Views
5 months ago

ULI403U-TÜRK DIŞ POLİTİKASI I-12V4-8-pdf_kitap

102 Türk D›fl

102 Türk D›fl Politikas›-I ti ve liderlerin güçlenmesi oldu. Hiç kuflku yok ki bu tür partilerin iktidara gelmesinde Versay Anlaflmas›n›n sebep oldu¤u onur k›r›kl›¤› da önemli rol oynad›. Almanya’da Adolf Hitler’in liderli¤indeki Nasyonal Sosyalist Alman ‹flçi Partisi (Nazi Partisi) 1933 y›l›nda iktidara geldi. ‹talya’da zaten iktidarda olan Nasyonal Faflist Parti ve lideri Benito Mussolini 1930’larda diktatörlü¤ünü iyice pekifltirmifl ve sald›rgan bir politika izlemeye bafllam›flt›r. I. Dünya Savafl› sonunda kendini ma¤dur durumda gören ve yay›lmac› politika izleyen ‹talya ile Almanya 1936 y›l›nda “Roma-Berlin Mihveri” ad›yla bir ittifak kurdular. Daha sonra bu ittifaka Uzakdo¤u’da yay›lmac› ve sald›rgan bir politika izleyen Japonya da kat›ld›. Bu devletler II. Dünya Savafl›’nda “Mihver Devletleri” olarak an›lacakt›r. SIRA S‹ZDE 1 Hitler’in temel SIRA hedefleri S‹ZDE nelerdi ve bunlara ulaflmak için II. Dünya Savafl› bafllamadan önce nas›l bir politika izledi? DÜfiÜNEL‹M I. Dünya DÜfiÜNEL‹M Savafl›’ndan a¤›r darbeler alarak yenik ayr›lan, toprak ve hammadde s›k›nt›s› çeken Japonya, 1931 y›l›nda ülkedeki iç savafltan da yararlanarak Çin’e sald›rd›. Milletler SORU Cemiyeti’nin (MC) sald›r›y› durduracak etkin tedbirler almamas› Ja- SORU ponya’y› cesaretlendirmifl ve sald›r› Çin’i iflgale dönüflmüfltü. MC’nin buna tepkisi Lytton Raporu ile olmufl ama Japonya sald›r› ve iflgal hakk›nda kendisini suçlayan D‹KKAT bu raporu reddederek D‹KKAT 1933 y›l›nda MC üyeli¤inden ayr›lm›flt›. Japonya’n›n cezas›z kalan aç›k sald›rganl›¤› Avrupa diktatörlerinin gözünden SIRA S‹ZDE kaçmad›, hatta SIRA onlara S‹ZDE cesaret verdi. ‹ç politikadaki sorunlar›ndan Afrika’daki fetihlerle kurtulmay› planlayan Mussolini ve art›k ülke içinde tam kontrolü ele alm›fl, Do¤u Avrupa’y› dönemin büyük devletleriyle savaflmadan denetlemeyi arzulayan AMAÇLARIMIZ Hitler aç›s›ndan AMAÇLARIMIZ bu durum özellikle ilgi çekiciydi. Nitekim