Views
1 week ago

01. John Berger - O Ana Adanmış

ISTIRABIN FOTOORAFLARI

ISTIRABIN FOTOORAFLARI taşıyabilir. Ve bu oldugu anda da okurun sarsılma duygusu bile dagılır : Aruk okurun kendi ahlaki yetersizliği onun gözünde savaşta işlenen cinayetler kadar sarsıcı olabilir. Ya bu yetersizlik duygusunu, yalnızca çok bildik bir duygu olduğu için omuz silkerek uzaklaştırır ya da bir tür kefaret ödemeye girişir - bunun en açık örneği OXFAM ya da UNICEFe yapılan bağışlardır. Her iki durumda da fotoğrafın gösterdiği an'a neden olan savaş konusu fiilen depolitize edilmiş olacaktır. Fotoğraf genel insanlık durumunun belgesi haline gelir. Hiç kimseyi suçlamaz, ama herkesi suçlar. Fotoğraflanmış bir ıstırap anıyla yüzleşme, çok daha yaygın ve acil bir yüzleşmeyi maskeleyebilir. Bize gösterilen bu savaşlar, genellikle doğrudan ya da dolaylı bir biçimde, "bizim" adımıza yürütülmektedir. Bize gösterilen şey, dehşete düşürür bizi. Bundan sonraki adım, politik özgürlükten yoksun oluşumuzla yüzleşmek olmalıdır. Varoldukları şekliyle politik sistemler içinde, bizim adımıza yürütülen savaşlara fiilen müdahale etmemizi mümkün kılacak hiçbir yasal olanağa sahip değiliz. Bunun farkında olmak ve buna göre davranmak, fotoğrafın gösterdiğine tepki vermenin tek etkin yoludur. Ne var ki fotoğraflanan an'ın çifte şiddeti, gerçekte bu farkındalığın aleyhine işler. Sansüre takılmadan yayınlanabilmeleri bundandır. 1972 73

Fotoğrafın Kullanımları Susan Sontag'a S usan Sontag'ın On Photography (Fotoğraf Üzerine) adlı kitabıyla ilgili bazı düşüncelerimi yazmak isLiyorum. Vereceğim alıntıların hepsi onun metninden. Düşüncelerin bazıları bana ait; ama hepsi Sontag'ın kitabını okuma deneyimi sırasında doğan düşünceler. Fotoğraf makinesi 1839'da Fox Talbot tarafından icat edildi. Seçkinlerin kullanacağı bir araç olarak icat edilmesinden 30 yıl gibi kısa bir süre sonra fotoğraf polis dosya kayıtları, savaş muhabirliği, askeri istihbarat, pornografi, ansiklopedi belgeleri, aile albümleri, kartpostallar, antropolojik kayıtlar (çoğu zaman Birleşik Amerika'da Kızılderililer konusunda olduğu gibi, soykırımla birlikte), duygusal ahlak dersleri verme, merak giderme adına her yere sızma yolu (yanlış bir adlandırmayla buna "gizli kamera"* denir) olarak; estetik etkiler yaratmak, haber röportajcılığı ve vesikalık fotoğraf için kullanılmayı başlandı. Halkın kullanması için yapılan ilk ucuz fotoğraf makinesi, pazara kısa bir süre sonra, 1888'de sürüldü. Fotoğrafın kullanım olanaklarının böylesine hızlı bir biçimde uygulamaya geçilmesi, elbette fotoğrafın sanayi kapitalizmine çok derinden ve canalıcı bir biçimde uygulanabileceğinin göstergesidir. Fotoğraf makinesinin icat edildiği yıl, Marx rüştünü ispat etmişti. Bununla birlikte fotoğrafın, görünümlere gönderme yapmada en baskın ve en "doğal" yol olması ancak 20. yüzyılda ve iki dünya sa- * "gizli kamera": İngilizce'de candid camera .. Yazarın bu adlandırmayı yanlış diye nitelendirmesinin nedeni candid sözcüğünün içten, dürüst, kusurları gizlemeyen vb. anlamlarına gelmesidir. (ç.n.) 74