1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

beke.nl

1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

Justitiële verkenningen, jrg. 27, nr. 1, 2001 114

ders worden vervangen door camera’s, plaatskaartenloketten door automaten.

Er ontstaan onbemenste stations, sporen van graffiti en vandalisme

worden snel zichtbaar, terwijl daklozen niet aarzelen wachtruimtes

gedurende de avond en nacht te bezetten. Kortom, vooral ‘s avonds

wordt de openbaar vervoersscene nogal eens gedomineerd door figuren

die de meeste reizigers eigenlijk liever niet zouden willen ontmoeten.

Daar komt bij dat, door de toch al geleidelijk moeilijker wordende

arbeidssituatie vanwege de toegenomen agressie, een aantal NSconducteurs

minder vreugde aan hun werk beleeft. Dit heeft al snel zijn

weerslag op het werk. De gevolgen daarvan zijn niet te onderschatten, de

gevoelens van onveiligheid zijn immers ingrijpend en hebben veelal

langdurige invloed op de manier waarop iemand zijn of haar werk doet.

De meest voorkomende gevolgen zijn stress, een afnemende motivatie

en allerlei vormen van vermijdingsgedrag. De NS-instructiefilm Duif typeert

op treffende wijze de mogelijke consequenties van victimisatie. De

film toont hoe een conducteur die een onveilige situatie niet goed heeft

verwerkt zijn huidige contacten met reizigers regelmatig niet adequaat

inschat. Bij stress is het personeelslid niet in staat om op een ontspannen

wijze te werken en is het werk bovendien veel vermoeiender dan normaal.

Een geringere motivatie komt nogal eens tot uiting door te laat op het

werk te verschijnen. In een bedrijf waar op de klok moet worden gewerkt

kan dit voor de reizigers vervelende consequenties hebben. Zo hoorden

kort geleden de passagiers van een trein die klaarstond op station Den

Haag CS het volgende bericht door de treinmicrofoon: ‘Dames en heren:

helaas kunnen wij nog niet vetrekken, want de machinist heeft zich verslapen

en wij zijn op zoek naar een vervanger’. Ook de kwaliteit van het

contact met reizigers kan door geringere motivatie achteruit gaan.

De situaties die personeelsleden gaan mijden, lopen uiteen. Sommigen

controleren de kaartjes niet meer of minder vaak en blijven veilig in

de eerste klas zitten. Anderen durven uit angst voor represailles niet

meer om te roepen dat er zakkenrollers in de tram bezig zijn. Ook kan

een personeelslid bepaalde routes gaan vermijden. Bestuurders op de

Amsterdamse tramlijn 13 weigerden op een gegeven moment langs de

route met veel scholen te rijden uit angst voor agressie van scholieren

(Hauber, 1996).

Werk vermijden kan zelfs resulteren in een hoger ziekteverzuim, dat

soms rond de twintig procent bedraagt. Bij de NS geeft 14% van de

hoofdconducteurs en 27% van de regioconducteurs toe zich weleens ziek

te hebben gemeld nadat zij een agressie-incident hadden meegemaakt.

Het gemiddeld aantal ziektedagen, mede als gevolg van agressie, ligt bij

die beroepsgroep maar liefst op 31. Een ander gevolg is dat personeelsleden

voor en na afloop van het werk moeten worden begeleid. Regelmatig

worden lokettisten door collega’s of spoorwegpolitie na afloop van de

dienst naar huis gebracht. Naast fysieke begeleiding hebben zij ook vaak

psychische begeleiding nodig, zoals opvang na een incident, maar ook

More magazines by this user
Similar magazines