05.09.2013 Views

download de pdf - Holland Historisch Tijdschrift

download de pdf - Holland Historisch Tijdschrift

download de pdf - Holland Historisch Tijdschrift

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

258 hollands spoor<br />

re’ mannetje, dat je kunt herkennen<br />

aan zijn uitgezakte mondbo<strong>de</strong>m,<br />

niet te eten. Als <strong>de</strong> jongen<br />

eenmaal zijn uitgekomen, lijkt pa<br />

er al vrij snel genoeg van te hebben.<br />

Hij spuugt zijn kroost uit<br />

tussen <strong>de</strong> vlijmscherpe stekels<br />

van <strong>de</strong> dia<strong>de</strong>emzee-egel. Die<br />

soort komt voor in <strong>de</strong> natuurlijke<br />

biotoop van <strong>de</strong> juweelkardinaalbaars en behoort<br />

daarmee dus tot het standaard <strong>de</strong>cor van zijn bak<br />

(afb. 59). Tussen <strong>de</strong> zee-egelstekels groeien <strong>de</strong><br />

baarsjes ver<strong>de</strong>r op, als ze nog heel klein zijn dicht<br />

tegen het lichaam van <strong>de</strong> zee-egel aan en naarmate<br />

ze groter wor<strong>de</strong>n, steeds meer naar <strong>de</strong> buitenkant.<br />

Af en toe doen ze zelfs aan zee-egel-‘hopping’ en<br />

verhuizen ze van <strong>de</strong> ene naar <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re ‘gastheer’.<br />

Omdat er, ogenschijnlijk althans, geen voor<strong>de</strong>el<br />

voor <strong>de</strong> zee-egel in <strong>de</strong>ze vorm van samenleving zit,<br />

wordt gesproken van ‘commensalisme’.<br />

Al heel wat collega-aquaria zijn gelukkig gemaakt<br />

met jonge juweelkardinaalbaarsjes, maar<br />

vreemd genoeg is <strong>de</strong> aanvankelijk zo succesvolle<br />

voortplanting, in Artis én an<strong>de</strong>re aquaria, gestopt<br />

bij <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> generatie. Alsof <strong>de</strong> nakomelingen in<br />

gevangenschap binnen enkele generaties onvruchtbaar<br />

zijn gewor<strong>de</strong>n. Inmid<strong>de</strong>ls wordt overwogen<br />

om weer wildvang ‘juweeltjes’ aan te schaffen,<br />

waarbij wel dui<strong>de</strong>lijk is dat je daar toch<br />

Afb. 58 Zie kleurkatern.<br />

Cindy van Weele<br />

Op zoek naar <strong>Holland</strong>se vis in Artis<br />

Het is druk in Amsterdam en het regent pijpenstelen.<br />

Op <strong>de</strong> Plantage Mid<strong>de</strong>nlaan lopen groepjes<br />

toeristen met paraplu in <strong>de</strong> ene en een plattegrond<br />

in <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re hand naar <strong>de</strong> hoofdingang<br />

van <strong>de</strong> dierentuin. Om half tien loop ik <strong>de</strong> Artispoort<br />

door en zet koers naar het Aquarium (afb.<br />

60), startpunt voor <strong>de</strong> zoektocht naar <strong>Holland</strong>se<br />

vis in Artis.<br />

In het Aquarium is het rustig. Het eerste bassin<br />

op <strong>de</strong> bene<strong>de</strong>nverdieping is een on<strong>de</strong>rwaterkijkje<br />

in een Amsterdamse gracht (afb. 61). De<br />

gracht is tien jaar gele<strong>de</strong>n gemaakt, om meer<br />

aansluiting te bie<strong>de</strong>n tussen <strong>de</strong> jonge bezoeker<br />

en zijn leefomgeving. Het is een lengtedoorsne<strong>de</strong><br />

van een gracht, alsof je zelf twee meter uit <strong>de</strong><br />

kant in het water staat. Er staan een paar gepar-<br />

voorzichtig mee moet zijn. De<br />

soort heeft zo’n beperkt verspreidingsgebied<br />

dat het niet <strong>de</strong>nkbeeldig<br />

is dat hij helemaal wordt<br />

weggevangen. De vraag is of je<br />

een verantwoord systeem kunt<br />

opzetten, waarbinnen plaats zal<br />

zijn voor ‘vangstquota’ en voor<br />

het opzetten van een fokprogramma<br />

ter plaatse op <strong>de</strong> Banggai-archipel. Daaraan<br />

wordt momenteel door een aantal openbare<br />

aquaria, waaron<strong>de</strong>r Artis, gewerkt.<br />

In het Artis Aquarium kan <strong>de</strong> bezoeker een route<br />

langs vier mammoetbakken volgen. Deze reuzenaquaria<br />

zijn als ecosysteem ingericht. Er is on<strong>de</strong>r<br />

an<strong>de</strong>re een Amsterdamse gracht, een Amazonevloedbos<br />

en een tropisch koraalrif te zien. Daarna<br />

kan men op <strong>de</strong> bovenverdieping <strong>de</strong> ou<strong>de</strong> Grote Zaal<br />

bezoeken, met links achterin <strong>de</strong> stierkophaaien en<br />

<strong>de</strong> juweelkardinaalbaarzen. In <strong>de</strong> daarnaast gelegen<br />

tentoonstellingszaal<br />

zijn wisseltentoonstellingen<br />

te zien die<br />

door het Zoölogisch<br />

Museum van <strong>de</strong> Universiteit<br />

van Amsterdam<br />

wor<strong>de</strong>n georganiseerd.<br />

Afb. 59 Zie kleurkatern.<br />

keer<strong>de</strong> auto’s boven je, er hangt een fietswrak<br />

half over <strong>de</strong> ka<strong>de</strong> en er ligt een nest op een drijven<strong>de</strong><br />

autoband. In het echt is het grachtenwater<br />

troebel, maar hier is het water hel<strong>de</strong>r. ‘Het water<br />

van <strong>de</strong> Amsterdamse Gracht is geadopteerd door<br />

<strong>de</strong> Dienst Waterleiding en Rioleringen’, staat er<br />

te lezen. Er zwemmen grote vissen in rond.<br />

De laatste <strong>de</strong>cennia komen er weer verschillen<strong>de</strong><br />

soorten zoetwatervissen voor in <strong>de</strong> grachten:<br />

baars, kolbei, win<strong>de</strong>, karper, zeelt, rietvoorn,<br />

snoek en brasem. De Amsterdamse grachten zijn<br />

geen open riolen meer, <strong>de</strong> troep die mensen erin<br />

gooien wordt er regelmatig met <strong>de</strong> puinboot uitgevist<br />

en er is controle op chemische verontreiniging.<br />

Futen komen jagen in <strong>de</strong> gracht, wat betekent<br />

dat er voldoen<strong>de</strong> voorntjes en jonge

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!