Views
11 months ago

ULI403U-TÜRK DIŞ POLİTİKASI I-12V4-8-pdf_kitap

50 Türk D›fl

50 Türk D›fl Politikas›-I Bu altbölümde, Müslüman olmayan az›nl›klara iliflkin düzenlemelerde bu kesimin, bütün Türk uyruklar›na uygulanan (...) dolafl›m ve göç etme özgürlüklerinden tam olarak yararlanacaklar› karar› al›nm›flt› (Madde 38/3). Ayr›ca Müslüman olmayan az›nl›klara, medeni ve siyasal haklar›n eflit zeminde istenilen dilin serbestçe kullan›lmas› (Madde 39); az›nl›k cemaatinin e¤itim ve ibadete iliflkin haklar›n tan›nmas› (Madde 40-41); az›nl›klar›n bu türden haklar›n›n devlet güvencesi çerçevesinde düzenlenmesi ve kullan›lmas› (Madde 42-43) hükümleri de tan›nm›flt›. Bütün bu haklar›n uluslararas› bir garanti (Milletler Cemiyeti arac›l›¤›yla) alt›na al›nmas› sistemi de getirilmiflti (Madde 44). Az›nl›klar›n korunmas› konusunda Yunanistan da yükümlülük alt›na konulmufltu: “Bu kesimdeki hükümlerle Türkiye’nin Müslüman olmayan az›nl›klar›n tan›nm›fl olan haklar, Yunanistan’ca da kendi ülkesinde bulunan Müslüman az›nl›¤a tan›nm›flt›r” denilerek karfl›l›kl›l›k perspektifi getirilmiflti (Madde 45). Mali Hükümler bölümünde (Madde 46-63) “Osmanl› Devlet Borcu”nun tasfiyesi, yani Düyun-u Umumiye-i Osmaniye olarak adland›r›lan borçlar›n nas›l ödenece¤ine yönelik düzenlemeler yap›lm›flt›. Borçlar, Türkiye ile Osmanl› ‹mparatorlu¤u’ndan ayr›lan ülkeler aras›nda paylaflt›r›lm›flt› (Madde 46). Buna göre borçlar; Türkiye, 1912-1913 Balkan Savafllar› sonucu olarak kendilerine Osmanl› ‹mparatorlu¤u’ndan topraklar kat›lm›fl devletler, iflbu Antlaflman›n 12. ve 15. maddelerinden belirtilen adalarla bu maddenin son f›kras›nda belirtilen toprak parças› kendilerine b›rak›lm›fl olan devletler, iflbu Antlaflma uyar›nca Osmanl› ‹mparatorlu¤u’ndan ayr›lm›fl Asya topraklar› üzerinde yeni kurulan devletler taraf›ndan üstlenilecekti. Bu bölümün (Kesim II Çeflitli Hükümler” bafll›¤›n› tafl›yan k›sm›nda (Madde 58- 63) savafl tazminat› ve onar›m konular› belirtilmiflti. Daha önce aç›kland›¤› gibi Karaa¤aç Türkiye’ye verildi. Antlaflman›n Ekonomik Hükümler bafll›¤›n› tafl›yan bölümü, alt› altbölümden meydan gelmektedir (Madde 64-100). Birincisi, “Mallar, Haklar ve Ç›karlar” (Madde 65-72); ‹kincisi, “Sözleflmeler ve Süre Afl›mlar›” (Madde 73-83); Üçüncüsü, “Borçlar” (Madde 84-85); Dördüncüsü, “Endüstri, Edebiyat ya da Sanat Yap›tlar› Mülkiyeti” (Madde 86-91), Beflincisi “Hakimlik Karma Mahkemesi” (Madde 92- 98); Alt›nc›s›, “Antlaflmalar” (Madde 99-100). Sözü edilen bafll›klarda kiflilerin ve ortakl›klar›n ilgili devletlerle savafl nedeniyle ortaya ç›kan ekonomik sorunlar de- ¤erlendirilmifl ve bunlara yönelik çözüm biçimleri ortaya konulmufltur (Sönmezo¤lu, 2011: 216). Antlaflman›n Ulafl›m Yollar› ve Sa¤l›k ‹flleri bafll›¤›n› tafl›yan dördüncü bölümü (Madde 101-118) iki alt bafll›ktan oluflmaktad›r. Bar›fl ile birlikte ulafl›m yollar›n›n ve haberleflme araçlar›n›n düzenlenmesi ve baz› sa¤l›k sorunlar›yla ilgilidir. Antlaflman›n son k›sm› olan beflinci bölümü “Çeflitli Hükümleri” içermektedir (Madde 119-143). Savafl Tutsaklar› (Madde 119-123), Mezarlar (Madde 124-136) ve Genel Hükümler (Madde 137-143). Bar›fl Antlaflmas›’n›n 143 maddelik metni yan›nda çeflitli konulara iliflkin 17 sözleflme de bulunmaktad›r. Bunlar›n içinde en önemlileri flunlard›r: “Bo¤azlar Rejimine ‹liflkin Sözleflme”yi, Türkiye, ‹ngiltere, Fransa, ‹talya, Japonya, Bulgaristan, Yunanistan, Romanya ve S›rp-H›rvat-Sloven Devleti imzalad›. Sözleflmenin 1. maddesinde taraflar›n Çanakkale Bo¤az›’nda, Marmara Denizi’nde ve Karadeniz Bo¤az›’nda denizden ve havadan geçifl ve gidifl-gelifl serbestli¤i ilkesini kabul ettikleri belirtilmiflti. Bo¤azlardan geçifl iki kategoride belirlenmifltir.