Japonya’n›n ard›ndan Almanya da Ekim 1933’te MC üyeli¤inden ayr›larak sald›rgan niyetlerini a盤a vurdu. (Oran, 2004: 405) K ‹ T A P Alman-Frans›z K ‹ T As›n›r›ndaki P kömür zengini Saar bölgesinin Versay Antlaflmas›’na göre 1935 y›l›nda yap›lan plebisit sonucunda Almanya’ya ba¤lanmas›, Almanya’n›n silahlanmas›n› kolaylaflt›ran bir etken olmufltur. Hitler 16 Mart 1935’te Versay’a ayk›r› olarak TELEV‹ZYON zorunlu askerlik sistemine geçildi¤ini ve bir hava gücüyle donanman›n TELEV‹ZYON kurulmaya bafllanaca¤›n› ilan etti. Büyük devletlerin buna yeterli tepkiyi göstermemesi, hatta Sovyetler’e karfl› Almanya’n›n askerî bak›mdan güçlenmesine z›mni destek vermesi, Almanya’n›n silahlanma ve sald›rganl›k politikas›n› güçlendirmifltir. ‹NTERNET ‹NTERNET ‹talya, 5 Ekim 1935’te Habeflistan’a (Etiyopya) sald›rd›. MC bu sald›r› karfl›s›nda da etkisiz kald›. ‹talya da 1937 y›l›nda MC üyeli¤inden ayr›ld›¤›n› aç›klad›. ABD zaten MC’ye kat›lmam›flt›. I. Dünya Savafl› sonras›nda savafl›n önlenmesi ve ülkeler aras›nda yaflanabilecek sorunlar› bar›flç› yollarla çözmek amac›yla 1920 y›l›nda kurulan MC, bu ifllevini yerine getirmekte baflar›s›z olmufl ve II. Dünya Savafl› arifesinde bütün etkisini yitirmifl durumdad›r. Bu ortamda Hitler, Versay Antlaflmas›’na göre silahs›zland›r›lan Ren bölgesine (Rhineland, Ren Irma¤›’n›n bat›s›nda kalan topraklar) askerî birliklerini göndererek Versay’› bir kez daha ihlal etti, ancak bir tepki de almad›. Böylece Hitler ilk amac›na (Versay zincirlerinin k›r›lmas›) ulaflm›fl oldu. ‹talya ve Almanya, Avrupa’daki etki alanlar›n› art›rmak için ‹spanya’daki iç savaflta Cumhuriyetçi yönetime karfl› ayaklanan faflist General Francisco Franco’yu askerî yönden destekleyerek yeni silah ve uçaklar› ile savafl taktikleri denediler. 1938 y›l›nda Almanya, Avusturya’ya askerî müdahalede bulunarak bu ülkeyi Almanya ile birlefltirdi (Anschluss: Birleflme). Versay’›n aç›k bir ihlali olan Anschluss’a çeflitli ülkelerden baz› zay›f tepkiler geldiyse de büyük ço¤unluk Hitler’in

