 160 deelnemers ook ‘laadinfrastructuur’<br />

en ‘netcongestie’ als woorden die het<br />

debat samenvatten. In de presentatie van<br />

ceo Frank Binnekamp van netwerkbedrijf<br />

N.V Juva komen alle drie die begrippen<br />

samen. Hij beaamt dat het vol is op het<br />

elektriciteitsnet, maar benadrukt dat dit niet<br />

heel de dag zo is.<br />

Het dusdanig verzwaren van het net dat alles<br />

wat straks elektrisch moet (vervoer, industrie,<br />

huishoudens) tegelijk kan draaien, is geen<br />

optie volgens de netbeheerder. Vanwege<br />

astronomische kosten.<br />

De oplossing zit hem vooral in het slim<br />

gebruikmaken van de netcapaciteit.<br />

Bijvoorbeeld door het massaal opladen van<br />

e-trucks om de drukte heen te organiseren.<br />

Daarmee draagt Binnekamp oplossingen<br />

aan die ook worden ingezet om files te<br />

bestrijden; spreiding, slimmere benutting van<br />

de capaciteit, promoten van alternatieven. Het<br />

resultaat daarvan is dagelijks te horen bij de<br />

filemeldingen.<br />

Achter de piepers<br />

Zolang van 9 tot 5 werken de norm<br />

is, lijken de ochtend- en avondspits niet<br />

te verdwijnen. Dit zonder zeer extreme<br />

omstandigheden (corona) of maatregelen,<br />

Dat doet het ergste vrezen voor bijvoorbeeld<br />

de vroege avond in toekomstige winters .<br />

Dan bereikt de vraag naar stroom enorme<br />

pieken.<br />

De nieuwe generatie vrachtwagenchauffeurs<br />

houdt het ook graag om vijf uur voor gezien.<br />

Ze willen op tijd ‘achter de piepers zitten’,<br />

vertelde Wim Roks van Simon Loos eerder<br />

die ochtend al.<br />

Dat maakt opladen van trucks om de<br />

drukte heen een ingewikkelde zaak. Het<br />

onverwoestbare 9-tot-5-systeem, het niet<br />

toereikende elektriciteitsnet en de oplossingen<br />

die Binnekamp oppert, wakkeren de vrees<br />

aan dat stroomgebrek weleens het grootste<br />

knelpunt kan worden voor zero emissie<br />

vrachtvervoer over de weg.<br />

1. Een van de programmaonderdelen van het Zero<br />

Emissie Truck Debat was een Rondetafelgesprek.<br />

Vlnr: Michiel Kuijs (DAF Trucks/RAI Vereniging),<br />

Eric Beers (Hytruck Consult & Partners), Peter<br />

Leegstraten (Albert Heijn), Nienke Onnen (Natuur<br />

& Milieu), Michel Heijdra (ministerie van EZK) en<br />

debatleider Donatello Piras.<br />

2. In de pauze.<br />

3. De banner bij de ingang van de Fokker Terminal<br />

in Den Haag.<br />

39


&<br />

wensen u fijne feestdagen toe<br />

en veel veilige kilometers in 2023<br />

Nokian Tyres maakte in 1934 's werelds eerste winterband voor vrachtwagens.<br />

Sindsdien hebben we ons ingezet om professioneel rijden veiliger, comfortabeler<br />

en zuiniger te maken.<br />

Kijk op onze website voor de mogelijkheden.<br />

Mijn transportnetwerk is van mij!<br />

TrailerConnect ® Data Management Center<br />

Transparante supply chains zijn tegenwoordig een must, maar controle over<br />

uw data en het beschermen van uw eigen netwerk is ook essentieel. Met het<br />

TrailerConnect ® Data Management Center van Schmitz Cargobull bepaalt<br />

u welke gegevens u deelt en dat maakt u uw netwerk anoniem. Zo werkt een<br />

veilige gegevensoverdracht!<br />

schmitz.cargobull.com/data-management-center


Column Menno Menist<br />

Beeld Christiaan Krouwels<br />

Benut HBE’s om de transitie naar<br />

BEV’s eerder mogelijk te maken<br />

Het zal bij de meeste lezers wel bekend zijn dat per 2030 een fors aantal steden de<br />

binnenstad afsluit voor vrachtvoertuigen met een dieselmotor. Het goederenvervoer<br />

zal vanaf dat moment dus gedaan moeten worden met zero-emissievoertuigen. Vandaar<br />

dat we het dit keer hebben over batterijelektrische voertuigen (BEV’s) en dan vooral over de<br />

kostprijs per kilometer van dergelijke voertuigen.<br />

Hoe je het ook wendt of keert, vervoer is een economische activiteit waarmee geld moet<br />

worden verdiend. Hierbij is de TCO een belangrijke graadmeter. Om het TCO-verschil<br />

tussen diesel en BEV’s zichtbaar te maken, is in opdracht van de Topsector Logistiek een<br />

kostenmodel ontwikkeld.<br />

De TCO van een BEV ligt anno <strong>2022</strong> in alle gevallen hoger dan die van een dieselvoertuig.<br />

Maar, hoe kleiner het voertuig is, des te dichter ligt de TCO van een BEV bij die van een<br />

dieselvoertuig. Zonder subsidies loopt dit van circa vijf procent bij een kleine bakwagen<br />