2. Ünite - Kurtulufl Savafl› Dönemi Türk D›fl Politikas› 51 Birinci kategori; ticaret gemilerinin ve askerî olmayan uçaklar›n bar›flta ve savaflta geçiflleri iki flekilde formüle edilmiflti. Bar›fl döneminde ticaret gemileri ve askerî olmayan uçaklar uluslararas› sa¤l›k hükümleri sakl› kalmak üzere, hiçbir ifllem olmaks›z›n gündüz ve gece geçebileceklerdi. K›lavuz almak zorunda de¤illerdi. Savafl döneminde ise e¤er Türkiye tarafs›z ise aynen bar›fl döneminde oldu¤u gibi ifllemler gerçeklefltirilecekti. Türkiye savaflan durumunda ise tarafs›z ülke gemileri ve uçaklar›, düflmana yard›m etmemek kofluluyla ve Türkiye’nin denetim hakk› sakl› kalmak kayd›yla geçifl serbestli¤ine sahip olacaklard›. Düflman gemi ve uçaklar› konusunda Türkiye gerekli gördü¤ü her türlü önlemi olmakta serbest bulunacakt›. ‹kinci kategori; savafl gemileri ve askerî uçaklar ile uçak gemilerinin geçifli de bar›flta ve savaflta olmak üzere ikiye ayr›lm›flt›. Bar›fl döneminde, hangi ülke gemisi oldu¤una bak›lmaks›z›n sadece Karadeniz’e sahildar devletler lehine bir hacim k›s›tlamas› d›fl›nda gece ve gündüz serbestçe geçebileceklerdi. K›s›tlama flu flekildeydi. Karadeniz’e sahili olmayan bir devlet, Karadeniz’e sahili olan en güçlü devletin kuvvetini aflacak askerî güç geçiremeyecekti. Savafltaki durum burada ikiye ayr›lm›flt›. Türkiye tarafs›z ise geçifller aynen bar›fltaki gibi serbestçe olacakt›, düflmanca davran›lmayacakt›. Türkiye savaflan devlet olmas› durumunda ise, tarafs›z gemiler için yine bar›fl dönemi kurallar› geçerli bulunacakt›. Düflman gemi ve uçaklar›na karfl› önleyici tedbirler al›nabilecekti. Bu sözleflmenin 4. Maddesi’nde ‹stanbul ve Çanakkale Bo¤azlar›ndaki baz› bölgelerin silah ve askerden ar›nd›r›lmas› hükmü de vard›. 10. Maddesi’nde ise bo¤azlar rejimini denetleyecek bir “Bo¤azlar Komisyonu”nun kurulmas› karar› al›nm›flt›. Söz konusu hüküm Türkiye’nin egemenlik haklar›n› k›s›tlamaktayd›. Lozan Bar›fl Antlaflmas›’na ekli di¤er bir sözleflme “Trakya S›n›r›na ‹liflkin Sözleflme”dir. Bu sözleflmede Türkiye’yi Bulgaristan ve Yunanistan’dan ay›ran s›n›r›n her iki yan›ndaki topraklar›n yaklafl›k 30 kilometresinin silahtan ve askerden ar›nd›r›lmas› söz konusuydu. Yerleflme ve Yarg› Yetkisine ‹liflkin Sözleflme, Türkiye’nin egemenli¤ini geçici olarak s›n›rland›rm›flt›. Söz konusu hususlar konusunda tam bir karfl›l›kl›l›k esas› vard›. Sözleflme yedi y›l yürürlükte kalacakt›. Ticaret Sözleflmesi’nde, Türk egemenli¤i gümrükler konusunda da geçici olarak k›s›tlanm›flt›. ‹mzac› devletlerin mallar› için 1 Eylül 1916 tarihli Osmanl› nesnel tarifesinde gösterilen tarife kabul edilecekti. Bu da befl y›l geçerli olacakt›. Sözleflmenin 9. maddesinde de Türkiye’ye kabotaj hakk› tan›nacakt›. Yarg› Yönetimine ‹liflkin Bildiri, Türk Hükümeti’nin befl y›ldan az olmamak üzere gerekli görece¤i bir süre için Avrupal› hukuk dan›flmanlar›ndan yararlanmas› hükmünü içermiflti. Bu hukuk dan›flmanlar› Adalet Bakan›na ba¤l› olacaklard› ve hukuk reformlar› için kurulan komisyonlar›n çal›flmalar›na kat›lacaklard›. Bildiri befl y›ldan sonra geçerlili¤ini yitirdi. Sa¤l›k Sorunlar›na ‹liflkin Bildiri ise Türk Hükümeti’nin befl y›l süreyle Avrupal› üç hekimi “Sa¤l›k Yönetiminde” dan›flman olarak kabul etmesini karara ba¤lam›flt›. Bu hekimler, Türk memurlar› olacaklard› ve Sa¤l›k Bakanl›¤›’na ba¤l› çal›flacaklard›. Lozan Bar›fl Konferans› sürerken konunun aciliyeti nedeniyle 30 Ocak 1923’te Türkiye ve Yunanistan aras›nda “Yunan ve Türk Halklar›n›n Mübadelesine ‹liflkin Sözleflme ve Protokol” imzaland›. Bu belgenin 1. maddesinde “Türk topraklar›nda yerleflmifl Rum Ortodoks dininden Türk uyruklar›yla Yunan topraklar›nda yerleflmifl Müslüman dininden Yunan uyruklular›n, 1 May›s 1923 tarihinden bafllayarak

info@insamer.com
İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE TÜRK DÜNYASI
I CİLT
TUZAK
ANADOLU
info@insamer.com
BİRLİKTE TÜRK MİLLETİYİZ
İLİŞKİLERİ