26.06.2013 Views

Monografia ChŚPWiK

  • No tags were found...

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Projekt kanalizacji dla Królewskiej Huty<br />

z 1903 r. karta pokazuje okolice dzisiejszej<br />

ul. Władysława Truchana.<br />

Wodociągi i kanalizacja<br />

60<br />

Bytomia (obecnie ul. Katowicka). Jego bieg prowadził w kierunku południowozachodnim<br />

przez gęsto zabudowaną część miasta zabudowaną prywatnymi<br />

domami, przekraczał Kronprinzenstrasse (obecnie ul. 3 Maja) i kończył się po<br />

ok. 3,5 km poniżej kolonii Nomiarki w rzece Rawie. Płynący przez zabudowane<br />

parcele Czarny Rów już wówczas był na niektórych odcinkach przykryty. Otwarte<br />

koryto tego cieku na prawie całej jego trasie posiadało skarpy wzmocnione<br />

deskami i palami. Przekrój rowu często nie wystarczał na odprowadzenie całej<br />

ilości ścieków, co powodowało częste wylewy na najbliższe parcele. Woda,<br />

która wylała, nie mogła odpływać dalej z nisko położonych terenów przybrzeżnych.<br />

Powodowało to tworzenie się rozlewisk i zastoisk, w których woda powoli<br />

parowała, roztaczając nieznośny fetor na całą okolicę. Do tego cieku spływały<br />

też ścieki z rzeźni miejskiej, nie zawsze wystarczająco oczyszczone. Oczywiście<br />

pogarszało to tylko sytuację.<br />

Kanał Sueski zaczynał się przy stawach osadnikach huty Królewskiej i szybu Krug<br />

(późniejszy Król-Św. Jacek) leżących na tyłach dyrekcji huty. Służył głównie jako kanał<br />

odpływowy dla wody przemysłowej z tych zakładów. W górnym biegu kanał był<br />

częściowo obudowany i przykryty, częściowo otwarty. Przed ujściem do Rawy koło<br />

Klimzowca kanał był na przestrzeni około 1,5 km otwarty. Brzegi były umocnione<br />

deskami, podobnie jak w przypadku Czarnego Rowu. Także tutaj często trafiały się<br />

wylewy.<br />

2. Budowa kanalizacji w ciągach ulic miejskich<br />

Do końca XIX wieku tylko niektóre ulice Królewskiej Huty posiadały brukowane<br />

rynsztoki i przykryte rowy. Sklepiony kanał istniał tylko w obecnej ul. Zjednoczenia.<br />

W 1898/1899 r. po zaciągnięciu pożyczki na budowę ulic postanowiono budować<br />

wszędzie kanały łącznie z brukowaniem nawierzchni. W 1903 r. powstał pierwszy<br />

projekt ogólnej kanalizacji miejskiej autorstwa Allgemeine Städte-Reinigungs Gesellschaft<br />

z Wiesbaden. Przewidywał on kanalizację kosztem 300 tys. marek śródmie-<br />

ścia, dzielnic południowych i terenów wzdłuż obecnej ul. 3 Maja. Nie został jednak<br />

zatwierdzony przez władze miasta.<br />

W latach 1901–1903 powstało ok. 10 km sieci kanalizacyjnej o przekrojach od 300<br />

do 1 000 mm. W zasadzie ukończono wtedy kanalizowanie śródmieścia i dzielnic<br />

południowych. Pogorszenie się sytuacji gospodarczej i nacisk władz rejencji opolskiej<br />

na zastosowanie filtrów biologicznych zniechęciły miasto do budowy oczyszczalni<br />

ścieków. W dzielnicach północnych (Chorzów II) ścieki nadal płynęły otwartymi<br />

rowami wzdłuż ulic.<br />

Zakładanie kanalizacji regulował statut miejscowy z 28 marca 1901 r. Koszty przyłączania<br />

parceli do sieci kanalizacyjnej pokrywał właściciel w wysokości 10 marek<br />

za 1 metr, resztę dopłacała gmina. W okresie międzywojennym stawka ta wynosiła<br />