(batterij: <strong>12</strong>0 kWh) naar bijna negentien procent voor een zware trekker (batterij: 490 kWh).<br />

Als maximaal gebruikgemaakt wordt van subsidies (MIA, AanZET) dan bestaat er nog steeds<br />

een nadeel van respectievelijk ruim één en elf procent. Je zou kunnen stellen dat – om het<br />

resterende TCO-gat tussen diesel en BEV’s te dichten – er nog meer subsidie nodig is. Dat<br />

stuit op twee grenzen: het maximale subsidiebedrag dat wettelijk per voertuig mag worden<br />

gegeven en de vraag waar dat geld vandaan moet komen.<br />

Kan dat niet anders? Jazeker, door gebruik te maken van de Hernieuwbare Brandstof<br />

Eenheden (HBE’s). HBE’s zijn een soort verhandelbare waardepapieren die een bedrijf kan<br />

verdienen als voor het uitvoeren van transport zero-emissievoertuigen, zoals BEV’s, worden<br />

ingezet.<br />

Stel nu dat een bedrijf maximaal gebruikmaakt van HBE’s (dus onder meer eigen groene<br />

stroom gebruikt), wat betekent dit dan voor de TCO? Het verschil in TCO voor een kleine<br />

bakwagen daalt van vijf naar één procent, maar nog steeds ten nadele van de BEV. Het<br />

grote verschil wordt gemaakt bij de zware voertuigen. Het TCO-verschil van bijna negentien<br />

procent ten nadele van de BEV slaat om naar een positief verschil van bijna negen procent<br />

in het voordeel van de BEV! Dit heeft alles te maken met de grote hoeveelheid verbruikte<br />

kWh’s en de daaraan gerelateerde aantal verdiende HBE’s. (Een punt van aandacht is wel<br />

dat het verdienen en cashen van de HBE’s best een ingewikkelde en tijdrovende klus is.)<br />

Ondernemers doen er dus goed aan de mogelijkheden van HBE’s te benutten om de<br />

transitie naar BEV eerder mogelijk te maken. Maar ook voor overheden ligt hier<br />

potentieel. Vooral door drempels weg te halen: het gebruikmaken van HBE’s<br />

door ondernemers moet toegankelijker worden gemaakt.<br />

Menno Menist is directeur Business Development bij Panteia.<br />

41


Techniek<br />

Tekst Eline de Vries Beeld DAF Trucks<br />

Dit is de nieuwe DAF XD<br />

‘De beste auto<br />

voor transporteur en chauffeur’<br />

Na de XF, XG en XG+ voor de lange afstand voegt DAF Trucks met de XD een nieuw gezinslid<br />

toe aan de Nieuwe Generatie truckfamilie. Het merk zet voor het distributiewerk ook in op<br />

veiligheid, efficiëntie en chauffeurscomfort. Een truck die volgens DAF dé oplossing is voor zowel<br />

transporteur als chauffeur. Laat de toekomst van distributietransport maar beginnen.<br />

