26.06.2013 Views

Monografia ChŚPWiK

  • No tags were found...

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Wodociągi i kanalizacja<br />

rok później uroczyście konsekrowano chorzowską synagogę, oddano do użytku<br />

rynek z otaczającymi go wysokimi domami (obecnie plac Adama Mickiewicza).<br />

W 1878 r. rozpoczęto budowę gmachu Sądu i wytyczono drugi rynek miejski, który<br />

rychło, ze względu na ulokowane tu urzędy, stał się centralnym punktem miasta.<br />

Obydwa osiedla z rynkami połączono wspólną ulicą (obecnie ul. P. Stalmacha) przechodzącą<br />

nad dzielącymi miasto na dwie części torami kolejowymi.<br />

W 1873 r. powstała stacja kolejowa i szkoły. W 1901 r. wybudowano rzeźnię mającą<br />

zaspokoić potrzeby aprowizacyjne miasta, obok niej w 1905 r. powstała hala targowa,<br />

pierwsza tak wielka i nowoczesna w Europie. Coraz liczniejsze były kasyna, restauracje,<br />

hotele. Jednak budownictwo mieszkaniowe nie było w stanie zaspokoić<br />

potrzeb napływającej wciąż nowej rzeszy ludzi szukających zatrudnienia.<br />

Urządzenia wodociągowe i kanalizacyjne stale nie domagały. Mimo że pierwszy<br />

(należący do Państwowego Urzędu Górniczego) wodociąg powstał w 1865 r., to dopiero<br />

w maju 1879 r. doszło do uruchomienia w Królewskiej Hucie miejskiego (należącego<br />

do samorządu) zakładu wodociągowego.<br />

Domy nie były wyposażone w kanalizację i inne ― nam znane jako oczywiste ― wygody.<br />

W większości domów, do których doprowadzono wodę, dochodziła ona tylko<br />

do parteru. Pobór wody odbywał się głównie poprzez studnie.<br />

W 1908 r. w Królewskiej Hucie było 41 publicznych pomp i studzien, natomiast<br />

wodę doprowadzono do nieco ponad 1100 domów. W Chorzowie w tym roku<br />

również istniał gminny wodociąg, zaś Hajduki od 1900 r. połączone były z wodociągiem<br />

katowickim. Sieć wodociągową w Lipinach zaczęto budować pod<br />

koniec XIX w.<br />

Długość sieci wodociągowej w Królewskiej Hucie rosła i w roku 1913 wynosiła 43<br />

km, ale sieć kanalizacyjna była trzykrotnie krótsza. Tutaj miasto pozostawało zapóźnione<br />

w stosunku do gminy Łagiewniki, która z początkiem XX w. posiadała<br />

kanalizację ogólnospławną. W Królewskiej Hucie fekalia gromadzono w szambach,<br />

niezbyt regularnie opróżnianych.<br />

W 1913 r. tylko co szesnaste mieszkanie posiadało łazienkę, a co dziesiąte (na 16<br />

000) ustęp spłukiwany wodą.<br />

Ten mimo wszystko niezły stan sieci wynikał i z tego, że istniał popyt na dostawę<br />

wody i odbiór ścieków. Miasto było stosunkowo zasobne, co po części wynikało<br />

z bardzo wysokich podatków, jakie pobierano w tym mieście.<br />

Dlatego też robotnicy woleli wynajmować mieszkania niż być ich właścicielami. Dla<br />

nich powstały liczne kolonie, dla kadry budowano kolonie urzędnicze. Mieszczaństwo<br />

i samodzielni przedsiębiorcy mieszkali w kamienicach o zdecydowanie wyższym<br />

standardzie. Dla nich jednak w Królewskiej Hucie brakowało mieszkań. Nic<br />

więc dziwnego, że właśnie w tym mieście powstała jedna z pierwszych spółdzielni<br />

mieszkaniowych na terenach współczesnej Polski. Miała ona zaradzić brakowi<br />

mieszkań, gdyż finansowała powstające mieszkania na zasadzie samopomocy.<br />

12<br />

Praca w królewskohuckiej rzeźni miejskiej<br />

Wieża wodna gminnych wodociągów<br />

w Hajdukach i Świętochłowicach.<br />

Fragment mapy wschodniej części Górnego<br />

Śląska. Mapa przedstawia dzisiejszy Chorzów<br />

i Świętochłowice na przełomie XIX i XX w.<br />

Linie czerwone to główne drogi, linie czarne<br />

– koleje państwowe, linie zielone – koleje zakładowe,<br />

linie niebieskie – koleje wąskotorowe.<br />

Wspólny dla obu miast jest jeszcze dworzec<br />

kolejowy w okolicy dzisiejszego<br />

Urzędu Miasta Świętochłowice.<br />

Pokazano usytuowanie pierwszej dla Królewskiej<br />

Huty wieży ciśnień na wodociągu z szybu<br />

Adolfa, w okolicach dzisiejszego osiedla Pod<br />

Arkadami. Widać również Rawę i kanał Suez.<br />

w Chorzowie i Świętochłowicach<br />

13

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!