Views
4 months ago

Biologia klasa 8

Dział 1. Podstawy

Dział 1. Podstawy dziedziczenia cech i tkanek lub pełnią funkcje enzymów odpowiadających z przebieg procesów chemicznych w komórkach. Geny są rozdzielone fragmentami niezawierającymi informacji o białkach. Odczytywanie informacji zapisanej w genach Proces tworzenia białka polega na odczytywaniu informacji o jego budowie, zawartej w DNA, a następnie wytworzeniu cząsteczki białka na podstawie tej informacji. W celu wyjaśnienia tego procesu porównajmy DNA do książki kucharskiej, a białko do ciasta. Aby upiec ciasto na podstawie przepisu, najpierw należy odczytać informacje zawarte w tym przepisie, a następnie zgodnie z nimi przygotować ciasto. W DNA są zawarte kompletne informacje o wszystkich białkach organizmu. Odczytywanie całej informacji genetycznej o wszystkich białkach nie odbywa się w tym samym czasie. W danej chwili są odczytywane tylko informacje potrzebne organizmowi na bieżąco. Podobnie jest w wypadku przepisów z książki kucharskiej – jednego dnia możesz skorzystać z przepisu na szarlotkę, innego dnia – z przepisu na kotlety. • Sposób zapisu informacji o białku i jej odczytywanie Aminokwasy – podstawowe elementy budujące białko – są symbolizowane przez litery słowa B I A Ł K O. Trójka nukleotydów ATG z DNA oznacza literę B ze słowa BIAŁKO, kolejna trójka – CCA – oznacza literę I itd. U niemal wszystkich organizmów określonym trójkom nukleotydów odpowiadają te same aminokwasy. Dlatego mówi się, że sposób zapisu budowy białka w cząsteczce DNA jest uniwersalny. nić DNA odczytywanie informacji zapisanej systemem trójkowym DNA A T G C C A B aminokwas 1 T A G T T G C G A C A T I A Ł K aminokwas 3 aminokwas 5 aminokwas 2 O aminokwas 4 aminokwas 6 GEN Kolejność aminokwasów w białku zależy od kolejności nukleotydów w DNA 12

2. Rola DNA jako substancji dziedzicznej WARTO WIEDZIEĆ Wielkość białek Zarówno geny, jak i białka mają różne rozmiary. Małe białko, takie jak insulina, składa się z niewielkiej liczby aminokwasów (51), a informacja o jego budowie jest zapisana w genie zbudowanym z nieco ponad 150 nukleotydów. Natomiast duże białko, takie jak hemoglobina, zawiera ok. 600 aminokwasów i do jego utworzenia potrzeba 1800 nukleotydów. • Jak ujawniają się cechy organizmu Geny znajdujące się w DNA odpowiadają za budowę białek i w związku z tym za cechy organizmu. Bezbłędne odczytanie informacji o cechach organizmu jest kluczowe, ponieważ budowa każdego białka wyznacza jego funkcję. GEN BIAŁKO CECHA BIAŁKO Kolejność aminokwasów decyduje o kształcie i funkcji cząsteczki białka. Z funkcji białka wynika cecha organizmu. CECHA ORGANIZMU Odczytanie informacji o białku odpowiedzialnym za barwę kwiatu doprowadziło do wytworzenia czerwonego barwnika. 13