Views
8 months ago

Biologia klasa 8

U ofiar obserwuje się

U ofiar obserwuje się różne strategie obronne, a wśród nich obronę czynną i bierną. Obrona czynna to np. ucieczka, którą ułatwiają długie kończyny, wydzielanie nieprzyjemnego zapachu, stosowanie ostrych kolców, rogów czy kopyt. OBRONA BIERNA – ODSTRASZANIE Bzyg to pospolita mucha o ubarwieniu zbliżonym do osy. Podszywa się pod groźną żądłówkę, w rzeczywistości jest zupełnie nieszkodliwy. OBRONA BIERNA – NAŚLADOWANIE Rusałka pawik to jeden z najbardziej znanych motyli w Polsce. Wzór na skrzydłach motyla przypomina oczy dużego zwierzęcia i ma za zadanie odstraszyć drapieżnika. OBRONA BIERNA – KAMUFLAŻ Aby przechytrzyć drapieżniki i przetrwać, patyczaki kształtem przypominają gałązki, na których żyją. Ponadto mogą pozostawać w bezruchu przez wiele godzin. Niektóre ryby (sola) upodabniają się ubarwieniem łusek do podłoża, przez co trudniej je wypatrzeć z góry. OBRONA CZYNNA Przestraszony jeż zwija się w kulkę najeżoną kolcami – chroni w ten sposób głowę i kończyny. 113

Dział 3. Podstawy ekologii Rola drapieżnictwa Z punktu widzenia przemian ewolucyjnych drapieżnictwo może odgrywać korzystną rolę w biocenozach, ponieważ reguluje liczebność ofiar. Drapieżniki wybierają z populacji ofiar osobniki najłatwiejsze do zdobycia – w ten sposób eliminują osobniki słabe i mniej dostosowane (chore, kalekie, najstarsze i najmłodsze). Pozwala to na przeżycie osobników najlepiej dostosowanych (dobór naturalny) w populacji ofiar i utrwalenie korzystnych cech. Zmniejszenie liczebności ofiar osłabia konkurencję wewnątrzgatunkową między nimi, dzięki czemu osobniki, które przeżyją, mają zwiększony dostęp do zasobów środowiska. Regulowanie liczebności ofiar umożliwia przetrwanie innych gatunków o podobnych wymaganiach pokarmowych czy środowiskowych. Zapobiega też nadmiernemu rozrostowi populacji ofiar, który mógłby zaburzyć równowagę biocenozy. Warto pamiętać, że relacje drapieżnik- -ofiara nie są stabilne i mogą ulegać w czasie przypadkowym wahaniom. Roślinożerność Przykładem innej relacji antagonistycznej, w której jeden organizm zjada drugi, jest roślinożerność. Roślinożercy żywią się wyłącznie roślinami. Należy do nich wiele owadów (np. motyle i ich larwy), niektóre ślimaki (np. winniczek), część ptaków (np. ziarnojady, kolibry, papugi) i ssaków (np. sarny, kozice, świstaki, bobry, słonie). Roślinożercy rzadko zjadają rośliny w całości, dlatego większość roślin przeżywa i może się zregenerować. Zjadanie roślin lub ich części oraz trawienie jest możliwe dzięki licznym przystosowaniom w budowie organizmów roślinożernych. Ptaki, które żywią się nasionami, mają charakterystyczną budowę dzioba. Owady wykorzystują specjalne aparaty gębowe. Ssaki roślinożerne należące do przeżuwaczy, np. jelenie, żubry, owce, kozice, mają czterokomorowe (a nie jednokomorowe jak u drapieżników) żołądki, w których zachodzi wieloetapowe trawienie ciężko strawnej celulozy (składnika ścian komórkowych roślin). Pokarm z żołądka trafia z powrotem do jamy gębowej, gdzie jest przeżuwany. WARTO WIEDZIEĆ Drapieżne rośliny Wśród roślin występują także rośliny owadożerne, np. rosiczka, muchołówka. Wykształcają one charakterystyczne liście pułapkowe, wyposażone we włoski gruczołowe wydzielające lepką ciecz, do której przyklejają się drobne zwierzęta, np. owady. Później liście zwijają się i trawią zdobycz. Rosiczka okrągłolistna występuje w Polsce, żyje w środowisku ubogim w sole mineralne, np. na bagnach i torfowiskach. Jest samożywna, ale chwyta owady, które są dla niej źródłem azotu. Rosiczka okrągłolistna (Drosera rotundifolia) 114