Views
1 week ago

atailke

Atatürk İlkeleri ve

Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Ders Notları Öğr. Gör. Ali YAYLA da ikisi gizli ve imzasız beş protokol hazırlanmıştır. İmzalı protokoller iki nüsha olarak hazırlanmış ve Mustafa Kemâl’in imzaladığı protokol Salih Paşa’da, Salih Paşa’nın imzaladığı protokol de Mustafa Kemâl’de kalmıştır.) Protokolde yer alan kararlar; 1. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ve Temsilciler Kurulu, İstanbul Hükümeti’nce tanınacaktır. 2. Mebusan Meclisi toplanacaktır. (Yalnızca bu karar İstanbul Hükümeti tarafından uygulanmıştır.) 3. Millet Meclisi’nin güvenliği olmayan İstanbul’da toplanması uygun değildir. 4. Hükümetle millî teşkilât arasında uyuşma olmuş ve anlaşma sağlanmıştır. 5. Türk illeri düşmana terk edilmeyecek, Türk yurdunun bütünlüğü ve bağımsızlığı korunacaktır. 6. İstanbul Hükümeti, Temsil Kurulu’nun rızası ve onayını almadan, barış görüşmelerine katılmayacak ve barış yapmayacaktır. (İstanbul Hükümeti, merkezî otoriteyi sağlamak amacıyla, bu kararı reddetmiştir.) 7. Milletvekili seçimleri serbest bir şekilde yapılacaktır. Önemi: Heyet-i Temsiliye, İstanbul hükümeti tarafından resmen ve hukûken tanınmıştır. Salih Paşa, “bir anlaşma yapmak için Amasya’ya gönderilmediğini, ancak alınan kararların İstanbul Hükümeti tarafından da kabul görmeyecek kadar ağır olmadığını, eğer kabul edilmezse de istifa edeceğini belirtmiştir. Ancak, İstanbul Hükümeti kararların çoğunu kabul etmediği halde Salih Paşa istifa etmemiştir. Meclis-î Mebusan’ın Son Toplantısı (12 Ocak 1920-11 Nisan 1920) Meclis-î Mebusan, Amasya Görüşmeleri’nde alınan kararın bir gereği olarak toplanmıştır. Kuva-î Milliyeciler, İstanbul Hükümeti ve İtilâf Devletleri’nin baskı yapacaklarını düşünmelerine rağmen, Meclis-î Mebusan seçimleri olaysız geçmiştir. İtilâf Devletleri seçimlere müdahale etmemiştir. Çünkü İngiltere, işgâl tehdidi altında bulunan İstanbul’da toplanacak Osmanlı Mebusan Meclisi’nde ancak kendi istediği doğrultuda kararların alınacağına inanmaktadır. Seçimler sonucunda Kuva-î Milliyeciler’in destekledikleri kişiler Sayfa 42 / 174

Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Ders Notları Öğr. Gör. Ali YAYLA çoğunluğu elde ettiler. Böylece milletvekillerinin çoğunluğu, ya Kuva-î Millîyeci, ya da onları destekleyenlerden oluşuyordu. Seçilen milletvekilleri ile Ankara’da görüşen Mustafa Kemâl, milletvekillerinden, mecliste bir “Müdafaa-i Hukuk Grubu” oluşturmalarını ve kendisini Meclis-î Mebusan’a başkan seçmelerini istedi. Mustafa Kemâl, meclise başkan seçilemediği gibi, Müdâfaa-i Hukuk Grubu’nu oluşturmakla görevli milletvekilleri ancak “Felâh-ı Vatan” adlı bir grup oluşturdular. (Milletvekilleri Müdâfaa-i Hukuk Grubu’nu kurmaları durumunda İstanbul’un İtilâf Devletleri tarafından işgâl edilebileceğinden korkmuşlardır.) Mustafa Kemâl “Nutuk”ta bu konudaki kızgınlığını şöyle dile getirmektedir: Efendiler, milletin emel ve gayelerinin kısa bir programın temelini oluşturacak şekilde topluca ifadesi de görüşüldü. Misak-ı Millî adı verilen bu programın ilk müsveddeleri de, bir fikir vermek maksadıyla kaleme alındı. İstanbul Meclisi'nde bu ilkeler gerçekten toplu bir şekilde yazılmış ve tespit olunmuştur. Efendiler, görüştüğümüz her şahıs veya bütün şahıslar, bizimle düşünce ve görüş birliği yaparak ayrılmışlardı. Fakat İstanbul Meclisi'nde, “Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Grubu” diye bir grubun kurulduğunu işitmedik. Niçin?! Evet, niçin? Buna bugün cevap isterim! Çünkü Efendiler, bu grubu kurmayı vicdan borcu, millet borcu bilmek durum ve kabiliyetinde bulunan efendiler inançsız idiler... korkak idiler... cahil idiler... İnançsız idiler; çünkü millî dâvânın ciddiliğine ve kesinliğine ve bu dâvânın dayanağı olan millî teşkilâtın sağlamlığına inanmıyorlardı. Korkak idiler; çünkü millî teşkilâttan olmayı tehlikeli görüyorlardı. Cahil idiler; çünkü tek kurtuluş dayanağının millet olduğunu ve olacağını takdir edemiyorlardı. Padişah'a dalkavukluk ederek, yabancılara hoş görünerek, yumuşak ve nazik davranarak büyük gayelerin gerçekleştirilebileceği gafletini gösteriyorlardı. Sayfa 43 / 174