1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

beke.nl

1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

Verlos mij van des menschen

overlast…

Een psychologische benadering

G. Breeuwsma *

Nog niet zo lang geleden kon je er zeker van zijn dat iemand die in de

openbare ruimte hardop in zichzelf praatte niet goed bij zijn hoofd was.

Dat was wel een beetje verontrustend, want sociaal ingesteld als we zijn,

voelen we ons door zo iemand onwillekeurig aangesproken. Vooral in

een kleine ruimte als een treincoupé of een wachtkamer brengt het ons

in verlegenheid en zit er vaak niets anders op dan onwennig te reageren

of te doen alsof je neus bloedt. Het verzacht wanneer je weet dat je met

een gek te maken hebt. Gekken plaatsen zich door hun gekte nu eenmaal

buiten de sociale orde en leveren daarmee een rechtvaardiging voor onze

afzijdigheid.

Op het eerste gezicht lijkt het aantal mensen dat hardop in zichzelf

praat de laatste jaren enorm toegenomen en je zou bijna vrezen dat er

iets grondig mis is met de geestelijke gezondheid van de bevolking. Bij

nader inzien valt dat gelukkig mee en is er feitelijk geen sprake van ‘in

zichzelf praten’. Er wordt wel degelijk met iemand anders gesproken: ze

telefoneren met verwanten thuis, hun baas op het werk of misschien wel

met elkaar en daarmee valt hun gedrag keurig binnen het domein van de

normaliteit. Dat neemt niet weg dat het iets verontrustends heeft en

door de omgeving van de beller niet zelden als bron van overlast wordt

ervaren.

Telefoneren is iets dat we tot voor kort voornamelijk in de beslotenheid

van een privé-ruimte deden. Ook de inhoud van een telefoongesprek

werd als privé ervaren en het afluisteren daarvan werd als een ernstige

inbreuk op de privacy gezien. De mobiele beller kent echter geen

scrupules en lapt de traditionele grenzen tussen privé- en publieke

ruimte op twee manieren aan zijn laars. Hij voert zijn telefoongesprekken

met het grootste gemak in het openbaar en doet geen moeite de inhoud

van zijn gesprek te verbergen. Het is juist het schenden van die

grenzen dat door de omgeving van de mobiele beller als storend wordt

ervaren. De mobiele ‘wildbeller’ lijkt in dat opzicht op de ‘wildplasser’.

Niet het gegeven dat iemand de aandrang heeft zijn blaas te ledigen geeft

* De auteur is ontwikkelingspsycholoog en als universitair docent verbonden aan de sectie

Ontwikkelingspsychologie/Experimentele Klinische Psychologie van de Rijksuniversiteit

Groningen.

10

More magazines by this user
Similar magazines