10.05.2019 Views

WESmile Magazine May 2019

In-Flight Magazine of Thai Smile Airways

In-Flight Magazine of Thai Smile Airways

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

ART & CULTURE<br />

ลวดลายผ้ามัดหมี่ขอนแก่นส่วนใหญ่ได้รับแรงบันดาลใจ<br />

มาจากสิ่งที่พบเห็นในชีวิตประจำวันอย่างพืช สัตว์ เครื่องมือ<br />

เครื่องใช้ และความเชื่อทางศาสนา เช่น ลายกง ลายโคม<br />

ลายหมากจับ ลายดอกคูน ลายขอพระเทพ ลายขันหมากเบ็ง<br />

ลายนาคเกี้ยว จึงมีการจำแนกลายหมี่พื้นฐานหรือแม่ลายได้<br />

7 ลายคือ ลายหมี่ข้อ ลายหมี่โคม ลายหมี่บักจับ ลายหมี่กง<br />

ลายหมี่ดอกแก้ว ลายหมี่ขอ และลายหมี่ใบไผ่ โดยแม่แบบลาย<br />

เหล่านี้ยังมีการต่อยอดนำมาออกแบบลวดลายให้ร่วมสมัย<br />

และสร้างสรรค์ลายใหม่เพื่อตอบรับตลาดที่กว้างขึ้นเรื่อยๆ<br />

ขณะเดียวกันผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่นยังได้เสนอแนวคิด<br />

