Monografia ChŚPWiK
- No tags were found...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Wodociągi i kanalizacja<br />
rok później uroczyście konsekrowano chorzowską synagogę, oddano do użytku<br />
rynek z otaczającymi go wysokimi domami (obecnie plac Adama Mickiewicza).<br />
W 1878 r. rozpoczęto budowę gmachu Sądu i wytyczono drugi rynek miejski, który<br />
rychło, ze względu na ulokowane tu urzędy, stał się centralnym punktem miasta.<br />
Obydwa osiedla z rynkami połączono wspólną ulicą (obecnie ul. P. Stalmacha) przechodzącą<br />
nad dzielącymi miasto na dwie części torami kolejowymi.<br />
W 1873 r. powstała stacja kolejowa i szkoły. W 1901 r. wybudowano rzeźnię mającą<br />
zaspokoić potrzeby aprowizacyjne miasta, obok niej w 1905 r. powstała hala targowa,<br />
pierwsza tak wielka i nowoczesna w Europie. Coraz liczniejsze były kasyna, restauracje,<br />
hotele. Jednak budownictwo mieszkaniowe nie było w stanie zaspokoić<br />
potrzeb napływającej wciąż nowej rzeszy ludzi szukających zatrudnienia.<br />
Urządzenia wodociągowe i kanalizacyjne stale nie domagały. Mimo że pierwszy<br />
(należący do Państwowego Urzędu Górniczego) wodociąg powstał w 1865 r., to dopiero<br />
w maju 1879 r. doszło do uruchomienia w Królewskiej Hucie miejskiego (należącego<br />
do samorządu) zakładu wodociągowego.<br />
Domy nie były wyposażone w kanalizację i inne ― nam znane jako oczywiste ― wygody.<br />
W większości domów, do których doprowadzono wodę, dochodziła ona tylko<br />
do parteru. Pobór wody odbywał się głównie poprzez studnie.<br />
W 1908 r. w Królewskiej Hucie było 41 publicznych pomp i studzien, natomiast<br />
wodę doprowadzono do nieco ponad 1100 domów. W Chorzowie w tym roku<br />
również istniał gminny wodociąg, zaś Hajduki od 1900 r. połączone były z wodociągiem<br />
katowickim. Sieć wodociągową w Lipinach zaczęto budować pod<br />
koniec XIX w.<br />
Długość sieci wodociągowej w Królewskiej Hucie rosła i w roku 1913 wynosiła 43<br />
km, ale sieć kanalizacyjna była trzykrotnie krótsza. Tutaj miasto pozostawało zapóźnione<br />
w stosunku do gminy Łagiewniki, która z początkiem XX w. posiadała<br />
kanalizację ogólnospławną. W Królewskiej Hucie fekalia gromadzono w szambach,<br />
niezbyt regularnie opróżnianych.<br />
W 1913 r. tylko co szesnaste mieszkanie posiadało łazienkę, a co dziesiąte (na 16<br />
000) ustęp spłukiwany wodą.<br />
Ten mimo wszystko niezły stan sieci wynikał i z tego, że istniał popyt na dostawę<br />
wody i odbiór ścieków. Miasto było stosunkowo zasobne, co po części wynikało<br />
z bardzo wysokich podatków, jakie pobierano w tym mieście.<br />
Dlatego też robotnicy woleli wynajmować mieszkania niż być ich właścicielami. Dla<br />
nich powstały liczne kolonie, dla kadry budowano kolonie urzędnicze. Mieszczaństwo<br />
i samodzielni przedsiębiorcy mieszkali w kamienicach o zdecydowanie wyższym<br />
standardzie. Dla nich jednak w Królewskiej Hucie brakowało mieszkań. Nic<br />
więc dziwnego, że właśnie w tym mieście powstała jedna z pierwszych spółdzielni<br />
mieszkaniowych na terenach współczesnej Polski. Miała ona zaradzić brakowi<br />
mieszkań, gdyż finansowała powstające mieszkania na zasadzie samopomocy.<br />
12<br />
Praca w królewskohuckiej rzeźni miejskiej<br />
Wieża wodna gminnych wodociągów<br />
w Hajdukach i Świętochłowicach.<br />
Fragment mapy wschodniej części Górnego<br />
Śląska. Mapa przedstawia dzisiejszy Chorzów<br />
i Świętochłowice na przełomie XIX i XX w.<br />
Linie czerwone to główne drogi, linie czarne<br />
– koleje państwowe, linie zielone – koleje zakładowe,<br />
linie niebieskie – koleje wąskotorowe.<br />
Wspólny dla obu miast jest jeszcze dworzec<br />
kolejowy w okolicy dzisiejszego<br />
Urzędu Miasta Świętochłowice.<br />
Pokazano usytuowanie pierwszej dla Królewskiej<br />
Huty wieży ciśnień na wodociągu z szybu<br />
Adolfa, w okolicach dzisiejszego osiedla Pod<br />
Arkadami. Widać również Rawę i kanał Suez.<br />
w Chorzowie i Świętochłowicach<br />
13