42 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK


DAF onthulde de nieuwe generatie trucks<br />

voor het zwaardere distributiewerk en<br />

specifieke (bouw)toepassingen afgelopen<br />

september op de IAA Transportation in<br />

Hannover. Deze trucks zijn beschikbaar<br />

met zowel verbrandingsmotor als met een<br />

elektrische aandrijflijn. Ter plekke werd de<br />

XD-serie uitgeroepen tot International Truck<br />

of the Year 2023. De prijs volgt op de titel van<br />

1. De nieuwe generatie XD deelt het DNA met zijn<br />

grotere broers XF, XG en XG+. Op de boulevard<br />

van Vilanova i la Geltrú staan elf varianten in<br />

de kenmerkende goudgele ‘Tuscan Yellow’<br />

introductiekleur voor ons klaar om getest te<br />

worden.<br />

2. De XD met het zijraam Kerb View Window en het<br />

digitale spiegelcamerasysteem scoort vier sterren<br />

volgens de Direct Vision Standard London. “Maar<br />

we zitten tegen de vijf sterren aan. De XD staat<br />

tussen de low entry-cabines qua zichtveld”, zegt<br />

Raoul Wijnands.<br />

afgelopen jaar voor DAF’s XF, XG en XG+,<br />

waarvan er sinds de onthulling medio 2021<br />

inmiddels meer dan 50.000 zijn verkocht. De<br />

verwachtingen van ook deze nieuwkomer zijn<br />

dan ook hooggespannen.<br />

We zijn ten zuiden van Barcelona en krijgen<br />

de kans als een van de eersten te rijden in<br />

de nieuwe generatie DAF XD. “Voor onze<br />

klanten en hun chauffeurs is dit wat ons<br />

betreft de beste auto; chauffeurs willen<br />

dit rijden”, zegt Raoul Wijnands, manager<br />

Testing bij DAF Trucks. “We hebben geen<br />

concessies gedaan bij het ontwerp van deze<br />

nieuwe generatie distributietrucks.”<br />

En het uitgebreide aanbod PTO’s,<br />

opbouwmodules en connectoren zorgt voor<br />

veel mogelijkheden.<br />

Ter bevordering van de aerodynamica –<br />

waar DAF hoog op inzet – zijn zijspoilers<br />

en dakspoilers variërend van ultrakort tot<br />

extra hoog beschikbaar. De taps toelopende<br />

cabine heeft een grote, iets rondlopende<br />

voorruit en ellipsvormige hoekdelen. Samen<br />

met de spatborden, sideskirts en gesloten<br />

wielkasten, oogt het als een strak, compleet<br />

en modern geheel. Standaard wordt de XD<br />

geleverd met full ledkoplampverlichting.<br />

Er zijn drie cabinevarianten voor de XD<br />

mogelijk: de nieuwe dagcabine Day Cab,<br />

Gedeeld DAF-DNA<br />

De focus bij het ontwerp van de hele<br />

reeks binnen de nieuwe generatie ligt op<br />

efficiency, veiligheid en comfort. De XD<br />

deelt daarin het DNA met zijn grote broers<br />

binnen deze nieuwe generatie DAF Trucks.<br />

Zo heeft de XD bijvoorbeeld ook de<br />

zestien centimeter langere neus, conform de<br />

nieuwe maximaal toegestane afmetingen.<br />

de Sleeper Cab met een vast bed met<br />

verschillende matrasopties en de hogere<br />

Sleeper High Cab die ruimte biedt aan een<br />

eventueel tweede ligplek. De stahoogte<br />

tussen de motortunnel en het plafond is<br />

1,75 meter. Het zal niet vaak voorkomen,<br />

maar met gebogen hoofd is er te staan. De<br />

cabinevloer ligt zeventien centimeter lager<br />

ten opzichte van de XF.<br />

> ><br />

1<br />

2<br />

43


Techniek<br />

De belangrijkste functies die rijdend nodig zijn,<br />

zijn met knoppen op het stuur te bedienen.<br />

Ofwel: ‘Eyes on the road, hands on the wheel’<br />

> ><br />

Op de pier van de jachthaven van Vilanova<br />

staan elf DAF’s XD in verschillende<br />

uitvoeringen voor ons klaar om te<br />

testen. De focus ligt in dit geval op de<br />

distributietoepassing. De varianten met<br />

optionele verstevigde bumper, de XDC-reeks<br />

en elektrische versies zijn in Eindhoven<br />

gelaten; die zijn voor een volgende keer. Wij<br />

