De campus als publiek domein - Rooilijn

rooilijn.nl

De campus als publiek domein - Rooilijn

Rooilijn Jg. 42 / Nr. 4 / 2009 De campus als publiek domein

P. 287

centrale openbare ruimte en de passage

naar de Sarphatistraat wordt de stad ogenschijnlijk

naar binnengehaald. De vraag

is, of de aan de Nieuwe Achtergracht gesitueerde

publieke voorzieningen (horeca,

CREA) voldoende zijn om dat streven ook

daadwerkelijk te realiseren. Het antwoord

op die vraag is afhankelijk van de functie

die de Nieuwe Achtergracht en de passage

gaan vervullen in het stratenpatroon van

dit deel van Amsterdam. Daar bieden

de stedenbouwkundige tekeningen geen

inzicht in. Die tekeningen laten zien dat

bij opdrachtgevers en ontwerpers een

duidelijk idee ontbreekt van het type

campus’ dat het REC moet worden en

op welke wijze een wisselwerking met de

stad zal ontstaan. Daarin staan ze niet

alleen. Het geldt in overtreffende trap

voor de opdrachtgevers en ontwerpers van

de enorme uitbreiding van het Erasmus

MC in Rotterdam, dat door zijn omvang

en geslotenheid een heel stadsdeel op slot

dreigt te zetten. In beide gevallen is het

nog niet te laat.

Helikopter view

De wisselwerking tussen universiteit en

stad kan nu nog als een belangrijk uitgangspunt

voor de planvorming worden

genomen. Dan moeten eerst de grenzen

van de tekening worden opgerekt. Teken

het gebouwencomplex als een onderdeel

van de openbare ruimte van de stad. Op de

manier waarop Giambatista Nolli in 1748

een kaart van Rome tekende, waarin hij niet

alleen de straten en pleinen maar ook de

ruimte in de (semi-)openbare gebouwen als

openbare ruimte weergaf. Vervolgens kun

je daarop intekenen waar zich parochiale

domeinen ontwikkelen door specifieke

voorzieningen en het gebruik van de

straat. Een voorbeeld van een dergelijke

werkwijze is de ontwikkelingsvisie voor het

Coolhaveneiland in Rotterdam, van de hand

van stedenbouwkundige Miranda Reitsma

(zie Reijndorp en Reitsma, 2006). De (nog

liggende) ontwerpopgave is dan om de ontwikkelingsmogelijkheden

van die parochiale

domeinen, binnen en buiten de muren, en

daarmee de bijdrage van de Roeterseiland

Campus aan het publieke domein van de

stad te vergroten.

Publiek domein

Publiek domein is niet enkel een kwestie

van ontwerp, maar vooral van beheer

en regels. Bibliotheken die, zoals de

Koninklijke Bibliotheek in Den Haag,

controle op lidmaatschap uitoefenen

aan de ingang zijn collectieve domeinen,

vergelijkbaar met een besloten club.

Bibliotheken die aan de uitgang controleren

of men niet zonder te registreren een boek

meeneemt en verder alleen het gedrag van

de bezoekers enigszins sturen, ontwikkelen

zich tot ware publieke domeinen, waar ook

een dakloze de krant leest. En een college

van bestuur dat contracten afsluit met grote

cateraars, die geen concurrentie dulden van

initiatieven van studenten en medewerkers,

belemmert de ontwikkeling van nieuw

publiek domein.

Arnold Reijndorp (A.Reijndorp@uva.nl) is bijzonder hoogleraar

sociaal-economische en ruimtelijke ontwikkelingen van nieuwe

stedelijke gebieden aan de Universiteit van Amsterdam.

Literatuur

Hajer, M. & A. Reijndorp (2001) Op zoek naar nieuw publiek

domein, NAi Uitgevers, Rotterdam

Lofland, L.H. (1998) The Public Realm. Exporing the City’s

Quintessential Social Territory, Aldine de Gruyter, New York

Reijndorp, A. & M. Reitsma (2006) ‘De stad in kaart. Onderzoek

en ontwikkeling: Coolhaveneiland Rotterdam’, Stedenbouw &

Ruimtelijke Ordening, nr. 4, p. 38-43

More magazines by this user
Similar magazines