ร่วมกับปราชญ์ชาวบ้านผ้าทอมือ พัฒนาลวดลายผ้าประจำ<br />

จังหวัด พร้อมกับจัดประกวดตั้งชื่อ ได้ชื่อลายว่า “ลายแคน<br />

แก่นคูน” อันเป็นลายสะท้อน 7 อัตลักษณ์ของเมืองขอนแก่น<br />

คือ ลายแคน สัญลักษณ์แทนความเจริญและสนุกสนาน,<br />

ลายดอกคูน ดอกไม้ประจำจังหวัด, ลายพานบายศรี<br />

สื่อความมีมิตรภาพและการยินดีต้อนรับผู้มาเยือน,<br />

ลายขอ สัญลักษณ์แห่งความอุดมสมบูรณ์, ลายโคม<br />

การสืบทอดภูมิปัญญาวัฒนธรรม, ลายกง อาณาเขตที่ได้รับ<br />

การอารักขาให้เกิดความมั่นคงปลอดภัยตลอดไป และลายบักจับ<br />

หรือหมากจับ คือความรัก ความสามัคคีของชาวขอนแก่น<br />

โดยที่มาของชื่อนั้นมาจาก แคน-เสียงแห่งมนต์เสน่ห์ของ<br />

ขอนแก่น, แก่น-มหานครขอนแก่น และหมายถึงแก่นแท้<br />

อันเป็นที่มาของลาย และคูน-ต้นไม้ของพระราชา ดอกไม้<br />

ประจำจังหวัดขอนแก่น ซึ่งนับตั้งแต่เกิดลายผ้าประจำจังหวัด<br />

ขึ้นเมื่อปีที่ผ่านมา ก็ได้กลายเป็นลายยอดนิยมที่มีผู้คนสั่งทอ<br />

ผืนแล้วผืนเล่า<br />

บนถนน “เส้นทางสายไหม” พาผู้คนเข้าถึงแหล่งผลิตที่<br />

อำเภอชนบท จุดศูนย์กลางผ้ามัดหมี่ของขอนแก่น กลุ่มสตรี<br />

สหกรณ์บ้านหัวฝาย นำโดยแม่บุญสิน ราษฎร์เจริญ สืบสาน<br />

บน-กลาง-ล่าง : ขั้นตอนการทอผ้ามัดหมี่ ตั้งแต่ปลูกหม่อนเลี้ยงไหม<br />

จนเอาไหมไปต้มและนำมาสาวไหม<br />

Top-Centre-Bottom : Mudmee production involves several processes,<br />

from silkworm raising and silkworm cocoon boiling to thread reeling.<br />

上 方 - 中 间 - 下 方 : 扎 染 泰 丝 的 编 织 程 序 , 从 种 植 、 蒸 煮 、 到 拉 蚕 丝 。<br />

ภูมิปัญญาท้องถิ่น เป็นแหล่งเรียนรู้ สาธิตขั้นตอนการ<br />

ผลิตไหม ทอผ้าไหมออกมาเป็นผืนพร้อมจำหน่าย โดย<br />

จุดเด่นอยู่ที่เส้นไหมคุณภาพดี การย้อมสีด้วยวัตถุดิบ<br />

ธรรมชาติ และฝีมือทอประณีต สวยงาม ทนทาน ขณะที่<br />

กลุ่มทอผ้าไหมมัดหมี่บ้านหัวฝาย นำโดยแม่สุภาณี<br />

ภูแล่นกี่ จัดตั้งวิสาหกิจชุมชน รวบรวมผ้าทอจากช่างทอ<br />

ในพื้นที่มารวมศูนย์เพื่อความสะดวกในการซื้อขาย<br />

โดยนอกจากผ้ามัดหมี่ลายพื้นฐาน ยังคิดค้นนวัตกรรม<br />

“ไหมแต้มหมี่” ซึ่งช่วยประหยัดเวลาในการต้มย้อมหลาย<br />

รอบเพื่อให้ได้สีตามต้องการ ทั้งก่อให้เกิดผืนผ้าลาย<br />

เอกลักษณ์ใหม่ของบ้านหัวฝาย<br />

ที่บ้านหนองบัวน้อย อำเภอพล ชุมชนท่องเที่ยว<br />

โอทอป นวัตวิถี เป็นศูนย์เรียนรู้ที่จะได้เห็นกระบวนการ<br />

ครบวงจรตั้งแต่การปลูกหม่อนเลี้ยงไหม ต้มไหม<br />

สาวไหม จากนั้นนำเส้นไหมไปกรอ ปั่นตีเกลียว มัดทำ<br />

ไจไหม ฟอกย้อม ก่อนเข้าสู่กรรมวิธีการทอที่ต้องใช้<br />

เส้นไหม 2 ชุด คือเส้นไหมยืนกับเส้นไหมพุ่ง โดยเส้นไหม<br />

พุ่งนี้นำมามัดลวดลายและย้อมสี ที่เรียกว่า “มัดหมี่”<br />

คือการประดิษฐ์ลวดลายให้เกิดบนผืนผ้า ด้วยการใช้<br />

เชือกมัดเส้นไหมส่วนที่ไม่ต้องการให้ติดสีเวลาย้อม<br />

เป็นเปลาะ ภายใต้ขั้นตอนจากมัด-ย้อม-โอบ-ถม<br />

แล้วจึงแก้หมี่ คือแก้เชือกที่มัดหมี่แต่ละลำออกหลังจาก<br />

ย้อมแต่ละครั้ง ดังนั้นกว่าจะได้ผ้ามัดหมี่แต่ละผืน<br />

ช่างทอจึงต้องวางแผนการทออย่างละเอียดลออ<br />

อันนับเป็นศาสตร์และศิลป์ขั้นสูง<br />

สำหรับสีที่เป็นเอกลักษณ์ดั้งเดิมของผ้ามัดหมี่<br />

ขอนแก่น คือสีม่วง สีแดง สีเขียว สีเม็ดมะขาม แต่<br />

เอกลักษณ์ของบ้านหนองบัวน้อยจะอยู่ที่ชายผ้าถุงเป็น<br />

สีกลีบบัว รวมถึงเป็นแหล่งต้นกำเนิดลาย “ฮีต 12”<br />

ที่เล่าถึงจารีตประเพณีอีสานประจำ 12 เดือน<br />

โดยสอดแทรกวิถีชีวิตชาวหนองบัวน้อยลงไปในผืนผ้า<br />

ทอ เช่นเดียวกับผ้ามัดหมี่ของหลายกลุ่มในจังหวัด<br />

ที่มีการติดสัญลักษณ์นกยูงเป็นเครื่องหมายรับรอง<br />

คุณภาพ โดยทำคิวอาร์โค้ดให้สแกนข้อมูลสินค้า<br />

ย้อนกลับไปถึงแหล่งผลิต วัตถุดิบ พันธุ์ไหม และ<br />

ชื่อช่างทอผ้า อันบ่งบอกถึงสถานะ คุณค่า และ<br />

ความเป็นเอกลักษณ์ของผ้าทอ ที่ส่งให้จังหวัดขอนแก่น<br />

เป็น เมืองหัตถกรรมโลกแห่งผ้ามัดหมี่ จนลือไกล<br />

ไปทั่วโลกในเวลานี้<br />

• กลุ่มทอผ้าไหมมัดหมี่บ้านหัวฝาย<br />

อำเภอชนบท จังหวัดขอนแก่น โทร. 081 729 6025<br />

• กลุ่มสตรีสหกรณ์บ้านหัวฝาย<br />

อำเภอชนบท จังหวัดขอนแก่น โทร. 087 949 6413<br />

• ชุมชนบ้านหนองบัวน้อย<br />

อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น<br />

โทร. 085 646 3008, 064 709 3657<br />

บนซ้าย : ลวดลายต่างๆ<br />

ของผ้ามัดหมี่ขอนแก่น<br />

มาจากธรรมชาติ<br />

และสิ่งที่อยู่รอบตัว<br />

Top left : Mudmee<br />

patterns are inspired<br />

by subjects in nature<br />

and everyday life.<br />

左 上 方 : 受 到 自 然 景 色 和 生 活 环<br />

境 的 灵 感 的 孔 敬 扎 染 泰 丝 之 各<br />

种 花 样 。<br />

บนขวา : การกวักหมี่<br />

หรือการแยกเส้นหมี่ (เส้นไหม)<br />

ไม่ให้พันกัน<br />

Top right : Disentangling<br />

silk thread is a<br />

complicated process.<br />

右 上 方 : 理 顺 丝 线 的 技 术 。<br />

กลาง : ขั้นตอนของการมัด<br />

เส้นไหมเป็นเปลาะๆ แล้วนาไป<br />

ย้อมสีและตากแห้ง<br />

Centre : Tie-dyeing is<br />

a process of making<br />

patterns by tying knots<br />

before dyeing.<br />

中 间 : 扎 丝 线 的 过 程 ,<br />

再 将 丝 线 去 染 色 和 晒 干 。<br />

40 <strong>May</strong> <strong>2019</strong><br />

41

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!