kiezen als eerst de 40-tons 6x2 XD 450 FTG<br />

trekker-oplegger met Sleeper High Cab en<br />

rijden vervolgens met de 36-tons 4x2 XD<br />

410 FT Sleeper Cab met kipperoplegger.<br />

It runs in the family<br />

Bij het instappen valt meteen op dat ook<br />

ín de cabine de overeenkomsten met de XF<br />

en XG-reeks groot zijn. De cabine oogt ruim<br />

en is vormgegeven op een vrijwel identieke<br />

manier als DAF’s langeafstandstrucks. It<br />

runs in the family. “Het is gewoon een écht<br />

groot hok”, laat Wijnands zich tijdens de<br />

presentatie in zijn enthousiasme ontvallen.<br />

De woordkeuze is misschien wat onhandig,<br />

maar als het om de cabineruimte gaat, heeft<br />

hij wel degelijk gelijk.<br />

De XD komt standaard met een nieuw<br />

vormgegeven Vision Dashboard, dat vanaf<br />

nu overigens ook op de XF verkrijgbaar is.<br />

Het dashboard loopt af richting de voorruit,<br />

zodat er nog beter direct zicht naar voren<br />

is. Er is daardoor weliswaar iets minder<br />

afdekvlak, maar het is nog altijd groot<br />

genoeg voor vrachtbrieven én een maaltijd<br />

tijdens de verplichte rust.<br />

Nóg meer zicht<br />

De lage positie van de cabine –<br />

standaard twee instaptreden, drie is mogelijk<br />

bij specifieke toepassingen – geeft ook<br />

goed zicht op wat er rondom de cabine<br />

gebeurt. Optioneel is een zijraam in de deur<br />

aan de bijrijderskant te bestellen, dat in dat<br />

geval standaard gecombineerd wordt met<br />

een opklapbare bijrijdersstoel. DAF heeft<br />

ook de spiegelopstelling aangepast, met<br />

meer (kijk)ruimte tussen de hoofdspiegel en<br />

breedtespiegel.<br />

De vrachtwagens waarmee wij rijden<br />

zijn overigens uitgerust met het digitale<br />

3<br />

4<br />

44 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK


spiegelcamerasysteem Vision System. Het<br />

geeft een scherp beeld en goed zicht op<br />

wat er rondom ons span gebeurt. Zeker met<br />

de extra camera op de rechtervoorhoek,<br />

DAF Corner View. Het vervangt de front- en<br />

trottoirspiegel en vergroot het zicht enorm;<br />

ook bij het rechts afslaan is vrijwel de hele<br />

zijkant te overzien.<br />

Extra rijondersteuning<br />

Veiligheid is voor DAF een belangrijke<br />

pijler. De XD wordt standaard geleverd met<br />

diverse veiligheids- en rijassistentiesystemen<br />

en cruisecontrolvarianten. Denk aan Brake<br />

Assist, Lane Departure Warning System,<br />

Emergency Brake Lights en City Turn Assist.<br />

Ook zien we de elektronische parkeerrem,<br />

een trailerrem voor lage snelheden voor veilig<br />

aan- en afkoppelen van een trailer en Park<br />

Brake Assist voor extra parkeerremkracht<br />

terug in de XD.<br />

En er is meer noemenswaardig als het<br />

gaat om veiligheid. De nieuwe generatie<br />

DAF Trucks, dus ook deze nieuwe XD,<br />

is onder andere uitgerust met ProCADis:<br />

Programmed Cab Displacement System.<br />

ProCADis maakt een cabineverplaatsing<br />

van 40 centimeter op het chassis mogelijk<br />

tijdens een ongeval, om te voorkomen dat<br />

de cabine losraakt van het chassis. Op deze<br />

manier wordt de cabineconstructie in stand<br />

gehouden en ontstaat voor inzittenden meer<br />

overlevingsruimte. Ook klapt het stuur bij een<br />

aanrijding weg richting het dashboard en<br />

schieten panelen ter hoogte van de knieën<br />

De XD zien rijden?<br />

Kijk dan op transportlogistiek.nl naar<br />

een korte video-impressie, gemaakt<br />

door Eline de Vries.<br />

5<br />

weg, zodat benen niet in het dashboard<br />

klem komen te zitten.<br />

11 liter is de norm<br />

De twee DAF’s XD waarmee wij rijden,<br />

hebben beiden de 408 pk sterke Paccar MX-<br />