4. Ünite - II. Dünya Savafl› Dönemi Türk D›fl Politikas›: 1939-1945 103 Avrupa’da baflka toprak talebi olmayaca¤› sözüne güvenmeyi tercih ederek bu aç›k güç kullan›m›na göz yumuldu (Ayd›n, 2004: 407). Büyük devletlerin (‹ngiltere, Fransa, ABD), Almanya ve ‹talya’n›n sald›rgan tutumlar›na karfl› yapt›r›m uygulamamalar› ve tepkisiz kalmalar›n›n arkas›nda 1917 Bolflevik Devrimi sonras›nda geliflen SSCB merkezli “komünizm tehlikesi” ve bu ülkelerin sald›rgan tutumunu SSCB’ye karfl› kullanma düflüncesi yatmaktayd›. Almanya d›fl›nda yaflayan tüm Almanlar›n Alman s›n›rlar› içine al›nmas›n› amaçlayan Hitler’in bu tutumu, ABD’nin tarafs›zl›k ve ‹ngiltere’nin yat›flt›rma politikas› nedeniyle makul görüldü ve Eylül 1938’de düzenlenen Münih Konferans›’yla Çekoslavakya’da Almanlar›n yaflad›¤› Südetler bölgesi Almanya’ya verildi. Ancak Almanya bununla yetinmedi ve Alman halk›na yaflam alan› (Lebensraum) açmak amac›yla Mart 1939’da Çekoslavakya’y› iflgal etti, ard›ndan da Litvanya’ya asker ç›- kartt›. Almanya’n›n izinden giden ‹talya da Nisan 1939’da Arnavutluk’u iflgal etti. Almanya, Polonya s›n›rlar›na dayanm›flt›. Polonya s›n›rlar› içerisinde yer alan ancak dil ve gelenek bak›m›ndan Alman olan Danzig bölgesindeki halk›n Polonya’n›n bask›s› alt›nda kald›¤›n› bahane eden Hitler, Polonya’ya sald›rmay› planl›- yordu. Ancak do¤u s›n›r› SSCB’ye dayanan Polonya’ya sald›r›, SSCB ile de karfl› karfl›ya gelmek demekti. Almanya, Polonya’ya girmesi durumunda Fransa ve ‹ngiltere’nin karfl› koyaca¤›, di¤er taraftan SSCB ile savafl durumuna gelece¤i endiflesinden hareketle SSCB ile anlaflmay› tercih etti. SSCB’nin de Do¤u Avrupa’da bir güvenlik kufla¤› oluflturma iste¤i anlaflmay› kolaylaflt›rd› ve 23 A¤ustos 1939’da Almanya-SSCB Sald›rmazl›k Pakt› imzaland›. Pakt›n gizli bir maddesi ile Almanya ve SSCB, Polonya’y› kendi aralar›nda paylaflm›fllard›. Önündeki SSCB engelini de aflan Almanya, 1 Eylül 1939’da Polonya’ya sald›rd›. Bu iflgale kadar Almanya’ya çeflitli nedenlerle sab›r gösteren ‹ngiltere ve Fransa ise 3 Eylül’de Almanya’ya savafl ilan etti. Böylece II. Dünya Savafl› bafllam›fl oldu. Savafl Öncesi Türkiye Türkiye, Lozan’dan sonra yeni kurulan ve gerek askerî, gerekse ekonomik anlamda zay›f durumda olan Cumhuriyet’i korumak ve gelifltirmek için uluslararas› politikas›n› bar›flç› bir do¤rultuda ve büyük devletler aras›nda bir “denge stratejisi” izlemek fleklinde kurgulam›fl ve hayata geçirmifltir. Türkiye’nin izledi¤i çok yanl› d›fl politikas›n›n önemli bir göstergesi Lozan’dan hemen sonraki dönemde Sovyetler Birli¤i ile yak›n iliflkiler kurmas›d›r. Bu ilkeler çerçevesinde Türkiye, Lozan’dan II. Dünya Savafl›na kadar ki süreçte uluslararas› alanda afla¤›daki antlaflmalara imza atm›flt›r: • Savafl› uluslararas› politikan›n arac› olmaktan ç›kararan 1928 Briand-Kellogg Pakt›. 1928’de tamamlan›p daha sonra hemen hemen bütün ülkelerce imzalanm›flt›r. Resmî ad› “Savafl›n Terk Edilmesi ‹çin Genel Antlaflma”d›r. Paris Pakt› olarak da bilinir. • SSCB ile 1925’te imzalanan Dostluk ve ‹flbirli¤i (Sald›rmazl›k) Antlaflmas› ve uzatma protokolleriyle üstlenilen tarafs›zl›k ve sald›rmazl›k taahhütleri. • 25 May›s 1928’de Afganistan’la imzalanan Dostluk ve ‹flbirli¤i Antlaflmas›. Antlaflma ile iki ülke birbirleri aleyhine bir pakta dahil olmamay› da taahhüt etmifllerdir. • 30 May›s 1928’de ‹talya’yla imzalanan Tarafs›zl›k, Uzlaflt›rma ve Yarg›sal Çözüm Antlaflmas›. Antlaflma ile iki ülke “içlerinden birine karfl› yöneltilmifl hiçbir siyasal ya da ekonomik anlaflmaya ve hiçbir tertibe kat›lmama yükümlülü¤ü ve sald›r›ya u¤rama durumunda tarafs›z kalma” taahhüdü vermifllerdir.

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE TÜRK DÜNYASI
info@insamer.com
info@insamer.com
TUZAK
ANADOLU
I CİLT
BİRLİKTE TÜRK MİLLETİYİZ
İLİŞKİLERİ