1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

beke.nl

1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

Agressie en onveiligheid in openbaar vervoer 113

sie en geweld een miniatuur van de samenleving weerspiegelt. Hoewel

vergelijkingen met andere onveilige lokaties en situaties zoals een parkeergarage

nauwelijks zijn gemaakt, krijgt men de indruk dat de openbaar

vervoerscene zich ontwikkelt tot een broeinest van criminaliteit met

een hoog agressie- en geweldsgehalte. Verplaatsingseffecten zouden

daarbij een rol kunnen spelen. Immers, op allerlei andere terreinen zoals

in disco’s of in winkelcentra is de controle inmiddels danig geïntensiveerd

en wordt met toepassing van het zero tolerance principe op elke

overtreding gereageerd. Binnen het openbaar vervoer heeft men – op

enkele uitzonderingen na – die slag nog niet kunnen maken. Onder het

motto ‘vrij spel en veel prooi’ lijken station, perron en trein inmiddels

het ideale terrein voor diegenen die het plegen van criminaliteit, inclusief

van agressie en geweld, niet schuwen. Zij domineren het meest op

stille uren, zoals ’s avonds. Soms lijkt het wel of zij op die tijdstippen bezit

hebben genomen van het openbaar vervoer.

Uit recent onderzoek (Korpel en Wijkhuis, 2000) blijkt dat 24% van de

reizigers met het openbaar vervoer in 1999 een incident heeft ervaren en

dat gemiddeld 19% zich onveilig voelt. In de metro voelt overigens bijna

de helft van de reizigers zich onveilig. Voorts blijkt dat drie procent van

de niet-openbaar vervoer reizigers het openbaar vervoer niet gebruikt

vanwege dit soort gevoelens van onveiligheid. Als de modal split – de verhouding

in gebruik tussen openbaar- en privé-vervoer – wordt geschat

op twintig procent en tachtig procent, en dat is een gunstig scenario voor

het openbaar vervoer, dan zou dat betekenen dat indien het openbaar

vervoer sociaal veilig was 3% van de automobilisten van het openbaar

vervoer gebruik zou gaan maken. Dit zou een vervoerstoename van tenminste

twaalf procent betekenen, en waarschijnlijk ’s avonds meer.

Het bovenstaande impliceert, dat de inspanningen die kunnen worden

geleverd om de objectieve en subjectieve sociale veiligheid bij het openbaar

vervoer te verbeteren, op vele terreinen winst opleveren.

Agressie in het openbaar vervoer: verklaringen

Maatschappelijke ontwikkelingen komen in de regel tot stand door het

op elkaar inwerken van een aantal verschijnselen die zich min of meer

gelijktijdig voordoen. Dat valt ook te constateren ten aanzien van de toename

in ernst en wellicht ook in frequentie van agressie en geweld in en

rond het openbaar vervoer. Een belangrijke factor die de neerwaartse

spiraal op gang heeft gebracht is het privatiseringsvirus dat sinds het begin

van de jaren negentig in Europa rondwaart en waarmee Nederland

thans ook is besmet.

Door de mogelijkheid bepaalde treintrajecten aan te besteden, verliest

een openbaar vervoerbedrijf de zekerheid van continuïteit. Dit heeft directe

repercussies voor het personeel, dat immers geen langdurig dienstverband

meer kan worden gegarandeerd. Privatisering betekent voorts

vaak bezuinigingen, zowel op personeel als op materieel. Toezichthou-

More magazines by this user
Similar magazines