11 10,8 liter Euro 6-motor in het vooronder.<br />

Waar bij de XF, XG en XG+ ook voor een<br />

13 liter gekozen kan worden, is de XD alleen<br />

met 11 liter-motor verkrijgbaar met 299, 341,<br />

367, 406 of 449 pk.<br />

Over de motorrem wordt gezegd dat het<br />

al bij 1.200 toeren het maximale 1.550 Nm<br />

koppel beschikbaar heeft – beduidend<br />

meer dan bij de vorige generatie (modeljaar<br />

2017), waarbij het hoogtepunt van iets<br />

meer dan 1.500 Nm koppel ‘pas’ bij<br />

1.500 toeren beschikbaar was.<br />

Onderweg kan de motorrem ons nog niet<br />

helemaal overtuigen, maar misschien zijn er<br />

meer kilometers voor nodig om dat beter<br />

te testen. Daarbij komt dat de wegen in het<br />

Spaanse berg- en heuvellandschap natuurlijk<br />

iets anders zijn dan die van het vlakke<br />

Nederland.<br />

De standaard geautomatiseerde TraXonversnellingsbak<br />

schakelt erg stil en soepel.<br />

Met name bij de lagere regionen is veel<br />

koppel snel beschikbaar. De verschillende<br />

cruisecontrolvarianten geven goede<br />

ondersteuning tijdens het rijden op de<br />

snelweg.<br />

Focus op de weg<br />

DAF heeft geen concessies willen<br />

doen aan het chauffeurscomfort. Er is veel<br />

(opberg)ruimte, ongeacht de cabinevariant.<br />

De motortunnel is lager dan bij de huidige<br />

CF. En aan het geluidsniveau tijdens het<br />

rijden te merken, heeft de cabine-isolatie een<br />

flinke upgrade gehad.<br />

De belangrijkste functies die rijdend nodig<br />

zijn, zijn met knoppen op het stuur te<br />

bedienen. Ofwel: ‘Eyes on the road, hands<br />

on the wheel’. De overige functieknoppen<br />

zijn met duidelijke iconen op een logische<br />

plek in het dashboard verwerkt. Het digitale<br />

<strong>12</strong> inch-display achter het stuur is in te<br />

stellen in twee designs: klassiek of modern.<br />

Met een wieltje op het stuur zijn de vier<br />

informatieniveaus te zien. Een nachtbeeld<br />

dat alleen de belangrijkste gegevens laat<br />

zien, is ook mogelijk.<br />

Conclusie<br />

Mede door de ruimte in de cabine en de<br />

beschikbare opties waarmee de trucks zijn<br />

uit te rusten, laat de XD zich gevoelsmatig<br />

misschien wel het beste beschrijven als een<br />

wendbare langeafstandstruck met veel zicht<br />

rondom. DAF’s distributietruck mag dan voor<br />

nu dan wel de jongste telg binnen de familie<br />

zijn, hij is in elk geval volwassen ter wereld<br />

gekomen.<br />

De verkoop van de nieuwe DAF is intussen<br />

gestart en de productie wordt de komende<br />

tijd opgeschaald naar de maximale<br />

capaciteit. Gestart wordt met de 4x2- en<br />

6x2-varianten, daarna zullen ook alle andere<br />

asconfiguraties van de band afrollen.<br />

Begin 2023 start tevens de productie van<br />

elektrische zero-emissie-uitvoeringen van<br />

de XD.<br />

3. De XD-dagcabine is standaard vijftien centimeter<br />

langer aan de achterkant. Daardoor uitstaat<br />

meer ruimte voor de stoelinstelling en is er meer<br />

opbergruimte. Optioneel kan een geluidsbox,<br />

koelkast (zelfs de grote koelkast van de XF en<br />

XG) en opbergruimte achter de stoelen mogelijk.<br />

4. De stahoogte is 1,75 meter tussen bovenkant<br />

motortunnel en plafond. Door de motortunnel<br />

en het bed zit de chauffeur wat ‘ingepakt’, maar<br />

een stuk minder claustrofobisch dan bij de<br />

huidige CF.<br />

5. Raoul Wijnands: “We hebben geen concessies<br />

gedaan bij het ontwerp van deze nieuwe<br />

generatie distributietrucks.”<br />

45


Techniek<br />

Tekst Eline de Vries<br />

MAN Truck & Bus gaat voor elektrisch<br />

De leeuw stopt met brullen<br />

1<br />

Het inrichten van een duurzaam, klimaatneutraal wagenpark gaat verder dan alleen de voertuigen.<br />