22 zł (1929 r.) Zachowała się decyzja, która określała warunki jakie przyłącze musi<br />

spełniać. Jej lektura tłumaczy solidność ówczesnych robót.<br />

W związku z wnioskiem złożonym w dniu 16 kwietnia 1910 roku zostało udzielone pozwolenie<br />

na odnowienie kanału znajdującego się tuż przy drodze i jednocześnie należącego<br />

do pańskiego gruntu. Pański dokument prawny posiada nr 2149.2152151.<br />

Owo pozwolenie przysługuje panu, jeśli spełni pan następujące warunki:<br />

[…]<br />

2. Przy pracach nad pańskim kanałem nie mogą zostać odprowadzane szkodliwe ścieki<br />

w niepożądane miejsca. Te szkodliwe substancje nie mają prawa dostać się do kanału<br />

ulicznego. Może być tam odprowadzana tylko woda z rynien deszczowych.<br />

3. Kanał, którym się pan zajmuje, o ile ten kanał znajduje się w ziemi, musi mieć średnicę<br />

w przypadku gładkich rur glinianych 150 mm - taką samą średnicę musi posiadać<br />

rura ściekowa. Należy pamiętać o tym, że przed wcieleniem kanału do „ciała ulicznego”<br />

musi zostać zbudowany otwór oczyszczający.<br />

Jako środka do uszczelnieniea rur glinianych należy użyć smoły. Natomiast rury odpływowe<br />

należy uszczelnić przy pomocy ołowiu, który przy przetopieniu, powinien zostać<br />

wydłutowały w ochłodzonym miejscu.<br />

Do gromadzenia deszczu i popłuczyn należy założyć szyb opadający, o przynajmniej<br />

0,40 metrowej wewnętrznej szerokości. Szyb opadający powinien zostać zbudowany<br />

z czystych cegieł, a nie z innych substancji, takich jak różne rodzaje zapraw murarskich.<br />

Ściany zbiornika szybu opadającego są całkowicie z czystą zaprawą murarską.<br />

[…]<br />

5. Odpływ właściciela, ma znajdować się na ulicy i musi zostać zbudowany przez gminę<br />

miejską za kwotę 550 marek. Po wpłaceniu pieniędzy zostaną rozpoczęte prace.<br />

Kanał połączenia domowego na ulicy i wykończenie urządzenia kanalizacji przejmuje<br />

bezpłatnie gmina.<br />

6. Przed rozpoczęciem prac należy poinformować magistrat i jednocześnie przestrzegać<br />

zarządzeń urzędnika, który tę akcję nadzoruje. W przypadku oględzin i sprawdzania<br />

urządzeń kanałowych należy przyznać urzędnikowi prawo dostępu do urządzeń kanałowych.<br />

Czyszczenie szybów opadających i usuwanie śmieci musi się odbywać co tydzień.<br />

Przepisy te obowiązują dopóki nie zmienią się zarządzenia policyjne.<br />

Magistrat<br />

Królewska Huta O/S<br />

W latach 1908 i 1910 uzyskano zgodę władz wyższych na budowę kanalizacji ogólnej,<br />

jednak projekt ten znów odrzuciła rada miejska z powodu obciążenia właścicieli<br />

posesji wysokimi kosztami budowy i utrzymaniem istniejącej już już częściowej kanalizacji.<br />

W 1910 r. kanalizacja istniała w części lub całości na 59 ulicach Królewskiej Huty.<br />

Przyłączenia posiadało 416 budynków (mniej niż 1/3 mieszkańców). Odprowadzała<br />

ona w zasadzie tylko ścieki domowe i wody opadowe. Fekalia nadal gromadzono<br />

w szambach.<br />

W 1914 r. istniało ok. 14 km kanalizacji, do której przyłączono 540 budynków. Mogło<br />

z niej korzystać już około 45% mieszkańców. Istniało 1599 spłukiwanych ustępów<br />

i 993 łazienek na około 17 tysięcy mieszkań.<br />

w Chorzowie i Świętochłowicach<br />

61<br />

Zezwolenie z 1910 r. na przyłączenie budynku<br />

mieszkalnego w Królewskiej Hucie do kanalizacji.<br />

Rysunek budowlany na instalację studzienek<br />

kanalizacyjnych.

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!