MAN Truck & Bus zet daarbij in op een 360 graden-benadering. Die omvat batterijtechnologie en<br />

-productie in eigen beheer, ontwikkeling van megawatt-laadtechnologie, aanleg van laadinfrastructuur<br />

en digitale diensten. Met de introductie van de nieuwe eTruck geeft het merk het startschot voor een<br />

complete elektrische truckrange, compleet met ondersteuning.<br />

Hij is het stralende middelpunt van<br />

de stand van MAN Truck & Bus op de<br />

IAA Transportation in Hannover: de<br />

antraciet-rode MAN eTruck. Een elektrisch<br />

aangedreven trekker voor zwaardere<br />

inzet, die bewust deze naam draagt en<br />

niet ‘eTGX’. Het is een voorbode van wat<br />

we in de toekomst van het merk kunnen<br />

verwachten, en MAN houdt de naam voor<br />

nu daarom graag wat algemener. Tijdens<br />

de eMobility Experience in München maken<br />

46<br />

TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK<br />

we kennis met deze elektrische nieuwkomer<br />

en de wijze waarop MAN ondersteunt in de<br />

transitie naar emissievrij transport.<br />

Duitse batterijpakketten<br />

De eTruck wordt aangedreven door<br />

een centraal geplaatste elektrische<br />

aandrijfeenheid. Die bestaat uit een<br />

elektromotor en een twee- of vierversnellingsbak.<br />

Het koppel komt op ruim<br />

3.000 Nm uit. De batterijpakketten zitten<br />

op de plek van de brandstoftank(s). De<br />

Lithium-Ion batterijpakketten variëren van<br />

300 tot 500 kWh bruikbare batterijcapaciteit,<br />

te verdelen over drie tot maximaal zes<br />

pakketten per configuratie – afhankelijk van<br />

het feit of een langere range of een juist een<br />

hoger laadgewicht gewenst is.<br />

Net als bij de motoren in het verleden, heeft<br />

MAN nu de ontwikkeling van batterijen tot<br />

haar kerntaak verklaard. In eigen beheer<br />

vindt de ontwikkeling van batterijtechnologie


De batterijen zijn ‘made in<br />

Germany’ en daar is de fabrikant<br />

maar wat trots op<br />

en -productie in Neurenberg plaats. Made in<br />

Germany dus. En daar is de fabrikant maar<br />

wat trots op.<br />

De MAN eTruck is ongeveer twee<br />

keer zo efficiënt als een truck met<br />

verbrandingsmotor of brandstofcel. Op<br />

het gebied van veelzijdigheid en mogelijke<br />

carrosserievarianten doet ‘ie niet onder voor<br />

vrachtwagens met dieselmotor. Hij kan wordt<br />

ingezet voor transport over lange afstanden,<br />

als koelwagen, als manoeuvreerbare<br />

drie-asser in stedelijke milieuzones, voor<br />

emissievrij transport voor bouwmaterialen met<br />

chassis en trailer, en meer.<br />

Pauze gebruiken om op te laden<br />

Standaard laadt ‘de elektrische leeuw’<br />

op via het Combined Charging System<br />

(CCS) tot 350 kW. De eTruck is daarnaast<br />

uitgerust met het Megawatt Charging<br />

System (MCS) en daarmee voorbereid op<br />

megawatt-opladen. Dit betekent dat het<br />

mogelijk is om in korte tijd met een hoog<br />

vermogen te laden. In de drie kwartier<br />

verplichte rust kan daarmee tussendoor<br />

tot 100% worden bijgeladen. Het maakt<br />

de eTruck geschikt voor zwaar transport<br />

met dagelijkse afstanden van 600 tot<br />

800 kilometer. In de tweede helft van dit<br />

decennium wordt zelfs een range tot 1.000<br />

kilometer verwacht.<br />

1. De antraciet-rode MAN eTruck is een<br />

elektrisch aangedreven trekker voor<br />

zwaardere inzet.<br />

2. Aan ergonomie is gedacht.<br />

3. MAN produceert de batterijen zelf.<br />

4. Standaard laadt ‘de elektrische leeuw’ op<br />

via het Combined Charging System (CCS)<br />

tot 350 kW.<br />

Op de testbaan staan inmiddels twee eTruckvarianten<br />

voor ons klaar. De eerste versie<br />

is de 42-tons eTruck die in het voorjaar zijn<br />

eerste openbare rondes maakte in Berlijn,<br />

in aanwezigheid van de Duitse minister van<br />

Verkeer, dr. Volker Wissing. Het is een 4x2<br />

LL SA Ultra trekker voor de langeafstand<br />

met een laag chassis. De tweede versie<br />

is de eTruck die op de IAA Transportation<br />

te zien was. Dit is een 42-tons 4x2 LL SA<br />

langeafstandstrekker, die ook beschikbaar<br />

zal komen als chassis met verschillende<br />

asconfiguraties voor constructie en<br />

distributietoepassingen.<br />

We rijden beide varianten. Naast de stilte in<br />

de cabine en het comfort dat de bekende,<br />

nieuwe generatie TGX-cabine biedt, is met<br />

name de acceleratie noemenswaardig. Het<br />

volledige koppel is vanaf stilstand direct<br />

beschikbaar. Voor we het doorhebben, zitten<br />

we al op de kruissnelheid. Recupereren<br />

gebeurt door gebruik van de motorrem<br />

in verschillende standen. De energie die<br />

2<br />

3<br />

daarmee wordt teruggeleverd, vergroot de<br />

actieradius.<br />

Het dashboard en de display in de<br />

cabine zijn nog niet zoals we straks in de<br />

serieproductieversie kunnen verwachten –<br />

we rijden immers met prototypes. Daardoor<br />

is onbekend wat ons verbruik is en wat de<br />

impact van het rijden en remmen is.<br />

4<br />

Hellingproef slaagt<br />

Op een helling op de testbaanroute zetten we<br />

de vrachtwagen stil. Met de Hill Holder-functie<br />

doen we een hellingproef. Zonder een pedaal<br />

aan te raken, houdt de truck ons span op de<br />

rem. Een paar seconden later rijden we met<br />

Easy Start automatisch en moeiteloos weer<br />

bergopwaarts, zonder ook maar iets terug te<br />

rollen. En dat met een totaalgewicht van 42<br />

ton.<br />

Tot slot doen we nog een ronde in 6x2 eTGM<br />

bakwagen, zoals in 2018 voor het eerst<br />

uitgeleverd Steyr. De eTGM is ontworpen<br />

voor stedelijke distributie met verschillende<br />

opbouwvarianten en een actieradius tot<br />

zo’n 200 kilometer. Er zijn er zo’n zestig<br />

47


Exclusief<br />

voor abonnees:<br />

Activeer nu<br />

uw onlineaccount!<br />

Als abonnee van Transport & Logistiek<br />

heeft u vele (online)voordelen:<br />

• Via uw onlineaccount op<br />

www.transportlogistiek.nl heeft<br />

u toegang tot het digitale archief met<br />

de edities van Transport & Logistiek<br />

uit voorgaande jaren.<br />

• U kunt op elk moment en waar u maar<br />

wilt inloggen op www.transportlogistiek.nl<br />

en exclusieve premium content lezen.<br />

• De nieuwste editie van Transport &<br />

Logistiek leest u als eerste online<br />

met verrijkte content.<br />

Activeer nu uw account en profiteer van de vele voordelen als abonnee!<br />

STAP 1 Ga naar www.transportlogistiek.nl<br />

STAP 2 Klik rechtsboven op ‘Inloggen’ en dan op ‘Account activeren’<br />

STAP 3 Vul de gevraagde gegevens in en uw account is geactiveerd<br />

STAP 4 U kunt vervolgens overal en op elk tijdstip inloggen<br />

Of scan de<br />

QR-code<br />

en activeer<br />

uw account<br />

Heeft u vragen over het activeren van uw account of het inloggen?<br />

Mail naar marketingvakmedia@bdu.nl.


van gebouwd, die intussen in verschillende<br />

toepassingen rijden in diverse Europese<br />

landen. Na de eTruck voelt dit toch wat ‘oud’<br />

aan. Logisch; het was een van de eerste<br />

elektrische vrachtauto’s en gebaseerd op<br />

de vorige truckgeneratie. We kunnen ervan<br />

uitgaan dat we deze in de toekomst in een<br />

ander jasje terugzien binnen de nieuwe MAN<br />

eTruck-familie.<br />

5<br />

Advies en digitale ondersteuning<br />

Bij de overstap naar een elektrisch<br />

aangedreven wagenpark komt nogal<br />

wat kijken. Focus op het voertuig alleen<br />

is niet genoeg om e-mobiliteit in de<br />

toekomst succesvol uit te rollen. Daar is<br />

een 360 graden-benadering voor nodig.<br />

Toekomstige gebruikers van de eTruck<br />

kunnen daarom rekenen op ondersteuning<br />

via eMobility Consulting. Met advies over<br />

de inzet van elektrische vrachtwagens,<br />

kostenoptimalisatie, routeanalyses,<br />

vlootoptimalisatie en laadinfrastructuur.<br />

Met MAN eReadyCheck is te zien hoe routes<br />

gepland zouden worden met puur elektrische<br />

aandrijving. De digitale MAN eManagerservice<br />

maakt een uitgebreid laadbeheer en<br />

voertuig- en accubewaking mogelijk voor de<br />

gehele MAN eTruck-vloot. In de toekomst<br />

zullen ook de besturing van het opladen van<br />

de batterij, de voertuigairconditioning en<br />

gedetailleerde analyses van batterijrelevante<br />

kerngetallen in de tool beschikbaar zijn. De<br />

tool Smart Route Planning vereenvoudigt de<br />

routeplanning en plant de laadtijden in.<br />

Ook rondom de laadinfrastructuur biedt<br />

MAN ondersteuning. De accountmanager<br />

is binnen dit hele proces de sleutelpersoon.<br />

Als eerste brengt men de bestaande<br />

laadinfrastructuur gedetailleerd in kaart.<br />

Daarop volgt een individueel aanbod,<br />

waarna het laadinfrastructuurplan kan<br />

wordengerealiseerd.<br />

Continue batterij-analyse<br />

De klassieke MAN-serviceproducten<br />

zijn ook voor de nieuwe MAN eTruck<br />

beschikbaar. Met servicecontracten,<br />

verlengde garanties en uptime garantie.<br />

De inzet van de eTruck bepaalt de<br />

onderhoudsintervallen. Daarom berekent en<br />

bepaalt men ze voor elk voertuig afzonderlijk.<br />

Een continue batterij-analyse is hier een<br />

onderdeel van.<br />

Het werkplaatsnetwerk van MAN heeft<br />

al ervaring met elektrische voertuigen en<br />

wordt nu ook uitgerust met de nodige<br />

hoogspanningsgereedschappen. Vanuit<br />

MAN ProfiDrive en onder het motto ‘We train<br />

the future’, biedt MAN aan het personeel<br />

een gekwalificeerde opleiding en ook<br />

bijscholing van chauffeurs, ondernemers<br />

en wagenparkbeheerders, aangepast aan<br />

e-mobiliteit.<br />

Laadinfrastructuur is vereiste<br />

“Onze eTruck komt precies op het<br />

juiste moment”, stelt Alexander Vlaskamp,<br />

CEO van MAN Truck & Bus. “Het wordt<br />

economisch steeds aantrekkelijker om van<br />

dieseltrucks over te stappen op elektrische<br />

aandrijving. In 2030 rijdt de helft van de<br />

voertuigen die we in de EU verkopen,<br />

emissievrij. Maar voordat het zover is,<br />

moet er aan de infrastructuur nog heel veel<br />

veranderen.”.<br />

Vanuit de joint venture van Traton Group<br />

(waar MAN onder valt) met Daimler en Volvo<br />

Groep, ontwikkelt men in Europa gezamenlijk<br />

minstens 1.700 snellaadpunten en logistieke<br />

centra aan de snelweg. Ook is MAN nauw<br />

betrokken bij projecten die de ontwikkeling<br />

van laadtechnologie voor zwaar elektrisch<br />

5. In december 2024 gaat de MAN eTruck in<br />

serieproductie.<br />

LINKS & SOCIAL MEDIA<br />

MAN Truck & Bus<br />

transport bevorderen. Een voorbeeld is<br />

HoLa, waarbij gekeken wordt naar de<br />

infrastructuur, installatie en operatie van<br />

snellaadstations voor vrachtwagens.<br />

Het ‘NEFTON’-project richt zich vooral op<br />

de ontwikkeling van laadtechnologie. Samen<br />

met partners uit de wetenschap en industrie<br />

onderzoekt men wat de invloed van de<br />

elektrische truck en het laadstation is op het<br />

stroomnetwerk, uitgaande van verschillende<br />

toepassingen binnen het transport over<br />

lange afstanden. Ook kijkt men welke<br />

mogelijkheden er binnen de megawattrange<br />

zijn voor bi-directioneel laden. Daarbij<br />

dient de truck als energieopslag voor het<br />

stroomnetwerk.<br />

In serieproductie vanaf 2024<br />

Intussen heeft MAN in het eMobility<br />

Center in München twintig prototypen<br />

van de eTruck gebouwd. Die kan op<br />

dezelfde band worden geproduceerd als<br />

de conventionele vrachtwagens, ook al<br />

worden er veel andere onderdelen gebruikt.<br />

In 2024 wordt de bouw van dieseltrucks<br />

uitgefaseerd en gaat de MAN eTruck in<br />

serieproductie.<br />

https://www.man.eu/nl/nl/homepage.html<br />

MAN e-Truck<br />

https://www.man.eu/de/en/truck/emobility-truck/emobility-truck.html<br />

Hashtags<br />

#MANtruck #MANeTruck #etruck #elektromobiliteit<br />

Locatietag<br />

MAN Truck & Bus SE, München, Duitsland<br />

49


Binnenkort<br />

Portbase viert 20-jarig bestaan<br />

Port Community System van Portbase -<br />

inclusief haar rechtsvoorgangers - bestaat 20<br />

jaar. Ooit opgericht voor het digitaliseren van<br />

de papier- en communicatiestromen die de<br />

kernprocessen in de havens ondersteunen,<br />

is het uitgegroeid tot een kritieke asset in<br />

de havenlogistiek. Het Port Community<br />

System van Portbase heeft inmiddels<br />

de grootste aangesloten community van<br />

bedrijven en overheden van Europa en wordt<br />

gezien als een van de meest moderne en<br />

vooruitstrevende Port Community Systems<br />

wereldwijd. Begin dit jaar is Portbase een<br />

herpositioneringstraject gestart. Binnenkort<br />

meer hierover in Transport & Logistiek.<br />

Efficiencyslag voor elektrische vloot<br />

Door het real-time monitoren van de<br />

elektrische vloot kan een efficiencyslag<br />

gemaakt worden in zowel de operatie als<br />

de kostenkant. Gert-Jan Jonker, general<br />

manager Bluekens EV, is specialist op het<br />

gebied van emissievrij rijden en hij vertelt<br />

in een interview met Transport & Logistiek<br />

hoe transportbedrijven die efficiencyslag<br />

kunnen maken. Een van de voorbeelden<br />

die Jonker aanhaalt, is het beheren van<br />

laadpalen op afstand, waarmee niet alleen<br />

storingen voorkomen kunnen worden, maar<br />

ook onnodig gemaakte kosten door slim te<br />

laden. Benieuwd naar meer voorbeelden?<br />

Lees het interview in het eerste nummer van<br />

Transport & Logistiek in 2023.<br />

COLOFON<br />

Transport & Logistiek is het<br />

vakmagazine voor de transport- en<br />

logistieke sector.<br />

30ste jaargang, nummer <strong>12</strong><br />

transportlogistiek.nl<br />

Transport & Logistiek<br />

Redactie<br />

Annelies van Stijn (coördinatie) •<br />

T 06 5<strong>12</strong>73035 •<br />

annelies@sandersmedia.nl •<br />

Anita Hestens • T 06 1<strong>12</strong>30115 •<br />

anita@sandersmedia.nl •<br />

Contentregie<br />

Ingrid Damen<br />

Transport Vakmedia •<br />

redactie.tenl@sandersmedia.nl<br />

Advertentiewerving<br />

Martin ten Hoven • T 06 46118259 •<br />

E martin@sandersmedia.nl<br />

Alle advertentiecontracten worden<br />

afgesloten conform de Regelen voor<br />

het Advertentiewezen gedeponeerd<br />

bij de rechtbanken in Nederland. Een<br />

exemplaar van de Regelen voor het<br />

Advertentiewezen is op aanvraag<br />

kosteloos verkrijgbaar.<br />

Uitgeefteam Transport Vakmedia<br />

Peter Vorstenbosch (uitgever vakmedia)<br />

Martin ten Hoven (salescoördinator)<br />

Abonnementenadministratie<br />

Transport Vakmedia • T 088 2266651 •<br />

transport@mijntijdschrift.com<br />

Tarieven in <strong>2022</strong><br />

Jaarabonnement € 204,95 exclusief btw<br />

Jaarabonnement België € 227,63<br />

exclusief btw, inclusief portokosten<br />

Digitaal jaarabonnement: € 133,56<br />

exclusief btw<br />

Proefabonnement 3 nummers: € 15,00<br />

exclusief btw<br />

Abonnementen kunnen op elk gewenst<br />

tijdstip ingaan en lopen automatisch<br />

door, tenzij uiterlijk 2 maanden voor<br />

de vervaldatum is opgezegd bij de<br />

abonneeservice. Zakelijke abonnementen<br />

worden niet tussentijds beëindigd.<br />

Basislay-out<br />

Studio 3017 •<br />

E info@studio3017.nl<br />

Vormgeving<br />

Frizzon B.V., Arnhem • hoi@frizzon.nl<br />

Druk<br />

Vellendrukkerij BDU • vellendrukkerijbdu.nl<br />

© <strong>2022</strong>, Transport Vakmedia<br />

ISSN: 0929-0508<br />

50 TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK


11_Cover_01R.indd 1 25-11-20 10:<strong>12</strong><br />

22_Cover_01R_0002.indd 2 14-01-21 15:56<br />

18<br />

achtentwintigste jaargang<br />

4 december 2020<br />

17<br />

achtentwintigste jaargang<br />

13 november 2020<br />

ONTWIKKELING VAN DE<br />

KOSTEN:<br />

DE INVLOED VAN DE<br />

CORONACRISIS<br />

AANDOCKEN BIJ<br />

HUIB CLAASSEN:<br />

‘RODE DRAAD<br />

IN REGELS<br />

STADSCENTRA<br />

ONTBREEKT’<br />

TRANSPORT<br />

1<br />

januari 2021<br />

transportlogistiek.nl<br />

TRANSPORT<br />

& LOGISTIEK<br />

NIEUWE ECONOMISCHE WEGWIJZER:<br />

Onbezorgd Lokaal:<br />

‘FILES OVER EEN PAAR JAAR Pakkethub<br />

voor de<br />

OP NIVEAU RECORDJAAR 2019’ woonwijk<br />

LOGISTIEKE ROADSHOW VAN LEC REGIO NIJMEGEN TOURT LANGS SCHOLEN<br />

STAPELSPEL TETRIS ALS<br />

LOGISTIEK LEERMOMENT<br />

Minister Cora van Nieuwenhuizen (IenW):<br />

‘Brexit is een kans voor<br />

de transportsector’<br />

KIJK VOOR ACTUEEL NIEUWS OP<br />

WWW.TRANSPORTLOGISTIEK.NL<br />

EN VOLG ONS OP LINKEDIN<br />

WWW.LINKEDIN.COM/COMPANY/<br />

TRANSPORT-LOGISTIEK/


TAKE CHARGE<br />

OF YOUR FLEET<br />

maak uw wagenpark klaar<br />

voor een duurzame toekomst<br />

met elektrificatie<br />

Ongeacht uw stedelijke of regionale transportactiviteiten, wij kunnen<br />

u helpen uw vloot te elektrificeren. Lees meer over ons programma<br />

elektrische voertuigen op scania.nl/elektrificatie.

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!